Η τιμωρία μιας Κορινθίας, που δεν πλήρωσε μισθό σε εργαζομένη κοπέλλα – Αρχαίος ο νομικός όρος «άδικη στέρηση μισθού»!

• 

Του Γιώργου Λεκάκη

Η Αλκινόη ήταν Κορινθία, κόρη του Κορινθίου Πόλυβου και σύζυγος του Αμφίλοχου, γιου του Δρύαντος. Κάποτε έδιωξε την χερνήτιδα(*) / υφάντρια Νικάνδρη, που είχε στην αυλή και στην δούλεψή της, αλλά χωρίς να της δώσει την συμφωνημένη αμοιβή του μισθού της για έναν χρόνο! Απελπισμένη η εργαζόμενη απλήρωτη κοπέλλα ζήτησε δικαίωση από την (Εργάνη) Αθηνά, προστάτρια των εργαζομένων. Η τιμωρία της θεάς για την «άδικη στέρηση» μισθού ήταν να κάνει την Αλκινόη να ερωτευτεί παράφορα έναν ξένο, τον Ξάνθο από την Σάμο, και από την ερωτική μανία της να εγκαταλείψει παιδιά και σύζυγο, να τον ακολουθήσει, όταν εκείνος έφυγε από την Κόρινθο… Αλλά στην διαδρομή προς την Σάμο, την κυρίευσαν οι τύψεις, έτρεχαν δάκρυα από τα μάτια της… Μάταια ο Ξάνθος προσπάθησε να την παρηγορήσει… και εν τέλει αυτοκτόνησε πέφτοντας στην θάλασσα και πνίγηκε…

Ανάγλυφο, που απεικονίζει την θεά Αθηνά (περίπου 470 – 460 π.Χ.) και έναν γέρο άνθρωπο να κάθεται επί θρόνου. Μπροστά του υπάρχει μια τραπεζα, επί της οποίας ένα αντικείμενο. Με το δεξί του χέρι φαίνεται να δίνει στην θεά κάτι (αδιάκριτο). Είναι ένας γερο-τεχνίτης, που προσφέρει στην θεά Αθηνά Εργάνη, μερικά μικρά κοσμήματα, φτιαγμένα από τον ίδιο, ως ανταπόδοση κέρδους από την δουλειά του. Άλλοι υποστηρίζουν ότι ο γέρος είναι προσωποποίηση του Δήμου Αθηναίων (δηλαδή όλων των δημοτών και των κρατικών θεσμών της πόλεως), που δωρίζουν στην θεά ένα νόμισμα, συμβολική επιστροφή των χρημάτων, που δανείστηκαν από την θεά για το κράτος τους. Τέλος, άλλοι λέν πως είναι ο  θησαυροφύλακας του ιερού της θεάς Εργάνης Αθηνάς της Ακροπόλεως, ο οποίος προσφέρει στην θεά νομίσματα, που φέρουν την εικόνα της. Φωτ.: Σ. Μαυρομμάτης – Μουσείο Ακροπολεως Αθηνών.

Περὶ Ἀλκινόης – Ἱστορεῖ Μοιρὼ ἐν ταῖς Ἀραῖς

[27.1] Ἔχει δὲ λόγος καὶ Ἀλκινόην, τὴν Πολύβου μὲν τοῦ Κορινθίου θυγατέρα, γυναῖκα δὲ Ἀμφιλόχου τοῦ Δρύαντος, κατὰ μῆνιν Ἀθηνᾶς ἐπιμανῆναι ξένῳ Σαμίῳ· Ξάνθος αὐτῷ ὄνομα. [27.2] ἐπὶ μισθῷ γὰρ αὐτὴν ἀγαγομένην χερνῆτιν(*) γυναῖκα Νικάνδρην καὶ ἐργασαμένην ἐνιαυτὸν ὕστερον ἐκ τῶν οἰκίων ἐλάσαι, μὴ ἐντελῆ τὸν μισθὸν ἀποδοῦσαν· τὴν δὲ ἀράσασθαι πολλὰ Ἀθηνᾷ τίσασθαι αὐτὴν ἀντ᾿ ἀδίκου στερήσεως· ὅθεν εἰς τοσοῦτον ἐλθεῖν, ὥστε ἀπολιπεῖν οἶκόν τε καὶ παῖδας ἤδη γεγονότας, συνεκπλεῦσαί τε τῷ Ξάνθῳ· [27.3] γενομένην δὲ κατὰ μέσον πόρον ἔννοιαν λαβεῖν τῶν εἰργασμένων, καὶ αὐτίκα πολλά τε δάκρυα προΐεσθαι καὶ ἀνακαλεῖν ὁτὲ μὲν ἄνδρα κουρίδιον(**), ὁτὲ δὲ τοὺς παῖδας· τέλος δὲ πολλὰ τοῦ Ξάνθου παρηγοροῦντος καὶ φαμένου γυναῖκα ἕξειν, μὴ πειθομένην ῥῖψαι ἑαυτὴν εἰς θάλασσαν.

(*) χερνῆτις (η, της -ιδος, θηλ. τοῦ χερνήτης) = ἐργαζομένη, νήθουσα ἐπὶ μισθῶ, γυνὴ – ΠΗΓΗ: Ομ. Ἰλ. Μ.433. Ἀνθ. Παλ. 6.203· 9. 276. Cels. ap. Origenes, Cels.1.28. AP6. 203 (Lacon. ή Phil.) abs., ib.9.276 (Crin.), Ael.Fr.343.

(**) κουρίδιος, ο (< κοῦρος, κούρη) = ο ἔγγαμος, ο νομίμως συνεζευγμένος, ἐπίθετο ἐν χρήσει ἐνίοτε καὶ τοῦ ἀνδρός – ΠΗΓΗ: Ομ. Ἰλ. Ε. 414.

arxeion-politismou.gr