Amfipoli News
















Κυριακή, 21 Ιουλίου 2019

ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ του ΛΟΦΟΥ 133 που ταυτίζεται με την προϋπάρχουσα της ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ πόλη, «ΕΝΝΕΑ ΟΔΟΙ»



Πριν πω οτιδήποτε θέλω να εκφράσω, σαν Σερραία ,την βαθιά μου ευγνωμοσύνη για την προσφορά της κ. Περιστέρη, παρόλο που δεν την γνώρισα ποτέ, γιατί από τότε που ανέλαβε την ΚΗ Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών, έκανε έργο ζωής αυτή την ανασκαφή. Την παρακολουθώ χρόνια τώρα.
Γέννημα θρέμμα Παγγαιορίτισα, μεγαλωμένη με τον θρύλο του Μεγαλέξανδρου, έχω περάσει από την περιοχή άπειρες φορές ,όμως τα μάτια μου δεν μπόρεσαν να διακρίνουν κάτι τόσο ενδιαφέρον και σημαντικό κατά την γνώμη μου, που μου πρόσφερε η τεχνολογία.
Το τελευταίο διάστημα έψαξα κατ’ αρχήν στο Google Earth, να δω που είναι η ανασκαφή και μετά για επιβεβαίωση σε άλλους χάρτες και φωτογραφίες. Έκπληκτη παρατήρησα την καταπληκτική γεωμορφολογία του λόφου, που στους χάρτες αναφέρεται σαν «Τρελλός» και βρίσκεται σε επαφή με τον λόφο Καστά, όπου γίνεται η ανασκαφή.
Σε όλα τα social media υπάρχει ένα βιντεάκι που δείχνει την ανασκαφή με λήψη από ψηλά. Δείτε το και θα καταλάβετε.
Ο λόφος «Τρελλός» είναι μία πολύ ωραία κόλουρη πυραμίδα, με τετράγωνη βάση. Δεν αμφιβάλλω ότι ο λόφος αυτός είναι φυσικός, διότι οι γεωλογικοί σχηματισμοί είναι τέτοιοι που το αποδεικνύουν. Προφανώς βέβαια έχει υποστεί μεταβολές από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, είναι εμφανείς οι εκσκαφές, σε μεγάλη κλίμακα. Ίσως τυχαία, ίσως και οι ανά τους αιώνες αρχαιοκάπηλοι κάτι να ήξεραν.
Γεννώνται πολλά «μήπως»:
  • Μήπως η θέση του μνημείου επιλέχθηκε ακριβώς επειδή βρίσκεται δίπλα σε μία πυραμίδα;
  • Μήπως ο λόφος υπέστη κάποια τεχνητή επεξεργασία για να πάρει το πυραμιδικό του σχήμα;
  • Ποια είναι η σχέση του με τον Τάφο;
  • Μήπως τελικά αυτός ο λόφος είναι το «τοπόσημο» της περιοχής;
Λέγεται ότι οι πυραμίδες της Αιγύπτου επικοινωνούν με υπόγειες στοές με την Σφίγγα. Μήπως κάτι τέτοιο συμβαίνει και εδώ, δεδομένου ότι οι γεωλογικοί σχηματισμοί ευνοούν κάτι τέτοιο; Η σχέση του Μεγάλου Αλεξάνδρου με την Αίγυπτο είναι γνωστή.
Επίσης προς άρση διαφόρων που λέγονται ακόμα και τώρα, μετά την επίσημη ανακοίνωση του ΥΠΠΟ σχετικά με τα χώματα που υπάρχουν μέσα στον τάφο:
  • Ο τάφος βρίσκεται σε υψόμετρο 100 μέτρων. Καμία πλημμύρα δεν μπορούσε να τον φτάσει, εκτός από τον κατακλυσμό της Πύρρας και του Δευκαλίωνα, που έγινε χιλιάδες χρόνια πριν.
  • Η θέση του είναι τέτοια που αποστραγγίζεται καλά. Δεν μπορούσαν σε καμία περίπτωση να μπουν φερτές ύλες τέτοιου όγκου.
  • Ο μόνος τρόπος είναι η τεχνητή επίχωση.
Διάβασα τις δηλώσεις του αρχιτέκτονα της ανασκαφής κ. Μιχάλη Λεφαντζή που τονίζει:
  • «Είναι ένας τέλειος κύκλος κατασκευασμένος με απίστευτη γεωμετρική ακρίβεια».
  • «Αυτό το έργο υλοποιήθηκε από αρχιτέκτονα που είχε υψηλή γνώση της γεωμετρίας. Αρκεί να αναφέρω ότι χρησιμοποιεί το π: 3,14 αντί του 3,17 των Αιγυπτίων, που ήταν ως τότε σε χρήση».
Επανέρχομαι στις παρατηρήσεις μου για τον πυραμιδωτό λόφο.
Το τετράγωνο της βάση της πυραμίδας, με δύο σενάρια είναι:
  • Πλευρά τετραγώνου 816 (2,72Χ300=816). 
  • Το 2,72 είναι ο αριθμός της Γαληνίου Αρμονίας των αρχαίων που τον υπολόγιζαν κατά προσέγγιση, ίσο προς το ήμισυ της πλευράς ισοπλεύρου τριγώνου, εγγεγραμμένου σε κύκλο ακτίνας π. Είναι περίπου ίσος με τον αριθμό Nepper (2,71828). Τον αριθμό γνώριζε και τελευταίος λιθοξόος της αρχαιότητας (Θεοφάνης Μανιάς «Τα άγνωστα μεγαλουργήματα των Αρχαίων Ελλήνων).
  • Πλευρά τετραγώνου 628 (3,14Χ200=628). Το γνωστό π=3,14.
(βλ. στον χάρτη παρακάτω).
1
Και τώρα εικόνες του λόφου γύρω-γύρω, από το Google και μία πανοραμική λήψη από μένα, από μακριά. Ο τύμβος διακρίνεται στην νοτιοανατολική ακμή.
ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΛΟΦΟΥ ΣΤΟΝ ΤΥΜΒΟ ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ_Page_3a
ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΛΟΦΟΥ ΣΤΟΝ ΤΥΜΒΟ ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ_Page_3b
3
ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΛΟΦΟΥ ΣΤΟΝ ΤΥΜΒΟ ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ_Page_5

Εν κατακλείδι ο καταπληκτικός αυτός λόφος αυτός πρέπει να σωθεί από όλες τις δραστηριότητες που αναπόφευκτα θα αναπτυχθούν μετά την τουριστική αξιοποίηση του μνημείου, για να μην κλαίμε αργότερα.
Περιμένω τα σχόλιά σας, τις αντιρρήσεις σας, ακόμα καλύτερα την περαιτέρω έρευνα από όλους μας. Αν θέλετε το κοινοποιείτε για να ανοίξουμε ενδιαφέροντα διάλογο.
Βίλμα Αλεξανδρή, Γεωλόγος-Περιβαλλοντολόγος
Μελετήτρια

Διαβάστε Περισσότερα...

Λατρείες του Ήλιου στην αρχαία Ελλάδα


Η ελληνική Θεογονία του Ησιόδου μας παρουσιάζει τον Ήλιο ως γιό του Υπερίωνος, που είναι και αυτός μια ηλιακή μορφή, και αδελφό της Σελήνης και της Ηούς. Δεν συμπεριλαμβάνετο στην ομάδα των Ολυμπίων Θεών, αλλά ανήκει σε μιά παλαιότερη και λιγώτερο καθορισμένη ομάδα, τιτανική, στενότερα συνδεδεμένη με τα φυσικά φαινόμενα. Στον Όμηρο, ο Ήλιος αποκαλύπτει στον Ήφαιστο την απάτη της γυναίκας του Αφροδίτης. 
Στον μύθο πάλι της Θεάς Δήμητρος, αναφέρεται πως όταν ο Άδης μετέφερε στον Κάτω Κόσμο την κόρη της Περσεφόνη, αυτή στάθηκε μπροστά στο άρμα του Ηλίου (που δεν αναφέρεται από τον Όμηρο αλλά εμφανίζεται στους αποκαλούμενους Ομηρικούς Ύμνους) και άρχισε να εκλιπαρεί για βοήθεια. 
Σύμφωνα με τον Ομηρικό Ύμνο στον Ήλιο "φέγγει στους θνητούς και τους αθάνατους Θεούς, στους ίππους του καβάλα και άγρια κοιτάζει με τα μάτια του, από το χρυσό του κράνος και λαμπρές ακτίνες στίλβουν αστραφτερά και στους κροτάφους του οι παραγναθίδες, λαμπρές με χάρη από ψηλά καλύπτουν το πρόσωπο, το πρόσωπο το τηλαυγές". Ο ποιητής Μίμνερμος (630 πριν την εποχή μας) περιγράφει τον Ήλιο να επιπλέει στον υπόγειο ωκεανό, σ' ένα χρυσό κύπελλο που του έφτιαξε ο Θεός Ήφαιστος. 
Οι περιγραφές αυτές θέτουν τα θεμέλια για εκατοντάδες εικονογραφήσεις του Ήλιου στην ελληνική Τέχνη, με το άρμα του, ένα μοτίβο που συνεχίστηκε έως και την Ρωμαϊκή εποχή.

Ο Ήλιος στην Ελλάδα επικυρώνει τους όρκους και είναι ο Θεός της εκδίκησης. Ο Προμηθέας του Αισχύλου δεμένος στην πέτρα καλεί τον "παντεπόπτη κύκλο του Ήλιου" να έλθει μάρτυρας στους όρκους του. Στον "Οιδίποδα Επί Κολονώ" του Σοφοκλέους, ο Κρέων οδηγεί έξω από το σπίτι τον γαμπρό του ώστε "ο Ήλιος να μή δεί ένα τέτοιο άθλιο πλάσμα". Η Κασσάνδρα στον "Αγαμέμνονα" του Αισχύλου, καλεί τον Ήλιο για εκδίκηση των δολοφόνων της. Η Μήδεια στα έργα του Ευριπίδου, κάνει τον Αιγέα να ορκιστεί στην Γη και τον Ήλιο, πως θα την προστατέψει. Στα "Αργοναυτικά" του Απολλωνίου του Ρόδιου, η Μήδεια ορκίζεται στον Ήλιο και την Εκάτη, ενώ, τέλος, στην "Ιλιάδα" (19.196), ένας κάπρος θυσιάζεται στον Δία και τον Ήλιο, για να επιβεβαιωθεί ο όρκος που δίνεται.

Υπάρχει ωστόσο πολύ περιορισμένη άμεση λατρεία του Ήλιου στην Αρχαία Ελλάδα, αν και υπάρχουν ίχνη αρχαιότερων τελετών. Ο Πλάτων, λέει πως οι πρώτοι Ελληνες υπάκουαν στον ανατέλλοντα και δύοντα Ήλιο. 
Ο Παυσανίας, στην "Περιήγησή" του, αναφέρει αρκετούς βωμούς αφιερωμένους στον Ήλιο, κυρίως σε απομονωμένες περιοχές. Αλλά το κέντρο της λατρείας του στην ηπειρωτική Ελλάδα, βρισκόταν στην Κόρινθο που ονομαζόταν και Ηλιούπολις. 
Στην αγορά της Κορίνθου υπήρχαν προπύλαια πάνω στα οποία υψώνονταν δύο άρματα επίχρυσα, με τον Φαέθοντα, τον γιό του Ήλιου πάνω στο ένα και τον ίδιο τον Ήλιο, στο άλλο (Παυσανίας, ΙΙ 3,2).

Το νησί της Ρόδου είχε μία ισχυρή άμεση λατρεία για τον Ήλιο. Σύμφωνα με τον τοπικό μύθο, το νησί βγήκε από την θάλασσα για να αποζημιώσει τον Ήλιο για τον αποκλεισμό του από το Δωδεκάθεο. Και επίσης ήταν στη Ρόδο που ο Ήλιος ερωτεύτηκε την ομώνυμη νύμφη. Εκεί λοιπόν πραγματοποιούντο κάθε 4 χρόνια εντυπωσιακές γιορτές προς τιμήν του Ήλιου στις οποίες συμπεριλαμβάνονταν αρματοδρομίες και αθλητικοί αγώνες. 
Κάθε χρόνο οι Ρόδιοι έριχναν στην θάλασσα ένα στολισμένο τέθριππο. Ο περίφημος Κολοσσός της Ρόδου, ένα από τα επτά θαύματα του κόσμου, που δημιουργήθηκε το 284 πριν την εποχή μας, ήταν η εικόνα του Θεού Ήλιου. 
Ο Πλίνιος αναφέρει πως ήταν 105 πόδια ψηλός και πως ένα από τα δάκτυλά του ήταν μεγαλύτερο. Κατέρρευσε μετά από σεισμό, 66 χρόνια μετά την ανέγερσή του.

Στη νήσο Κρήτη, ο Ήλιος λατρεύτηκε με την μορφή ταύρου. Την ίδια μορφή είχε και ο κρητικός ηλιακός Θεός Τάλως (Ησύχιος: Τάλως ο Ήλιος). Ο μύθος εξάλλου της Πασιφάης, της κόρης του Ήλιου, που ερωτεύεται έναν ταύρο, ανάγεται σε μιά παλιά αντίληψη σύμφωνα με την οποία ο ηλιακός Θεός με την μορφή ταύρου και η Θεά της Σελήνης με τη μορφή αγελάδας ενώθηκαν σε ιερό γάμο.

Ο Ευριπίδης περιγράφει την ανατολή του Ήλιου στην τραγωδία του "Ιων" (82 κ.ε.) "Να το άρμα το λαμπρό που τέσσερα άλογα το σέρνουν. Ο Ήλιος ήδη στέλνει το αστραφτερό του φως στην γη, και τ' άστρα φεύγουν μπροστά σ' αυτήν την φωτιά του αιθέρα, παρέα με την ιερή νύχτα. Κι οι απάτητες κορφές του Παρνασσού, λουσμένες από το φως, τον δίσκο της ημέρας υποδέχονται για χάρη των θνητών..." Με την παραπάνω περιγραφή συγκρίνεται συχνά μία γνωστή παράσταση του Ήλιου πάνω σε αγγείο του Βρετανικού Μουσείου, όπου ο Ήλιος εικονίζεται με περιβεβλημένο το κεφάλι από ακτίνες, πάνω σ' ένα φτερωτό τέθριππο να αναδύεται από την θάλασσα στην οποία κολυμπούν παιδικές μορφές που υποδηλώνουν τα αστέρια.

Η παλαιότερη γνωστή παράσταση του Ηλίου στην ελληνική πλαστική προέρχεται από το ανατολικό αέτωμα του Παρθενώνος όπου εικονίζεται η γέννηση της Θεάς Αθηνάς. 
Ο Ήλιος και η Σελήνη πλαισιώνουν και τη σύνθεση της γέννησης της Αφροδίτης στον θρόνο του Δία στην Ολυμπία (Παυσανίας V 11,8) και μιά ανάλογη παράσταση προϋποθέτει η αναφερόμενη επίσης από τον Παυσανία "δύσις Ηλίου" στο αέτωμα του ναού των Δελφών (Παυσανίας Χ 19,4).

Τα γνωστά από την φιλολογική παράδοση αγάλματα του Ηλίου, αναφέρονται στην ενότητα της λατρείας του. 
Τα σωζόμενα μαρμάρινα και χάλκινα αγάλματα, όπως λ.χ. το άγαλμα του Βατικανού που χαρακτηρίζεται από έναν τελαμώνα με τα σύμβολα του ζωδιακού κύκλου, δείχνουν τον Θεό σε νεανική του μορφή, συνήθως με το ακτινωτό στεφάνι.

Βρίσκουμε στους "Νόμους" του Πλάτωνος (10,3), τον Σωκράτη να προσεύχεται στον ανατέλλοντα Ήλιο. 
Και βρίσκουμε επίσης τον Ήλιο, κατά την Ρωμαϊκή εποχή, να θεωρείται ο τελικός προορισμός των ψυχών που απελευθερώνονται από τον Κύκλο της Ανάγκης.

theseus-aegean.blogspot.com
Διαβάστε Περισσότερα...

Παγγαίον: Το βουνό των θρησκειών, των ηρώων και της ιστορίας...


Αναμφίλεκτα η σημασία του όρους Παγγαίου όχι όνο για την περιοχή μας, αλλά και για τον ευρύτερο Ελλαδικό και βαλκανικό χώρο υπήρξε τεράστια από την αχλύ της ανθρώπινης παρουσίας μέχρι σήμερα.

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία η αρχική του ονομασία ήταν Καρμάνιον, αργότερα δε ονομάσθηκε Παγγαίον από το όνομα του Παγγαίου, του γιου του θεού Άρη και της Κριτοβούλης, ο οποίος μη μπορώντας να υποστεί τις τύψεις της συνείδησης του, επειδή άθελα του κοιμήθηκε με την κόρη του, αυτοκτόνησε με ξίφος στην κορυφή του βουνού.

Στην κορυφή του κτίσανε οι Σάτρες το μαντείο του Διονύσου, που θεωρούνταν εφάμιλλο του μαντείου των Δελφών και που χρησμό του πήρε και ο Μακεδόνας Στρατήλάτης Φίλιππος ο Β', που σχεδίαζε να εκστρατεύσει στην άξενη και ασφυκτιώσα από τον δεσποτικό Ασία (φυλάττεσθαι δειν το άρμα), κάτι, που τον έκανε, ώστε να μην ανεβεί ποτέ του σε άρμα από το φόβο μήπως βγει αληθινός ο χρησμός.

Το Παγγαίο, εκτός από τα πλούσια μεταλλεύματα του, έμεινε γνωστό στη μυθολογία και στην ιστορία για τους μύθους του και τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα.

Εκτός από την αυτοκτονία του αιμομίκτη Παγγαίου, στην οποία αναφερθήκαμε πιο πάνω, εδώ συντελείται και ο τραγικός θάνατος της Ευρυδίκης, της γυναίκας του Ορφέα, ενώ σχετίζεται άμεσα με τον μεγάλο χειριστή της λύρας Ορφέα, ο οποίος παρέδιδε εδώ τη διδασκαλία του και εδώ βρήκε τραγικό θάνατο από τον οργισμένο θεό Διόνυσο, επειδή υμνούσε το θεό Ήλιο.

Στο Παγγαίο είχαν την κατοικία τους ο θεός των ανέμων Ζήτης και Κάλαης.

Αλλά και εδώ στο χιονόδαρτο Παγγαίο με τα εκατοντάφυλλα τριαντάφυλλα, τις Μαινάδες και τον πρώτο μελισσοπαραγωγό Διόνυσο βρήκε τραγικό θάνατο ο βασιλιάς των Ηδωνών Λυκούργος, γιατί προσπάθησε να εμποδίσει την είσοδο του θεού Διονύσου στη χώρα του.

Τέλος το 451 μ.Χ. στα σπλάχνα του Παγγαίου ιδρύθηκε από τον Άγιο Γερμανό η Ιερά Μονή της Εικοσιφοίνισσας, η αρχαιότερη χριστιανική Ιερά Μονή σε ευρωπαϊκό έδαφος, η οποία έμελλε να διαδραματίσει σπουδαιότατο ρόλο στην πορεία όχι μόνο της Ορθοδοξίας, αλλά και της πνευματικής μας κίνησης, ιδιαίτερα σε καιρούς δυσχείμερους.

Λιμάνι απάνεμο η Εικοσιφοίνισσα με την Παναγιά την Αχειροποίητη αιώνας τώρα συνεχίζει να γαληνεύει κλυδωνιζόμενες ψυχές, να τις ενισχύει με αισιοδοξία και να τις στηρίζει στις δύσκολες στιγμές. Κλείνοντας τη σύντομη αναφορά μας στο όρος της θρησκείας, των μύθων και της ιστορίας πιστεύω ότι δε θα χαρακτηριζόμαστε υπερβολικοί, αν τονίζαμε πως αυτό αποτελεί τον ομφαλό σεβασμού, αγάπης και έντονης έφεσης για μια σε βάθος γνωριμία.

Σπάνια υπάρχει όρος στον πλανήτη που να έχει παίξει έναν τόσο πολυσύνθετο ρόλο. Και τούτο, γιατί η Φύση το προίκισε με πλούσιες αρετές, οι οποίες συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό στην επιβίωση και διάκριση των ανθρώπων, που κατά καιρούς διεκδικήσανε και πετύχανε την κατοχή και εκμετάλλευση του.
Πλούσιο σε πανίδα και χλωρίδα, αλλά και σε μεταλλευτικό πλούτο (χρυσός και άργυρος) εύλογα υπήρξε το μήλο της έριδος πολλών διεκδικητικών λαών.

Αλλά και η γοητευτική παρουσία του ενέπνευσε πεζογράφους και ποιητές να το υμνήσουν και να εξάρουν την τεράστια σημασία του (Όμηρος, Λουκανός, Βιργίλιος, Ηρόδοτος, Αρριανός, Βαλέριος, Φλάκκος, Πυθαγόρας, Σίλιος ο Ιταλικός, Οβίδιος, Άγγελος Σικελιανός κ.ά.π.),
Λόγω λοιπόν αυτής της αφθονίας της χλωρίδας του, σημαντικής για την επιβίωση του ανθρώπου, έλαβε κατά καιρούς διάφορα ονόματα.
Στο έργο του Λουκιανού «Bellum civile» το όνομα του ετυμολογείται από τις λέξεις παν+γη, δηλαδή όλο το βουνό σύγκειται από χώμα, αγνοώντας προφανώς ότι τα σπλάχνα του φιλοξενούν πλούσια ποιοτικά εκλεκτικά κοιτάσματα μαρμάρου, ενώ στο παρελθόν φιλοξενούσαν μεταλλεύματα χρυσού και αργύρου.
Με την ονομασία Παγγαίο το αναφέρει ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης, ο Λουκανός, ο Ψευδοπλούταρχος, ο Πλίνιος, ο Βιργίλιος, ο Ερατοσθένης, ο Αρριανός κ.ά.π.

Μετά τον 10ο μ.Χ. αιώνα ονομάσθηκε Σεμάλτιον.

Στα τέλη του Μεσαίωνα το όρος πήρε την ονομασία Ματικίας. Με την ονομασία αυτή το συναντάμε σε σιγίλιο του Πατριάρχη Κυρίλλου Α' του Λούκαρη.

Αργότερα έλαβε την ονομασία Μαλακά και Καστανιά. Βέβαια η αλλαγή στο όνομα συνεχίστηκε, ιδιαίτερα στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, που το συναντάμε ως Κεστανέ Νταγ (= βουνό της καστανιάς) από τις πολλές καστανιές που καλύπτουν τις πλαγιές του, Πιρνάρ Νταγ (= βουνό των πουρναριών) από τους πολλούς θάμνους πουρναριών, Πιλάφ Τεπέ (= από μία οξεία κορυφή του), Πουρνάρ νταγ (= βουνό των πηγαδιών) από τις πολλές στοές και τα φρεάτια των μεταλλωρύχων, που εκμεταλλεύτηκαν τα μεταλλεύματα του χρυσού και του αργύρου, τα οποία εκμε- ταλλεύτηκε σε μεγάλο βαθμό ο Βασιλιάς Φίλιππος ο Β' της Μακεδονίας, μετά την κατάκτηση της περιοχής μας. Σιβρί Τεπέ (= οξεία κορυφή), Βίγλα (= παρατηρητήριο), επειδή από τις κορυφές του ελέγχονταν οι κάμποι των νομών Δράμας και Καβάλας, Κοσφίνιτζα, Κόσνιτζα, Κουσίνιτζα, Εικοσιφοίνισσα (από την παλαίφατη κιβωτό της Ορθοδοξίας, την Ιερά Μονή της Εικοσιφοινίσσης), Κουχίνιτζα κ.ά.

 Από όλες τις πιο πάνω ονομασίες επικράτησε η ονομασία Παγγαίο, με δεύτερη εκείνη της ονομασίας της Ιεράς Μονής.

Γ. Κ. Χατζόπουλος
Απόσπασμα από την δημοσίευση στην δραμινή εφημερίδα "Πρωινός Τύπος"
Διαβάστε Περισσότερα...

Μεταθανάτια Ζωή: Ποιες ήταν οι απόψεις των Ελλήνων φιλοσόφων για το «μετά»


Ο λεγόμενος «Μονοθεϊσμός» έχει επικρατήσει, εκεί που έχει επικρατήσει, με κύριο εργαλείο του την ομολογουμένως υπεραποδοτική διαχείριση του ανθρώπινου φόβου.

Εκείνο που κατεξοχήν φοβούνται οι αφιλοσόφητοι άνθρωποι είναι η «απώλεια», η «ανυπαρξία» και όλοι οι ανάλογοι όροι που ωστόσο σε συμπαντικό επίπεδο στερούνται νοήματος, αφού τίποτε μέσα στο Είναι δεν μπορεί να «απωλεσθεί».

Καμία απολύτως «απώλεια» δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα σε ένα δεδομένο και άφθαρτο σύνολο, το οποίο απλώς φιλοξενεί μέσα του μία ατελείωτη αλλαγή μορφών και καταστάσεων.

Ο αφιλοσόφητος άνθρωπος στην πραγματικότητα αγωνιά για το εάν ή όχι θα απωλέσει το πρόσκαιρο όσο και ασήμαντο «εγώ» του.

Ως συνέπεια αυτού, νοιώθει ανασφαλής και αναδιπλώνεται ακόμα περισσότερο προς την εξατομικευμένη προσωπικότητα, προσπαθώντας να «οχυρωθεί» πίσω από το αυθαίρετο σύμπλεγμα χαρακτηριστικών προσωπικότητας που εκλαμβάνει λανθασμένα ως εαυτό.

Ενισχυτικός σε αυτού του είδους τις «οχυρώσεις» είναι ο Χριστιανισμός, μία Θρησκεία που προσανατολίζει τον πιστό να «σώσει» αποκλειστικά την «δική του» ψυχή (1).

Όλη αυτή όμως η κολοσσιαία αγωνία για μια μεταθανάτια ζωή θα φάνταζε όχι μόνον παράλογη αλλά και αρρωστημένη στα μάτια ενός αρχαίου Έλληνα, όσο τουλάχιστον παράλογη αλλά και αρρωστημένη φαντάζει και στα μάτια ενός σύγχρονου εθνικού: το ερώτημα περί αθανασίας ή όχι της ψυχής, δηλαδή της αόρατης αρχικής αιτίας των βιοφυσιολογικών εκδηλώσεων, απαντάται δίχως δισταγμό καταφατικά, όπως ακριβώς απαντάται το ερώτημα περί αθανασίας κάθε υλικής υπόστασης (από το ρήμα «υφίστημι») ενός άναρχου και ατελεύτητου υλικού Όλου.

Η ψυχή είναι αθάνατη, αλλά και μη προσωπική και, κυρίως, δεν υπάρχει περί αυτής καμία απολύτως εκκρεμότητα για το εάν ή όχι θα… «σωθεί».

Σε όλες τις ελληνικές οντολογικές – φιλοσοφικές σχολές, εκείνο που έχει γίνει εμφανές στο επίπεδο της γήϊνης ζωής, δίνοντας την ζωή και την κίνηση στις θνητές υπάρξεις, μετά τον βιολογικό θάνατό τους περνάει στην αφάνεια, όπως το έχει όμορφα διατυπώσει ο Παρμενίδης (2), επιστρέφοντας στα Αθάνατα.

Σε αυτό εξαντλεί το ενδιαφέρον της για τα «μετά θάνατον» πράγματα η Ελληνική Εθνική Θρησκεία, η οποία, αντίθετα από τους διαχειριστές των φοβιών των ανθρώπων, ασχολείται πρωτίστως με, και φυσικά τιμά, την ζωή.

Η μη προσωπική ουσία του θνητού ανθρώπου, επιστρέφει μετά το βιολογικό τέλος του εκεί που ανήκει, δηλαδή στο Αιώνιο, το Τέλειο, το Μακάριο, το Φωτεινό.

Δίχως περιφράσεις, ο θείος Ηράκλειτος το έχει πει σε όλους όσους έχουν την δυνατότητα να κατανοούν έναν στοιχειωδώς πυκνό λόγο: «ΑΘΑΝΑΤΟΙ ΘΝΗΤΟΙ, ΘΝΗΤΟΙ ΑΘΑΝΑΤΟΙ, ΖΩΝΤΕΣ ΤΟΝ ΕΚΕΙΝΩΝ ΘΑΝΑΤΟΝ, ΤΟΝ ΔΕ ΕΚΕΙΝΩΝ ΒΙΟΝ ΤΕΘΕΝΩΤΕΣ».

Που πάει να πει ότι το Θείο περιοδικώς «ανασταίνεται» με τον θάνατο των θνητών όντων και «πεθαίνει» κάθε φορά που κατέρχεται σε αυτά για να εμψυχώσει την βιοφυσιολογική ύπαρξή τους.

Σε αρκετούς που δεν έχουν ασχοληθεί σε βάθος με την Ελληνική Κοσμοαντίληψη, υπάρχει η εσφαλμένη εντύπωση ότι οι διάφορες οντολογικές – φιλοσοφικές σχολές των εθνικών Ελλήνων (λ.χ. η κυρίαρχη των Υλοζωϊστών και οι διαφοροποιημένες πυθαγοροπλατωνική και ατομική) είχαν αλληλοσυγκρουόμενες θέσεις για την μετά τον βιολογικό θάνατο των θνητών πορεία της ψυχής.

Τουναντίον, καμία τους δεν υποβίβασε την ψυχή σε κεντρική φιγούρα μίας ηθικοθρησκευτικής εσχατολογίας και καμία τους δεν απαξίωσε την παρούσα, απτή και πραγματική ζωή των θνητών όντων προς χάριν ενός «μεταθανάτιου» ονειροπολήματος ή κανονικού εκφοβισμού.

Στους Έλληνες, όπως προείπαμε, η μη προσωπική ουσία του θνητού ανθρώπου, επιστρέφει μετά το βιολογικό τέλος του στους κόσμους των Θεών.

Σε αρκετά σημεία του υπέροχου εκείνου κειμένου του «Τα ες Εαυτόν», ο εστεμμένος φιλόσοφος Μάρκος Αυρήλιος τονίζει αυτή την στενότατη αλλά άγνωστη για τους αφιλοσόφητους συγγένεια:

«να έχεις ασφαλή τον εσωτερικό σου δαίμονα από προσβολή και βλάβη… o Θεός που είναι μέσα σου να κυβερνά αληθινόν άνδρα, ηλικιωμένο, με διάνοια πολίτου, άρχοντα που έχει τακτοποιημένα τα δικά του και θέση πολεμιστή, που περιμένει έτοιμος το σύνθημα της αποχωρήσεως και ούτε όρκους χρειάζεται ούτε μαρτυρίες άλλων…. αν εκτελείς εκείνα που απαιτεί η κάθε στιγμή, ακολουθώντας τον ορθό λόγο με επιμέλεια, με θάρρος και καλή θέληση και χωρίς πάρεργα, τότε κρατείς τον δαίμονα του εαυτού σου διαρκώς αγνό, ωσάν να επρόκειτο άμεσα να τον επιστρέψεις… την ύπαρξή σου έλαβες ως μέρος ενός συνόλου. Θα εξαφανισθείς αργότερα μέσα σ’ εκείνο που σε γέννησε. Ή μάλλον θα μεταβληθείς και θ’ αναληφθείς στον Λόγο που σε δημιούργησε… Δεν είναι κακό ότι τα πράγματα μεταβάλλονται ούτε καλό ότι κάποια αποκτούν ύπαρξη από την μεταβολή…»

Πριν αναφερθούμε στην πλατωνική εικόνα για την αθανασία της ψυχής, θα ανοίξουμε εδώ μία σύντομη παρένθεση για ένα ακόμη λάθος που διαπράττουν όσοι δεν έχουν ασχοληθεί σε βάθος με την Ελληνική Κοσμοαντίληψη, και συγκεκριμένα για την αντίληψη της εικόνας του βασιλείου του Άδου όπως αυτό περιγράφεται στα ομηρικά έπη, αλλά και σε έργα της κλασικής εποχής, ως «παρόμοιου» με το ασαφές επέκεινα στο οποίο υποτίθεται, κατά τους χριστιανούς, ότι «ζουν» οι προσωπικές ψυχές των δικών τους νεκρών.

Η εικόνα όμως του βασιλείου του Άδου είναι χρονικά παράλληλη με τις οντολογικές – φιλοσοφικές αντιλήψεις που με σαφήνεια τηρούν απόσταση από την αυταπάτη περί προσωπικών ψυχών.

Αυτό που ζει στον Άδη δεν είναι η πραγματική ψυχή των τεθνεώτων, αλλά η «σκιά» της βιογραφίας τους, μία αποθήκευση τον «σκληρό δίσκο» του αιώνιου Όντως Όντος, που υπάρχει μόνον στο μέτρο που κάποιος θα έλθει να κάνει ένα «διπλό κλικ» επάνω της. Με μνημόνευση, με απόδοση τιμών, με τελετή…

Όπως έχει επισημάνει ο Ζαν Πιέρ Βερνάν, η αθανασία της ψυχής που απασχολεί τον Πλάτωνα, και εν γένει την πυθαγοροπλατωνική γραμμή θα συμπληρώναμε εμείς, δεν είναι παρά η αθανασία του ανώτερου τόπου της ψυχής, ως ενός αποσπάσματος της θεότητας, απαράλλακτα, έστω κι αν ο ανυποψίαστος αναγνώστης εκπλήσσεται, με τον «δαίμονα εαυτού» των, υλοζωϊστών στην βάση τους, Στωϊκών.

Δεν πρόκειται για εξατομικευμένη αθανασία, για την αθανασία κάποιου περαστικού «εγώ», αλλά για την αθανασία του πραγματικού εαυτού ως αποσπάσματος της θεότητας.

Ο ίδιος ο Πλάτων δηλώνει ότι οι ψυχές που διατηρούν δεσμούς με το σωματικό «εγώ» καταντούν φαντάσματα, και ο Βερνάν το επεξηγεί αρκετά γλαφυρά με τα ακόλουθα λόγια:

«αυτές οι ψυχές… έμειναν υπερβολικά προσωπικές, υπερβολικά εξατομικευμένες και παράλληλα σωματοποιημένες. Συνεπώς, δεν μπορούν να σμίξουν με τα άστρα με τα οποία συγγενεύουν. Με άλλα λόγια, έργο της ψυχής δεν είναι να εκφράζει την ιδιαιτερότητα του καθενός από εμάς, αλλ’ αντίθετα να φροντίζει ώστε η ιδιαιτερότητα αυτή κάποια στιγμή να ξεπερνιέται, ώστε ο καθένας μας, στο τέρμα μιας καθαρής ζωής, να παραδίνεται σε ολόκληρο τον κόσμο και στο Θείον» (3).

Οι διάφορες οντολογικές – φιλοσοφικές σχολές μας λοιπόν συγκλίνουν στο ότι αυτό που ακολουθεί τον βιολογικό θάνατο είναι η ένωση του προσκαιροποιημένου αιώνιου με την πηγή του, όπως και τα σωματικά συστατικά κάνουν την δική τους επιστροφή στην κοινή ουσία που τροφοδοτεί τις επόμενες σωματικές πυκνώσεις που θα αναδείξουν νέα θνητά όντα.

Καθίσταται σαφές λοιπόν ότι στην Ελληνική Εθνική Θρησκεία δεν υπάρχει χώρος για διαχειριστές του φόβου, αφού στο σχήμα που αυτή πρεσβεύει για τον κύκλο ζωή – θάνατος – ζωή δεν υπάρχει τίποτε απολύτως για να φοβηθεί κανείς.

Εκτός αν κάποιοι έχουν φθάσει σε τέτοιο βαθμό πνευματικής διάλυσης που να κυριεύονται από φόβο στην ιδέα ενός ανθρώπου που είναι συγγενής των Θεών και ενός Όλου που δεν χωράει κανέναν υπερκείμενο δικτάτορα, λογιστή ή δεσμοφύλακα.

(1) Αναλυτικά αυτή η διαδικασία περιγράφεται στο «Σημειώσεις επάνω στον Φόβο και την Αφοβία / Notizen über die Angst und die Angstlosigkeit» του γράφοντος, εκδόσεις «Ανοιχτή Πόλη», Αθήνα, 2006

(2) «ΚΑΙ ΤΑ ΨΥΧΑΣ ΠΕΜΠΕΙΝ (Η ΔΑΙΜΩΝ Η ΠΑΝΤΑ ΚΥΒΕΡΝΑ) ΠΟΤΕ ΜΕΝ ΕΚ ΤΟΥ ΕΜΦΑΝΟΥΣ ΕΙΣ ΤΟ ΑΕΙΔΕΣ, ΠΟΤΕ ΔΕ ΑΝΑΠΑΛΙΝ».

(3) Στο «Οι Έλληνες, οι Ρωμαίοι και εμείς. Η επικαιρότητα του Αρχαίου Κόσμου», εκδόσεις «Αλεξάνδρεια», Αθήνα, 1992, σελ. 133
Βλάσης Ρασσιάς

Διαβάστε Περισσότερα...

O Οδυσσέας και ο Πολύφημος, αποσυμβολισμός (Λιαντίνης)


Καθότανε κάποτε η μεριμνά και έπλαθε ένα αγαλματάκι από πυλό , ώσπου εμφανίστηκε ο Δίας και τότε η μεριμνά παρακάλεσε τον θεό τον θεών να φυσήξει για να του δώσει ζωή και σαν αντάλλαγμα αυτό να τον προσκυνάει

-Μετά χαράς, της απαντάει ο Δίας. Πιάνει , φυσάει τη λάσπη.
Κι αμέσως το πλάσμα ζωντάνεψε. Καθόντανε κι οι δύο, και χαίρουνταν το έργο τους.

-Και πώς να το βαφτίσουμε; ρωτά η Μέριμνα. Λέω να τουδώσω τ’ όνομα μου. Εγώ δεν τό ‘πλασα;

-Όχι, λέει ι ο Δίας. Το δικό μου τ’ όνομα θα δώσουμε. Γιατί εγώ του φύσηξα ζωή.

Έτσι, πιάστηκαν οι δύο θεοί, και τράβαγαν, ο ένας από δω ο άλλος από κει. Δεν έβρισκαν την άκρη Τότε σηκώνεται από τα χώματα η Γη, η Humus, και με το στόμα του Κρόνου, δικάζει, και δίνει τη λύση.

– Ούτε το δικό σου, ούτε το δικό σου. Το δικό μου όνομα θα λάβει, εδίκασε. Εσύ, Μέριμνα, που τό ‘πλασες, θα το δυναστεύεις και θα το κατέχεις σε όλη του τη ζωή. Εσύ, Δία, που τού ‘δωσεςζωή και γνώση, θα το οδηγάς και θα πλουταίνεις το μυαλό του. Για να σε δοξάζει, και να σε σέβεται. Κι όταν θα πεθαίνει, η πνοή του θα γυρίζει σε σένα. Το όνομα όμως θα το λάβει από μένα. Γιατί από δικά μου στοιχεία συντελέστηκε.. Και σαν στερέψει ο χρόνος που του ορίστηκε , πάλι σε μένα θα ξαναγυρίζει. Από μένα λοιπόν, τη Humus, θα το φωνάξουμε homo. Που πάει να ειπεί άνθρωπος.

. Ο Μαρτίνος Χάιντεγγερ, ο δάσκαλος του Σαρτρ, ο πιο γνήσιος από τους πέντε φιλοσόφους της Φιλοσοφίας της Ύπαρξης, είναι ο κατεξοχήν φιλόσοφος που είδε τους ανθρώπους στη σχέση τους με τη μέριμνα. Και με βάση τη σχέση του κάθε ανθρώπου με τη μέριμνα, τους διαιρεί σε δύο κατηγορίες. Η μια κατηγορία είναι οι Πλείστοι. Είναι αυτοί που τους έχει απορροφήσει η μέριμνα. Την κατηγορία αυτή ο Χάιντεγγερ την ονομάζει .

Ο δημώδης υποστασιακός τύπος, ή το Man. Η λέξη man στη γερμανική γλώσσα είναι αόριστη αντωνυμία και σημαίνει τις, κάποιος. Η δεύτερη κατηγορία είναι οι Ελάχιστοι. Ποσοστό ένας στους μύριους ή ένας στις εκατό μυριάδες. Είναι εκείνοι που ο καημός και το μεράκι τους για τον άνθρωπο και τη μοίρα του τους απορροφά σε τέτοιο βαθμό, ώστε αντιστρέφοντας το σχήμα ζουν έξω από τη μέριμνα και την οντολογική λήθη. Ζουν, δηλαδή, μέσα στην αλήθεια της ύπαρξης. Ετούτοι, οι δεύτεροι, ζουν και τους δέρνει μια τρέλα ιερή.

Βασανίζουνται, υποφέρνουν, αγωνιούν. Βοούν μόνοι τους στην ερημιά, στα άγρια μεσάνυχτα, στις από-γκρεμνες σπηλιές του τί είναι; και στις κώχες του τί πρέπει; Είναι η φυσική σχιζοφρένεια της μεγαλοφυίας. Η πρώτη κατηγορία, το man που σημαίνει κάποιος, σημαίνεικαι κανείς. Λέμε λ.χ. την πρόταση: ημπορεί να ειπεί κάποιος ότι η ζωή είναι έμορφη. Αλλά την ίδια πρόταση τη λέμε κι έτσι: ημπορεί να ειπεί κανείς ότι η ζωή είναι ομορφη. Επομένως το man, το κάποιος του Χάιντεγγερ, είναι και το κανένας.

Αυτή είναι η έννοια ότι ζούμε στην οντολογική λήθη, ότι ζούμε αλλά δεν υπάρχουμε. Ότι είμαστε ο κανένας. Όταν ο Οδυσσέας έφτασε στο νησί του κύκλωπα Πολύφημου, έμελλε να ζήσει μια περιπέτεια φρίκης που δεν είχε το όμοιο της.

Καθότανε και κοίταζε ετούτον το θηριάνθρωπο, πού ‘χε στη μέση το κούτελο ένα μάτι σα μαύρο φεγγάρι σαν είδε σε λίγο το γιγάντιο εκτόπισμα ν’ αρπάζει τα συντρόφια του δύο δύο, να τα χτυπά στην πέτρα σαν κουτάβια, να συντρίβουνται και να καταρρέουν τα κόκαλα τους με το σαλαγητό σπιτιού που θρουβαλιάζεται συθέμελο- σαν είδε να ρουφάει από το σπασμένο κρανίο τα μυαλά τους, σα νά ‘πινε το γάλα καρύδας, τότε…

Ε’ τότε ήταν που του λύθηκαν τα μέλη. Χέρια, πόδια, μυαλό, γλώσσα, νεύρα, τά ‘χασε ούλα. Και τα δόντια του να χτυπάνε σα βουρλισμένα κρόταλα.

– Τωώρα… βατάρισε. Τώρα ούτε η Αθηνά δε με σώνει.Ζάρωσε απόμακρα, καθότανε, και περίμενε χωρίς να περιμένει.
Ποσειδώνα μου, η χάρη σου. Τι πήγες και γέννησες! τραύλισε.
Με ποια δράκαινα έσμιξες και τό ‘καμες ετούτο το αμπλάκημα; Ετούτο το κολοσσαίον πανικού; Εκοίταζε πολλή ώρα, και συλλογιότανε πάλι.

– Κι ακούς εκεί; Να τονε λένε Πολύφημο! Εξακουστό, δηλαδή, και φημισμένο στο ντουνιά.

Αυτό δεν είναι όνομα, μπόγια μου. Αυτό είναι ο ανθός των ονομάτων. Σαν όλους τους δοξασμένους ανθρώπους της εποχής μου. Που τους ακούει ο κόσμος στα ράδια και στις εφημερίδες. Το όνομα του είναι τίτλος και κατάθεση της φήμης και της δόξας. Ετότες ήταν που βρήκε το δικό του όνομα. Από ψυχολογία φόβου και εναντίωσης τού ‘ρθε η έμπνευση για το δικό του όνομα, που θά ‘λεγε στον Κύκλωπα, εάν τον ερωτούσε. Αφού αυτός είναι το άπαντο της φήμης, εγώ θα είμαι το τίποτα .

Εκεί τον εξεχώρισε ο Κύκλωπας ανάμεσα στο παραλοϊ-σμένο κοπάδι των συντρόφων του. Και τον ερώτησε.

– Και πώς σε λένε εσένα, λεβέντη μου; Πού ‘σαι και τσιρβελής.
Ο Οδυσσέας μάτιασε καρσί το χαλκωματένιο ταψί της μουσούδας του Κύκλωπα και αποκρίθηκε.

– Κανένα. Κανένα με φωνάζουνε, Κύκλωπα, η μάνα κι ο πατέρας μου, κι όλοι μου οι σύντροφοι.

Ο Κύκλωπας εγέλασε με τη σαγόνα, με τις πλάτες, και με την παραυτίδα του.

– Όνομα και τούτο. Ακούς Κανένας! Μα κι ο βλάκας στους βλάκες να ήσουνε, καημένε, κι ο βασιλιάς των ποντικών, θά ‘χες ένα όνομα της προκοπής.

Ύστερα τα πράγματα επήρανε κατεβασιά ορυμαγδού. Ο Οδυσσέας έβλεπε και μέτραε. Μια βραδυά δύο σύντροφοι. Δύο βραδυές τέσσερες σύντροφοι. Τρεις βραδυές έξι σύντροφοι

Τότες ήρθε ο καιρός, για να μπει στο μυαλό του η Αθηνά. Ο καιρός, με την έννοια που το λέγανε οι έλληνες. Η κατάλληλη στιγμή, που αλλίμονό σου αν την αφήκεις και προσπεράσει.

Κουβαλάει το δυνατό κρασί από τα ασκιά・ μεθάει κουνουπίδιτον Κύκλωπα- περιμένει να βουλιάξει στον υδράργυρο του ύπνου-ξύνει με το μπαλταδάκι κοφτερά τη μύτη του παλουκιού・ τιπαλούκι, δηλαδή, αυτό ήταν ολόκληρο κατάρτι- και ύστερα το καίει στη φωτιά.Κι όταν ο Πολύφημος ξερνοβολά και ροχαλίζει, σα νακατρακυλάνε στη ροβόλα δέντρα ξερριζωμένα και χαλικω-σιές,του το μπήγει στο μάτι μ’ ένα ουααά! που το παλούκι έφτασε ως το μυαλό. Έτσι έκαμε τον κόκλη καίκο. Το μονόφθαλμο τυφλό.

Ο Οδυσσέας δύο λιθοπέτια μακρυά, καβάλα στο καράβι του, σα νά ‘τανε καβάλα στην ευνή της Κίρκης, γυρίζει και κοιτάει στο νησί. Εεεέ, Πολύφημε. Άτσαλε και χάχα! Αν σε ρωτήσουνε ποτές ,ποιος σου πούλησε την άγρια τυφλομάρα στο φεγγί σου, που ένατό ‘χες και κείνο όρτσα, να τους ειπείς ο Οδυσσέας. Ο γιος- τουΛαέρτη. Την περιπέτεια την άρχισε ο Κανένας και την ετελείωσε ο Οδυσσέας.

 Η ιστορία αυτή στο νησί του Κύκλωπα είναι η ζωή του καθένα μας. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, ο κάθε άνθρωπος του μέλεται να ζήσει τη δική του Κυκλώπεια. Είτε στο ρόλο του Οδυσσέα, είτε στο ρόλο των συντρόφων. Όχι βέβαια του Κύκλωπα. Γιατί ο Κύκλωπας είναι ο λόγος της φύσης και ο ορισμός της μοίρας μας.

Ξεκινάμε τη ζωή μας ανυπόστατοι, αδοκίμα στοι, ανύπαρκτοι, ανώνυμοι. Ξεκινάμε μέσα στην οντολογική λήθη, και μέσα στην αδιαφανή ομίχλη της μέριμνας. Αυτή μας παλεύει, να μη δέσουμε δεσμούς συναγωγούς φιλίας με τη βαθύτερη ουσία της ύπαρξης μας. Ο καθένας μας ξεκινά με το όνομα Κανένας.

Αν ξεφύγουμε ετούτη την πανίσχυρη βαρυτική δύναμη, που μας τη φόρτωσαν οι θεοί, ο Δίας η Μέριμνα η Γη, φενάκη και δόλωμα, για να μη νιώθουμε άκοπα και χάρισμα το πολύτιμο νόημα της ίδιας της ζωής μας・ αν φτάσουμε να πληρώσουμε το ακριβό λύτρο που αξιώνει η φύση και η ουσία της ανθρώπινης μοίρας μας・ αν αλλάξουμε το μουσικό μας τρόπο, πηδώντας από τον απλοϊκά υποστασιακό στον αυθεντικά υπαρκτικό άνθρωπο, από τη φλογέρα του βοσκού στο φλάουτο του Μότσαρτ (Zauberflote), από το Man στην Existenz, από το Ουτις στο Οδυσσέας・ αν γίνει να κινήσουμε λειτουργικά τη διαλεκτική μας σχέση με το πρόβλημα της ουσίας και του βάθους της ζωής μας・ αν περπατήσουμε το βραχύ μας βίο έξυπνοι και εγρήγοροι, και όχι κοιμισμένοι και νεκροί που σαλαγιούνται σαν πρόβατα στο Γιοφύρι της Λόντρας ή στην οδό Πανεπιστημίου, τότες έχουμε νικήσει το φοβερό Κύκλωπα και τη φυλακή της σπηλιάς του. Ελαξουργήσαμε την άμορφη και άσχημη πέτρα του Κανένας, και μέσα από το σκοτάδι της ανεβάσαμε στο φως τον άνθρωπο με όνομα.


Γκέμμα" , Δημήτρης Λιαντίνης

 Eπιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος
mythagogia.blogspot.gr
Διαβάστε Περισσότερα...

Πως η Φωνή της Μητέρας Επηρεάζει τη Διανοητική Ανάπτυξη του Βρέφους


Γνωρίζουμε ότι τα παιδιά προτιμούν το άκουσμα της φωνής της μητέρας τους σε σχέση με εκείνη των ξένων.

Από την ανάπτυξή του στη μήτρα, το έμβρυο μέσω των ακουστικών οδών αισθάνεται τους ήχους και τις δονήσεις της μητέρας. Μετά τη γέννηση, το βρέφος μπορεί να ξεχωρίσει τη φωνή της μητέρας του δίνοντάς της μεγαλύτερη σημασία και μελετώντας περισσότερο τα όσα λέει σε σχέση με τις άλλες άγνωστες φωνές του περιβάλλοντός του.

Μια μελέτη  του 2014 σε νεογνά βρέφη έδειξε ότι όταν ακούν ηχογραφημένη τη φωνή της μητέρας τη στιγμή που θηλάζουν μια πιπίλα, βελτιώνεται η ανάπτυξη των διατροφικών δεξιοτήτων του στόματος και συντομεύεται η παραμονή τους στο νοσοκομείο. Η φωνή της μητέρας μπορεί να γαληνεύει ένα παιδί όταν αυτό έχει άγχος, μειώνοντας τα επίπεδα της κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες και αυξάνοντας τα επίπεδα της οξυτοκίνης, της ορμόνης των κοινωνικών συναναστροφών.

Οι επιστήμονες έχουν χαρτογραφήσει τα σημεία που ενεργοποιεί η φωνή της μητέρας στον εγκέφαλο του βρέφους. Η φωνή της μητέρας ενεργοποιεί το πρόσθιο προμετωπιαίο φλοιό και την αριστερή οπίσθια κροταφική περιοχή πιο έντονα από ό, τι μια άγνωστη φωνή, δίνοντας έναυσμα στο βρέφος να αναλύσει την ομιλία και να την επεξεργαστεί.

Ενώ υπάρχουν δεδομένα πως η φωνή της μητέρας ασκεί επίδραση πάνω στα βρέφη και στα νήπια, τι συμβαίνει καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν; Ο νευροβιολόγος Daniel Abrams, της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ και οι συνεργάτες τους θέλησαν να απαντήσουν αυτό το ερώτημα χρησιμοποιώντας την μαγνητική τομογραφία (fMRI), μια τεχνική νευροαπεικόνισης που μετρά τη δραστηριότητα του εγκεφάλου με την ανίχνευση αλλαγών στη ροή του αίματος.

Οι ερευνητές εξέτασαν 24 παιδιά ηλικίας μεταξύ 7 και 12 χρονών, τα οποίοι είχαν φυσιολογικό δείκτη νοημοσύνης, δεν είχαν αναπτυξιακές διαταραχές και αναπτύχθηκαν κοντά στις βιολογικές τους μητέρες. Όσο ήταν στο μαγνητικό τομογράφο, τα παιδιά άκουγαν ηχογραφημένες λέξεις χωρίς νόημα και ειρμό από τις μητέρες τους και από άλλες γυναίκες. Οι ερευνητές επέλεξαν συγκεκριμένα λόγια χωρίς νόημα για να μην ενεργοποιηθούν τα κέντρα του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη σημασιολογία. Τα παιδιά ήταν σε θέση να ταυτοποιήσουν με ακρίβεια τη φωνή της μητέρας για περισσότερο από το 97% του συνολικού χρόνου και σε λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο.

Τι ξεχωριστό συνέβη όταν τα παιδιά αυτά ακούνε τη φωνή της μητέρας τους; Η ομάδα υπέθεσε ότι ακούγοντας τη φωνή της θα παρατηρήσουν μεγαλύτερη δραστηριότητα στις περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται στην αναγνώριση της φωνής και στην επεξεργασία του λόγου. Αλλά αυτό που οι επιστήμονες διαπίστωσαν ήταν ακόμη πιο αξιοσημείωτο. Η φωνή της μητέρας ενεργοποιεί ένα ευρύ φάσμα δομών του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένων της αμυγδαλής, η οποία ρυθμίζει το συναίσθημα, του επικλινή πυρήνα και του μέσου προμετωπιαίου φλοιού, που είναι μέρος του κυκλώματος ανταμοιβής, και την περιοχή της ατρακτοειδής περιοχής προσώπων, η οποία επεξεργάζεται οπτικές πληροφορίες των προσώπων των άλλων. Αυτό το μοτίβο εγκεφαλικής δραστηριότητας μπορεί να παρομοιαστεί με ένα νευρωνικό αποτύπωμα, όπου η φωνή της μητέρας προκαλεί συγκεκριμένες δραστηριότητες στον εγκέφαλο του παιδιού της.

Η έρευνα δεν σταματά εκεί. Η ομάδα διαπίστωσε ότι όσο περισσότερες νευρικές συνδέσεις σχηματίζονταν στις περιοχές του εγκεφάλου που ταυτοποιούσαν τις φωνές των άλλων και στις περιοχές που σχετίζονται με τη διάθεση, την ανταμοιβή και την οπτική επεξεργασία του προσώπου, τόσο περισσότερο κοινωνικοποιείται ένα παιδί. Με άλλα λόγια, το νευρωνικό αποτύπωμα της φωνής της μητέρας εντός του εγκεφάλου του παιδιού, μπορεί να προβλέψει την ικανότητα αυτού του παιδιού να κάνει κοινωνικές σχέσεις.

Αν αυτό το νευρικό αποτύπωμα θεωρείται ένας βιοδείκτης στο μυαλό ενός παιδιού, θα μπορούσαμε να προσεγγίσουμε διαφορετικά τα παιδιά με διαταραχές στις κοινωνικές τους επαφές, όπως αυτά που έχουν αυτισμό; Και πώς επιδρά αυτό το νευρικό αποτύπωμα στην εφηβεία και στην ενήλικη ζωή μας:

Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα παραμένουν άγνωστες, αλλά είναι πλέον επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι οι περισσότεροι από μας φέρουμε τη φωνή της μητέρας στα νευρωνικά μοτίβα του εγκεφάλου μέσω των παραμυθιών, των συνομιλιών και των διάφορων ακουσμάτων που είχαμε από αυτή, ακόμα και πριν τη γέννησή μας, πράγμα που μας προσδιορίζει με μοναδικό τρόπο, επιτρέποντας τη συναισθηματική ανάπτυξη και την κοινωνική επικοινωνία κατά την παιδική ηλικία και, κατά πάσα πιθανότητα, σε όλη μας τη ζωή.

πηγή : share24.gr

Διαβάστε Περισσότερα...