Ελληνικές Λέξεις, που σήμερα μας φέρνουν σε….. αμηχανία.

(Εικόνα «ΤΡΟΜΑΚΤΙΚΟ» 31/12/2014 Αθλήτριες   με…  απίστευτο  όνομα)



Ελληνικές Λέξεις, που σήμερα μας φέρνουν σε….. αμηχανία.

Χυδαίες οι λέξεις ή χυδαίοι οι άνθρωποι;


ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ: «Η γ λ ώ σ σ α είναι σαν την ανάσα ενός ζωντανούανθρώπου». Μια διαρκής, αδιάλειπτη νοηματοδότηση των λέξεων.
Ως προσωπικό γεγονός= έκφραση.
Ως συλλογικό γεγονός= επικοινωνία.

Γλώσσα είναι το   «Σε γνωρίζω…»    και  ΟΧΙ  το…   «γιγνώσκω   σε…»

Στο  θέμα μας.

Πριν κάποια χρόνια είχαμε  τους    «νταβατζήδες». Αποδείχτηκε λίγο μετά ότι λέξη «Νταβατζής» είναι ΕΠΙΘΕΤΟ σε κάποια περιοχή της Ελλάδας.  Δηλαδή μια…. αθώα λέξη.

ΚΑΜΙΑ από τις παρακάτω λέξεις, απολύτως καμιά, δεν είχε το…. πονηρό νόημα που της δίνουμε σήμερα.

Λέξεις που κάποτε χρησιμοποιούντο με ΑΠΟΛΥΤΗ ΦΥΣΙΚΟΤΗΤΑ, στα σπίτια, στα σχολεία,  στην δουλειά, ανάμεσα σε γονείς και παιδιά κλπ….!
Ας κάνουμε ένα μικρό τεστ , πάνω σε λέξεις, των οποίων ΔΕΝ γνωρίζουμε πολύ καλά, θέλω να πιστεύω,  το αρχικό- αυθεντικό νόημα. Ή νομίζουμε ότι γνωρίζουμε.

ΜΗΠΩΣ Π Ρ Ε Π Ε Ι να τις ΞΑΝΑΔΟΥΜΕ;;;;

( Ίσως, λέω ί σ ω ς, αν κάποια απ” αυτά διδάσκονταν, πιθανότατα να είχε…. απαλυνθεί η χυδαιότητα,   γιατί θα υπήρχε Η Γ Ν Ω Σ Η των πραγμάτων).

Και κάτι ακόμη: Η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ, η ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ καθεαυτήν έχει το στοιχείο της ΙΕΡΟΤΗΤΑΣ (!),   ως   ΑΝΑΓΚΗ    ΖΩΗΣ!

Ο Π Ο Ι Α και αν είναι. Η σκόπιμη επανάληψη και η άσκοπη κατάχρηση την κάνει χυδαία ή ό, τι χαρακτηρίζουμε χυδαίο.

Α)
μούνος (στον Όμηρο και Ηρόδοτο) = μόνος  

(αφίκετο μούνος= έφθασε μόνος του, χωρίς συνοδεία)

μουνόκωλα (Ηρόδοτος)= μικρές, μονοκίονες- μονώροφες (οικοδομές) (ενδιατρίβει εις μουνόκωλον οικίαν= Ζει, περνάει  τον καιρό του σε ένα μονώροφο σπίτι, σε μονοκατοικία).

Όταν ο Θουκυδίδης έλεγε «Απεκαύλιζαν το προύχον της  εμβολής» εννοούσε ότι οι πολιορκούμενοι έκοβαν, αχρήστευαν, το έμβολο, τον καυλό μιας πολιορκητικής μηχανής. (Πλαταϊκά)

(Καμιά σχέση νοημάτων παλιών και σημερινών. Άλλωστε, ως σημερινές, δεν χρησιμοποιούνται…. και πολύ, ως συνήθεις, οι λέξεις αυτές.)

Β)
(Και πάμε σε ένα γνωστό-άγνωστο πακέτο κυρίως «εργαστηριακών» λέξεων,
λέξεις που για το…. σημερινό αυτί, θεωρούνται…. ΚΑΚΟΗΧΕΣ, όπως συμβαίνει
και  με το  όνομα  της   αθλήτριας   στην εικόνα).

Ο Μουνιχιών = είναι ο δέκατος (Απρίλιος) μήνας στο αττικό ημερολόγιο. (Το Αττικό ημερολόγιο  άρχιζε από τον  Ιούνιο- Ιούλιο).

Τα Μουνίχια = ετήσια εορτή που γινόταν προς τιμή της Μουνιχίας Αρτέμιδος
ο ιερός ναός της οποίας βρίσκονταν στον ομώνυμο λόφο της Μουνιχίας στον Πειραιά.

Και η περι ής ο λόγος Μουνιχία= ο σημερινός λόφος της Καστέλας του Πειραιά

.
Σχετκό:….(γράφει   ο   Κ. Γεωργουσόπουλος: ονομάτων επίσκεψις):

Μόνο η Καστέλλα γλίτωσε (εννοείται από την Ελληνική ΜΕΤΟΝΟΜΑΣΙΑ),  όχι ως ευρωπαϊκότερη, αλλά διά το κακόηχον  (!) αρχαίον Μουνιχία!   

(Συμπτωματικά:  Ο μήνας που τρέχει, ο  Ιανουάριος, στο  Αττικό Ημερολόγιο, είναι  ο «Γαμηλιών», ο  7ος μήνας, προς τιμήν των…. Θεογαμίων= γάμου μεταξύ θεών.  Αποφεύγονται   ως   κακόηχα  και το ένα  και το άλλο).

Αρχίδαμος = Γνωστός ο Σπαρτιάτης βασιλιάς του Πελοποννησιακού πολέμου, ένας από τους πέντε Αρχίδαμους που βασίλεψαν στην Σπάρτη.

Ποιος  σήμερα, έστω και αρχαιολάτρης , θα  έδινε στον γιο του, αυτό το όνομα;  ΌΜΩΣ:

Σε αντίθεση με την περίπτωση της Καστέλλας, με τον Αρχίδαμο δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι…. πιο ηθικό ή μάλλον ηθικολογικό…! Όπως και με την λέξη «νταβατζής», παρά την νοηματική  δείνωση, παρά το….. πονηρεμένο της υπόθεσης.

(Οι παραπάνω λέξεις άλλωστε δεν χρησιμοποιούνται άνετα….. την σήμερον. Είναι για τους Ειδικούς).

Γ)
Πάμε σε μια τρίτη κατηγορία λέξεων:

Λέξεις πολύχρηστες και σήμερα μεν, με διαφορετικό εντελώς νόημα όμως.

Αλήτης= όνομα σημαντικού (απ)οικιστή από τον 11ο π.Χ αιώνα.

ΑΛΛΑ αλητεύω (Όμηρος) = περιφέρομαι άσκοπα.
Δες Ομηρικό «αλητεύοντες ανάγκη= γυρόφερναν αναζητώντας τροφή).

όπως αλήτης (Όμηρος) = και ο τυχοδιώκτης, ο επαίτης, ο ανέστιος (= άπατρις)

(= χωρίς εστία= σπίτι= μόνιμη κατοικία= χωρίς…πατρίδα).

Σήμερα μόνο ως βρισιά: «….Τα παιδιά που τα λέγαν… αλήτες».

Λείψανον= Το  διαθέσιμο, το  υπόλοιπο, ό,τι έχει απομείνει (Το λείψανον της στρατιάς, Το λείψανον του προϋπολογισμού)
Σήμερα, το σκήνωμα, η σορός αγίου (ιερό λείψανο)
ή ενίοτε ως σκληρή ειρωνική έκφραση ( σαν μπαγιάτικο… λείψανο κλπ)

Καπότα = η κάπα, ο επενδύτης, το παλτό, το… τζάκετ. (αθωότατη  λέξη).

Ο Μαθητικος κανονισμός Ορφανοτροφείων Καποδίστρια όριζε σαφώς:

Οι μαθητές έπρεπε καθημερινώς να  «αερίζωσιν τας καπότας των»

Μπορούμε να  φαντασθούμε σε σημερινό  οικοτροφείο παρόμοια  εντολή;;;

Σήμερα, προφυλακτικό.

γαμέω-ω = νυμφεύομαι, «παντρεύομαι» (αόριστος «έγημα»). Κυρίως η ενεργητική φωνή και διάθεση για τον άνδρα

«Πέλοψ ο Ταντάλειος ες Πίσαν ελθών, γαμεί= νυμφεύεται κόρην Οινομάου, εξ ής Ατρεύς έβλαστεν» (από σχολικό βιβλίο)
γιος του Πέλοπα και της κόρης του Οινόμαου, ήταν ο Ατρέας (ο πατέρας στην συνέχεια του Αγαμέμνονα και του Μενέλαου)

Και στον εκκλησιαστικό λόγο: γυναίκα έγημα= είμαι νιόπαντρος ή σωστότερα νεόνυμφος.
Ενώ η γυναίκα (ας το αφήσουμε…. ασυναίρετο) γαμέεται= υπ-ανδρεύεται (ύπανδρος γυναίκα). Μέσος τύπος- παθητική διάθεση (υπό τον άνδρα). Παράδειγμα: Λέει η Αθηνά  στον Τηλέμαχο για την  μητέρα του ΠΗΝΕΛΟΠΗ: ει εφορμάται γαμέεσθαι….= αν ποθεί να παντρευτεί (Όμηρος)

Αλλά ο ίδιος μέσος τύπος, ως διάμεσος αυτή την φορά, είναι ΚΑΙ για… τους γονείς,  όταν πρέπει αυτοί να βρουν νύφη για τον γιο τους.

Κατ” ευθείαν το παράδειγμα:

«Πηλεύς, μοι γυναίκα γαμέσσεται…» Ο πατέρας μου ο Πηλέας θα βρει γυναίκα για μένα,  να νυμφευθώ (λέει ο Αχιλλέας). (Ιλιάδα Ι 394)

(Σημείωση: Υπάρχει και το «γε μάσσεται» σε ορισμένες εκδόσεις, αλλά μάλλον λάθος).
Σήμερα το ρήμα, είτε ενεργητικό είτε μέσο, παραπέμπει στην ερωτική πράξη και μόνο.

(πληροφοριακά: Όταν όμως το ρήμα είχε την αρχική σημασία του= νυμφεύομαι, παντρεύομαι,η καθαυτό ερωτική σαρκική πράξη δηλωνόταν με άλλες (πιο συναισθηματικές) λέξεις:

Φιλότης,
φιλότης και ευνή
μίσγομαι
Μίσγεται λάθρη= η κρυφή, η παράνομη συνεύρεση, εν αγνοία των γονιών ή συνήθως του… συζύγου.
Βινέω-ώ κλπ.

.
Έβλαστεν= γεννήθηκε. Σήμερα κυρίως αναφέρεται στα φυτά (βλαστάνουν, βλάστηση, βλαστός,  καινούργια βλαστάρια…).

Ωστόσο στην γλώσσα μας ο λαός ΚΡΑΤΗΣΕ την αρχική έννοια, ενδεικτική της τρυφερότητας μάνας παιδιού: «κρατάει στην αγκαλιά της το βλαστάρι της»

Νύμφη= Ό,τι και η… σημερινή νύφη, αλλά και νύφη= το νέο, το νεογέννητο
(νύμφες, προνύμφες του μεταξοσκώληκα λ.χ). Αφήνουμε βέβαια τις μυθολογικές Νύμφες.

Μαλακία: Άλλη μία λέξη που σήμερα φαίνεται κάπως.

Κι όμως είναι λέξη που σήμαινε απλά μαλθακότητα, υπολειτουργία,
παθολογία («νόσος και μαλακία» στον εκκλησιαστικό λόγο)

Ενδιαφέρον όμως έχει η κουβέντα του Θουκυδίδη:

(Φιλοκαλούμεν μετ” ευτελείας και φιλοσοφούμεν άνευ μαλακίας) (Επιτάφιος).

Ενώ το ΜΕΓΙΣΤΟ βάρος το φέρει το πρώτο μέρος της Θουκιδίδειας κουβέντας,

παρόλ” αυτά «δημοφιλές» είναι το δεύτερο.

Πληροφοριακά: Φιλοκαλούμεν μετ’ευτελείας (Τί εννοεί ο ιστορικός):

Στην Τέχνη, χρησιμοποιούμε το ΥΛΙΚΟ που
πρέπει, που ταιριάζει.

Στοχεύουμε στο «ωραίο», με ΠΡΩΤΟ κριτήριο το αισθητικό αποτέλεσμα,
αδιαφορώντας για την πολυτέλεια και την οικονομική αξία της πρώτης ύλης.

Που σημαίνει:

Ναι ! Φτιάξαμε (φιλοτεχνήσαμε) Αριστουργήματα Τέχνης από ΧΡΥΣΟ, ΜΑΡΜΑΡΟ, ΕΛΕΦΑΝΤΟΣΤΟ,

ΑΛΛΑ φτιάξαμε  αριστουργήματα  ΚΑΙ από τον ταπεινό ΠΗΛΟ, το χώμα, τον πωρόλιθο….. (λ.χ Αγγεία, Ψηφιδωτά…)
Αξιόλογη και η σχετική κουβέντα του Κων/νου Τσάτσου: (αξίζει πραγματικά)

«Μπορεί ένας ποιητής να είναι μακριά απο κάθε φιλοσοφικό νόημα,
στο…. ΧΩΜΑ   κοντά
και όμως να είναι μεγάλος Ποιητής»   (πράγματι  σπουδαία  κουβέντα).

Κέρατα: Σε μεγάλο βαθμό το νόημα της λέξης «κέρας», «κέρατο» έχει ταυτιστεί με…. την  συζυγική απιστία.

Έτσι άθελά μας διερωτώμαστε «Καλά, τα…. κέρατα των αρνιών βρήκε να προσέξει. Τα.. δικά του δεν τα βλέπει;»,   όταν λ.χ ο ΜΕΝΕΛΑΟΣ λέει:

«Και στην Λιβύη (Αφρική) πήγα,

όπου στ αρνιά τα κέρατα φυτρώνουν μάνι-μάνι» (ραψ. δ, 85)

(Ο Μενέλαος όμως εννοεί ότι μεγαλώνουν, γίνονται γρήγορα παραγωγικά)

Δεκάδες οι πονηρές εκφράσεις με το κέρατο.

Κι όμως η λέξη «κέρας»: είναι στρατιωτικός όρος= τα πλαϊνά τμήματα,
σημαίνει το αμυντικό σύστημα των κερασφόρων ζώων
και συμβολικά σημαίνει σταθερότητα, θεωρείται σύμβολο δύναμης, ισχύος στις   περικεφαλαίες  κλπ.

Σημείωση:  Λόγω  σκόνης, κουρνιαχτού  στην διάρκεια  της μάχης, προέκυψε η  φράση   «το κέρατο  πάει…. σύννεφο», εννοώντας ότι  ξεχώριζαν μόνο τα κέρατα από  τις  περικεφαλαίες   των συμπλεκόμενων, μέσα στο  «σύννεφο»  σκόνης.

Σήμερα  η φράση παραπέμπει  αλλού.

Άλλωστε όλοι, σήμερα  ειδικά,  θα θέλαμε να είχαμε  το…. Κέρας της Αμάλθειας (=αφθονία στα πάντα).

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Όντως, δεν υπάρχουν «χυδαίες» λέξεις. Εμείς τις…. καταντήσαμε…. χυδαίες!


Πηγή: chrisblog.gr