Τσικνοπέμπτη: Τι γιορτάζουμε σήμερα;

Άραγε ξέρουμε τι γιορτάζουμε την Τσικνοπέμπτη η οποία παρεμπιπτόντως έφτασε; Πρόκειται για ένα έθιμο βαθιά χαμένο στους αιώνες όπου στην ουσία δεν γνωρίζουμε τις ρίζες του.

Η Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου (Κρεατινής) ονομάζεται Τσικνοπέμπτη ή Τσικνοπέφτη, επειδή την ημέρα αυτή είθισται στα σπίτια να ψήνουν στα κάρβουνα διάφορα κρέατα. Από το λίπος των κρεάτων που λιώνει δημιουργείται η τσίκνα που φυσικά πρωταγωνιστεί και από εκεί έχει πάρει και το όνομά της η Πέμπτη και λέγεται Τσικνοπέμπτη.

Το έθιμο
Το έθιμο της Τσικνοπέμπτης λέγεται ότι προέρχεται από τις βακχικές γιορτές των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων, που επιβίωσαν του Χριστιανισμού.

Σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας τα έθιμα και οι παραδόσεις της Τσικνοπέμπτης διαφέρουν όπως και οι τρόποι ετοιμασίας των πιάτων με κρέας. Όλα αυτά φυσικά συνοδεύονται και με την ειδωλολατρική παράδοση του μασκαρέματος σύμφωνα με την οποία το μασκάρεμα γίνεται για να διωχτούν τα κακά πνεύματα του χειμώνα προκειμένου να εξασφαλιστεί μια καλή σοδειά την άνοιξη από την σπορά του φθινοπώρου.

Επιπροσθέτως η Τσικνοπέμπτη στο μυαλό των περισσοτέρων σηματοδοτεί και την εορταστική κορύφωση για τις εκδηλώσεις της Αποκριάς αφού δύο εβδομάδες μετά ακολουθούν τα Κούλουμα, το καρναβάλι και η Καθαρά Δευτέρα.

Η Τσικνοπέμπτη ή Τσικνοπέφτη, δηλαδή η πέμπτη μέρα της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου (Κρεατινής), ονομάστηκε έτσι επειδή σε όλα τα σπίτια ψήνουν κρέας ή λιώνουν το λίπος από τα χοιρινά και ο μυρωδάτος καπνός, η τσίκνα, είναι διάχυτος παντού. Η λαϊκή μας παράδοση είναι πλούσια σε ιστορία και έθιμα τόσο για τη σημερινή μέρα όσο και για τις Απόκριες. 

Την Τσικνοπέμπτη, που βρίσκεται στο μέσο του Τριωδίου, ξεκινούν ουσιαστικά οι εκδηλώσεις της Αποκριάς, οι οποίες κορυφώνονται με τα Κούλουμα την Καθαρά Δευτέρα.

Στα βάθη των αιώνων χάνεται ο εορτασμός της Τσικνομπέμπτης. Το έθιμο με το ψήσιμο του κρέατος εικάζεται, ότι προέρχεται από τις βακχικές γιορτές των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων, που επιβίωσαν του Χριστιανισμού. Σύμφωνα με τον λαογράφο Δημήτριο Λουκάτο, το φαγοπότι και το γλέντι της ημέρας είναι "ομοιοπαθητικές προσπάθειες για την ευφορία της γης".

Τα έθιμα της Τσικνοπέμπτης 

Στην παλαιά πόλη της Κέρκυρας τελούνται τα Κορφιάτικα Πετεγολέτσια ή αλλιώς Κουτσομπολιά ή Πέτε Γόλια. Η πετεγολέτσα, το πετεγουλιό όπως το λένε οι Κερκυραίοι, δεν είναι άλλο από το γνωστότατο κουτσομπολιό. Η πετεγολέτσα πραγματοποιείται το βράδυ της Τσικνοπέμπτης, στην Πιάτσα κοντά στην τοποθεσία “Κουκουνάρα”, της πόλης τής Κέρκυρας.

Στην Πάτρα έχουμε το έθιμο της Κουλουρούς. Η Γιαννούλα η Κουλουρού πιστεύει λανθασμένα πως ο Ναύαρχος Ουίλσον είναι τρελά ερωτευμένος μαζί της και πως έρχεται να την παντρευτεί. Γι’ αυτό ντύνεται νύφη και με τη συνοδεία των Πατρινών πηγαίνει να προϋπαντήσει τον καλό της στο λιμάνι. Γύρω της οι Πατρινοί διασκεδάζουν με τα καμώματά της.
Στις Σέρρες ανάβονται μεγάλες φωτιές στις αλάνες, στις οποίες αφού ψήσουν το κρέας, πηδούν από πάνω τους. Στο τέλος κάποιος από την παρέα με χιούμορ αναλαμβάνει τα «προξενιά», ανακατεύοντας ταυτόχρονα τα κάρβουνα με ένα ξύλο.

Στην Κομοτηνή καψαλίζουν την κότα που θα φαγωθεί την επόμενη Κυριακή (της Απόκρεω). Αυτήν την ημέρα τα αρραβωνιασμένα ζευγάρια ανταλλάσσουν δώρα φαγώσιμα. Ο αρραβωνιαστικός στέλνει στην αρραβωνιαστικιά του μια κότα, τον κούρκο, και εκείνη στέλνει μπακλαβά και μια κότα γεμιστή. Όλα αυτά δείχνουν αυτό που λέει και η παροιμία, πως ο "έρωτας περνάει από το στομάχι".

Στο Ηράκλειο της Κρήτης, μικροί και μεγάλοι κυκλοφορούν μεταμφιεσμένοι στους δρόμους και στις πλατείες της πόλης, τραγουδώντας και χορεύοντας.


Παρόμοιες γιορτές έχουν και άλλα χριστιανικά έθνη, όπως το Weiberfastnacht στη Γερμανία και τη Mardi Gras ("Λιπαρή Τρίτη") στη Γαλλία που όμως αντιστοιχεί στην Ορθόδοξη Καθαρά Δευτέρα.


Πηγή: piraeuspress.gr, sansimera.gr