ΑΝΑΤΡΟΠΗ: Η Σρι Λάνκα κατοικήθηκε πριν 6.300 χρόνια και όχι τον… 5ο αιώνα, όπως έλεγαν μέχρι σήμερα!

  Του Γιώργου Λεκάκη

Ένα κοίλωμα από οστρακοειδή, που χρονολογείται μεταξύ 6.300 και 5.970 χρόνων πριν από σήμερα, ανακαλύφθηκε στο νησί Velanai, στην βόρεια νήσο Ταπροβάνη – μετέπειτα Σρι Λάνκα / Κεϋλανη, στον 9ο παράλληλο [9.636746727701148, 79.90290461341733] από μια ομάδα ερευνητών.

Το περίεργο είναι ότι το όνομα Βελαναι προέρχεται από δυο λέξεις:

• την λέξη βελ = βέλος και
• την λέξη αναι = ξηρά.[1]

Το όνομα βασίζεται σε έναν τοπικό θρύλο για το βέλος / δόρυ του Μουρουγκάν, ενός θεού στο πάνθεον του ινδουισμού, ο οποίος προσγειώθηκε στην ακτή του νησιού και λατρεύεται ως δημοφιλής θεός στην νήσο Βελαναι.

Αρχαιολογικά στοιχεία στην θέση Τσάντι στην παράκτια περιοχή υποδηλώνουν ότι υπήρχε ένας καλά οργανωμένος πολιτισμός στο νησί. Το Τσάντι είναι ένας σημαντικός αρχαιολογικός χώρος, που μελετάται από το 2009. Έχουν βρεθεί αντικείμενα από την πρωτοϊστορική περίοδο, έως την εποχή του μεσαιωνικού κινεζικού εμπορίου. Το 2024, μάλιστα, ευρέθησαν τα λείψανα ενός ανθρώπου 3.400 χρόνων – ένα από τα πρώτα επιβεβαιωμένα προϊστορικά ανθρώπινα λείψανα που βρέθηκαν στην χερσόνησο Τζάφνα.

Πριν από αυτό, πιστευόταν ότι η βόρεια Σρι Λάνκα δεν κατοικείτο, μέχρι την άφιξη των κτηνοτρόφων από την Ινδία, τον 5ο αιώνα π.Χ. λόγω:

• της περιορισμένης βλάστησης,
• της έλλειψης γλυκού νερού και
• των σπάνιων πρώτων υλών για την κατασκευή λίθινων εργαλείων.

Η ανάλυση του κοιλωματος από οστρακοειδή, ωστόσο, δείχνει ότι οι προϊστορικοί κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες στο νησί Velanai βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στα μαλάκια, αλλά κατανάλωναν επίσης τσιπούρες, ελάφια, αγριογούρουνα, ντιγκόνγκ[2] και δελφίνια.

Ανακαλύφθηκαν επίσης λεπίδες χαλαζία και πυριτόλιθου (παραπάνω φωτ.), που εισήχθησαν από την ηπειρωτική Ινδία, η οποία σήμερα απέχει περισσότερα από 30 μίλια – τότε περίπου 3 μίλια.

«Κατά την διάρκεια του Ύστερου Πλειστοκαίνου, τα χαμηλότερα επίπεδα της θάλασσας θα είχαν αποκαλύψει εκτεταμένες παράκτιες πεδιάδες. Στην ημι-άνυδρη βόρεια Σρι Λάνκα, οι πληθυσμοί πιθανότατα εγκαταστάθηκαν πιο κοντά σε αυτές τις τότε ενεργές ακτές. Καθώς η στάθμη της θάλασσας αυξήθηκε κατά την διάρκεια του Ολόκαινου, αυτά τα τοπία βυθίστηκαν προοδευτικά, αφαιρώντας ουσιαστικά παλαιότερες τοποθεσίες από το ορατό αρχαιολογικό αρχείο.

ΠΗΓΗ: Th. Siriwardana (Πανεπ. Groningen), κ.ά. «Coastal foragers beyond the mainland: Seafaring and early island settlement on Velanai, Jaffna, Sri Lanka, ca. 3460 cal BP», https://doi.org/10.1080/15564894.2026.2624853, Journal of Island and Coastal Archaeology, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 1.4.2026.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• «Eezham Tamil coastal areas intensively encroached by Sri Lanka», TamilNet, 1.7.2011.
• “A Historical Record of Kayts Island», 2017.
• “The first evidence of Prehistoric seafarers of South Asia was found on Velanai Island in Jaffna», Sri Lanka Archaeology, 9.1.2024.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Η κατάληξις –αναι -ανα -ανη –άναι -άνα -άνη κλπ. απαντάται σε πολλά αρχαία ελληνικά τοπωνύμια, λ.χ. Μυκάναι / αι Μυκήναι, κ.ά.]. Διατηρήθηκε σε πολλά τοπωνύμια αποικιών που ίδρυσαν οι αρχαίοι Έλληνες – εν προκειμένω: Ταπροβάνη, Κεϋλανη, κλπ.

Αλλά η Ἄναια / Άνεια ήταν μια αρχαία ελληνική πόλη, πόλη της Καρίας / Ιωνίας / Λυδία στην Μικρά Ασία, απέναντι από την Σάμο. Οχυρώθηκε από τους Σαμίους, που εκτοπίστηκαν από τον Άνδροκλο της Εφέσου. Ναυτικός σταθμός, αρκετά κοντά στην Σάμο για να ενοχλεί τους Σαμίους. Μερικοί Σάμιοι εξόριστοι έζησαν εκεί κατά την διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου. Μετά από 10 χρόνια συγκέντρωσης δυνάμεων στην Άναια, οι εξοριστοι Σάμιοι κατάφεραν να στείλουν μια δύναμη και να ανακτήσουν την Σάμο. Σήμερα παραφρασμένα Anya (νυν Καδι καλεσι), 8 χλμ. νότια της Νεαπόλεως Εφέσου (νυν Κουσάντασι) στην επαρχία Τράλλεων / Αϊδινίου, στο παραθαλάσσιο χωριό Σογιούτζακ. Επήρε το όνομά της από μια ομώνυμη Αμαζόνα, που ήταν θαμμένη εκεί. – ΠΗΓΗ: Έφορ. 166, Σχ. Ερ. Ιλ. 3.189, Ευστ. D. P. 828. Στέφ. Βυζ. Παυσ. 7.4.3. Θουκ. Vol. 3.19, 32, 4.75, 8.19.

[2] Το ντιγκόνγκ ή ντουγκόνγκ [ελληνικά αλικόρη = θαλασσοκόρη – επιστημονική ονομασία Dugong dugon] είναι θαλασσινό μεγαλόσωμο θηλαστικό ζώο, που ανήκει στην τάξη των σειρήνων, ή σειρηνοειδών, και είναι ο μόνος αντιπρόσωπος της οικογένειας των ντιγκονγκιδών (ή-- αλικοριδών).

arxeion-politismou.gr