Οι μεγάλοι σταθμοί μιας σημαντικής πόλης της αρχαιότητας, η οποία αποτελεί πλέον πόλο έλξης χάρη στα έργα αποκατάστασης και ανάδειξης στον τύμβο Καστά.
Ενώ, λοιπόν, έχει ξεκινήσει η αντίστροφη μέτρηση για την αποκατάσταση και την ανάδειξη του σημαντικού μνημείου, η Αμφίπολη υπενθυμίζει στους επισκέπτες και τους ερευνητές το πέρασμά της από τη μεγάλη Ιστορία. Εσωτερική άποψη του μνημείου μετά την τελευταία αποκατάσταση. (Υπουργείο Πολιτισμού) Το «Ελ Ντοράντο» της αρχαιότητας Πριν υπάρξει η Αμφίπολη, η περιοχή ονομαζόταν Εννέα Οδοί και αυτήν προσπάθησαν να αποικίσουν οι Αθηναίοι το 465 π.Χ. Απέτυχαν -καθώς την υπερασπίστηκαν Θράκες πελταστές- κι έτσι έχασαν την ευκαιρία να βάλουν βάσεις στο «El Dorado» της αρχαιότητας: έναν τόπο ευλογημένο με τον χρυσό του Παγγαίου και την ξυλεία που ζήλευε κάθε ναυτική δύναμη. Τα απομεινάρια της αρχαίας ξύλινης γέφυρας στην Αμφίπολη. (Υπουργείο Πολιτισμού) Τελικά, το 430 π.Χ. ο Αθηναίος στρατηγός Αγνων κατάφερε να την οχυρώσει δίνοντάς της το όνομα που περιέγραφε τη φύση της: μια πόλη που ρέει γύρω της (αμφί) ο ποταμός Στρυμόνας. Πριν από τους Αθηναίους, πάντως, η ιστορία είχε ήδη αφήσει τα ίχνη της πάνω στη γειτονική ξύλινη γέφυρα του ποταμού, τμήμα της οποίας σώζεται έως σήμερα. Θέατρο πολέμου: Κλέων εναντίον Βρασίδα Το 422 π.Χ. η Αμφίπολη έγινε το σκηνικό μιας από τις πιο δραματικές αναμετρήσεις του Πελοποννησιακού Πολέμου. Οταν η πόλη πέρασε στον έλεγχο των Σπαρτιατών στάλθηκε από τους Αθηναίους αποστολή υπό την ηγεσία του Θουκυδίδη. Η αποστολή απέτυχε, γεγονός που οδήγησε τον μετέπειτα ιστορικό στην εξορία. Τα γεγονότα οδήγησαν στη σύγκρουση: από τη μία η αλαζονεία και η «άλογη ελπίδα» του Αθηναίου Κλέωνα, από την άλλη η «φρόνηση» του Σπαρτιάτη Βρασίδα. Σχέδιο του 1825 που απεικονίζει την Αρχαία Αμφίπολη σύμφωνα με στοιχεία του Θουκυδίδη για τη μάχη της Αμφίπολης. (wellcomeimages.org/ Commons) Η μάχη ήταν σύντομη αλλά αιματηρή, αφήνοντας και τους δύο ηγέτες νεκρούς στο πεδίο. Η απώλεια της Αμφίπολης ήταν το μεγαλύτερο πλήγμα για την Αθήνα, μια πληγή που δεν έκλεισε ποτέ. Οι Αθηναίοι την επανέκτησαν με τη συνθήκη του Νικιείου μέχρι το 357 π.Χ, αλλά καταλήφθηκε από τον επόμενο μεγάλο πρωταγωνιστή της Ιστορίας: τον Φίλιππο Β’. Προπύργιο των Μακεδόνων Για τον Φίλιππο Β’ και αργότερα για τον Αλέξανδρο, η Αμφίπολη ήταν ένα από τα πολύτιμα «πετράδια του στέμματος» και γενέτειρα τριών σημαντικών ναυάρχων: του Νεάρχου, του Ανδροσθένη και του Λαομέδοντα. Υπό τη μακεδονική κυριαρχία μεταμορφώθηκε σε πανίσχυρο οικονομικό και ναυτικό κέντρο. Πήλινη γυναικεία προτομή από τάφο γυναίκας στο ανατολικό νεκροταφείο της Αμφίπολης, στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ. Απεικονίζει γυναίκα ή θεά. (Υπουργείο Πολιτισμού / Facebook) Από το επίνειό της, την Ηιόνα (κοντά στις εκβολές του Στρυμόνα), απέπλευσε ο στόλος του Αλεξάνδρου για την κατάκτηση της Ασίας.
Ηταν μια πόλη γεμάτη ενέργεια, νομισματοκοπεία και μεγαλοπρέπεια, η οποία κορυφώθηκε με την κατασκευή του Τύμβου Καστά. Από τη Via Egnatia στο Βυζάντιο Οταν οι ρωμαϊκές λεγεώνες κατέλυσαν το μακεδονικό βασίλειο το 168 π.Χ., η Αμφίπολη δεν έσβησε. Εγινε η πρωτεύουσα της μίας από τις τέσσερις διοικητικές περιφέρειες της Μακεδονίας (τις «μερίδες»). Από την πόλη διερχόταν η περίφημη Εγνατία Οδός ενώ την επισκέφθηκε και κήρυξε εκεί ο Απόστολος Παύλος κατά τη δεύτερη αποστολική περιοδεία του (49-52 μ.Χ.). Ο Μάρκος Αντώνιος, από την άλλη, λίγο πριν τη μάχη των Φιλίππων (42 π.Χ.), χρησιμοποίησε την πόλη για τον ανεφοδιασμό των λεγεώνων του. Διασώζονται ακόμη τα ονόματα χριστιανών της Αμφίπολης που μαρτύρησαν όπως η Θεσσαλονίκη, ο Αύκτος, ο Ταυρίων και ο πρεσβύτερος Μώκιος. Ο πύργος του 1367 Στα βυζαντινά χρόνια, η πόλη συρρικνώθηκε αλλά παρέμεινε οχυρωμένη, με τους πύργους της να επιβλέπουν τον Στρυμόνα. Το μεσαιωνικό Μαρμάριο πήρε τη σκυτάλη (ενώ η Ηιόνα ονομάστηκε Χρυσόπολη), διατηρώντας τη στρατηγική σημασία του περάσματος. Ο επιβλητικός πύργος που σώζεται έως σήμερα χτίστηκε το 1367, σε μια περίοδο έντονης αστάθειας από τις επεκτατικές διαθέσεις των Σέρβων και των Οθωμανών. Η ελληνιστική οικία της Αμφίπολης. (Υπουργείο Πολιτισμού) Οι αδελφοί Αλέξιος και Ιωάννης, που τον έχτισαν, δεν ήταν απλώς στρατιωτικοί· ήταν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι (κατείχαν τους τίτλους του μεγάλου στρατοπεδάρχη και του μεγάλου πριμικήριου) και ισχυροί γαιοκτήμονες της περιοχής. Ως «κτίτορες», ανέγειραν τον πύργο στην οχυρή θέση της Χριστούπολης (τη μεσαιωνική μετεξέλιξη της Αμφίπολης) για να ελέγχουν το πέρασμα του ποταμού και να προστατεύουν τις εκτάσεις τους. Ο πύργος λειτουργούσε ως αμυντικό προπύργιο και διοικητικό κέντρο, ενώ οι ίδιοι οι στρατηγοί συνέδεσαν το όνομά τους με την περιοχή μέσω δωρεών σε μονές του Αγίου Ορους (όπως η Μονή Παντοκράτορος). Ο Λέων των Βαλκανικών πολέμων Πριν από τον τύμβο Καστά υπήρχε ο Λέων της Αμφίπολης. Η ανεύρεση του μνημείου είναι συνδεδεμένη με τη νεότερη πολεμική ιστορία: το 1912, έλληνες στρατιώτες κατά τη διάρκεια του Πρώτου Βαλκανικού Πολέμου παρατήρησαν μαρμάρινα τμήματα να εξέχουν από τις εκβολές του Στρυμόνα. Μερικά χρόνια αργότερα, το 1916, ακολούθησε η ανακάλυψη περαιτέρω τμημάτων από Άγγλους στρατιώτες κατά την κατασκευή οχυρωματικών έργων. Η αναστήλωση της βάσης του Λέοντα της Αμφίπολης. Στο βάθος το γύψινο ομοίωμα. (Από το βιβλίο «Η εκτροπή του Στρυμόνα – τα μεγάλα εξυγιαντικά έργα του Μεσοπολέμου», εκδ. Δίσιγμα). Οι Αγγλοι, αναγνωρίζοντας την αξία των ευρημάτων, επιχείρησαν μάλιστα να τα μεταφέρουν στο Λονδίνο, αλλά η επιχείρηση ματαιώθηκε λόγω εχθρικού βομβαρδισμού από βουλγαρικά και γερμανικά αεροσκάφη. Αλλά και κατά την εκτέλεση των έργων αποξήρανσης του Στρυμόνα από την εταιρεία Μονξ – Γιούλεν την δεκαετία του 1930, αποκαλύφθηκαν στις εκβολές του ερείπια αρχαίας γέφυρας και βρέθηκαν μέσα σε λάσπη του ποταμού τεράστια τεμάχια του μαρμάρινου λέοντος. Βρετανοί στρατιώτες με κρανία που ανακαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια της κατασκευής των τάφρων στην Αμφίπολη κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, το 1916. (iwm.org.uk/ Arile Varges, Κοινό Κτήμα) Το 1937, χάρη σε πρωτοβουλία του πρεσβευτή των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα Λίνκολν ΜακΒι, την ιδιωτική πρωτοβουλία και τη συμπληρωματική ενίσχυση του ελληνικού κράτους, αναστηλώθηκε ο Λέων της Αμφίπολης. Oταν ήρθαν οι πρόσφυγες Την ίδια περίοδο, η περιοχή υποδέχθηκε το «νέο αίμα»: πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη και τη Μικρά Ασία ρίζωσαν στα γύρω χωριά. Στον λόφο της αρχαίας πόλης υπάρχει σήμερα το σύγχρονο χωριό της Αμφίπολης, με κατοίκους κυρίως Πόντιους πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν μετά το 1922 στο Γενίκιοϊ (Νεοχώρι), όπως ονομαζόταν το χωριό παλιότερα. Τα διάφορα μνημεία από την αρχαία πόλη και τα νεκροταφεία της είναι διάσπαρτα τόσο έξω από το σύγχρονο χωριό, όσο και μέσα, εκεί που βρίσκεται και το Αρχαιολογικό Μουσείο
Πηγή: Protagon.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου