ΠΗΓΗ: DHA, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 14.9.2023.(*) Αδριανούπολις εν Παφλαγονία, η Ζεύγμα της Μαύρης Θάλασσας
Πόλη – ίδρυμα του Αδριανού.
Στα χρόνια έφερε επίσης τα ονόματα Καισάρεια / Καισαρεία και Προσιλίμενος[1]. Άλλοτε ανήκε στην Παφλαγονία, άλλοτε στην Φρυγία και άλλοτε στην Γαλατία.
Είχε οικισμούς από την ύστερη ελληνιστική, ρωμαϊκή και πρώιμη βυζαντινή περίοδο.
Όταν ο αυτοκράτωρ Βυζαντίου Θεοδόσιος Α΄ (347 – 395 μ.Χ.) ένωσε τμήματα της Παφλαγονίας και της Βιθυνίας σε μια νέα επαρχία, την Ονωρία, η Αδριανούπολη έγινε γνωστή ως Αδριανούπολη στην Ονωριάδα, το όνομα με το οποίο είναι γνωστή και η αρχαία επισκοπική έδρα στον κατάλογο των σημερινών τιτουλαρικών εδρών στο Annuario Pontificio.
Οι ανασκαφές ξεκίνησαν το 2003. Οι αρχαιολογικές επιφανειακές έρευνες έχουν αποκαλύψει 14 δημόσια κτήρια και άλλες κατασκευές στην αρχαία πόλη. Μεταξύ αυτών των δημόσιων κτηρίων είναι:
- δύο λουτρά,
- δύο εκκλησίες[2],
- μια αμυντική κατασκευή,
- βραχώδεις τάφοι,
- ένα θέατρο [ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης «Τα αρχαία ελληνικά θέατρα στην Μ. Ασία», στο ημερολόγιο «Ελληνικό Θέατρο & Μικρασιατική Καταστροφή», του ΤΑΣΕΗ, 2021]
- μια τοξωτή και θολωτή κατασκευή,
- μια μνημειακή λατρευτική κόγχη,
- τοίχοι,
- μια έπαυλη,
- άλλα μνημειακά κτήρια και μερικά θρησκευτικά κτήρια!!!
Τα δάπεδα της εκκλησίας είναι διακοσμημένα με ψηφιδωτά και έχουν αποτυπωμένες εικόνες των ποταμών Γύγη > Γιώνος / Gihon, Πισώνος / Φισώνος / Pishon, Τίγριτα και Ευφράτη (“οι 4 ποταμοί του Παραδείσου της Εδέν / Εδέμ”, όπως αναφέρονται στην εβραϊκή Βίβλο). Απεικονίζονται επίσης και διάφορα ζώα στα ψηφιδωτά της, τόσο που έχει παρομοιαστεί με την επίσης αρχαία ελληνική πόλη Ζεύγμα και αποκαλείται πλέον η Ζεύγμα της Μαύρης Θάλασσας (“Zeugma of the Black Sea”).
Τον Δεκέμβριο του 2019, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν μια ασβεστολιθική πλάκα 1.800 χρόνων, με μια γυναικεία μορφή, που πιθανότατα απεικονίζει την θεά Δήμητρα. Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο E. Çelikbaş, στην επιφάνεια της πλάκας υπήρχε επιγραφή – στα ελληνικά φυσικά – «Ηρακλείδης, ο γιος του Γλαύκου». «Η πλάκα έχει μια μορφή γυναίκας, που φορά παραδοσιακό φόρεμα, κρατά στάχυα στο δεξί της χέρι και φορά μια ζώνη με ένα φίδι στην μέση της. Πιθανότατα, αυτή είναι η θεά του θερισμού και της γεωργίας των Ελλήνων, Δήμητρα», είπε ο κ. E. Çelikbaş.[3]
Το 2022 βρέθηκαν νέα ψηφιδωτά με πολύχρωμες φιγούρες παγωνιού και αμφορέα με διακοσμητικά καλαθιού σταφυλιού σε οχυρό ρωμαϊκών χρόνων.
Το 2025 ανακαλύφθηκε κι άλλο ψηφιδωτό δάπεδο (παραπάνω και παρακάτω φωτ.), του 4ου αιώνα μ.Χ. Ο κ. Celikbas (του Πανεπιστημίου Karabuk) εδήλωσε ότι το δάπεδο βρέθηκε σε έναν μεγάλο θάλαμο, σε ένα συγκρότημα παλλατιών. Η αναγνώριση του θαλάμου ως αίθουσα υποδοχής βοήθησε τον Celikbas και τους συναδέλφους του να διευκρινίσουν την αρχιτεκτονική διάταξη του κτηρίου. Οι ανθρώπινες μορφές στο ψηφιδωτό έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές, αλλά το υπόλοιπο 80% του δαπέδου αποτελείται από εικόνες παγωνιών που πίνουν από ένα περιρραντήριο, γεωμετρικά μοτίβα, μοτίβα κορδέλλας, μαιάνδρους, τετραγαμματα κυμάτια, ηρακλειους κόμβους και ένα οκτάκτινο αστέρι. Ορισμένες από αυτές τις εικόνες δεν έχουν βρεθεί προηγουμένως στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, πρόσθεσε. – ΠΗΓΗ: “Archaeologists uncover rare Late Roman reception hall with untouched mosaics in Türkiye”, Türkiye Today, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 11.12.2025.
Επίσης, ευρέθη ένα συνολο τεσσάρων σιδερένιων μαχαιριών, διαφόρων μεγεθών, ηλικίας 1.500 ετών, και μια ακονόπετρα.
Τα μαχαίρια και το ακονιστήρι αποκαλύφθηκαν στο τμήμα της κουζίνας του Συγκροτηματος των Λουτρών. Αν και τα μαχαίρια ανακτήθηκαν σε κομμάτια, έχουν αποκατασταθεί και επανασυναρμολογηθεί. Τα μαχαίρια πιθανότατα χρησιμοποιούνταν για την επεξεργασία ζώων που εκτρέφονταν τοπικά. Η ανάλυση της ακονόπετρας αποκάλυψε ότι προερχόταν από ένα κοντινό λατομείο και δείχνει ότι το λατομείο χρησιμοποιούνταν ενωρίτερα από ό,τι ήταν γνωστό προηγουμένως. – ΠΗΓΗ: E. Çelikbaş (Πανεπιστημιο Karabük) “Archaeologists discover 1,500-year-old knife set in northern Türkiye”, Türkiye Today, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 17.4.2026.
Επίσης, ανακαλύφθηκε και ένας τάφος, φτιαγμένος από ένα μεγάλο αποθηκευτικό πιθάρι. Ο κ. E. Çelikbaş είπε ότι ο τάφος είναι ο πρώτος του είδους του, που έχει βρεθεί στην περιοχή. Το πιθάρι περιείχε ανθρώπινα λείψανα και κτερίσματα (επτά μικρότερα κεραμικά αγγεία, ενα λυχναρι λαδιού, ενα νομισμα, ενα μαχαιρι και δύο οστέινες φουρκετες). Η κεραμική ήταν τοπικής κατασκευής. Η φουρκέτα υποδηλώνει ότι τα λείψανα ανήκαν σε γυναίκα. Το νόμισμα κόπηκε κατά επί Ρωμαίου αυτοκράτορα Πρόβου (βασίλευσε 276-282 μ.Χ.) – άρα η ταφή έγινε στα τέλη του 3ου αιώνα μ.Χ. – ΠΗΓΗ: E. Çelikbaş (Πανεπιστημιο Karabük) “1,750-year-old pithos tomb found in ancient city of Hadrianopolis in Türkiye’s Karabuk”, Türkiye Today, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 22.6.2026.
- Η πόλις είναι η γενέτειρα των χριστιανών αγίων Αλυπίου του Στυλίτη και Στυλιανού της Παφλαγονίας.
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Η αγνωστη Μικρα Ασία”. Γ. Λεκακης “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Proseilemmene / Proseilimmene.
[2] Μάλιστα μία εξ αυτών, είναι από τις αρχαιότερες γνωστές εκκλησίες στην Ανατολία!
[3] Βλ. “Ancient slab unearthed in Karabük”, Hürriyet Daily News, 27.12.2019. Και “Possible Carving of Demeter Unearthed in Turkey», Archaeology Magazine, 30.12.2019.
arxeion-politismou.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου