Τὸ ὄραμα τῶν Κερδυλλίων καὶ ἡ χαμένη εὐκαιρία τῆς Ἑλλάδας.
Ἐλάχιστοι γνωρίζουν ὅτι στὶς ἀρχὲς τοῦ 21ου αἰῶνα παρουσιάστηκε μία ἀπὸ τὶς πλέον φιλόδοξες καλλιτεχνικὲς καὶ μνημειακὲς προτάσεις ποὺ διατυπώθηκαν ποτέ στὴν Ἑλλάδα. Δὲν ἀφοροῦσε ἕνα ἄγαλμα, οὔτε ἕνα μουσείο. Ἀφοροῦσε τὴ λάξευση ὁλόκληρου βουνοῦ, ὥστε νὰ δημιουργηθεῖ ἡ μεγαλύτερη προτομὴ τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου στὴν Εὐρώπη.
Τὸ σχέδιο προέβλεπε τὴ δημιουργία μιᾶς γιγαντιαίας προτομῆς στὰ Κερδύλλια Ὄρη, στὸν μυχὸ τοῦ Στρυμονικοῦ κόλπου, μὲ θέα πρὸς τὸ Αἰγαῖο. Ἡ προτομὴ θὰ εἶχε ὕψος περίπου 80 μέτρων καὶ πλάτος 57 μέτρων, λαξευμένη ἀπευθείας στὸ φυσικὸ πέτρωμα, ἀκολουθώντας τὴν παράδοση τῶν μεγάλων mountain carvings τοῦ κόσμου. Ἡ κατασκευή ὑπολογιζόταν ὅτι θὰ διαρκοῦσε ὀκτὼ ἕως δέκα χρόνια, μὲ ὀμάδα εἰδικευμένων γλυπτῶν καὶ δεκάδες τεχνίτες, ἐνῶ στὴν πλήρη ἀνάπτυξή του τὸ συγκρότημα θὰ περιλάμβανε κέντρο ἐρμηνείας, συνεδριακὸ χώρο, ἀμφιθέατρο, χώρους ἀναψυχῆς, ὁδικές προσβάσεις καὶ χώρους στάθμευσης.
Ἡ ἰδέα ἀνήκε στὸν Ἑλληνοαμερικανὸ γλύπτη Τάσο Παπαδόπουλο, ὁ ὁποῖος ἵδρυσε τὸ μὴ κερδοσκοπικὸ ἴδρυμα «Ὁ ἐπὶ Ὄρους Ἀλέξανδρος», μὲ σκοπὸ τὴ συγκέντρωση πόρων γιὰ τὴν πραγματοποίηση τοῦ ἔργου. Σύμφωνα μὲ τὰ δημοσιεύματα τῆς ἐποχῆς, εἶχαν ἤδη συγκεντρωθεῖ σημαντικὲς δωρεὲς ἀπὸ τὴν ὁμογένεια, γεγονὸς ποὺ δείχνει ὅτι τὸ σχέδιο εἶχε προκαλέσει διεθνὲς ἐνδιαφέρον.
Τὸ ὄραμα αὐτὸ δὲν γεννήθηκε τυχαία. Ἀποτελοῦσε ἕναν συνειδητὸ φόρο τιμῆς σὲ μία ἀπὸ τὶς γνωστότερες διηγήσεις τῆς ἀρχαιότητας. Ὁ Βιτρούβιος (De Architectura II, Πρόλογος) διηγείται ὅτι ὁ περίφημος ἀρχιτέκτονας Δεινοκράτης πρότεινε στὸν Μέγα Ἀλέξανδρο νὰ μεταμορφώσει τὸ Ὄρος Ἄθως σὲ γιγαντιαῖο ἀνδριάντα του, κρατώντας μὲ τὸ ἕνα χέρι μία πόλη καὶ μὲ τὸ ἄλλο μία λεκάνη ποὺ θὰ συγκέντρωνε τὰ νερά τῶν ποταμῶν. Ὁ Ἀλέξανδρος θαύμασε τὴ σύλληψη, ἀλλὰ τὴν ἀπέρριψε γιὰ πρακτικοὺς λόγους, θεωρώντας ὅτι ἡ πόλη δὲν θὰ μποροῦσε νὰ συντηρηθεῖ. Ἡ ἱστορία αὐτὴ ἀποτέλεσε τὴν ἔμπνευση γιὰ τὸ σχέδιο τῶν Κερδυλλίων.
Παρὰ τὴ μεγάλη δημοσιότητα, τὸ σχέδιο δὲν προχώρησε ποτέ. Στὴ δημόσια συζήτηση διατυπώθηκαν ἀντιρρήσεις ποὺ ἀφοροῦσαν τὴν ἀλλοίωση τοῦ φυσικοῦ τοπίου, τὶς περιβαλλοντικὲς συνέπειες, τὴν αἰσθητικὴ τοῦ ἐγχειρήματος, τὸ κόστος, καθὼς καὶ τὰ σύνθετα ζητήματα ἀδειοδότησης. Ἔχουν κατά καιροὺς διατυπωθεῖ καὶ ἀναφορὲς σὲ ἀρχαιολογικὲς ἐπιφυλάξεις, ὅμως δὲν ἔχει δημοσιευθεῖ κάποια ἐπίσημη ἀπόφαση ποὺ νὰ δείχνει ὅτι ἡ Ἐφορεία Ἀρχαιοτήτων ἀπέρριψε μόνη της τὸ σχέδιο. Ἡ εἰκόνα ποὺ προκύπτει ἀπὸ τὶς διαθέσιμες πηγὲς εἶναι ὅτι τὸ ἔργο δὲν ξεπέρασε ποτὲ τὸ στάδιο τῆς πρότασης.
Σήμερα, περισσότερο ἀπὸ εἴκοσι χρόνια ἀργότερα, τὸ σχέδιο ἐξακολουθεῖ νὰ προκαλεῖ συζήτηση. Ἄλλοι τὸ θεωροῦν ὑπερβολικό. Ἄλλοι πιστεύουν ὅτι θὰ μποροῦσε νὰ ἀποτελέσει ἕνα νέο παγκόσμιο τοπόσημο γιὰ τὴ Μακεδονία καὶ τὴν Ἑλλάδα, συγκρίσιμο μὲ τὸ Mount Rushmore ἢ τὸ Crazy Horse Memorial στὶς Ἡνωμένες Πολιτείες.
Ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὸ ἂν συμφωνεῖ κανείς μὲ τὴν κλίμακα τοῦ ἔργου, τὸ σχέδιο τῶν Κερδυλλίων παραμένει μία ἀπὸ τὶς πιὸ τολμηρὲς πολιτιστικὲς προτάσεις ποὺ διατυπώθηκαν ποτέ γιὰ τὸν Μέγα Ἀλέξανδρο. Καὶ ἴσως τὸ μεγαλύτερο ἐρώτημα δὲν εἶναι γιατί δὲν κατασκευάστηκε, ἀλλὰ γιατί ἡ Ἑλλάδα δὲν κατόρθωσε ποτὲ νὰ δημιουργήσει ἕνα διεθνῶς ἀναγνωρίσιμο μνημεῖο ἀντάξιο μιᾶς προσωπικότητας ποὺ συνεχίζει νὰ συγκινεί τὸν κόσμο περισσότερο ἀπὸ δύο χιλιάδες χρόνια μετὰ τὸν θάνατό της.
Βιβλιογραφία
Βιτρούβιος, De Architectura, Βιβλίο II, Πρόλογος.
Πόντος News – «Προτομή του Μεγάλου Αλεξάνδρου στα Κερδύλλια Όρη»
Το Βήμα – «Ο επί του όρους Αλέξανδρος»
Το Βήμα – «Ελληνοαμερικανικά τερτίπια»
Ελλάδα Ιστορία Πολιτισμός
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου