Πηγή φωτογραφίας: Egyptian Ministry of Tourism and Antiques
Αρχαιολόγοι εντόπισαν κάτω από έναν ναό στην αρχαία κατεστραμμένη πόλη Taposiris Magna στην Αίγυπτο ένα εκτεταμένο υπόγειο τούνελ, το οποίο οι ειδικοί χαρακτηρίζουν ως «γεωμετρικό θαύμα».
Η ανακάλυψη έγινε σε βάθος 13 μέτρων από τη γη από την Kathleen Martinez του Πανεπιστημίου του Αγίου Δομίνικου στη Δομινικανή Δημοκρατία και την ομάδα της, κατά τη διάρκεια συνεχιζόμενων ανασκαφών στον ναό. Το τούνελ, ύψους περίπου δύο μέτρων, έχει λαξευθεί μέσα σε 1.305 μέτρα ψαμμίτη.
Σύμφωνα με το αιγυπτιακό Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων, η κατασκευή του τούνελ θυμίζει τον περίφημο «Τάφο του Ευπαλίνου» στη Σάμο – ένα υδραγωγείο του 6ου αιώνα π.Χ., που θεωρείται θαύμα της μηχανικής.
Μια ανακάλυψη που ενθουσιάζει τους ερευνητές
Το τούνελ της Taposiris Magna θεωρείται εξίσου εντυπωσιακό. Μέρος του βρίσκεται σήμερα πλημμυρισμένο, ενώ ο σκοπός του παραμένει άγνωστος.
Η Martinez, που εργάζεται στον αρχαιολογικό χώρο από το 2004 αναζητώντας τον χαμένο τάφο της Κλεοπάτρας Ζ’, θεωρεί την ανακάλυψη αυτή ένα ιδιαίτερα ελπιδοφόρο στοιχείο.
Η ιστορική σημασία της περιοχής
Η Taposiris Magna ιδρύθηκε γύρω στο 280 π.Χ. από τον Πτολεμαίο Β’, γιο του στρατηγού του Μεγάλου Αλεξάνδρου και πρόγονο της Κλεοπάτρας. Οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι ο ναός ήταν αφιερωμένος στον θεό Όσιρη και στη θεά Ίσιδα – θεότητες με τις οποίες η Κλεοπάτρα είχε ταυτιστεί ισχυρά.
Στον χώρο έχουν βρεθεί αγαλματίδια της Ίσιδας, καθώς και νομίσματα με τη μορφή και το όνομα της Κλεοπάτρας και του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Τα επόμενα βήματα των ερευνών
Οι επιστήμονες σχεδιάζουν να συνεχίσουν τις έρευνες στη γύρω περιοχή και στη Μεσόγειο Θάλασσα. Μεταξύ 320 και 1303 μ.Χ., σειρά σεισμών προκάλεσε την κατάρρευση τμημάτων του ναού, τα οποία καλύφθηκαν από τα νερά.
Προηγούμενες ανασκαφές έχουν αποκαλύψει δίκτυο στοών που εκτείνεται από τη λίμνη Μαριούτ μέχρι τη Μεσόγειο, γεγονός που ενισχύει την πιθανότητα να κρύβονται εκεί σημαντικά ευρήματα.
Ήδη, μέσα στο τούνελ έχουν εντοπιστεί αρχαιολογικά ευρήματα, όπως ένας ορθογώνιος ασβεστολιθικός όγκος και θραύσματα κεραμικών.
Όπως είχε δηλώσει το 2009 ο τότε 33υπουργός Αρχαιοτήτων Zahi Hawass, «αν ανακαλύψουμε τον τάφο της Κλεοπάτρας και του Μάρκου Αντωνίου, θα πρόκειται για τη σημαντικότερη ανακάλυψη του 21ου αιώνα. Ακόμη κι αν δεν τον βρούμε, έχουμε ήδη κάνει σπουδαίες ανακαλύψεις μέσα και έξω από τον ναό».
Μέλη της αποστολής του Πανεπιστημίου του Σικάγου και του Πανεπιστημίου της Πενσυλβανίας στη Νιππούρ για ανασκαφή / 1952-Ιράκ. [Credit: Getty Images]
Ένας από τους αρχαιότερους χάρτες του κόσμου χαράχθηκε πάνω σε μια πήλινη πινακίδα πιθανότατα κάποια στιγμή μεταξύ 1500 και 1300 π.Χ.
Από την ανακάλυψή του, σε μια ανασκαφή του 1899 στο σημερινό Ιράκ, οι μελετητές διαφωνούν για το πώς πρέπει να ερμηνευθεί. Λίγο μεγαλύτερος από ένα ενήλικο ανθρώπινο χέρι, ο χάρτης δείχνει αποστάσεις ανάμεσα σε πύλες στο τείχος που περιέβαλλε τη μεσοποταμιακή πόλη της Νιππούρ. Όμως, για ορισμένους αρχαιολόγους, η θέση των κτιρίων στην πινακίδα δεν φαίνεται να ταιριάζει με τα ανασκαφέντα ερείπια της πόλης.
Πολλοί ειδικοί πίστευαν ότι ο χάρτης ήταν απλώς λανθασμένος — μέχρι τη δεκαετία του 1970, όταν ο αρχαιολόγος McGuire Gibson του Πανεπιστημίου του Σικάγο εντόπισε αεροφωτογραφίες της Νιππούρ και σκέφτηκε, πως θα μπορούσε να προσδιορίσει το σημείο όπου ο χάρτης έδειχνε τα τείχη της πόλης να προεξέχουν προς τα νότια. Όταν οι ανασκαφές αποκάλυψαν ίχνη οχυρώσεων εκεί, ο Gibson συνειδητοποίησε ότι οι γραμμές και οι γωνίες του χάρτη «ταίριαζαν υπέροχα» με όσα αποκάλυπτε. Με τον σωστό προσανατολισμό, ο χάρτης κάλυπτε ολόκληρη την πόλη, μια περιοχή περίπου μισού τετραγωνικού μιλίου.
[Credit:ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ FRIEDRICH SCHILLER ΤΗΣ ΙΕΝΑΣ | ΣΥΛΛΟΓΗ HILPRECHT. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: M. REBHAN]
Κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα πώς οι δημιουργοί του πέτυχαν τέτοια ακρίβεια. Γνωρίζουμε ότι οι Μεσοποτάμιοι ήταν επιδέξιοι τοπογράφοι, καθώς άλλες πινακίδες που έχουν βρεθεί περιλαμβάνουν λεπτομερείς αποτυπώσεις αγροτεμαχίων και οικοπέδων χρήσιμων για σκοπούς όπως η φορολογική εκτίμηση, λέει η Augusta McMahon, καθηγήτρια αρχαιολογίας της Μεσοποταμίας στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο και διευθύντρια ανασκαφών στην Νιππούρ.
Ωστόσο, η πινακίδα του Νιππούρ καλύπτει μια πολύ μεγαλύτερη περιοχή. Οι δημιουργοί της πιθανότατα χρησιμοποίησαν στοιχειώδη εργαλεία τοπογραφίας, όπως δεμένα σχοινιά και ράβδους, και ίσως επίσης μια μορφή τριγωνομετρίας για τον υπολογισμό των γωνιών. Ωστόσο, η κατασκευή του χάρτη θα απαιτούσε επίπονη, σταδιακή μέτρηση και υπομονετική καταγραφή.
Ένα στοιχείο για τον πιθανό σκοπό του χάρτη προέκυψε όταν οι ιστορικοί συνειδητοποίησαν ότι, στους αιώνες πριν χαραχθεί, η Νιππούρ είχε εγκαταλειφθεί σε μεγάλο βαθμό. Στη συνέχεια, μια νέα δυναστεία βασιλέων, από ένα λαό που ονομαζόταν Kassites, ανέλαβε την εξουσία. Σύμφωνα με τον Johannes Hackl, καθηγητή Ασσυριολογίας στο Πανεπιστήμιο Friedrich Schiller της Ιένας στη Γερμανία, όπου φυλάσσεται η πινακίδα, οι ηγεμόνες της Μεσοποταμίας αισθάνονταν έντονα το «καθήκον να είναι οικοδόμοι» — και γνωρίζουμε ότι οι Kassites άρχισαν να ανοικοδομούν τμήματα της Νιππούρ που είχαν καταρρεύσει. «Αυτό που βλέπετε μπορεί να μην είναι απλώς ένας χάρτης, αλλά ένα σχέδιο: το παλαιότερο πολεοδομικό σχέδιο στον κόσμο», σχολιάζει το δημοσίευμα του National Geographic.
Πηγή: LiFO, με πληροφορίες από National Geographic, anaskafi.blogspot.com
«Μελέτη πάντα καθαιρεῖ» – (= Η μελέτη – όχι οποιαδήποτε αλλά η απροκατάληπτη, η απροσωπόληπτη, η ανιδεόληπτη, η ανιδιοτελής και ακομμάτιστη – αναιρεί, αντικρούει, ανατρέπει, διαψεύδει, ανασκευάζει τα πάντα).
(Περίανδρος ο Κορίνθιος, 668-584, «Στρωματείς του Κλήμενος του Αλεξανδρέως, Α᾽,14,61, 3,4).
«Δόξει τις ἀμαθεῖ σοφά λέγων οὐκ εὖ φρονεῖν». (= Αν μιλήσεις σοφά σε έναν αδαή, απαίδευτο, ανελλήνιστο, θα σε περάσει για τρελλό / θα σε χαρακτηρίσει παράλογο).
(Ευριπίδης, 480-406, «Βάκχαι», στ.480).
ΣΧΟΛΙΟ: Ο στίχος 480, από την τραγωδία «Βάκχαι» του Ευριπίδη, λέγεται από τον θεό Διόνυσο στο βασιλιά της Θήβας Πενθέα, ο οποίος περιφρονεί την διονυσιακή λατρεία. Κι αποτελεί ένα μάθημα για εμάς να μην ασχολούμαστε με ανόητους ανθρώπους, γιατί χάνουμε τον χρόνο μας και κινδυνεύουμε να μας προπηλακίσουν και να μας χαρακτηρίσουν ως τρελλούς, αφού δεν μπορούν να κατανοήσουν ό,τι τους λέμε. Επομένως, εκας ΟΙ ΑΝΟΗΜΟΝΕΣ!
Και από τον Άδη ακούμε ελληνικά! Η ελληνική γλώσσα ως βάλσαμο ψυχής
«Επιτάφιον»
Ξένε, παρά τον Γάγγηνκείμαι Σάμιος/ ανήρ. Επί της τρισβαρβάρου ταύτης γης / έζησα βίον άλγους, μόχθου, κι οιμωγής. / Ο τάφος ούτος ο παραποτάμιος / κλείει δεινά πολλά. Πόθος ακήρατος / χρυσού εις εμπορίας μ’ ώθησ’ εναγείς. / Εις ινδικήν ακτήν μ’ έριψ’ η καταιγίς / και δούλος επωλήθην. Μέχρι γήρατος./ κατεκοπίασα, ειργάσθην απνευστί – / φωνής ελλάδος στερηθείς, και των οχθών / μακράν της Σάμου. Όθεν νυν ουδέν φρικτόν./ πάσχω, κι εις άδην δεν πορεύομαι πενθών. / Εκεί θα είμαι μετά των συμπολιτών. / Και του λοιπού θα ομιλώ ελληνιστί.
«Το Επιτάφιον» με τη μορφή σονέτου, δεκατετράστιχου, αποτελούμενο από 2 τετράστιχες και 2 τρίστιχες στροφές, θεματικά εντάσσεται στα επιτύμβια ποιήματα φανταστικών προσώπων που συνθέτει ο Καβάφης για να παρουσιάσει τις αξίες εκείνες που περισσότερο τίμησαν οι άνθρωποι αυτοί στη ζωή τους. Ο Σάμιος άνδρας δεν θεώρησε το θάνατο κάτι το φρικτό, ούτε πένθησε για το τέλος της ζωής του. Αντιμετώπισε το θάνατο ως λύτρωση και περισσότερο ως απάντηση στις βαθύτερες ανάγκες της ψυχής του. Ο ήρωας κατεβαίνει στον Άδη γνωρίζοντας πως εκεί θα βρίσκεται με τους συμπολίτες του και θα ομιλεί συνεχώς ελληνικά, χωρίς να μπορεί κανείς να του στερήσει τους ήχους της πολύτιμης γλώσσας του. Θα μπορεί πλέον να εκφράζει ανενόχλητος τις σκέψεις του στα ελληνικά και θα βρίσκεται με ανθρώπους της πατρίδας του, που θα μπορούν να νιώσουν και να καταλάβουν όλα όσα αισθάνεται και λέγει. Ο έπαινος αυτός της ελληνικής γλώσσας αναδεικνύει το πόσο στενή είναι η διασύνδεση της προσωπικότητας και του συναισθηματικού κόσμου τον ανθρώπων με την γλώσσα της πατρίδας τους.
Σημειωτέον ότι, η 21η Φεβρουαρίου είναι αφιερωμένη στη Διεθνή Ημέρα Μητρικής Γλώσσας (International Mother Language Day, IMLD), που καθιερώθηκε από την Γενική Συνέλευση της Unesco την 17η Νοεμβριου 1999 και εορτάζεται κάθε χρόνο από τον Φεβρουάριο του 2000.
Η UNESCO καθιέρωσε «Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας»
Η ιστορική απόφαση ελήφθη στο Εκτελεστικό Συμβούλιο της unesco που συνεδρίασε στο Παρίσι. Η unesco έχει 194 κράτη και 12 συνδεόμενα μέλη. Στο Εκτελεστικό Συμβούλιο συμμετέχουν τα 58. Από τα 58 μέλη, τα 41 στήριξαν την πρόταση να ανακηρυχθεί Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. Την πρόταση που κατατέθηκε στο Εκτελεστικό Συμβούλιο υπέγραψαν συνολικά 88 χώρες – μέλη. Η χώρα που παρουσίασε την πρόταση για την ανακήρυξη της WorldGreekLanguageDay ήταν η Αϊτή. Το γεγονός αυτό είναι συμβολικό, αφού η Αϊτήήταν η πρώτη χώρα που αναγνώριση το ανεξάρτητο Eλληνικό Kράτος. Η απόφαση ανακήρυξης ελήφθη με συναίνεση, άρα δεν χρειάστηκε ψηφοφορία. Ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας ορίστηκε η 9η Φεβρουαρίου, ημέρα θανάτου τουΔιονυσίου Σολωμού.
Την 12η Νοεμβρίου 2025 με την ολοκλήρωση των εργασιών της 43ης Γενικής Διάσκεψης τηςunescoστην Σαμαρκάνδη του Ουζμπεκιστάν υιοθετήθηκε και επικυρώθηκε ομόφωνα η απόφαση της ανακήρυξης της 9ης Φεβρουαρίου ως Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας. Ολοκληρώθηκε έτσι και τυπικά η μακρά διαδικασία που είχε εκκινήσει τον περασμένο Απρίλιο με την απόφαση του Εκτελεστικού Συμβουλίου της unesco, μετά από πρόταση που είχε τότε υποβάλει η Ελλάδα με την υποστήριξη 88 κρατών-μελών του Οργανισμού. Η ιστορική αυτή απόφαση αναγνωρίζει τη διαχρονική προσφορά της Ελληνικής Γλώσσας στην πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας.
Η σύνδεση της ΣΑΜΑΡΚΑΝΔΗΣ με την ελληνική ιστορία
Η Σαμαρκάνδη ιδρύθηκε περί το 700 π.Χ. και ήταν η πρωτεύουσα της Σογδιανής, χώρας που αποτελούσε τότε σατραπεία της Περσίας των Αχαιμενιδών, όταν την κατέλαβε ο Μέγας Αλέξανδρος το 329 π.Χ. Το ελληνικό όνομά της ήταν «τα Μαράκανδα». Επιτάφιος πόλη για τον Κλείτο τον Μέλανα το 328 π.Χ. Εκεί γνώρισε ο Μακεδόνας στρατηλάτης την 16χρονη Ρωξάνη η οποία κατά τον συγγραφέα του έργου «Αλεξάνδρου Ανάβασις», Φλ. Αρριανό, ιστορικό από την Νικομήδεια, (95 -175),«λέγεται πως ήταν η ωραιότερη Ασιάτισσα που είχε δει μέχρι τότε η στρατιά μετά την γυναίκα του Δαρείου».
Ας θυμηθούμε το ποίημα του Κ, Καβάφη«Στα 200π.Χ.»:Και την Κοινήν Ελληνική Λαλιά ως μέσα στη Βακτριανή την πήγαμεν, ως τους Ινδούς».
Η unesco με επίσημη επικύρωση την 12.11.2025 αναγνώρισε τη μοναδική προσφορά της Ελληνικής Γλώσσας ως Γλώσσας Πολιτισμού, Επιστήμης και Φιλοσοφίας εκτιμώντας την αδιάλειπτη συνέχεια 40 αιώνων προφορικής και 35 αιώνων γραπτής παράδοσής της. Η ιστορική αυτή απόφαση καθιστά την Ελληνική Γλώσσα μία από τις λίγες γλώσσες – μαζί με τις επίσημες γλώσσες του ΟΗΕ, ΑΡΑΒΙΚΑ, ΚΙΝΕΖΙΚΑ, ΑΓΓΛΙΚΑ, ΓΑΛΛΙΚΑ, ΡΩΣΙΚΑ, ΙΣΠΑΝΙΚΑ και ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΚΑ, που έχουν τη δική τους Διεθνή Ημέρα, στο πλαίσιο της προώθησης της Γλωσσικής Πολυμορφίας. Έχει επίσης αναγνωρίσει στοιχεία της Ελληνικής Γραμματείας, όπως τα μολύβδινα χρηστήρια ελάσματα της Δωδώνης και τον πάπυροτου Δερβενίου.
Η UNESCO είναι ένα ακρωνύμιο από τους αρχικούς χαρακτήρες των αγγλικών λέξεων united nations educaΤional scientific and cultural organization (= Oργανισμός των Hνωμένων Eθνών για την Eκπαίδευση, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό). Αν αναλύσουμε ετυμολογικά τις λέξεις θα διαπιστώσουμε ότι 3 από αυτές είναι ελληνικές και 3 λατινικές, όπου η λατινική είναι θυγατρική της ελληνικής:
Unite < ἑνόω – ῶ = ενώνω
Νation < μτχ natus του λατινικού ρημ. nascor = γεννιέμαι.
Cultural= πολιτισμός < culturaλατινική λέξη, που σημαίνει καλλιέργεια, φροντίδα, γεωργία. Ετυμολογικά ανάγεται στο λατινικό ρήμα colere (= καλλιεργώ, φροντίζω, προστατεύω), που αρχικά αφορούσε την γη και μεταφορικά την «καλλιέργεια του μυαλού». – ΔΕΙΤΕΓ. Λεκάκη: “Πώς η Ελευσίνα μας έκανε καλλιεργημένους ανθρώπους”.
Έμβλημά της είναι η πρόσοψη ενός αρχαίου ελληνικού ναού (του Παρθενώνα) – αν και ο Παρθενών έχει 8 κίονες – όπου την θέση των δωρικών κυόνων έχουν πάρει τα αρχικά (6) του ονόματός της. (Τα Προπύλαια έχουν 6 κίονες δωρικού ρυθμού).
Τώρα που καταλάγιασαν οι έξαλλοι ενθουσιασμοί, πανηγυρισμοί, εορταστικές εκδηλώσεις, οι ομιλίες και τα μηνύματα για την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, χωρίς συναισθηματικές εξάρσεις και εθνικιστικές κορώνες ας προσπαθήσουμε με ψυχραιμία και νηφαλιότητα να αξιολογήσουμε το γεγονός. Ήταν μία φούσκα που ξεφούσκωσε μετά την παρέλευση των 3 ημερών και που θα ξαναφουσκώνει κάθε χρόνο την 9η Φεβρουαρίου για να μνημονεύουμε την αξία και την σημασία της Γλώσσας μας. Ας είμαστε πραγματιστές και όχι υποκριτές και διαστρεβλωτές της πραγματικότητας.
Σήμερα μετά το πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα διαπιστώνουμε μετά βεβαιότητος ότι η Ελληνική Γλώσσα έχει καταστραφεί με διαχρονικές και μεθοδευμένες ενέργειες της πολιτικής άρχουσας τάξης από την μεταπολίτευση και μετά.
Το Σύνταγμα της Ελλάδος κατά την Β’ Αναθεωρητική Βουλή το 1911 περιελάμβανε το άρθρο 107.«Επίσημος γλώσσα του κράτους είναι εκείνη, εις την οποίαν συντάσσονται το πολίτευμα και της ελληνικής νομοθεσίας τα κείμενα· πάσα προς παραφθορά ταύτης επέμβασις απαγορεύεται».
Η προστατευτική διάταξη που υπήρχε αφαιρέθηκε από το Σύνταγμα του 1975, και μετά και δεν συμπεριέλαβε ποτέ παρόμοια διάταξη στα επόμενα συντάγματα για την προστασία της Ελληνικής Γλώσσας. Δυστυχώς η Συνταγματική προστασία της Ελληνικής Γλώσσας που υπήρχε στα προηγούμενα Συντάγματα δεν επαναλήφθηκε στο Σύνταγμα του 1975 και οι επόμενες αναθεωρήσεις του Καταστατικού Χάρτη (1986, 2001, 2008, 2019) αναφέρονταν σε άλλα θέματα εκτός αυτού του θέματος, της ζωτικής σημασίας για την ταυτότητα και τη συνέχεια του Ελληνισμού. Αν αυτή η διάταξη είχε διατηρηθεί και στο Σύνταγμα του 1975 θα είχαν αποφευχθεί τα σοβαρά πλήγματα που υπέστη η Γλώσσα μας. Κι έτσι δεν θα φτάναμε στην σημερινή κακοποίηση και κατάντια της.
Σαρωτικές εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις πο6υ αποδόμησαν την ελληνική γλώσσα
Επί πρωθυπουργίας του Κων. Καραμανλή και Υπουργού Παιδείας του Γ. Ράλλη, (1918-2006), ψηφίζεται ο Νόμος 309/1976 που καθιέρωνε την Δημοτική Γλώσσα «ως γλώσσα διδασκαλίας, αντικείμενο διδασκαλίας και γλώσσα των διδακτικών βιβλίων εις όλας τας βαθμίδας της Γενικής Εκπαιδεύσεως». Επίσης εφαρμόστηκε η διδασκαλία στο Γυμνάσιο «εκλεκτών έργων της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας… εκ δοκίμων μεταφράσεων».
Επί πρωθυπουργίας του Α. Παπανδρέου και υπουργού Παιδείας του Ελ. Βερυβάκη, (1935-2012), με Προεδρικό Διάταγμα 297/1982 (ΦΕΚ Α’ 52/29.04.1982) καθιερώθηκε (σ.σ.: επιβλήθηκε) η υποχρεωτική χρήση του μονοτονικούσυστήματος στην διοίκηση και την εκπαίδευση, η οποία τέθηκε σε ισχύ από το σχολικό έτος 1982-1983. Ό,τι άντεξε επί αιώνες το γκρέμισαν 28 νυσταλέοι βουλευτές στις 2 π.μ. (μετά τα μεσάνυχτα) με Ν-τροπολογία αιφνίδια και κατεπείγουσα καταργώντας την ιστορική ορθογραφία των λέξεων. Κοιμήθηκαν πολυτονικοί και ξύπνησαν μονοτονικοί.
«ΚΑΙΡΟΣ ΝΑ ΤΟΛΜΗΣΟΥΜΕ»: ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ
Με διάγγελμά του ο Πρωθυπουργός ανακοίνωσε την 2.2.2026 την έναρξη της διαδικασίας για την Συνταγματική αναθεώρηση εγκαινιάζοντας επίσημα τον διάλογο για αλλαγές στον Καταστατικό Χάρτη της χώρας, τις οποίες χαρακτήρισε αναγκαίες για να ανταποκριθεί η Δημοκρατία στις προκλήσεις της σύγχρονης εποχής. Στην αναθεωρητική ατζέντα περιλαμβάνονται:
το άρθρο 86 που ρυθμίζει την ποινική ευθύνη των υπουργών,
το άρθρο 16 για την λειτουργία ιδιωτικών (μη κρατικών) Πανεπιστημίων,
το άρθρο 90 που αφορά στην διαδικασία εκλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης,
το άρθρο 24 για την προστασία του περιβάλλοντος,
το άρθρο 30 που αφορά την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας για μία και μόνη εξαετή θητεία και
το άρθρο 103 που αφορά την μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων.
Από την ατζέντα διαπιστώνεται ότι απουσιάζει η συζήτηση για την συνταγματική θωράκιση της Ελληνικής Γλώσσας και σ’ αυτή την αναθεώρηση η Ελληνική Γλώσσα μένει στα αζήτητα!
Κι ας καμαρώνουμε για την ιστορική απόφαση του Εκτελεστικού Συμβουλίου της UNESCO, τον Νοέμβριο του 2025 να ανακηρύξει επίσημα την 9η Φεβρουαρίου «Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας» την στιγμή που η χώρα μας είναι ίσως η μόνη, που δεν προστατεύει με το Σύνταγμά της τη γλώσσα της.
Χωρίς γλωσσική αναγέννηση δεν υπάρχει εθνική
«Η αληθινή πατρίδα ενός λαού είναι η Γλώσσα του. Αν αυτή χαθεί, χάνεται κι ο λαός μαζί της» (Ν. Καζαντζάκης 1883-1957)
Το άρθρο αφιερώνεται στην Παγκόσμια Γιορτή της Γυναίκας, που είναι αφιερωμένη στη Νεοπλατωνική Φιλόσοφο Υπατία (370 – 8 Μαρτίου 415).
ΠΗΓΗ: από την στήλη τουσυγγραφέας «ΕΤΥΜΟΛΟΓΩ ΑΡΑ ΥΠΑΡΧΩ “ἄπιτε”!», με τίτλο Ἐξ Ἑλληνογλωσσίας ἄρχεσθαι & Γλωσσοαποδομήσεως παύεσθαι», εφημ. «Εβδόμη», ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 7.3.2026.
Ο βασιλιάς της Μακεδονίας Φίλιππος Β’ ήταν μονόφθαλμος. Στην Αρχαία Ελλάδα ήταν ευρέως διαδεδομένη η ιστορία ότι ο Μακεδόνας βασιλιάς, κατά τη διάρκεια μάχης, είχε δεχθεί σοβαρό τραυματισμό στο μάτι, το οποίο και έχασε. Η πρωιμότερη μαρτυρία για την απώλεια του ματιού εντοπίζεται στον ρήτορα Δημοσθένη, ο οποίος, σε έναν από τους λόγους του, απαριθμεί διάφορα τραύματα και ακρωτηριασμούς που υποτίθεται ότι είχε υποστεί ο Φίλιππος, παρουσιάζοντάς τον έτσι ως έναν βίαιο και επικίνδυνο εχθρό για τους Αθηναίους.
Μεταγενέστεροι συγγραφείς πρόσθεσαν λεπτομέρειες για το συγκεκριμένο τραύμα και τη θεραπεία του, συχνά όμως αντικρουόμενες μεταξύ τους. Ωστόσο, σύγχρονοι του Φιλίππου που τον είδαν από κοντά σε μεταγενέστερο χρόνο τον περιγράφουν ως ιδιαίτερα προσηνή και όμορφο, χωρίς αναφορά σε εμφανή παραμόρφωση.
Παράλληλα, όπως αναφέρει ο καθηγητής Ιστορίας στο πανεπιστήμιο Κύπρου, Ανδρέας Σεραφείμ, απεικονίσεις του Φιλίππου σε προτομές και νομίσματα, στις οποίες ο υποψιασμένος παρατηρητής ενδεχομένως να μπορεί να διακρίνει ελαφρά παραμόρφωση του δεξιού ματιού, δεν μπορούν να θεωρηθούν ασφαλή τεκμήρια. «Αφενός, οι ειδικοί αμφισβητούν πλέον την εγκυρότητα τέτοιων ταυτίσεων, ιδίως όταν πρόκειται για αρχαιολογικά τεκμήρια που υπόκεινται στη φθορά του χρόνου, αφετέρου, στην αρχαιότητα ήταν συνηθισμένο τα επίσημα βασιλικά πορτρέτα να αποκρύπτουν παρά να επισημαίνουν τυχόν σωματικά ελαττώματα», επισημαίνει ο κ. Σεραφείμ.
Γι’ αυτό και η ιστορία του «βγαλμένου ματιού» του Φιλίππου, όπως παραδίδεται στις πηγές, πρέπει να αντιμετωπίζεται με επιφύλαξη. Ο Φίλιππος πιθανότατα τραυματίστηκε σε μάχες, όμως το αφήγημα περί απώλειας του ματιού φαίνεται να διαμορφώθηκε στο πλαίσιο της ρητορικής αντιπαράθεσης της εποχής και να διογκώθηκε στη συνέχεια από μεταγενέστερους συγγραφείς.
Αυτό είναι ένα από τα πολλά fake news που διαδόθηκαν στην αρχαιότητα και έφτασαν ως τέτοια μέχρι τις μέρες μας. Αρκετά από αυτά διασώζονται και εξηγούνται στον πολυσέλιδο τόμο που κυκλοφόρησε πρόσφατα με τίτλο Fake News in Ancient Greece (Ψευδείς ειδήσεις στην Αρχαία Ελλάδα), σε επιμέλεια του καθηγητή Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας και Παπυρολογίας του πανεπιστημίου Αθηνών, Αμφιλόχιου Παπαθωμά, του επίκουρου καθηγητή Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας στο πανεπιστήμιο Πατρών, Θεοφάνη Τσιαμπόκαλου και του καθηγητή στο πανεπιστήμιο Τριέρ της Γερμανίας, Ντιέγκο Ντε Μπράσι. Τα 20 κεφάλαια με διαφορετικά κείμενα υπογράφουν ισάριθμοι ιστορικοί και πανεπιστημιακοί, που επιχειρούν να δείξουν γιατί οι συγκεκριμένες ιστορίες αμφισβητούνται.
Η παραπληροφόρηση δεν έχει σύνορα
«Οι ψευδείς ειδήσεις στην αρχαιότητα, όπως προκύπτει ακόμη και από ένα απλό ξεφύλλισμα του τόμου Fake News in Ancient Greece, δεν περιορίζονται σε μεμονωμένες ιστορικές προσωπικότητες, όπως ο Φίλιππος, ο Αλέξανδρος ή ο Δημοσθένης, ούτε σε συγκεκριμένες περιοχές, όπως η Μακεδονία ή η Αθήνα», λέει στη Voria ο κ. Τσιαμπόκαλος και προσθέτει: «Το χρονικό και τοπικό εύρος που καλύπτει η αρχαία γραμματεία είναι τεράστιο. Σε άλλα κεφάλαια του τόμου εξετάζονται διαφορετικές μορφές παραπλανητικής πληροφόρησης. Ανάμεσά τους, η ψευδής φήμη ότι ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος, ενώ πολεμούσε τους Μαρκομάνους στον Δούναβη, νόσησε και πέθανε. Φήμη που το 175 μ.Χ. οδήγησε τον στρατηγό Αβίδιο Κάσσιο στην Ανατολή να ανακηρύξει τον εαυτό του αυτοκράτορα. Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η παρουσίαση της μάχης στα Σίγγαρα το 344 μ.Χ. από τον ρήτορα Λιβάνιο ως νίκης του αυτοκράτορα Κωνστάντιου Β΄, παρότι στην πραγματικότητα η μάχη είχε καταλήξει σε ήττα του ρωμαϊκού στρατού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, τέλος, και η μυστηριώδης μορφή του Θεοδοσίου, υποτιθέμενου γιου του αυτοκράτορα Μαυρικίου, που το 603 μ.Χ. στέφεται αυτοκράτορας στην Έδεσσα με την υποστήριξη του Πέρση βασιλιά Χοσρόη Β΄, ενώ στην Κωνσταντινούπολη κυβερνά πλέον ο Ηράκλειος. Ποιος ήταν, όμως, ο Θεοδόσιος; Ο γιος του Μαυρικίου που επέζησε από τη σφαγή ή ένα ακόμη παράδειγμα πολιτικής παραπληροφόρησης; Όλες αυτές οι περιπτώσεις δείχνουν ότι η παραπληροφόρηση δεν ήταν εξαίρεση, αλλά σταθερό στοιχείο της αρχαίας δημόσιας σφαίρας και της λογοτεχνικής παραγωγής».
Ζει ο βασιλιάς Αλέξανδρος;
Το 336 π.Χ., μετά τη δολοφονία του Φιλίππου στις Αιγές, ο γιος του Αλέξανδρος Γ΄ ανακηρύχθηκε βασιλιάς της Μακεδονίας. Κατά την εκστρατεία του εναντίον των Τριβαλλών και των Ιλλυριών στον Βορρά, μεγάλη μερίδα αντιπάλων του Αλεξάνδρου διέδωσαν στη Θήβα την είδηση ότι ο νεαρός βασιλιάς είχε σκοτωθεί. Στόχος τους ήταν να ξεσηκώσουν τους συμπατριώτες τους εναντίον των Μακεδόνων. Η αλήθεια είναι πως είχε περάσει ήδη αρκετός καιρός από τότε που ο Μέγας Αλέξανδρος είχε φύγει για την εκστρατεία του στον βορρά και έκτοτε κανείς δεν είχε ακούσει νέα του. Πολλοί πίστεψαν ότι είχε όντως πεθάνει και η είδηση άρχισε να διαδίδεται γρήγορα από στόμα σε στόμα και εκτός της Θήβας. Ακόμη και ο Δημοσθένης στην Αθήνα φέρεται να παρουσίασε έναν υποτιθέμενο αυτόπτη μάρτυρα που επιβεβαίωνε τον θάνατο του Μεγαλέξανδρου σε μάχη εναντίον των Τριβαλλών. (σ.σ. Οι Τριβαλλοί ήταν ένα πολεμικό θρακικό φύλο που κατοικούσε στην περιοχή της σημερινής Βουλγαρίας και Σερβίας, απειλούσαν τα βόρεια σύνορα της Μακεδονίας).
Όπως εξηγεί, όμως, ο συγγραφέας του σχετικού κεφαλαίου, ο καθηγητής Αμφιλόχιος Παπαθωμάς, η είδηση αυτή ήταν εντελώς ψευδής. Ο Μέγας Αλέξανδρος ζούσε και σύντομα κινήθηκε προς τον Νότο, καταστρέφοντας ολοσχερώς τη Θήβα. Η παράδοση λέει πως μόνο το σπίτι του ποιητή Πινδάρου έμεινε όρθιο. Όταν τα νέα της καταστροφής της Θήβας έφτασαν στην Αθήνα, οι Αθηναίοι, με παρότρυνση του Δημοσθένη, έσπευσαν να συγχαρούν τον νεαρό βασιλιά για τις στρατιωτικές νίκες του στον Βορρά και για την ασφαλή επιστροφή του στην πατρίδα, μήπως και με αυτόν τον τρόπο γλυτώσουν την καταστροφή.
Λίγα λόγια σχετικά με τον τόμο
Σύμφωνα με τον κ. Τσιαμπόκαλο, η ιδέα για τον τόμο Fake News in Ancient Greece γεννήθηκε από τον προβληματισμό των επιμελητών γύρω από τη σύγχρονη έννοια των «fake news» (ψευδών ειδήσεων) και την αίσθηση ότι, παρά τον νεωτερικό χαρακτήρα του όρου, αντίστοιχα -ή και παρόμοια- φαινόμενα μπορούν να εντοπιστούν ήδη στην αρχαιότητα.
«Η αρχαία ελληνική γραμματεία βρίσκεται στο επίκεντρο του τόμου επειδή συνδυάζει το μεγάλο χρονικό βάθος με το έντονο ενδιαφέρον για τη δημόσια ζωή, την πολιτική και τη ρητορική. Σε ιστορικά, ρητορικά, φιλοσοφικά, αλλά και ποιητικά κείμενα καταγράφεται όχι μόνο η κυκλοφορία ψευδών ή παραπλανητικών πληροφοριών, αλλά και ο προβληματισμός γύρω από τους μηχανισμούς και τις συνέπειές τους», αναφέρει.
Αφετηρία του τόμου υπήρξαν δύο επιστημονικά συνέδρια που πραγματοποιήθηκαν το 2022 στο Τρίερ και στην Αθήνα αντίστοιχα, όπου Έλληνες και Γερμανοί κλασικοί φιλόλογοι, ιστορικοί και φιλόσοφοι μελέτησαν από κοινού αρχαία ελληνικά κείμενα που είτε καταγράφουν είτε αναπαριστούν διάδοση ψευδών ή παραπλανητικών πληροφοριών. Πρόκειται μάλιστα για τον πρώτο τόμο, διεθνώς, που εξετάζει το συγκεκριμένο θέμα. Είναι γραμμένος στα αγγλικά, ώστε να απευθύνεται σε διεθνές αναγνωστικό κοινό, αν και υπάρχουν ήδη σκέψεις για τη μελλοντική μετάφρασή του στα ελληνικά.
![[Credit:ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ FRIEDRICH SCHILLER ΤΗΣ ΙΕΝΑΣ | ΣΥΛΛΟΓΗ HILPRECHT. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: M. REBHAN]](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjInDD367waFQO4i2OpEJNR00dPTBfaBGTtSsIsZcn3fDdE8wsDx3WEg6R0Sz_FTZcTTHM4q9B507F5aHa7ypKKwWaZRqR6kLriH9n4vSLOG3aTRz_xrYYFqSlp3_xa4rsc7zkVeIuoeqvC9l27VYZglAslATjzholwzrEZVwP_UjQFqjagM4po4auga9MB/s1920/Nipur_Xartis2.png "[Credit:ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ FRIEDRICH SCHILLER ΤΗΣ ΙΕΝΑΣ | ΣΥΛΛΟΓΗ HILPRECHT. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: M. REBHAN]")
