Αρχαιολογική «βόμβα»: Ανακαλύφθηκε τεράστιο άγαλμα του Ραμσή Β΄ στην Αίγυπτο

 

Στο Τελ Ελ-Φαραούν στην ανατολική Δέλτα της Αιγύπτου βρέθηκε το άνω τμήμα τεράστιου αγάλματος, πιθανόν του Ραμσή Β

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Ahram Online, το άνω τμήμα ενός επιβλητικού αγάλματος αποκαλύφθηκε στον αρχαιολογικό χώρο Tell El-Faraoun, στην επαρχία Σαρκίγια, στην ανατολική Δέλτα του Νείλου στη βόρεια Αίγυπτο.

Ο Χισάμ Ελ-Λέιθι, από το Ανώτατο Συμβούλιο Αρχαιοτήτων, δήλωσε ότι το μνημείο πιστεύεται πως απεικονίζει τον φαραώ Ραμσή Β΄ (περίπου 1279–1213 π.Χ.) και ότι είχε επαναχρησιμοποιηθεί στην αρχαιότητα.

«Το εύρημα παρέχει πολύτιμα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο τα αγάλματα μεταφέρονταν και επανατοποθετούνταν κατά τη διάρκεια του Νέου Βασιλείου, ιδιαίτερα σε περιφερειακά κέντρα που συνδέονταν με τις μεγάλες βασιλικές πρωτεύουσες», εξήγησε ο Ελ-Λέιθι.

Το σωζόμενο τμήμα του αγάλματος έχει ύψος περίπου δύο μέτρα και ζυγίζει μεταξύ πέντε και έξι τόνων. Σύμφωνα με τον ίδιο, πιθανότατα αποτελούσε μέρος ομάδας τριών αγαλμάτων που βρίσκονταν αρχικά σε ναό της πρωτεύουσας Περ-Ραμσής.

Το άγαλμα έχει μεταφερθεί σε ειδικό χώρο φύλαξης, όπου θα υποβληθεί σε διαδικασία αποκατάστασης.9

Διαβάστε Περισσότερα...

Τι βρήκε ο Δημήτρης Λαζαρίδης κάτω από τη βάση του λέοντα στον ΤΥΜΒΟ ΚΑΣΤΑ;

 

Ο Δ. Λαζαρίδης, που ξεκίνησε τις ανασκαφές στον λόφο Καστά το 1964, είχε εκμυστηρευτεί σε στενό του συνεργάτη – τη δεκαετία του ’80 – τα συμπεράσματά του – σύμφωνα αυτά, πίστευε πως αυτός ο τύμβος, με βάση το έργο του όλα εκείνα τα χρόνια και με τα στοιχεία που είχε με τα μέσα που διέθετε, ότι μπορεί να κρύβει όχι μόνο τέσσερις ταφικούς θαλάμους, αλλά συνολικά ότι υπήρχαν πιθανότητες να φτάνουν τους οκτώ(!)… και ήταν ο πρώτος που μίλησε για πολυεπίπεδο ταφικό μνημείο. Δυστυχώς πολλά από αυτά τα στοιχεία του δεν πρόλαβε να τα μεταφέρει με τη γραφίδα του στις πολλές σημειώσεις που κρατούσε και δεν έχουμε μια εικόνα με ακρίβεια, για το τι «έβλεπε»!

Το σημαντικό σε αυτές τις πληροφορίες είναι ότι ο μεγάλος αρχαιολόγος Δημήτρης Λαζαρίδης που διεξήγαγε αναρίθμητες ανασκαφές στην ευρύτερη περιοχή μας, αλλά τελικά εκείνη που τον έκανε διάσημο έξω από τα σύνορα της χώρα ήταν αυτή στον Τύμβο Καστά, είκαζε ότι υπήρχε και δεύτερη είσοδος στο μνημείο στην κορυφή του Τύμβου και ότι «σφραγίστηκε» από το Λιοντάρι της Αμφίπολης, το οποίο όπως έχει επισημανθεί και επιβεβαιώνεται από την ανασκαφική ομάδα βρισκόταν στην κορυφή του τύμβου.

Σύμφωνα με τον συνεργάτη του, αυτός είναι και ο λόγος που ο Δ. Λαζαρίδης ξεκίνησε το ανασκαφικό του έργο από το πάνω μέρος του τύμβου Καστά, για να βρει την μυστική πύλη, ωστόσο έμεινε μόνο με τα ευρήματα αρχαϊκών τάφων, καθώς τα διαθέσιμα χρήματα, ο χρόνος και τα σκαπτικά μέσα της εποχής δεν επέτρεπαν περαιτέρω έρευνες σε βάθος.

Όπως, λοιπόν, αποκάλυψε στον συνεργάτη του ο Δημήτρης Λαζαρίδης, κάτω από τη μαρμάρινη βάση του Λέοντα της Αμφιπόλεως κρυβόταν η μυστική είσοδος και σύμφωνα με την ίδια μαρτυρία από άνθρωπο που εργάστηκε στο πλευρό του μεγάλου αρχαιολόγου, η τεχνοτροπία για τη σφράγιση της δεύτερης εισόδου ήταν τέτοια, κατά την οποία ενδεχόμενη βίαιη προσπάθεια παραβίασης της, θα είχε ως συνέπεια την σφράγισή της, από άμμο, στο εσωτερικό του μνημείου.

Τι βρήκε ο Δημήτρης Λαζαρίδης κάτω από τη βάση του λέοντα;

Αξίζει να προσέξουμε ότι στο τοπογραφικό που παρουσίασε ο κ. Σβολόπουλος μέσα στον κενό χώρο υπάρχει αποτυπωμένος ως οδηγός ένα σχήμα πλάγιας «αγκύλης». Αυτή η «αγκύλη» με μια απόπειρα υπέρθεσης διαπιστώνουμε ότι ταυτίζεται με την ανατολική πλευρά της βάσης, στο σχέδιο που έχει παρουσιάσει ο αρχιτέκτονας Μιχάλης Λεφαντζής, στην ομιλία του στο ίδρυμα Μποδοσάκη!

Κάτοψη της κορυφής του Τύμβου Καστά, από τον αρχιτέκτονα της ανασκαφής Μιχάλη Λεφαντζή, η οποία παρουσιάστηκε στην ομιλία του στο Ίδρυμα Μποδοσάκη.

Από τις μέχρι τώρα παρουσιάσεις της αρχιτεκτονικής του Τύμβου Καστά, από τον κ. Λεφαντζή έχει επιβεβαιωθεί ότι κάτω από τη βάση υπάρχει ένα κυλινδρικό κάθετο όρυγμα, για την ύπαρξη του οποίου έχει διατυπώσει διάφορες ερμηνείες.

Η πρώτη ήταν ότι λειτούργησε ως βάση του διαβήτη για να χαραχθεί ο κύκλος του Τύμβου και να καθοριστούν τα όρια του περιβόλου. 

Σύμφωνα με αυτή την εικασία τοποθετήθηκε ένας στύλος στο φρεάτιο και με ένα σχοινί χάραξαν τον κύκλο της περιφέρειας του τύμβου. 

Στην συνέχεια μια δεύτερη εικασία ήταν ότι τοποθετήθηκε ένας ξύλινος στύλος επάνω στον οποίο «κούμπωσαν» και ευθυγραμμίστηκαν τα μαρμάρινα τμήματα του λέοντα. Η τελευταία ερμηνεία που ακούσαμε ήταν στην ομιλία του κ. Λεφαντζή, στην οποία μίλησε για την ένθεση ενός ξύλινου τρόπαιου!!!

Αυτό που γνωρίζουμε γι’ αυτό το κάθετο όρυγμα είναι τα όσα αναφέρει στο ημερολόγιο της ανασκαφής ο Δημήτρης Λαζαρίδης, στο οποίο σημειώνει λοιπόν ότι με το σκάψιμο έφτασε μέχρι βάθους 12,3 μέτρα από την επιφάνεια του τύμβου και στο χαμηλότερο σημείο της τομής εντοπίστηκε ένα αμμώδες σκληρό στρώμα κυκλικής οπής διαμέτρου 1,2 μέτρα το οποίο ήταν γεμάτο με λεπτότατη καθαρή άμμο και προσθέτει ότι τερματίστηκε η έρευνα σε βάθος 15,30 μέτρων. 

Το πιο σημαντικό το αφήνει για το τέλος προσθέτοντας ότι «λιθόπλινθοι, πωρόλίθοι, λίθοι του βουνού και κροκάλες (;) τα οποία βρέθηκαν στα βαθύτερα στρώματα υποδηλώνουν εκεί πλησίον την ύπαρξη μεγάλου τάφου, όπως συμβαίνει και με άλλους μακεδονικούς τάφους»!

Το λεγόμενο πηγάδι του Δ.Λαζαρίδη, σε φωτογραφία από την πρώτη ανασκαφή που έφτασε μέχρι ένα σημείο βάθους και μετά σταμάτησε λόγω έλλειψης χρημάτων και χρόνου.

Το ερώτημα λοιπόν είναι το τι μνημείο είναι αυτό που βρίσκεται στο βάθος του ορύγματος και πόσο κοντά έφτασε η σκαπάνη του Δημήτρη Λαζαρίδη, όταν σταμάτησε την έρευνα; 

Είναι προφανές ότι αναζητούσε ένα πέρασμα – πιθανότατα το κλειδί – για να μπει στον τάφο ή ακόμη και την παγιδευμένη είσοδο κατά τα πρότυπα των αιγυπτιακών τάφων. 

Από μόνο του το γεγονός της ύπαρξης αυτού του ανοίγματος και η πλήρωσή του με την λεπτή άμμο είναι από μόνο του ένα σοβαρό θέμα για έρευνα.

xronometro.com

Διαβάστε Περισσότερα...

Έρευνα για τα σεισμικά ρήγματα του ΚΑΣΤΑ - Προβληματίζουν τα 7 ρίχτερ στην ΑΜΦΙΠΟΛΗ - Έως 5 εκατομμυρίων ετών τα ρήγματα (ΦΩΤΟ-ΒΙΝΤΕΟ)

Τρία σεισμικά ρήγματα κυκλώνουν την περιοχή που βρίσκεται ο τύμβος Καστά ενώ το μεγαλύτερο από αυτά συνδέει τον τύμβο με το λόφο 133 στη Μεσολακκιά.

Ο καθηγητής σεισμολογίας του ΑΠΘ Σπύρος Παυλίδης κρίνει αναγκαία την περαιτέρω επιστημονική έρευνα σε Αμφίπολη, Παγγαίον και στα παράλια του εθνικού δρόμου Θεσσαλονίκης- Καβάλας προκειμένου να ενταχθούν τα ρήγματα αυτά στον κατάλογο των ενεργών ή αδρανών ρηγμάτων και διευκρινίζει «για ορισμένα δεν έχουμε ενδείξεις ακόμα». 

Ωστόσο ο κύριος Παυλίδης εκτιμά ότι σεισμός των 7 ρίχτερ που συντάραξε την Αμφίπολη στα τέλη του 6ου μ.Χ. αιώνα είχε επίκεντρο στο τρίγωνο μεταξύ Αμφίπολης, Φιλίππων και Θάσου κάτι που τον προβληματίζει ιδιαίτερα. (VIDEO)

Ομάδα καθηγητών του τμήματος Γεωλογίας του ΑΠΘ θεωρούν σημαντικού γεωλογικού ενδιαφέροντος την έρευνα του ρήγματος μεταξύ Καστά και λόφου 133 καθώς οι γεωλογικές δομές που παρατηρήθηκαν είναι μεγάλες «μας οδηγούν στην ανάγκη για διερεύνηση καθώς πρέπει να έχουμε μια σαφή εικόνα για το αν λειτουργούσε ή όχι τα τελευταία χρόνια» δηλώνει με έμφαση ο κύριος Παυλίδης.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, ένα άλλο μεγάλο ρήγμα διασχίζει εσωτερικά το τύμβο ενώ ένα μικρότερο υπάρχει δίπλα στο μνημείο. «Αυτά τα ρήγματα τα κουβαλούσε ο λόφος πολύ πριν την ανθρώπινη επέμβαση. Είναι δομές από τριών έως πέντε εκατομμυρίων χρόνων που σχηματίστηκαν σε λιμναίο και θαλάσσιο περιβάλλον».

Αναφορικά με το πώς ο ίδιος εκτιμά ,ότι το μνημείο του Καστά διασώθηκε από το καταστροφικό σεισμό των 7 ρίχτερ, δηλώνει εντυπωσιασμένος από τις γνώσεις και την τεχνική των μηχανικών της εποχής. «Το μνημείο ήταν δεμένο με το χώμα και έτσι άντεξε στο σεισμό, το έσκαψαν, το προστάτεψαν και μετά το κάλυψαν».

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό της Ελληνικής Γεωλογικής εταιρίας η επιστημονική έρευνα των καθηγητών Γιώργου Σηρίδη , Αλέξανδρου Χατζηπέτρου και του κυρίου Παυλίδη που αφορά στη γεωλογική δομή του τύμβου Καστά , και κατατέθηκε ως επιστημονική εργασία. «Πρόκειται για μια πρόδρομη επιστημονική εργασία» διευκρινίζει παραθέτοντας τα στοιχεία .

«Στο λόφο Καστά έχει ανασκαφεί ο μεγαλύτερος τάφος που έχει ανακαλυφθεί έως τώρα στην Ελλάδα. Τα πρανή του τύμβου καταγράφηκαν και μοντελοποιήθηκαν με λεπτομέρεια χρησιμοποιώντας φωτογραμμετρικές μεθόδους κοντινού πεδίου. Επίσης, συζητείται το πρόβλημα του διαχωρισμού των φυσικών από τις ανθρωπογενείς αποθέσεις.

Το μεγαλύτερο μέρος του όγκου του λόφου Καστά αποτελείται από φυσικά ιζήματα, τα οποία εμφανίζονται ως εναλλασσόμενα στρώματα γκρίζας συνεκτικής και χαλαρής άμμου, με χάλικες και τοπικά κροκάλες. Αργιλούχα στρώματα πάχους έως 20-30 cm παρεμβάλλονται ανάμεσα στα στρώματα άμμου.

Στην κορυφή του λόφου, οι ανθρωπογενείς αποθέσεις είναι τυπικές των Μακεδονικών τύμβων, με εναλλαγές αργίλων και εδάφους για τη σφράγιση και σταθεροποίησή τους. Παρατηρήθηκαν ορίζοντες παλαιοεδαφών τόσο στα φυσικά ιζήματα, όσο και στις ανθρωπογενείς αποθέσεις.

Δύο ορίζοντες χρονολογήθηκαν με διαφορετικές μεθόδους (OSL και 14C AMS), δείχνοντας ανάπτυξη διαδοχικών αποθέσεων κατά τη διάρκεια της Εποχής του Σιδήρου, την Αρχαϊκή και την Κλασσική περίοδο. Η χρονολόγηση με τη μέθοδο AMS ενός θραύσματος ξυλάνθρακα που συνδέεται άμεσα με την κατασκευή του κυρίως μνημείου, έδειξε βαθμονομημένη ηλικία 2.310 BP (360 π.Χ.).

Ο λόφος του Καστά είναι ένας φυσικός λόφος που αποτελείται από ιζήματα του Πλειόκαινου. Κατά τη διάρκεια της εποχής του σιδήρου ήταν ένα Αρχαϊκό νεκροταφείο ενεργό στην ανώτερη επιφάνεια του ενώ κατά τη διάρκεια της Κλασικής περιόδου, ο λόφος επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τις ανθρώπινες παρεμβάσεις.

Η μηχανική και τα χαρακτηριστικά του χώρου υγειονομικής ταφής, καθώς και το πρότυπο και τα χαρακτηριστικά των καταγμάτων των δομικών στοιχείων στην κορυφή του τύμβου δείχνουν ότι μπορεί να στηρίξει ένα βαρύ μνημείο όπως το άγαλμα του λιονταριού της Αμφίπολης. Για πρώτη φορά, οι απόλυτοι προσδιορισμοί ηλικίας πραγματοποιήθηκαν στα ιζήματα του λόφου του Καστά.

Ο σχηματισμός παλαιών εδαφών (κάτω από τον χώρο υγειονομικής ταφής) ήταν ενεργός από την Εποχή του Σιδήρου , Αρχαϊκή εποχή μέχρι την Κλασική περίοδο ενώ ο ξυλάνθρακας επιτρέπει για πρώτη φορά την άμεση χρονολόγηση της κατασκευής του μνημείου κατά την Ύστερη Κλασική περίοδο και όχι στη Ρωμαϊκή, όπως είχε προταθεί».

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:
(Oι φωτογραφίες της επιστημονικής έρευνας των Σηρίδη,Παυλίδη, Χατζηπέτρου, δημοσιεύονται κατόπιν εγκρίσεως)

ΔΗΛΩΣΗ ΠΑΥΛΙΔΗ ΔΕΙΤΕ ΤΟ VIDEO

 thousandnews.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Πομπηία: «Ζωντάνεψε» θύμα της έκρηξης του Βεζούβιου μετά από 2.000 χρόνια με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης

Θύματα της έκρηξης του Βεζούβιου στην Πομπηία | Shutterstock

 Ένα από τα θύματα της έκρηξης του Βεζούβιου στην Πομπηία «ζωντάνεψε» 2.000 χρόνια μετά, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης. Η εικόνα που παρουσίασαν οι αρχαιολόγοι.

Αρχαιολόγοι στην Πομπηία της Ιταλίας χρησιμοποίησαν για πρώτη φορά τεχνητή νοημοσύνη για να αναδομήσουν την όψη ενός από τα θύματα της ηφαιστειακής έκρηξης που κατέστρεψε την αρχαία ρωμαϊκή πόλη πριν από σχεδόν 2.000 χρόνια.

Όπως αναφέρει το Reuters, η εικόνα που δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, δημοσιεύθηκε από το Αρχαιολογικό Πάρκο της Πομπηίας τη Δευτέρα (27/4) και απεικονίζει έναν άνδρα που σκύβει για να προστατευθεί, κρατώντας ένα μεγάλο αγγείο πάνω από το κεφάλι του, με τον φλεγόμενο Βεζούβιο στο βάθος.

Η εικόνα βασίζεται στην πρόσφατη ανακάλυψη των λειψάνων ενός ενήλικα, ακριβώς έξω από μία από τις νότιες πύλες της πόλης, τα οποία βρισκόταν δίπλα σε ένα πήλινο αγγείο που πιθανότατα χρησιμοποίησε ως προστασία.

Οι αρχαιολόγοι-- πιστεύουν ότι ο άνδρας σκοτώθηκε από τη «βροχή» ηφαιστειακών πετρωμάτων, τις πρώτες ώρες της δεύτερης ημέρας της έκρηξης, ενώ προσπαθούσε να διαφύγει προς τη θάλασσα. Επίσης, μετέφερε μία λυχνία και 10 χάλκινα νομίσματα, ανέφερε το πάρκο.

«Εάν χρησιμοποιηθεί σωστά, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει στην ανανέωση των κλασικών σπουδών, παρουσιάζοντας τον κλασικό κόσμο με έναν πιο βιωματικό τρόπο», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο διευθυντής του αρχαιολογικού πάρκου, Gabriel Zuchtriegel.

Η κάποτε ακμάζουσα πόλη της Πομπηίας, περίπου 25 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της σημερινής Νάπολης, θάφτηκε κατά την έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ., διατηρώντας κτίρια, αντικείμενα και γκράφιτι κάτω από μέτρα τέφρας.

Ανακαλύφθηκε εκ νέου τον 18ο αιώνα και σήμερα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους στον κόσμο, καθώς και έναν από τους πιο δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς στην Ιταλία, με 4,3 εκατομμύρια επισκέπτες το 2024, σύμφωνα με τα τελευταία στατιστικά στοιχεία.

Διαβάστε Περισσότερα...

Σοκαριστική ανακάλυψη: Μαζικός τάφος αποκαλύπτει την πρώτη πανδημία της ιστορίας

  Σήμερα, ερευνητές φωτίζουν τα γεγονότα αυτής της κρίσης

«Μια πανούκλα μας βρήκε» – μια κραυγή που ίσως ακουγόταν συχνά στην αρχαία Ιορδανία, όπου μια μυστηριώδης ασθένεια θέρισε πληθυσμούς και άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ιστορία και την κοινωνία.

Σήμερα, ερευνητές αποκαλύπτουν νέα στοιχεία για εκείνη την κρίση. Μια διεπιστημονική ομάδα του Πανεπιστημίου της Νότιας Φλόριντα μελετά τον Λοιμό του Ιουστινιανού και τις εκτεταμένες συνέπειές του. Η ομάδα, υπό την καθοδήγηση του Rays H. Y. Jiang, αναπληρωτή καθηγητή στη Σχολή Δημόσιας Υγείας, δημοσίευσε την τρίτη μελέτη μιας σειράς που εξετάζει την πρώτη καταγεγραμμένη επιδημία βουβωνικής πανώλης στη Μεσόγειο.

Η νέα έρευνα, με τίτλο «Βιοαρχαιολογικά ίχνη κατά τη διάρκεια του Λοιμού του Ιουστινιανού (541-750 μ.Χ.) στην Τζεράς, Ιορδανία», δημοσιεύεται στο περιοδικό Journal of Archaeological Science και διευρύνει τη γνώση για την επιδημία που προκάλεσε εκατομμύρια θανάτους στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.

«Θέλαμε να προχωρήσουμε πέρα από τον εντοπισμό του παθογόνου και να εστιάσουμε στους ανθρώπους που επλήγησαν – ποιοι ήταν, πώς ζούσαν και πώς έμοιαζε ο θάνατος από πανδημία μέσα σε μια πραγματική πόλη», δήλωσε ο Jiang.

Μαζικός τάφος αποκαλύπτει την έκταση της τραγωδίας

Στο αποκορύφωμα του Λοιμού του Ιουστινιανού, άνθρωποι από διαφορετικές και απομονωμένες κοινότητες ενώθηκαν στον θάνατο. Πλήθος σωμάτων τοποθετήθηκαν βιαστικά πάνω σε κεραμικά θραύσματα σε έναν εγκαταλελειμμένο δημόσιο χώρο, ο οποίος αποτέλεσε το επίκεντρο της μελέτης.

Ο Jiang εργάστηκε ως κύριος ερευνητής, σε συνεργασία με επιστήμονες από τα τμήματα γενετικής, ανθρωπολογίας, μοριακής ιατρικής και ιστορίας του πανεπιστημίου. Συμμετείχαν επίσης η αρχαιολόγος Karen Hendrix του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ και εργαστήριο DNA του Florida Atlantic University.

Οι προηγούμενες μελέτες επικεντρώνονταν κυρίως στο βακτήριο Yersinia pestis, υπεύθυνο για την πανώλη. Η νέα έρευνα εξετάζει τον κοινωνικό αντίκτυπο της νόσου και τα διδάγματα που μπορεί να προσφέρει σήμερα.

«Οι προηγούμενες ιστορίες εντόπισαν τον μικροοργανισμό της πανώλης», σημείωσε ο Jiang. «Η τοποθεσία της Τζεράς μετατρέπει αυτό το γενετικό σήμα σε ανθρώπινη ιστορία – ποιοι πέθαναν και πώς μια πόλη βίωσε την κρίση».

Η πρώτη επιβεβαιωμένη μαζική ταφή πανώλης

Αν και ιστορικές πηγές περιγράφουν εκτεταμένες επιδημίες στη Βυζαντινή εποχή, οι περισσότερες υποτιθέμενες ταφές θυμάτων δεν είχαν τεκμηριωθεί επιστημονικά. Η Τζεράς αποτελεί πλέον την πρώτη τοποθεσία όπου ένας μαζικός τάφος συνδέθηκε με πανώλη μέσω αρχαιολογικών και γενετικών αποδείξεων.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ταφή αντιπροσωπεύει ένα και μοναδικό γεγονός, σε αντίθεση με τα παραδοσιακά κοιμητήρια που αναπτύσσονται σταδιακά. Εκατοντάδες άτομα ετάφησαν μέσα σε λίγες ημέρες, γεγονός που αλλάζει την κατανόηση της Πρώτης Πανδημίας και φωτίζει πτυχές της ζωής και της ευαλωτότητας στις αρχαίες πόλεις.

Κινητικότητα και αθέατες συνδέσεις

Τα ευρήματα απαντούν και σε ένα μακροχρόνιο ερώτημα. Αν και ιστορικά και γενετικά δεδομένα δείχνουν κινητικότητα πληθυσμών, οι ταφικές πρακτικές συνήθως υποδηλώνουν τοπικότητα. Η Τζεράς αποδεικνύει ότι και τα δύο μπορούν να συνυπάρχουν.

Η μετανάστευση εξελισσόταν αργά και ενσωματωνόταν στην καθημερινότητα, καθιστώντας δύσκολο τον εντοπισμό της σε κοινά νεκροταφεία. Κατά τη διάρκεια μιας κρίσης, ωστόσο, άνθρωποι από διαφορετικά υπόβαθρα συγκεντρώνονταν σε έναν τόπο, αποκαλύπτοντας αυτές τις κρυφές διασυνδέσεις.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι άνθρωποι που ετάφησαν στην Τζεράς ανήκαν σε έναν κινητικό πληθυσμό, μέρος της ευρύτερης αστικής κοινότητας. Διασκορπισμένοι υπό κανονικές συνθήκες, ενώθηκαν σε μια κοινή ταφή τη στιγμή της πανδημίας.

Κατανόηση της ανθρώπινης διάστασης των πανδημιών

«Συνδέοντας τα βιολογικά δεδομένα των σωμάτων με το αρχαιολογικό περιβάλλον, μπορούμε να δούμε πώς η ασθένεια επηρέασε πραγματικούς ανθρώπους μέσα στο κοινωνικό και φυσικό τους πλαίσιο», ανέφερε ο Jiang. «Αυτό μας βοηθά να αντιλαμβανόμαστε τις πανδημίες ως βιωμένες εμπειρίες υγείας, όχι απλώς ως ιστορικά γεγονότα».

Η έρευνα συμβάλλει σε μια νέα θεώρηση των πανδημιών, αναδεικνύοντας όχι μόνο πώς ξεκινούν και εξαπλώνονται, αλλά και πώς επηρεάζουν την καθημερινότητα και τις κοινωνικές δομές. Οι πυκνοκατοικημένες πόλεις, τα ταξίδια και οι περιβαλλοντικές αλλαγές διαδραμάτιζαν ρόλο τότε, όπως και σήμερα.

«Οι πανδημίες δεν είναι απλώς βιολογικά, αλλά και κοινωνικά γεγονότα», υπογράμμισε ο Jiang. «Επειδή αποκαλύπτουν ποιοι είναι ευάλωτοι και γιατί, τα ίδια πρότυπα εξακολουθούν να καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι ασθένειες επηρεάζουν τις κοινωνίες μέχρι και σήμερα».

tanea.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

«Στον τύμβο Καστά αποκαλύπτεται το μεγαλείο ενός μοναδικού μακεδονικού μνημείου»

Για πρώτη φορά μετά από δεκατέσσερα ολόκληρα χρόνια ανασκαφικών και αναστηλωτικών εργασιών, ο επιβλητικός περίβολος του τύμβου Καστά, στη Μεσολακκιά Σερρών, αποκαλύπτεται σχεδόν στο σύνολό του, προσφέροντας μια εικόνα που προκαλεί δέος ακόμη και στους ανθρώπους που παρακολουθούν από κοντά την πορεία του μνημείου από την πρώτη στιγμή της ανασκαφής.

Η αυτοψία που πραγματοποίησε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη στο εμβληματικό ταφικό χώρο ανέδειξε όχι μόνο την πρόοδο των εργασιών αποκατάστασης, αλλά και την εντυπωσιακή γεωμετρία του περιβόλου, η οποία πλέον γίνεται πλήρως αντιληπτή στον επισκέπτη. Για πρώτη φορά, μάλιστα, είναι δυνατή η κυκλική περιήγηση γύρω από το μνημείο, δίνοντας την δυνατότητα να αποτυπωθεί το πραγματικό μέγεθος και η αρχιτεκτονική του εικόνα.

Η υπουργός, ενημερώθηκε αναλυτικά από τον αρχιτέκτονα του μνημείου Μιχάλη Λεφατζή και τον διευθυντή του έργου κ. Βλαχούλη για την εξέλιξη των παρεμβάσεων, τις τεχνικές δυσκολίες, αλλά και τα σημαντικά βήματα που έχουν ήδη ολοκληρωθεί για την πλήρη αποκατάσταση του ταφικού συγκροτήματος.

Η εικόνα του χώρου, με τα εκτεταμένα έργα στερέωσης και αποκατάστασης σε εξέλιξη, αποτυπώνει το εύρος της προσπάθειας που καταβάλλουν οι υπηρεσίες και οι διευθύνσεις του υπουργείου Πολιτισμού προκειμένου να διασωθεί και να αναδειχθεί ένα από τα σημαντικότερα ταφικά μνημεία της χώρας.

Σε δηλώσεις της μετά την ολοκλήρωση της αυτοψίας, η Λίνα Μενδώνη στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία του τύμβου Καστά, απαντώντας παράλληλα σε όσους, όπως είπε, αμφισβήτησαν διαχρονικά τόσο την σπουδαιότητα όσο και τη χρονολόγησή του.

«Μια ακόμα αυτοψία στον τύμβο Καστά και σε ένα μεγαλειώδες μνημείο που για εμάς ήταν σαφές τι είναι από το 2014. Ένα μνημείο, το οποίο αμφισβητήθηκε πάρα πολύ και για το οποίο έρχονται σήμερα όλοι να πουν πως είχαν προβλέψει τι είναι», ανέφερε χαρακτηριστικά. Η υπουργός σημείωσε ότι το ίδιο το μνημείο «απαντά πλέον στους επικριτές του», καθώς η αποκατάσταση του περιβόλου και η ανάδειξη της συνολικής γεωμετρίας του αποκαλύπτουν, όπως είπε, την πραγματική του διάσταση.

Καθοριστική η συμβολή της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας

«Το μνημείο είναι μεγαλειώδες όχι μόνο για το μέγεθός του αλλά και για την συνολική εικόνα του περιβόλου που αποκαλύπτεται», υπογράμμισε. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στην χρονολόγηση του μνημείου, επισημαίνοντας ότι τα έως τώρα δεδομένα επιβεβαιώνουν την αρχική εκτίμηση πως πρόκειται για ένα μακεδονικό μνημείο του τελευταίου τετάρτου του 4ου αιώνα π.Χ., άμεσα συνδεδεμένο με την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

«Είναι ένα μνημείο το οποίο, όπως αντιλαμβάνεται κανείς και από το μέγεθος και από την πολυτέλεια της κατασκευής του, είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, όταν πλέον ο χρυσός ξεκίνησε να έρχεται στα ταμεία του βασιλείου», τόνισε.

Η ίδια επέμεινε ότι η αποκατάσταση ενός τόσο σύνθετου μνημείου απαιτεί χρόνο και επιστημονική ακρίβεια, σημειώνοντας πως «κάθε μνημείο είναι ένας ζωντανός οργανισμός», που πρέπει να μελετάται και να αντιμετωπίζεται με απόλυτο σεβασμό. Σύμφωνα με την υπουργό, το έργο που εκτελείται από την Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων, την Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών και τις υπόλοιπες υπηρεσίες του ΥΠΠΟ έχει πλέον ωριμάσει σε τέτοιο βαθμό, ώστε το μνημείο «σιγά σιγά να αποκαλύπτει τον εαυτό του».

Χαρακτήρισε καθοριστική την συμβολή της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, υπενθυμίζοντας ότι το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης των έργων προέρχεται από τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα της Περιφέρειας. Όπως ανέφερε, η συνεργασία του υπουργείου με την Περιφέρεια ξεκίνησε ήδη από τα προηγούμενα χρόνια, επί περιφερειάρχη Απόστολου Τζιτζικώστα, και συνεχίζεται σήμερα με τη διοίκηση της Αθηνάς Αηδονά και τη συμμετοχή του αντιπεριφερειάρχη Σερρών Παναγιώτη Σπυρόπουλου.

Παράλληλα, το υπουργείο Πολιτισμού χρηματοδοτεί με εθνικούς πόρους, ύψους ενός εκατομμυρίου ευρώ, ερευνητικά προγράμματα που υλοποιούνται σε συνεργασία με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και τον «Δημόκριτο», με στόχο την διερεύνηση και αξιολόγηση κάθε στοιχείου από το εσωτερικό του μνημείου.

Στις αρχές του 2028 αποδίδεται στο κοινό το ταφικό μνημείο

Την ίδια ώρα, έχουν ήδη δρομολογηθεί οι διαδικασίες για τη δημιουργία μουσειακού χώρου στην ανατολική πλευρά του περιβόλου, ενώ η Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών προχωρά στον σχεδιασμό των απαραίτητων υποδομών για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών και την συνολική διαχείριση του αρχαιολογικού χώρου.

Η πλήρης απόδοση του μνημείου στο κοινό τοποθετείται χρονικά στις αρχές του 2028. Όπως ξεκαθάρισε η υπουργός, η λειτουργία του χώρου δεν αφορά μόνο την αποκατάσταση του περιβόλου ή τη συντήρηση του εσωτερικού, αλλά ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανάδειξης με σύγχρονες υποδομές και οργανωμένη διαχείριση της επισκεψιμότητας.

«Είναι βέβαιο πως ένα τέτοιο μνημείο θα προσελκύσει μεγάλο αριθμό επισκεπτών από την Ελλάδα και το εξωτερικό», ανέφερε χαρακτηριστικά. Ενδεικτικό του μεγέθους του τύμβου, όπως σημείωσε η ίδια, είναι το γεγονός ότι ο τύμβος των Αιγών έχει διάμετρο περίπου 100 μέτρων, ενώ ο τύμβος Καστά ξεπερνά τα 140 μέτρα. Ο συνολικός προϋπολογισμός των έργων που προβλέπεται να υλοποιηθούν στον τύμβο Καστά αναμένεται να ξεπεράσει τα 15 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων τα 12 εκατομμύρια προέρχονται από τα προγράμματα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΩΛΙΔΗΣ

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ/ Φωτογραφία: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Διαβάστε Περισσότερα...

Σπουδαία παλαιοντολογική ανακάλυψη: Βρέθηκε γίγαντας δεινόσαυρος 20 μέτρων στην Παταγονία

  Ένας νέος μακρύλαιμος δεινόσαυρος που ανακαλύφθηκε στη νότια Αργεντινή ρίχνει φως στην εξέλιξη των γιγάντιων φυτοφάγων σε αρχαίες ηπείρους. Το είδος, που ονομάστηκε Bicharracosaurus dionidei, παρουσιάζει έναν εντυπωσιακό συνδυασμό χαρακτηριστικών από διαφορετικές οικογένειες δεινοσαύρων — στοιχείο που το καθιστά μοναδικό στα παλαιοντολογικά χρονικά.

Το απολίθωμα βρέθηκε στην επαρχία Τσουμπούτ και χρονολογείται πριν από περίπου 155 εκατομμύρια χρόνια, στην Ύστερη Ιουρασική περίοδο. Οι ερευνητές εντόπισαν περισσότερους από 30 σπονδύλους, πλευρά και τμήμα της λεκάνης, που ανήκαν σε ένα ενήλικο ζώο μήκους περίπου 20 μέτρων — όχι τον μεγαλύτερο σαυρόποδο, αλλά σίγουρα έναν εντυπωσιακό γίγαντα.

Δεινόσαυροι όπως ο Diplodocus και ο Brachiosaurus θεωρούνται κλασικά παραδείγματα των μακρύλαιμων τιτάνων. Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες γνώσεις των επιστημόνων για αυτούς προέρχονται από απολιθώματα που έχουν βρεθεί στη Βόρεια Αμερική και σε άλλες βόρειες περιοχές.

Ένα παράξενο μείγμα χαρακτηριστικών

Αυτό που τράβηξε την προσοχή των ερευνητών ήταν η ανατομία του Bicharracosaurus dionidei. Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο PeerJ, ορισμένα οστά μοιάζουν έντονα με εκείνα του Giraffatitan, ενός βραχιόσαυρου από την Τανζανία, δείχνοντας συγγένεια με αυτόν τον κλάδο των σαυροπόδων.

Ωστόσο, άλλα τμήματα της σπονδυλικής στήλης, ιδιαίτερα οι ραχιαίοι σπόνδυλοι, θυμίζουν περισσότερο τον Diplodocus και τους συγγενείς του από τη Βόρεια Αμερική. Ο συνδυασμός αυτών των χαρακτηριστικών σε ένα μόνο είδος καθιστά την ταξινόμησή του ιδιαίτερα δύσκολη.

Όπως εξηγεί η Alexandra Reutter από το LMU του Μονάχου, που ηγήθηκε της έρευνας, η ανάλυση τοποθετεί τον δεινόσαυρο αυτό στην ομάδα των Brachiosauridae.

Αν αυτό επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για την πρώτη αναγνώριση βραχιοσαυρίδη από την Ιουρασική περίοδο στη Νότια Αμερική.

Η Παταγονία ως παλαιοντολογικός θησαυρός

Το απολίθωμα προέρχεται από τον σχηματισμό Cañadón Calcáreo στην Παταγονία — μια περιοχή που αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για την παλαιοντολογία. Ο Oliver Rauhut από τις Βαυαρικές Κρατικές Συλλογές Φυσικής Ιστορίας σημείωσε ότι τα ευρήματα της περιοχής βοηθούν τους επιστήμονες να συγκρίνουν δεινόσαυρους από διαφορετικές ηπείρους.

Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τα απολιθώματα από το νότιο ημισφαίριο ήταν ελάχιστα, με την Τανζανία να αποτελεί μία από τις λίγες γνωστές τοποθεσίες. Όπως εξήγησε ο Rauhut, τα νέα αυτά στοιχεία βοηθούν τους επιστήμονες να ανασυνθέσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τον τρόπο με τον οποίο τα σαυρόποδα εξαπλώθηκαν ανά τον κόσμο.

Μια ανακάλυψη που ξεκίνησε από έναν βοσκό

Τα πρώτα απομεινάρια του Bicharracosaurus dionidei ανακαλύφθηκαν από έναν τοπικό βοσκό, τον Dionide Mesa, ο οποίος εντόπισε τα οστά του γιγάντιου αυτού ζώου στην ιδιοκτησία του στην Παταγονία. Το όνομα του είδους, dionidei, δόθηκε προς τιμήν του, ενώ η λέξη bicharraco — ισπανική καθομιλουμένη για «τεράστιο ζώο» — αποδείχθηκε ιδιαίτερα ταιριαστή για τον νέο αυτόν δεινόσαυρο.

Διαβάστε Περισσότερα...

Η Λίνα Μενδώνη στον Τύμβο Καστά : Αυτοψία στην Αμφίπολη με νέο ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2027

Το μεγάλο στοίχημα, οι καθυστερήσεις και οι πολιτικές ευθύνες 

 Στον αρχαιολογικό χώρο της Αμφίπολης επιστρέφει το Σάββατο 9 Μαΐου η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, πραγματοποιώντας νέα αυτοψία στις εργασίες αποκατάστασης και ανάδειξης του Τύμβου Καστά, ενός μνημείου που εξακολουθεί να συμβολίζει ταυτόχρονα το παγκόσμιο αρχαιολογικό ενδιαφέρον αλλά και τη διαχρονική αδυναμία του ελληνικού κράτους να διαχειριστεί με ταχύτητα και αποφασιστικότητα ένα έργο εθνικής σημασίας.

Η επίσκεψη της υπουργού πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία το Υπουργείο Πολιτισμού επιχειρεί να εκπέμψει μήνυμα επιτάχυνσης των παρεμβάσεων, επαναφέροντας ως στόχο την ολοκλήρωση των εργασιών έως το τέλος του 2027 και την πλήρη απόδοση του μνημείου στο κοινό στις αρχές του 2028.

Η κ. Μενδώνη θα επιθεωρήσει την πορεία των εργασιών στον Τύμβο Καστά, τον οποίο έχει χαρακτηρίσει σε προηγούμενες τοποθετήσεις της ως «ένα μνημείο εξαιρετικά σπάνιο και υψηλής ιστορικής και αρχαιολογικής σημασίας», αλλά και ως «έναν τεράστιο αναπτυξιακό πόρο για την περιοχή».

Και πράγματι, λίγα μνημεία στην Ελλάδα συγκεντρώνουν τόσο μεγάλες δυνατότητες πολιτιστικής, τουριστικής και οικονομικής ανάπτυξης όσο η Αμφίπολη. Ένα μνημείο που θα μπορούσε να έχει ήδη μετατραπεί σε διεθνές σημείο αναφοράς για τη Μακεδονία και τη χώρα, παραμένει ακόμη εγκλωβισμένο σε ένα αργό και εξαντλητικό διοικητικό ταξίδι.

Η τελική φάση των εργασιών

Η τελευταία επίσκεψη της υπουργού στον αρχαιολογικό χώρο, τον περασμένο Σεπτέμβριο, σηματοδότησε , σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού , την έναρξη της τελικής φάσης των έργων αποκατάστασης και ανάδειξης του μνημείου.

Οι παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, υπό την ευθύνη της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων, περιλαμβάνουν:

. την αποκατάσταση και ανάδειξη τμημάτων του περιβόλου,

. τη συντήρηση και αξιοποίηση διάσπαρτων αρχιτεκτονικών μελών,

. τη διαμόρφωση του περιδρόμου εξωτερικά του τύμβου,

. την προστασία και ανάδειξη του ορύγματος της ταφικής θήκης,

. καθώς και τις εργασίες στον λεγόμενο «χώρο 4», τον τελευταίο θάλαμο του μνημείου.

Ξεχωριστή σημασία έχει η επανατοποθέτηση της δίφυλλης μαρμάρινης θύρας, η οποία είχε βρεθεί κατακερματισμένη και παραβιασμένη ήδη από την αρχαιότητα. Τα τμήματά της συντηρήθηκαν από τη Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεώτερων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού και πλέον επανέρχονται στη θέση τους, σε μια ιδιαίτερα σύνθετη τεχνικά διαδικασία που αποκαθιστά την αυθεντική εικόνα του μνημείο.

Παράλληλα, το Υπουργείο επιμένει ότι ο σχεδιασμός προβλέπει ένα μνημείο πλήρως επισκέψιμο και προσβάσιμο σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία και των εμποδιζόμενων επισκεπτών.

«Προτεραιότητα για τη Μακεδονία»

Για την επίσκεψη της υπουργού αλλά και την πορεία των έργων μίλησε στην ΕΡΤ ο Αντιπεριφερειάρχης Σερρών Παναγιώτης Σπυρόπουλος, τονίζοντας πως η ανάδειξη του Τύμβου Καστά αποτελεί ζήτημα πρώτης προτεραιότητας.

«Η ανάδειξη του μνημείου αποτελεί θέμα πρώτης προτεραιότητας, καθώς γίνεται μια πολύ σοβαρή και συστηματική δουλειά που τιμά τη Μακεδονία», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η δήλωση αυτή αποτυπώνει τη σημασία που επιχειρούν να προσδώσουν οι θεσμικοί φορείς στο έργο, σε μια περίοδο που η τοπική κοινωνία δεν ζητά πλέον νέες υποσχέσεις, αλλά συγκεκριμένα αποτελέσματα.

Το μνημείο των μεγάλων προσδοκιών και των μεγάλων καθυστερήσεων

Ωστόσο, πίσω από τις νέες αυτοψίες και τα ανανεωμένα χρονοδιαγράμματα, παραμένει ένα βαρύ πολιτικό αποτύπωμα καθυστερήσεων, αναβολών και χαμένων ευκαιριών.

Περισσότερα από δέκα χρόνια μετά τη συγκλονιστική αποκάλυψη του μνημείου που συγκέντρωσε το παγκόσμιο ενδιαφέρον, ο Τύμβος Καστά εξακολουθεί να βρίσκεται σε καθεστώς ημιτελούς λειτουργίας. Ένα έργο που θα έπρεπε να αποτελεί υπόδειγμα ταχύτητας και εθνικής προτεραιότητας, μετατράπηκε τελικά σε χαρακτηριστικό παράδειγμα της ελληνικής διοικητικής βραδύτητας.

Οι πολιτικές ευθύνες είναι υπαρκτές και βαραίνουν πρωτίστως το Υπουργείο Πολιτισμού και προσωπικά τη Λίνα Μενδώνη, η οποία είχε και έχει την κεντρική πολιτική εποπτεία του έργου. Παρά τις συνεχείς δηλώσεις και τις επαναλαμβανόμενες δεσμεύσεις, η Αμφίπολη συνέχισε να κινείται με ρυθμούς που δεν ανταποκρίνονται ούτε στη σημασία ούτε στις δυνατότητες του μνημείου.

Την ίδια στιγμή, ευθύνες αναλογούν και στο πολιτικό προσωπικό του νομού Σερρών, που συχνά περιορίστηκε σε ρόλο παρατηρητή, χωρίς ουσιαστική διεκδίκηση και πίεση για επιτάχυνση των διαδικασιών.

Ιδιαίτερα η δημοτική αρχή Αμφίπολης και ο δήμαρχος προσωπικά δεν μπορούν να μένουν εκτός αυτής της συζήτησης. Σε έναν τόπο που θα μπορούσε ήδη να γνωρίζει μια εντελώς διαφορετική αναπτυξιακή δυναμική, η τοπική διεκδίκηση αποδείχθηκε κατώτερη των περιστάσεων και των ιστορικών απαιτήσεων της υπόθεσης.

Η Αμφίπολη δεν αντέχει άλλες χαμένες δεκαετίες, ούτε άλλες τελετουργικές επισκέψεις που εξαντλούνται σε φωτογραφίες και δηλώσεις αισιοδοξίας.

Αυτό που πλέον απαιτεί η κοινωνία είναι σαφές: πραγματική ολοκλήρωση του έργου, τήρηση του χρονοδιαγράμματος και επιτέλους λειτουργία ενός μνημείου που ανήκει όχι μόνο στις Σέρρες και τη Μακεδονία, αλλά στην ίδια την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.

- Του Πασχάλη Θ. Τόσιου 

serresparatiritis.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Γιατί εξαφανίστηκαν οι Νεάντερταλ; – Νέα επιστημονικά ευρήματα αλλάζουν το σκηνικό

  

Επιστήμονες μελετούν ακόμη γιατί οι Νεάντερταλ εξαφανίστηκαν και οι Homo sapiens κυριάρχησαν στην Ευρώπη, με νέα έρευνα να τονίζει τη σημασία πολλών αλληλεξαρτώμενων παραγόντων στην εξέλιξη των ειδών.

Οι Νεάντερταλ εξακολουθούν να απασχολούν την επιστημονική κοινότητα, καθώς οι ερευνητές προσπαθούν να κατανοήσουν γιατί εξαφανίστηκαν, ενώ οι Homo sapiens κατόρθωσαν να εγκαθιδρύσουν μόνιμη παρουσία στην Ευρώπη. Η απάντηση δεν είναι απλή· σύμφωνα με νέα μελέτη που αξιοποιεί τεχνικές εμπνευσμένες από την ψηφιακή οικολογία, το φαινόμενο φαίνεται να οφείλεται σε πολλούς αλληλένδετους παράγοντες.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε υπό την καθοδήγηση της καθηγήτριας Ανθρωπολογίας Ariane Burke, από το Université de Montréal, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας Hominin Dispersals Research Group στο Κεμπέκ. Βασισμένη στις εργασίες των διδακτορικών φοιτητών της, Benjamin Albouy και Simon Paquin, η Burke προσαρμόζει μοντέλα που χρησιμοποιούνται συνήθως για τη μελέτη της κατανομής φυτών και ζώων, εφαρμόζοντάς τα σε αρχαίους ανθρώπινους πληθυσμούς.

Ο συνδυασμός αρχαιολογικών δεδομένων και εθνογραφικών στοιχείων επιτρέπει μια πιο ολοκληρωμένη κατανόηση του τρόπου ζωής και της μετακίνησης των πρώτων ανθρώπων. Η ομάδα επικεντρώθηκε στην Ευρώπη κατά την τελευταία παγετώδη περίοδο, μεταξύ 60.000 και 35.000 ετών πριν, μια εποχή έντονων κλιματικών διακυμάνσεων που συνέπεσε με την εμφάνιση των Homo sapiens και την εξαφάνιση των Νεάντερταλ.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι παράγοντες όπως το κλίμα ή ο άμεσος ανταγωνισμός δεν αρκούν για να εξηγήσουν την εξαφάνιση των Νεάντερταλ. Αντίθετα, το φαινόμενο φαίνεται να διαμορφώθηκε από έναν συνδυασμό κλιματικών, γεωγραφικών και κοινωνικών παραμέτρων, με διαφοροποιήσεις ανά περιοχή.

Μοντελοποίηση των αρχαίων ανθρώπινων οικοτόπων

Στην οικολογία, οι επιστήμονες χρησιμοποιούν μοντέλα κατανομής ειδών για να εκτιμήσουν πού μπορεί να επιβιώσει ένα είδος. Η Burke και η ομάδα της εφάρμοσαν αυτή την προσέγγιση στους αρχαίους ανθρώπους, χρησιμοποιώντας αρχαιολογικές τοποθεσίες ως «σημεία παρουσίας» για τους Νεάντερταλ και τους Homo sapiens.

Οι ερευνητές δημιούργησαν τέσσερα μοντέλα καταλληλότητας οικοτόπου για κάθε είδος, συνδυάζοντας αρχαιολογικά δεδομένα με περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως η γεωμορφολογία και η κλιματική μεταβλητότητα. Στη συνέχεια, εντόπισαν τις «πυρηνικές» περιοχές, δηλαδή τις εκτάσεις που μπορούσαν να στηρίξουν σταθερούς πληθυσμούς και να συνδέονται με άλλες αντίστοιχες.

«Προφανώς, δεν διαθέτουμε ακριβή δημογραφικά δεδομένα για πληθυσμούς πριν από 35.000 χρόνια», εξηγεί η Burke. «Χρησιμοποιήσαμε εθνογραφικά στοιχεία από τεκμηριωμένες ομάδες κυνηγών-τροφοσυλλεκτών για να καθορίσουμε τις παραμέτρους των γεωχωρικών εργαλείων και να δημιουργήσουμε τα μοντέλα».

Κοινωνικά δίκτυα και πλεονέκτημα επιβίωσης

Σε αυτό το στάδιο της ανάλυσης, οι διαφορές μεταξύ Νεάντερταλ και Homo sapiens έγιναν σαφείς. Οι περιοχές που θεωρούνταν κατάλληλες για τους Homo sapiens ήταν πιο διασυνδεδεμένες, κάτι που αποδείχθηκε κρίσιμο για την επιβίωση. Οι συνδεδεμένοι πληθυσμοί σχηματίζουν δίκτυα που επιτρέπουν τη μετακίνηση και την ανταλλαγή πληροφοριών σε περιόδους κρίσης.

«Αυτά τα δίκτυα λειτουργούν ως δίχτυ ασφαλείας», σημειώνει η Burke. «Επιτρέπουν την ανταλλαγή γνώσης για πόρους, μετακινήσεις ζώων και την πρόσβαση σε άλλες περιοχές όταν προκύπτουν δυσκολίες».

Παρότι οι Νεάντερταλ δεν ήταν πλήρως απομονωμένοι, τα μοντέλα δείχνουν ότι οι μεταξύ τους συνδέσεις ήταν πιο αδύναμες και λιγότερο αξιόπιστες, ιδιαίτερα στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.

Κλιματική μεταβλητότητα και περιφερειακές διαφοροποιήσεις

Η μελέτη διαπίστωσε ότι η μεταβλητότητα του κλίματος —δηλαδή η ταχύτητα και η απροσδόκητη αλλαγή των συνθηκών— είχε μεγαλύτερη επίδραση στους πληθυσμούς απ’ ό,τι η μέση θερμοκρασία ή οι βροχοπτώσεις. «Η κλιματική μεταβλητότητα φαίνεται να έπαιξε καθοριστικό ρόλο», αναφέρει η Burke. «Αποδεικνύεται ότι οι άνθρωποι ήταν ανέκαθεν ευαίσθητοι στις περιβαλλοντικές μεταβολές».

Ωστόσο, το κλίμα από μόνο του δεν εξηγεί την εξαφάνιση των Νεάντερταλ. Τα αρχαιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι είχαν επιβιώσει και σε προηγούμενες παγετώδεις περιόδους, γεγονός που υποδηλώνει ικανότητα προσαρμογής.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η εξαφάνισή τους πιθανότατα οφείλεται σε συνδυασμό κλιματικής αστάθειας, πληθυσμιακών πιέσεων και κοινωνικών δομών, με διαφορετικές επιπτώσεις ανά γεωγραφική περιοχή.

Στην Ευρώπη, οι Νεάντερταλ φαίνεται να χωρίζονταν σε δύο κύριες ομάδες, δυτική και ανατολική. Στην Ανατολική Ευρώπη, η αδυναμία διασύνδεσης ενδέχεται να οδήγησε σε απομόνωση, ενώ στην Ιβηρική Χερσόνησο, οι πιο συνεκτικές κοινότητες πιθανόν να επιβίωσαν περισσότερο.

«Στις δυτικές περιοχές, η άφιξη των Homo sapiens ίσως πρόσθεσε επιπλέον πίεση σε ήδη ευάλωτους πληθυσμούς Νεάντερταλ», σημειώνει η Burke. «Καθώς τα δύο είδη μπορούσαν να αναπαραχθούν μεταξύ τους, οι αλληλεπιδράσεις τους ήταν πιθανότατα πολύπλοκες, περιλαμβάνοντας ανταγωνισμό, διασταύρωση και άλλες δημογραφικές δυναμικές».

Ένα μάθημα για τη δύναμη της ανθρώπινης σύνδεσης

Η Burke υπογραμμίζει ότι τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν κάτι θεμελιώδες για την ανθρώπινη επιβίωση, τόσο στο παρελθόν όσο και στο παρόν. «Η ανθρώπινη μετανάστευση υπήρχε ανέκαθεν, διευκολυνόμενη από την κινητικότητα και τα κοινωνικά δίκτυα», λέει. «Ακόμη και σήμερα, παρά τα σύνορα και τις ανισότητες, οι άνθρωποι συνεχίζουν να μετακινούνται για τους ίδιους λόγους: αναζήτηση καλύτερων συνθηκών, επανένωση με αγαπημένους και συμμετοχή σε δίκτυα αλληλοβοήθειας».

Η μελέτη καταλήγει ότι η επιβίωση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ευφυΐα ή την τεχνολογία. Όπως και πριν από 40.000 χρόνια, εξακολουθεί να βασίζεται στην ικανότητα των ανθρώπων να δημιουργούν και να διατηρούν δεσμούς μεταξύ τους.

tanea.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Στον Τύμβο Καστά το Σάββατο η κ.Μενδώνη

 

Τον αρχαιολογικό χώρο της Αμφίπολης και συγκεκριμένα τον  τύμβο Καστά αναμένεται να επισκεφτεί η Υπουργός Πολιτισμού, κ. Λίνα Μενδώνη, το Σάββατο 9 Μαϊου 2026, προκειμένου να κάνει αυτοψία των εργασιών που γίνονται στον χώρο και κατά την διάρκεια της οποίας θα εξεταστεί η πορεία υλοποίησης των χρονοδιαγραμμάτων, η συντήρηση του μνημείου, αλλά και οι αναγκαίες συνοδευτικές υποδομές.

Την ανακοίνωση της επίσκεψης της κ. Μενδώνη έκανε ο αντιπεριφερειάρχης Σερρών κ. Παναγιώτης Σπυρόπουλος, εκφράζοντας την ικανοποίησή του από την πρόοδο των εργασιών στο εξωτερικό χώρο του μνημείου και υπογραμμίζοντας ότι η ανάδειξη του μνημείου αποτελεί θέμα πρώτης προτεραιότητας, καθώς γίνεται μια πολύ σοβαρή και συστηματική δουλειά στο μακεδονικό αυτό μνημείο  που τιμά το νομό Σερρών, την Ελλάδα, τη Μακεδονία.

Η έλευση της υπουργού κ. Λίνας Μενδώνη το Σάββατο θεωρείται κομβικής σημασίας και υπογραμμίζει την υψηλή προτεραιότητα την οποία δίνει η πολιτεία στην ανάδειξη του Τύμβου Καστά, καθώς αναμένεται να επισφραγίσει τη μετάβαση του έργου στην επόμενη φάση του, φέρνοντας τον Τύμβο Καστά ένα βήμα πιο κοντά στην παγκόσμια ανάδειξη που του αρμόζει.

«Έχουμε ευχάριστα στο δήμο Καστά. Οι εργασίες έχουν προχωρήσει και θα υπάρχει και αυτοψία και το επόμενο διάστημα θα επισκεφτεί το χώρο και η Υπουργός κ. Μενδώνη και μαζί με τους άλλους παράγοντες, τον οικείο δήμο και τους υπηρεσιακούς παράγοντες. Είναι ένα θέμα πρώτης προτεραιότητας και το μυαλό μας και όλη μας η δράση και φυσικά το υπουργείο Πολιτισμού που έχει πρώτο το λόγο θα είναι εκεί. Με την έλευση της υπουργού το επόμενο διάστημα θα δούμε την πρόοδο των εργασιών που έχουν γίνει και ελπίζω και εύχομαι το αποτέλεσμα να είναι θετικό για όλους μας γιατί πραγματικά γίνεται πάρα πολύ δουλειά και περιποιεί τιμή για το νομό μας, την Ελλάδα μας, την Μακεδονία μας γιατί είναι ένα παγκόσμιο μακεδονικό μνημείο και όπως καταλαβαίνεται η αγωνία του κόσμου είναι μεγάλη και θα πρέπει να έχουμε τα αποτελέσματα που πρέπει και να τηρήσουμε τα χρονοδιαγράμματα», δήλωσε ο κ. Σπυρόπουλος.

Αναφορικά με το χρονοδιάγραμμα των εργασιών ο κ. Σπυρόπουλος δήλωσε ότι ισχύει αλλά τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο έχουν οι ειδικοί επιστήμονες και οι αρχαιολόγοι, οι οποίοι τηρούν τα δικά τους αυστηρά επιστημονικά χρονοδιαγράμματα. Οι εργασίες έχουν προχωρήσει σημαντικά  είναι πλήρως ελεγχόμενες και η υπουργός κ. Λίνας Μενδώνη κατά την επίσκεψη στο χώρο αναμένεται να δώσει οριστικές απαντήσεις για την πορεία αξιοποίησης αυτού του παγκόσμιου μακεδονικού μνημείου, το οποίο αποτελεί πηγή υπερηφάνειας για όλους.

«Δεν είναι ένα τυχαίο μνημείο και πρέπει να έχει την ανάλογη αντιμετώπιση. Έχουν γίνει ωραία πράγματα, έχουμε πρόοδο των εργασιών και ελπίζω και εύχομαι να δικαιωθούμε όλοι γιατί όπως είπα είναι ένα παγκόσμιο μακεδονικό μνημείο και όλοι έτσι πρέπει να το βλέπουμε και να είμαστε περήφανοι για αυτό. Το χρονοδιάγραμμα που είπαμε ισχύει και η κ. υπουργό θα δώσει τις τελικές απαντήσεις». Στον σχεδιασμό που ακολουθείται, ο οποίος συνδυάζει την προστασία του μνημείου με τον σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον και στο μνημείο αλλά και την τοπική κοινωνία, περιλαμβάνεται η αξιοποίηση του εξωτερικού χώρου με την κατασκευή των απαραίτητων κτιρίων που θα υποστηρίξουν την επισκεψιμότητα, με στόχο ο χώρος να γίνει σύντομα προσβάσιμος στους πολίτες και ιδιαίτερα στους μαθητές.

Παράλληλα, εξετάζεται η διαμόρφωση του οδικού δικτύου έτσι ώστε η πρόσβαση να είναι ομαλή και να διέρχεται από την τοπική κοινότητα, διασφαλίζοντας ότι το οικονομικό και πολιτιστικό όφελος θα διαχυθεί στους κατοίκους που ζουν δίπλα στο μνημείο.

Διαβάστε Περισσότερα...

Έτσι ήταν η Κνωσός το 1700 π.Χ. – Η αναπαράσταση που προκαλεί δέος

Η χαμένη Κνωσός ζωντανεύει – Τι αποκαλύπτει η τεχνητή νοημοσύνη

Με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, ένα νέο βίντεο μάς μεταφέρει πίσω στην Κρήτη του 1700 π.Χ., την εποχή που ο πρώτος ευρωπαϊκός πολιτισμός, ο Μινωικός, γνώριζε τη μέγιστη ακμή του.

Η αναπαράσταση παρουσιάζει το θρυλικό Ανάκτορο της Κνωσού όπως εκτιμάται ότι έμοιαζε στην αρχαιότητα: ένα τεράστιο συγκρότημα με περισσότερα από χίλια δωμάτια, χωρίς οχυρωματικά τείχη, αλλά με εξελιγμένο υδραυλικό σύστημα και τουαλέτες με καζανάκι — τεχνολογία που η υπόλοιπη Ευρώπη θα γνώριζε χιλιετίες αργότερα.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο, όπως επισημαίνεται στο βίντεο, είναι η κοινωνική οργάνωση της εποχής. Πρόκειται για έναν πολιτισμό που, σύμφωνα με την παρουσίαση, δεν κυβερνιόταν από βασιλιάδες αλλά από αρχιέρειες, ενώ βρέθηκε αντιμέτωπος με δύο καταστροφές: μια ηφαιστειακή έκρηξη τεράστιας ισχύος και στη συνέχεια μια εισβολή πολεμιστών από την ηπειρωτική Ελλάδα.

Η αφήγηση συνδέει την παρακμή αυτής της ειρηνικής, θεοκεντρικής κουλτούρας με τη γέννηση των μύθων του Λαβύρινθου και του Μινώταυρου, προσκαλώντας το κοινό να φανταστεί πώς οι θρύλοι αυτοί γεννήθηκαν μέσα από τα ερείπια ενός πραγματικού πολιτισμού.

-

Διαβάστε Περισσότερα...

Νεάντερταλ: Πώς έφτιαξαν αντιβακτηριακή «κόλλα» προλαβαίνοντας τη σύγχρονη ιατρική

 

Οι Νεάντερταλ ενδέχεται να είχαν δημιουργήσει και να χρησιμοποιούσαν μια πηκτή ουσία τόσο ως κόλλα όσο και για την περιποίηση των πληγών τους, προλαβαίνοντας τη σύγχρονη ιατρική κατά 200.000 χρόνια.

Οι ερευνητές γνωρίζουν ότι οι Νεάντερταλ χρησιμοποιούσαν πίσσα σημύδας, μια παχύρρευστη ουσία που προέρχεται από τον φλοιό της σημύδας, για να κολλήσουν τις αιχμές των δόρατων στις λαβές τους, σε μια διαδικασία γνωστή ως «hafting».

Αυτή η ουσία έχει βρεθεί σε όλη την Ευρώπη και εξυπηρετούσε πολλαπλούς σκοπούς, μεταξύ των οποίων ήταν και η χρήση της ως ένα από τα παλαιότερα στεγανωτικά υλικά στην ιστορία, αλλά και ως «Hubba Bubba».

«Παράλληλα με αυτά τα ευρήματα, υπάρχουν επίσης, αυξανόμενες ενδείξεις για ιατρικές πρακτικές και τη χρήση φυτών μεταξύ των Νεάντερταλ, γι' αυτό και μας ενδιέφερε η χρήση της πίσσας σημύδας σε αυτό το πλαίσιο», εξηγεί ο Τιάαρκ Ζίμσεν, αρχαιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Κολωνίας και στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και κύριος συγγραφέας της νέας αυτής μελέτης.

Έτσι, στην πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο PLOS One, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Κολωνίας, το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και το Πανεπιστήμιο της Λιέγης αναπαρήγαγαν αυτή την πίσσα σημύδας χρησιμοποιώντας τα συστατικά και τις μεθόδους που πιθανώς χρησιμοποιούσαν οι Νεάντερταλ.

Η ουσία που χρησιμοποίησαν οι Νεάντερταλ

Στη συνέχεια, ερευνητές του Πανεπιστημίου Cape Breton στη Νέα Σκωτία του Καναδά πραγματοποίησαν βιολογικές δοκιμές για να επιβεβαιώσουν τις φαρμακευτικές ιδιότητες της πίσσας.

«Αυτό ακριβώς αποδείξαμε. Η ουσία που παρασκεύαζαν οι Νεάντερταλ πριν από 200.000 χρόνια, όπως γνωρίζουμε πλέον, διαθέτει επίσης αντιβακτηριακές ιδιότητες», δηλώνει ο Ματίας Μπίρενστιελ, καθηγητής χημείας στο Πανεπιστήμιο Cape Breton και συν-συγγραφέας της μελέτης.

Για να αναπαράγουν αυτό το φάρμακο-κόλλα με βαθιά ιστορική σημασία, οι ερευνητές συνέλεξαν φλοιό από δύο είδη (νεκρών) σημύδων, τα οποία έχουν τεκμηριωθεί εκτενώς κατά το Ύστερο Πλειστόκαινο, περίπου 129.000 έως 11.700 χρόνια πριν.

Στη συνέχεια, χρησιμοποίησαν τρεις μεθόδους εξαγωγής πίσσας για να μετατρέψουν τον φλοιό σε μια κολλώδη ουσία.

Η πρώτη μέθοδος περιλαμβάνει τη θέρμανση του φλοιού σημύδας σε ένα καζάνι. Αυτή η τεχνική είναι εμπνευσμένη από τη φυλή των Μικμάκ, τους αυτόχθονες κατοίκους της Νέας Σκωτίας, οι οποίοι για γενιές χρησιμοποιούσαν την πίσσα σημύδας ως θεμέλιο της παραδοσιακής φαρμακοποιίας τους.

Οι άλλες δύο τεχνικές αναπαρήγαγαν αυτό που πιθανόν έκαναν οι Νεάντερταλ. Σε μία μέθοδο, οι ερευνητές έκαψαν φλοιό σημύδας σε ένα σφραγισμένο υπόγειο λάκκο, επιτυγχάνοντας μια ξηρή απόσταξη που λαμβάνει χώρα απουσία οξυγόνου.

Στη δεύτερη μέθοδο, ειδική για την εποχή, οι ερευνητές έκαψαν φλοιό σημύδας δίπλα σε μια σκληρή επιφάνεια, μια πέτρα, και στη συνέχεια ξύσανε την πίσσα που συμπυκνώθηκε στην επιφάνεια της πέτρας.

Τα δείγματα πίσσας που ελήφθησαν με αυτές τις διαφορετικές μεθόδους έδειξαν ποικίλη αλλά θετική αντιβακτηριακή δράση έναντι του Staphylococcus aureus, ενός βακτηρίου που συνδέεται με λοιμώξεις τραυμάτων.

Ωστόσο, όπως ήταν αναμενόμενο, η πίσσα δεν ήταν τόσο αποτελεσματική όσο το κοινό αντιβιοτικό γενταμικίνη. Επιπλέον, η πίσσα δεν είχε καμία επίδραση έναντι του περιβόητου βακτηρίου Escherichia coli, το οποίο απαντάται συνήθως στο παχύ έντερο.

Η σημασία της πίσσας από σημύδα

Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι αρχαίοι πληθυσμοί χρησιμοποιούσαν την πίσσα σημύδας για τη θεραπεία τραυμάτων ή δερματικών παθήσεων που ενέχουν κίνδυνο μόλυνσης.

Πώς λοιπόν ανακάλυψαν αυτά τα μυστικά οι αρχαίοι πρόγονοί μας; Εύκολα, καθώς οι επιστήμονες αναφέρουν ότι η πίσσα σημύδας απλώνεται παντού όποτε κάποιος προσπαθεί να την χρησιμοποιήσει. Επιπλέον, μια μικρή ποσότητα πίσσας έχει μεγάλη απόδοση: μόλις 0,2 g αρκούν για να καλύψουν 100 cm² δέρματος.

Είναι σημαντικό ότι αυτή η αρχαία γνώση μπορεί να βοηθήσει στην καταπολέμηση των ανθεκτικών στα αντιβιοτικά και των νοσοκομειακών λοιμώξεων, καθώς είναι αποτελεσματική κατά του S. aureus. Είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι αυτός ο παθογόνος μικροοργανισμός είναι ικανός να αναπτύξει αντοχή σε κάθε κατηγορία αντιβιοτικών που χρησιμοποιούνται σήμερα και προκαλεί περίπου 500.000 νοσηλείες στις Ηνωμένες Πολιτείες κάθε χρόνο.

«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι ίσως αξίζει να εξεταστούν πιο διεξοδικά στοχευμένα αντιβιοτικά από εθνογραφικά πλαίσια – ή, όπως σε αυτή την περίπτωση, από προϊστορικά πλαίσια», καταλήγει ο Ζίμσεν.

Όπως και άλλες πτυχές της ιστορίας, η υγειονομική περίθαλψη μπορεί να είναι κυκλική, οπότε όταν οι νέες παρεμβάσεις καθίστανται αναποτελεσματικές, μπορεί να αξίζει να αντλήσουμε έμπνευση από (απίστευτα) παλαιότερες επιλογές.

Με πληροφορίες από Science Alert

Διαβάστε Περισσότερα...