Amfipoli News
















Παρασκευή 26 Ιουνίου 2026

Βουλγαρία: Δεύτερη επιγραφή του Ηρακλή Κυναγίδα βρέθηκε στην Ηράκλεια Σιντική



Η δεύτερη επιγραφή που αναφέρει τον Ηρακλή Κυνaγίδα στην Ηράκλεια Σιντική. [Credit: Archaeologia Bulgarica]

Μια δεύτερη επιγραφή που αναφέρει τον Ηρακλή Κυναγίδα, ή «Ηρακλή τον Κυνηγό», αποκαλύφθηκε στην αρχαία πόλη της Ηρακλείας Σιντικής στη νοτιοδυτική Βουλγαρία, προσθέτοντας νέα στοιχεία για μια τοπική λατρεία αφιερωμένη στον μυθικό ήρωα.

Η ανακάλυψη έγινε κατά τη διάρκεια των ανασκαφών που διεξάγονται υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Ludmil Vagalinski του Εθνικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου σε συνεργασία με το Μουσείο της Βουλγαρικής Ακαδημίας Επιστημών. Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσαν το BTA και το περιοδικό «Archaeologia Bulgarica», η επιγραφή ήταν χαραγμένη σε ένα μεγάλο λίθινο κύπελλο, το οποίο έχει διασωθεί μόνο εν μέρει, αλλά εξακολουθεί να είναι αρκετά ευανάγνωστο ώστε να αναγνωριστεί η αφιέρωση.

Ένα τελετουργικό σκεύος που συνδέεται με τον Ηρακλή τον Κυνηγό

Το λίθινο κύπελλο φέρει κάτι περισσότερο από ένα κείμενο. Κάτω από την επιγραφή, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν μια ανάγλυφη απεικόνιση ασπίδας, χαρακτηριστική της αρχαίας μακεδονικής εικονογραφίας. Παρόμοιες μορφές ασπίδων είναι γνωστές από μακεδονικά νομίσματα και άλλα αντικείμενα. Στην αντίθετη πλευρά του αγγείου, διακρίνεται μέρος μιας άλλης μορφής, πιθανώς το κεφάλι ενός αλόγου ή ενός αγριόχοιρου.

Αυτή η λεπτομέρεια μπορεί να είναι σημαντική. Ο Ηρακλής Κυναγίδας αναφέρεται στον Ηρακλή ως κυνηγό, μια μορφή του ήρωα που συνδέεται στενά με την άγρια φύση, τη δύναμη και την τελετουργική προστασία. Η πιθανή απεικόνιση ζώου, σε συνδυασμό με την ασπίδα μακεδονικού τύπου, υποδηλώνει ότι το αγγείο δεν ήταν ένα τυχαίο αντικείμενο, αλλά μέρος ενός προσεκτικά σχεδιασμένου λατρευτικού περιβάλλοντος.

Η πρώτη επιγραφή που αναφέρει τον Ηρακλή Κυνaγίδα στην Ηρακλεία Σιντική ανακαλύφθηκε σε ένα βωμό κοντά στο πρόσφατα ανακαλυφθέν τελετουργικό λίθινο κύπελλο. Το κείμενο περιλαμβάνει μια αφιέρωση του Αντίγονου στον Ηρακλή Κυνάγιδα, τον «Ηρακλή τον Κυνηγό». [Credit: Archaeologia Bulgarica]

Η πρώτη επιγραφή που αναφέρει τον Ηρακλή Κυνaγίδα στην Ηράκλεια Σιντική ανακαλύφθηκε σε ένα βωμό κοντά στο πρόσφατα ανακαλυφθέν τελετουργικό λίθινο κύπελλο. Το κείμενο περιλαμβάνει μια αφιέρωση του Αντίγονου στον Ηρακλή Κυνάγιδα, τον «Ηρακλή τον Κυνηγό». [Credit: Archaeologia Bulgarica]

Το κύπελλο βρέθηκε κοντά σε ένα βωμό όπου μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα είχε αποκρυπτογραφηθεί μια άλλη επιγραφή. Σύμφωνα με την ανασκαφική ομάδα, το προηγούμενο κείμενο περιλάμβανε την αφιέρωση «Αντίγονος προς τον Ηρακλή Κυναγίδα». Και τα δύο ευρήματα φαίνεται να είναι σύγχρονα και ενδέχεται να ανήκαν στο ίδιο τελετουργικό συγκρότημα.

Νέα στοιχεία για τη θρησκευτική ζωή στην Ηράκλεια Σιντική

Οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι το λίθινο κύπελλο χρησιμοποιούνταν πιθανότατα σε τελετές που σχετίζονταν με το ναό του Ηρακλή. Η ανακάλυψη αυτή αποτελεί πλέον το δεύτερο επιγραφικό μνημείο της τρέχουσας ανασκαφικής περιόδου που συνδέεται άμεσα με τον Ηρακλή Κυναγίδα, γεγονός που την καθιστά σημαντική προσθήκη στη μελέτη των θρησκευτικών πρακτικών της πόλης.

Η ομάδα ανέσυρε επίσης ένα θραύσμα από τη βάση ενός παρόμοιου λίθινου αγγείου. Θα πραγματοποιηθεί λιθογραφική ανάλυση προκειμένου να προσδιοριστεί εάν τα θραύσματα προέρχονται από το ίδιο αντικείμενο ή από ξεχωριστά τελετουργικά αγγεία. Αναμένεται να συμμετάσχουν στην εξέταση ειδικοί σε θέματα λίθινων υλικών.

Για την Ηράκλεια Σιντική, η νέα επιγραφή είναι σημαντική διότι συνδέει κείμενο, εικόνα και τελετουργικό χώρο σε ένα ενιαίο αρχαιολογικό πλαίσιο. Ο βωμός, το αγγείο, η μακεδονική ασπίδα και το επαναλαμβανόμενο όνομα του Ηρακλή Κυναγίδα υποδηλώνουν μια λατρεία που ενδεχομένως κατείχε εμφανή θέση στη δημόσια ή ιερή ζωή της πόλης.

Μια αρχαία πόλη ανάμεσα στη Μακεδονία και τη Θράκη

Η Ηράκλεια Σιντική βρίσκεται κοντά στο χωριό Rupite , κοντά στο Petrich, σε μια περιοχή που βρισκόταν ανάμεσα στην αρχαία Μακεδονία και τη Θράκη. Η πόλη αναπτύχθηκε ως σημαντικό αστικό κέντρο κατά την αρχαιότητα και αργότερα συνέχισε να λειτουργεί υπό τη ρωμαϊκή κυριαρχία. Το όνομά της διατηρεί τη μνήμη των Σιντικών, μιας θρακικής ομάδας που συνδέεται με την ευρύτερη περιοχή της Σιντικής.

O aρχαιολογικός χώρος στην Ηράκλεια Σιντική. [Credit: Public Domain]

O aρχαιολογικός χώρος στην Ηράκλεια Σιντική. [Credit: Public Domain]

Ο αρχαιολογικός χώρος έχει καταστεί ένα από τα πιο σημαντικά αρχαιολογικά έργα της Βουλγαρίας. Προηγούμενες ανακαλύψεις, όπως επιγραφές, αγάλματα, δημόσια κτίρια και στοιχεία πολεοδομικού σχεδιασμού, έχουν συμβάλει στην ανασύσταση της ζωής μιας πόλης που διαμορφώθηκε από ελληνικές και ρωμαϊκές παραδόσεις.

Η τελευταία επιγραφή έρχεται λίγο μετά την ανακάλυψη ενός μαρμάρινου κορμού και μέρους ενός μαρμάρινου αγάλματος θεάς στην ίδια αρχαία πόλη. Οι ανασκαφές συνεχίζονται, με τους αρχαιολόγους να τεκμηριώνουν προσεκτικά το πλαίσιο των νέων ευρημάτων, προκειμένου να εξειδικεύσουν τη χρονολόγηση και την ερμηνεία των τελετουργικών κατασκευών.

Προς το παρόν, το λίθινο κύπελλο προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι σε μια εικόνα που διαμορφώνεται σταδιακά: η Ηράκλεια Σιντική δεν ήταν μόνο ένα αστικό και πολιτικό κέντρο, αλλά και ένας τόπος όπου παλαιότερες ηρωικές λατρείες παρέμεναν βαθιά ριζωμένες στην αστική και θρησκευτική ζωή.

Πηγή: ArkeoNews

Διαβάστε Περισσότερα...

Πέμπτη 25 Ιουνίου 2026

Ο Ιερός Λόχος των Θηβών: Ο στρατός των εραστών που άλλαξε την ισορροπία της αρχαίας Ελλάδας




  Στην Αθήνα οι γάμοι γίνονταν συνήθως μεταξύ ενός άνδρα στα τέλη της δεκαετίας των 20 και ενός κοριτσιού περίπου 14 ετών, ενώ οι ομοερωτικές σχέσεις ήταν συχνές

Το Ιερό Τάγμα των Θηβών αποτελεί ένα πολύ ενδιαφέρον κεφάλαιο της αρχαίας ελληνικής ιστορίας. Το 1880, στο χωριό Χαιρώνεια της κεντρικής Ελλάδας, αρχαιολόγοι μάλιστα ανακάλυψαν έναν ομαδικό τάφο 254 στρατιωτών, μερικοί από τους οποίους ήταν θαμμένοι αγκαλιά.

Η εύρεση αυτή αποδόθηκε στους πεσόντες του περίφημου Ιερού Λόχου των Θηβών – της επίλεκτης στρατιωτικής μονάδας που αποτελούνταν από 150 ζευγάρια ανδρών που πολεμούσαν πλάι-πλάι.

Οι άνδρες αυτοί φαίνεται ότι ανήκαν σε μια ιδιαίτερη ομάδα. Οι περισσότεροι ερευνητές θεωρούν πως πρόκειται για τους νεκρούς του Θηβαϊκού Ιερού Λόχου,  μιας μοναδικής στρατιωτικής δύναμης που συγκροτήθηκε από 150 ζευγάρια εραστών, οι οποίοι πολεμούσαν δίπλα-δίπλα με αφοσίωση και θάρρος, γράφει στο The Conversation ο ιστορικός Peter Londey, λέκτορας στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Αυστραλίας.

Ο *ιερός λόχος, ιδρύθηκε γύρω στο 378 π.Χ., όταν οι Θηβαίοι απελευθερώθηκαν από τη σύντομη κυριαρχία των Σπαρτιατών. Ήταν μια επίλεκτη δύναμη 300 βαριά οπλισμένων ανδρών πεζικού,.

Αυτή η επίλεκτη μονάδα πολέμησε στους πολέμους της Θήβας, στην κεντρική Ελλάδα, βόρεια στη Θεσσαλία και νότια στην Πελοπόννησο.

Ένας στρατός αποτελούμενος από εραστές

Οι αρχαίες πηγές για το Ιερό Τάγμα είναι περιορισμένες και συχνά αμφιλεγόμενες. Ο Πλούταρχος, γράφοντας περίπου πέντε αιώνες αργότερα, βασίστηκε σε παλαιότερες πηγές που δεν διασώθηκαν. Στο έργο του Βίος Πελοπίδα αναφέρει ότι η μονάδα «αποτελούνταν από εραστές και αγαπημένους», ώστε κανείς να μη δείξει δειλία μπροστά στον σύντροφό του.

Παρόμοια άποψη εκφράζει και ο Πλάτων στο Συμπόσιο, όπου ένας από τους συνομιλητές του υποστηρίζει πως ένας στρατός από ερωτευμένους άνδρες θα ήταν ανίκητος, καθώς θα πολεμούσαν με πάθος για να μη ντροπιαστούν στα μάτια του αγαπημένου τους.

Η διάκριση μεταξύ *«εραστή» (ἐραστής) και «αγαπημένου» (ἐρώμενος) αντικατοπτρίζει τις κοινωνικές αντιλήψεις της εποχής, όπου οι σχέσεις σπάνια αφορούσαν άτομα της ίδιας ηλικίας (σσ. Στην ουσία αντικατοπρίζει τη σχέση δασκάλου – μαθητή). Στην Αθήνα, για παράδειγμα, οι γάμοι γίνονταν συνήθως μεταξύ ενός άνδρα στα τέλη της δεκαετίας των 20 και ενός κοριτσιού περίπου 14 ετών, ενώ οι ομοερωτικές σχέσεις ήταν συχνές μεταξύ ενός ενήλικου και ενός εφήβου.

Μαζί στη μάχη, μαζί στη ζωή

Η περίπτωση του Ιερού Τάγματος δείχνει πως στη Θήβα υπήρχε διαφορετική κοινωνική αντίληψη. Οι «αγαπημένοι» φαίνεται ότι ήταν αρκετά μεγάλοι ώστε να πολεμούν, γεγονός που υποδηλώνει πιο ισότιμες σχέσεις. Υπάρχουν αναφορές ότι τα ζευγάρια της πόλης όρκιζαν την αγάπη τους στον τάφο του Ιόλαου, του αγαπημένου του Ηρακλή.

Η σχέση μεταξύ *ἐραστής και ἐρώμενου είχε και παιδευτική διάσταση, αλλά παρέμενε σαφώς ερωτική. Ο Ξενοφών, στο δικό του Συμπόσιο, αναφέρεται επικριτικά σε στρατιώτες που «πολεμούσαν και κοιμούνταν μαζί», επιβεβαιώνοντας έτσι ότι τέτοιες σχέσεις υπήρχαν και στο πεδίο της μάχης.

Οι εραστές που έπεσαν αγκαλιασμένοι

Παρά τις επιφυλάξεις ορισμένων ιστορικών, η ιστορία του Ιερού Τάγματος ενέπνευσε γενιές. Οι Θηβαίοι πολεμιστές διακρίθηκαν για την πειθαρχία και την ανδρεία τους, με κορυφαία στιγμή τη νίκη τους επί των Σπαρτιατών στη μάχη των Λεύκτρων το 371 π.Χ., που έθεσε τέλος στη σπαρτιατική κυριαρχία.

Το τέλος ήρθε στη Μάχη της Χαιρώνειας το 338 π.Χ., όταν ο Φίλιππος της Μακεδονίας και ο γιος του Αλέξανδρος, ο μετέπειτα Μέγας Αλέξανδρος, συνέτριψαν τις δυνάμεις των Θηβών και της Αθήνας. Οι 254 άνδρες που βρέθηκαν στον ομαδικό τάφο πιστεύεται ότι ήταν οι τελευταίοι του Ιερού Τάγματος – εραστές που πέθαναν ο ένας δίπλα στον άλλον.

Σήμερα, ο χώρος της ταφής στη Χαιρώνεια σηματοδοτείται από ένα άγαλμα λέοντα – σύμβολο υπερηφάνειας και δύναμης αυτής της μοναδικής στρατιωτικής αδελφότητας, που έμεινε στην ιστορία ως ο στρατός των εραστών.

Ιερός Λόχος: Ήταν επίλεκτο στρατιωτικό σώμα 300 επίλεκτων ανδρών, το οποίο ίδρυσε ο Πελοπίδας. Αποτελούνταν από ζευγάρια εραστών που πολεμούσαν ο ένας δίπλα στον άλλο, σχηματίζοντας μια ανίκητη δύναμη που διέλυσε τους Σπαρτιάτες στη μάχη των Λεύκτρων (371 π.Χ.).

tanea.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Βραχογραφίες Καβάλας: Το άγνωστο αρχείο της πέτρας

 


Βραχογραφία στην ευρύτερη περιοχή της Καβάλας.

Ένα σχεδόν άγνωστο, αλλά εξαιρετικά πυκνό και πολυεπίπεδο πολιτιστικό τοπίο της Ανατολικής Μακεδονίας ήρθε στο προσκήνιο μέσα από την παρουσίαση της νέας έκδοσης του Λάζαρου Χατζηλαζαρίδη, με τίτλο Βραχογραφίες – Βραχογραφήματα Καβάλας, που κυκλοφορεί από την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.

Πρόκειται για μια συστηματική καταγραφή ενός εκτεταμένου δικτύου προϊστορικών χαράξεων, οι οποίες απλώνονται σε βουνά, πλαγιές και δυσπρόσιτες περιοχές, συγκροτώντας ένα ιδιότυπο «αρχείο πέτρας», που μέχρι σήμερα παρέμενε σε μεγάλο βαθμό αχαρτογράφητο.

Η εκδήλωση παρουσίασης δεν περιορίστηκε στην προβολή ενός επιστημονικού έργου. Λειτούργησε ως αφετηρία για μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από την ίδια τη γέννηση της εικόνας, τη σχέση του ανθρώπου με το τοπίο και την ανάγκη προστασίας ενός πολιτιστικού αποθέματος που παραμένει εκτεθειμένο στη φθορά του χρόνου και στην ανθρώπινη άγνοια.

Στο επίκεντρο της παρουσίασης βρέθηκε η εντυπωσιακή πυκνότητα των βραχογραφημάτων που εντοπίζονται στην περιοχή. Όπως αναδείχθηκε, δεν πρόκειται για μεμονωμένα ευρήματα αλλά για ένα ευρύτατο και διάσπαρτο σύνολο, το οποίο εκτείνεται από το Παγγαίο και το Σύμβολο έως τα βουνά της Λεκάνης και τις γύρω κοινότητες.

Ο δρ Χατζηλαζαρίδης παρουσίασε το αποτέλεσμα μιας πολυετούς ερευνητικής διαδρομής, που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Μιας προσπάθειας επίμονης καταγραφής και τεκμηρίωσης, που φωτίζει ένα τοπίο όπου η πέτρα λειτουργεί ως φορέας μνήμης, που διασώζει ίχνη ανθρώπινης παρουσίας, συμβολισμού και πρώιμης εικονικής έκφρασης.

Στο ίδιο πλαίσιο, κατά την παρουσίαση του βιβλίου, ο  αρχαιολόγος Μιχάλης Λυχούνας υπογράμμισε τη μεγάλη σημασία των ευρημάτων για την  ιστορία και την αρχαιολογία, τονίζοντας ότι αποτελούν πολύτιμες μαρτυρίες της ανθρώπινης παρουσίας και σκέψης, οι οποίες πρέπει να προστατευθούν, να μελετηθούν συστηματικά και να αναδειχθούν με επιστημονικό τρόπο.Αρχαιολογία

Αντίστοιχα, ο Φώτης Γεωργιάδης, προϊστάμενος της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας του υπουργείου Πολιτισμού, επισήμανε την ανάγκη συντήρησης και θεσμικής προστασίας των βραχογραφιών, υπογραμμίζοντας τη σημασία τους ως ανεκτίμητων τεκμηρίων του προϊστορικού ανθρώπου.Ιστορία

Στην παρέμβασή του, ο αντιπεριφερειάρχης Καβάλας, Θεόδωρος Μαρκόπουλος, αναφέρθηκε στη συμβολή του έργου για την ανάδειξη της πολιτιστικής ταυτότητας της περιοχής. Όπως τόνισε, «η Καβάλα και το Παγγαίο διαθέτουν έναν ιδιαίτερο αρχαιολογικό πλούτο, ο οποίος μπορεί να αποτελέσει εργαλείο επιστημονικής έρευνας αλλά και πολιτιστικής εξωστρέφειας», σημειώνοντας χαρακτηριστικά πως «ενισχύουμε την προβολή του νομού μας, αξιοποιώντας τα στοιχεία της ιστορίας του».

Η γλώσσα των βράχων και η τυπολογία των μορφών

Τα βραχογραφήματα της ευρύτερης περιοχής της Καβάλας παρουσιάζουν μεγάλη θεματολογική ποικιλία. Σώζονται απεικονίσεις ζώων, όπως ελάφια, αλεπούδες και σκύλοι, ανθρώπινες μορφές, καβαλάρηδες και πολεμιστές, αλλά και σκηνές που παραπέμπουν σε αγροτικές δραστηριότητες, όπως αλέτρια και ηνία. Σε ορισμένες περιπτώσεις καταγράφονται ακόμη και παραστάσεις πλοιαρίων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τυποποίηση πολλών από τις χαράξεις, όπως επαναλαμβανόμενα μοτίβα, ομοιομορφία στην απόδοση των μορφών και κοινά τεχνοτροπικά στοιχεία. Το στοιχείο αυτό, σύμφωνα με τον ερευνητή, υποδηλώνει ότι δεν πρόκειται για τυχαίες χαράξεις, αλλά για εκφράσεις ενός ευρύτερου πολιτισμικού πλαισίου, πιθανόν μιας κοινότητας με κοινό τρόπο συμβολικής επικοινωνίας.

Πάντως, τα βασικά επιστημονικά ερωτήματα παραμένουν ακόμα αναπάντητα: Ποιος ήταν ο σκοπός αυτών των χαράξεων; Ήταν μορφή επικοινωνίας, καλλιτεχνική έκφραση ή είχαν τελετουργικό και λατρευτικό χαρακτήρα;

Βραχογραφία στην ευρύτερη περιοχή της Καβάλας.

Βραχογραφία στην ευρύτερη περιοχή της Καβάλας.

Η έρευνα, όπως επισημαίνεται, δεν έχει καταλήξει σε ενιαία χρονολόγηση. Οι εκτιμήσεις κυμαίνονται από την εποχή του Σιδήρου έως την Ύστερη εποχή του Χαλκού, ενώ άλλες προσεγγίσεις τα τοποθετούν ακόμη νωρίτερα ή και σε μεταγενέστερες περιόδους. Η δυσκολία έγκειται στην απουσία οργανικών καταλοίπων, που θα επέτρεπαν ακριβέστερη χρονολόγηση.

Παράλληλα, τονίζεται ότι οι ίδιες επιφάνειες χρησιμοποιήθηκαν διαχρονικά, με διαφορετικές γενιές να προσθέτουν νέα στοιχεία πάνω σε παλαιότερες χαράξεις, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σύνθετη την ερμηνεία τους.

Η απαρχή της εικονικής τέχνης

Ιδιαίτερη βαρύτητα στην εκδήλωση έδωσε η τοποθέτηση του δημοσιογράφου και ερευνητή Θόδωρου Σπανέλη, ο οποίος, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, σημείωσε πως η δική του εμπειρία ενασχόλησης με το ζήτημα ξεκινά ήδη από το 1992, όταν είχε βρεθεί στην ανασκαφή στο Αρκαδικό Δράμας και είχε συζητήσει με τον αείμνηστο αρχαιολόγο Γιώργο Χουρμουζιάδη. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «εκείνη η συνάντηση λειτούργησε ως αφετηρία μιας βαθύτερης κατανόησης της προϊστορικής δημιουργίας, ότι η τέχνη δεν ξεκινά από την τελειότητα, αλλά από την πρώτη απόπειρα του ανθρώπου να δώσει μορφή στην ύλη».Αρχαιολογία

Με αφορμή τις βραχογραφίες της Καβάλας, ο κ. Σπανέλης τόνισε ότι πρόκειται για την απαρχή της εικονικής τέχνης, για την πρώτη στιγμή κατά την οποία ο άνθρωπος δεν περιορίζεται στη βιωματική σχέση με τον κόσμο, αλλά επιχειρεί να τον αναπαραστήσει. «Πριν από τα μουσεία, πριν από τους ναούς, πριν από τα αγάλματα, υπήρξε ο βράχος ως καμβάς», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, επισημαίνοντας ότι «εκεί αποτυπώνεται η ανάγκη του ανθρώπου να αφήσει ίχνος, να θυμηθεί και να μεταδώσει εμπειρία».

Ο δρ Λάζαρος Χατζηλαζαρίδης, γεωλόγος και συγγραφέας, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, σημείωσε με έμφαση πως τα βραχογραφήματα αποτελούν ένα εκτεταμένο και συστηματικό φαινόμενο και όχι μεμονωμένα ευρήματα. «Η καταγραφή τους», τόνισε, «δεν αποτελεί μόνο επιστημονικό καθήκον αλλά και ηθική υποχρέωση απέναντι στην πολιτιστική κληρονομιά». Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη θεματολογία τους και στα επαναλαμβανόμενα μοτίβα, τα οποία, κατά τον ίδιο, υποδηλώνουν την ύπαρξη μιας κοινής πολιτισμικής έκφρασης στον προϊστορικό κόσμο της περιοχής. Παράλληλα, αναδεικνύεται η πολυπλοκότητα της χρονολόγησης, αλλά και η ανάγκη περαιτέρω επιστημονικής έρευνας, ώστε να κατανοηθεί καλύτερα το φαινόμενο.

Βραχογραφία στην ευρύτερη περιοχή της Καβάλας.

Βραχογραφία στην ευρύτερη περιοχή της Καβάλας.

Ένας πολιτιστικός πλούτος υπό απειλή

Πέρα από τη σημασία τους ως αρχαιολογικών τεκμηρίων, οι βραχογραφίες αντιμετωπίζουν σοβαρές απειλές. Όπως επισημάνθηκε, η άγνοια, οι ανθρώπινες παρεμβάσεις και η διαδεδομένη αντίληψη ότι πρόκειται για «σημάδια θησαυρών» έχουν οδηγήσει σε καταστροφές σημαντικών χαράξεων. Παράλληλα, η φυσική φθορά και η κλιματική επιβάρυνση συμβάλλουν στη σταδιακή αλλοίωσή τους. Η ανάγκη για ενημέρωση και θεσμική προστασία αναδεικνύεται ως κρίσιμη προτεραιότητα, προκειμένου να διασωθεί αυτό το μοναδικό πολιτιστικό αρχείο.

Η εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου λειτούργησε (και) ως υπενθύμιση ότι η πολιτιστική κληρονομιά δεν περιορίζεται στα γνωστά μνημεία της κλασικής αρχαιότητας. Κάτω από την επιφάνεια του τοπίου της Καβάλας, στους βράχους του Παγγαίου και της Λεκάνης, διασώζεται μια σιωπηλή, αλλά εξαιρετικά εύγλωττη μαρτυρία της ανθρώπινης παρουσίας. Οι βραχογραφίες, όπως τονίστηκε, δεν είναι απλώς ίχνη του παρελθόντος. Είναι η απαρχή μιας μακράς πορείας που οδηγεί στη σημερινή καλλιτεχνική έκφραση και στην ίδια την έννοια της εικόνας.

 με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ (Β. Λωλίδης)

Πηγή: Zougla

Διαβάστε Περισσότερα...

Τετάρτη 24 Ιουνίου 2026

Υπόγεια πόλη 5.500 χρόνων βρέθηκε στην Αδριανούπολη Πόντου!

 

Του Γιώργου Λεκάκη

Έ
νας υπόγειος βραχώδης οικισμός 5.500 χρόνων, που περιείχε ανθρώπινα ίχνη, που κατοικήθηκε αδιαλείπτως από την Χαλκολιθική έως και την Βυζαντινή περίοδο, ευρέθη στην αρχαία ελληνική πόλη Αδριανούπολη(*) Παφλαγονίας Πόντου, στην περιοχή που σήμερα λέγεται Εσκίπαζαρ του Καραμπιούκ, στον 40ό παράλληλο [40.9258°N 32.4913°E] – η ακρόπολις της εδώ: 40.923773374173585, 32.48770449564519. Απέχει  90 χλμ. (σε ευθεία γραμμή) από την νότια ακτογραμμή του Πόντου.6Ο δρ. E. Çelikbaş (Πανεπιστήμιο Karabük, Σχολή Τεχνών και Επιστημών, Τμήμα Αρχαιολογίας), είπε: «Ξεκινήσαμε τις ανασκαφές φέτος σε αυτόν τον βραχώδη οικισμό, που εντοπίσαμε το 2022. Πρώτα, φτάσαμε σε μια αίθουσα με μια θολωτή στοά. Από αυτήν είδαμε ότι το εσωτερικό ήταν πυκνά γεμάτο με χώμα. Νέες στοές που οδηγούσαν σε διαφορετικά σημεία αναδύθηκαν από την πρώτη αίθουσα, στην οποία φθάσαμε αφού αφαιρέσαμε το χώμα πλήρωσης. Διαπιστώσαμε ότι χρησιμοποιήθηκε από την Χαλκολιθική έως και την Βυζαντινή εποχή. Χρησιμοποιήθηκε δε εκτενώς κατά την ρωμαϊκή περίοδο. Και στις δύο πλευρές των στοών κατασκευάσθηκαν κόγχες για φωτισμό. Συναντήσαμε και πολλά ανάγλυφα με απεικονίσεις ζώων σε αυτές τις στοές», είπε.


ΠΗΓΗ: DHA, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 14.9.2023.

(*) Αδριανούπολις εν Παφλαγονία, η Ζεύγμα της Μαύρης Θάλασσας

Πόλη – ίδρυμα του Αδριανού.

Στα χρόνια έφερε επίσης τα ονόματα Καισάρεια / Καισαρεία και Προσιλίμενος[1]. Άλλοτε ανήκε στην Παφλαγονία, άλλοτε στην Φρυγία και άλλοτε στην Γαλατία. 

Είχε οικισμούς από την ύστερη ελληνιστική, ρωμαϊκή και πρώιμη βυζαντινή περίοδο.

Όταν ο αυτοκράτωρ Βυζαντίου Θεοδόσιος Α΄ (347 – 395 μ.Χ.) ένωσε τμήματα της Παφλαγονίας και της Βιθυνίας σε μια νέα επαρχία, την Ονωρία, η Αδριανούπολη έγινε γνωστή ως Αδριανούπολη στην Ονωριάδα, το όνομα με το οποίο είναι γνωστή και η αρχαία επισκοπική έδρα στον κατάλογο των σημερινών τιτουλαρικών εδρών στο Annuario Pontificio. 

Οι ανασκαφές ξεκίνησαν το 2003. Οι αρχαιολογικές επιφανειακές έρευνες έχουν αποκαλύψει 14 δημόσια κτήρια και άλλες κατασκευές στην αρχαία πόλη. Μεταξύ αυτών των δημόσιων κτηρίων είναι:

  • δύο λουτρά,
  • δύο εκκλησίες[2],
  • μια αμυντική κατασκευή,
  • βραχώδεις τάφοι,
  • ένα θέατρο [ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης «Τα αρχαία ελληνικά θέατρα στην Μ. Ασία», στο ημερολόγιο «Ελληνικό Θέατρο & Μικρασιατική Καταστροφή», του ΤΑΣΕΗ, 2021]
  • μια τοξωτή και θολωτή κατασκευή,
  • μια μνημειακή λατρευτική κόγχη,
  • τοίχοι,
  • μια έπαυλη,
  • άλλα μνημειακά κτήρια και μερικά θρησκευτικά κτήρια!!!

Τα δάπεδα της εκκλησίας είναι διακοσμημένα με ψηφιδωτά και έχουν αποτυπωμένες εικόνες των ποταμών Γύγη > Γιώνος / Gihon, Πισώνος / Φισώνος / Pishon, Τίγριτα και Ευφράτη (“οι 4 ποταμοί του Παραδείσου της Εδέν / Εδέμ”, όπως αναφέρονται στην εβραϊκή Βίβλο). Απεικονίζονται επίσης και διάφορα ζώα στα ψηφιδωτά της, τόσο που έχει παρομοιαστεί με την επίσης αρχαία ελληνική πόλη Ζεύγμα και αποκαλείται πλέον η Ζεύγμα της Μαύρης Θάλασσας (“Zeugma of the Black Sea”).Τον Δεκέμβριο του 2019, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν μια ασβεστολιθική πλάκα 1.800 χρόνων, με μια γυναικεία μορφή, που πιθανότατα απεικονίζει την θεά Δήμητρα. Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο E. Çelikbaş, στην επιφάνεια της πλάκας υπήρχε επιγραφή – στα ελληνικά φυσικά – «Ηρακλείδης, ο γιος του Γλαύκου». «Η πλάκα έχει μια μορφή γυναίκας, που φορά παραδοσιακό φόρεμα, κρατά στάχυα στο δεξί της χέρι και φορά μια ζώνη με ένα φίδι στην μέση της. Πιθανότατα, αυτή είναι η θεά του θερισμού και της γεωργίας των Ελλήνων, Δήμητρα», είπε ο κ. E. Çelikbaş.[3]

Το 2022 βρέθηκαν νέα ψηφιδωτά με πολύχρωμες φιγούρες παγωνιού και αμφορέα με διακοσμητικά καλαθιού σταφυλιού σε οχυρό ρωμαϊκών χρόνων.


Το 2025 ανακαλύφθηκε κι άλλο ψηφιδωτό δάπεδο (παραπάνω και παρακάτω φωτ.), του 4ου αιώνα μ.Χ. Ο κ. Celikbas (του Πανεπιστημίου Karabuk) εδήλωσε ότι το δάπεδο βρέθηκε σε έναν μεγάλο θάλαμο, σε ένα συγκρότημα παλλατιών. Η αναγνώριση του θαλάμου ως αίθουσα υποδοχής βοήθησε τον Celikbas και τους συναδέλφους του να διευκρινίσουν την αρχιτεκτονική διάταξη του κτηρίου. Οι ανθρώπινες μορφές στο ψηφιδωτό έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές, αλλά το υπόλοιπο 80% του δαπέδου αποτελείται από εικόνες παγωνιών που πίνουν από ένα περιρραντήριο, γεωμετρικά μοτίβα, μοτίβα κορδέλλας, μαιάνδρους, τετραγαμματα κυμάτια, ηρακλειους κόμβους και ένα οκτάκτινο αστέρι. Ορισμένες από αυτές τις εικόνες δεν έχουν βρεθεί προηγουμένως στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, πρόσθεσε. – ΠΗΓΗ: “Archaeologists uncover rare Late Roman reception hall with untouched mosaics in Türkiye”, Türkiye Today, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 11.12.2025.


Επίσης, ευρέθη ένα συνολο τεσσάρων σιδερένιων μαχαιριών, διαφόρων μεγεθών, ηλικίας 1.500 ετών, και μια ακονόπετρα.

Τα μαχαίρια και το ακονιστήρι αποκαλύφθηκαν στο τμήμα της κουζίνας του Συγκροτηματος των Λουτρών. Αν και τα μαχαίρια ανακτήθηκαν σε κομμάτια, έχουν αποκατασταθεί και επανασυναρμολογηθεί. Τα μαχαίρια πιθανότατα χρησιμοποιούνταν για την επεξεργασία ζώων που εκτρέφονταν τοπικά. Η ανάλυση της ακονόπετρας αποκάλυψε ότι προερχόταν από ένα κοντινό λατομείο και δείχνει ότι το λατομείο χρησιμοποιούνταν ενωρίτερα από ό,τι ήταν γνωστό προηγουμένως. – ΠΗΓΗ: E. Çelikbaş (Πανεπιστημιο Karabük) “Archaeologists discover 1,500-year-old knife set in northern Türkiye”, Türkiye Today, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 17.4.2026.

Επίσης, ανακαλύφθηκε και ένας τάφος, φτιαγμένος από ένα μεγάλο αποθηκευτικό πιθάρι. Ο κ. E. Çelikbaş είπε ότι ο τάφος είναι ο πρώτος του είδους του, που έχει βρεθεί στην περιοχή. Το πιθάρι περιείχε ανθρώπινα λείψανα και κτερίσματα (επτά μικρότερα κεραμικά αγγεία, ενα λυχναρι λαδιού, ενα νομισμα, ενα μαχαιρι και δύο οστέινες φουρκετες). Η κεραμική ήταν τοπικής κατασκευής. Η φουρκέτα υποδηλώνει ότι τα λείψανα ανήκαν σε γυναίκα. Το νόμισμα κόπηκε κατά επί Ρωμαίου αυτοκράτορα Πρόβου (βασίλευσε 276-282 μ.Χ.) – άρα η ταφή έγινε στα τέλη του 3ου αιώνα μ.Χ. – ΠΗΓΗ: E. Çelikbaş (Πανεπιστημιο Karabük) “1,750-year-old pithos tomb found in ancient city of Hadrianopolis in Türkiye’s Karabuk”, Türkiye Today, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 22.6.2026.

  • Η πόλις είναι η γενέτειρα των χριστιανών αγίων Αλυπίου του Στυλίτη και Στυλιανού της Παφλαγονίας.

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Η αγνωστη Μικρα Ασία”. Γ. Λεκακης “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:


[1] Proseilemmene / Proseilimmene.

[2] Μάλιστα μία εξ αυτών, είναι από τις αρχαιότερες γνωστές εκκλησίες στην Ανατολία!

[3] Βλ. “Ancient slab unearthed in Karabük”, Hürriyet Daily News, 27.12.2019. Και “Possible Carving of Demeter Unearthed in Turkey», Archaeology Magazine, 30.12.2019.

arxeion-politismou.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Αρχαία Μίεζα: Νέα ευρήματα «φωτίζουν» το Γυμνάσιο του Μεγάλου Αλεξάνδρου

 


Τα αποτελέσματα της ανασκαφικής έρευνας γύρω από το Βασιλικό Γυμνάσιο της αρχαίας Μίεζας έρχονται να ενισχύσουν με νέα στοιχεία δεδομένα για τον Μέγα Αλέξανδρο.

Πρόκειται για μία από τις πιο εμβληματικές ιστορικές συνδέσεις της μακεδονικής γης, τον χώρο όπου, σύμφωνα με την επιστημονική προσέγγιση που παρουσιάστηκε, εκπαιδεύτηκαν ο Μέγας Αλέξανδρος και οι βασιλικοί παίδες υπό την καθοδήγηση του Αριστοτέλη.

Νέα αρχαιολογικά δεδομένα για τον Μέγα Αλέξανδρο

Τα νέα αρχαιολογικά δεδομένα παρουσιάστηκαν το περασμένο Σάββατο στο πλαίσιο της εσπερίδας με τίτλο «Από τη Μίεζα στην Οικουμένη. Ανασκάπτοντας το Βασιλικό Γυμνάσιο, ανακαλύπτοντας τη συμβολή των Μακεδόνων στην ελληνική παιδεία».

Στο επίκεντρο βρέθηκαν τα συμπεράσματα της διετούς ανασκαφικής δραστηριότητας που εξελίσσεται από το 2024 σε έκταση περίπου 30 στρεμμάτων και αποκαλύπτει σταδιακά την πραγματική κλίμακα, την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία και τις λειτουργίες ενός οργανωμένου γυμνασιακού συγκροτήματος της εποχής του Φιλίππου Β’.

Αποκαλύφθηκαν τοίχοι, στοές, η παλαίστρα, το στάδιο, χώροι διδασκαλίας και δίκτυα αγωγών νερού, συνθέτοντας μια ολοένα και πιο καθαρή εικόνα για τη λειτουργία του χώρου. Παράλληλα, εντοπίστηκαν αρχιτεκτονικά μέλη υψηλής ποιότητας, όπως κιονόκρανα και κίονες ιωνικού ρυθμού, αλλά και αμφορείς που συνδέονται με την αποθήκευση λαδιού για τις ανάγκες της παλαίστρας.

Ξεχωριστή θέση ανάμεσα στα ευρήματα κατέχει η αποκάλυψη του ξυστού, μιας στεγασμένης στοάς μήκους περίπου 200 μέτρων δηλαδή, που συνδεόταν άμεσα με τη σωματική άσκηση και την εκπαίδευση των νέων. Η έκταση του οικοδομήματος, η ποιότητα της κατασκευής και η συνύπαρξη χώρων άθλησης και διδασκαλίας ενισχύουν την εικόνα ενός συγκροτήματος με κεντρικό ρόλο στη μακεδονική εκπαιδευτική παράδοση.

Σημαντικές πληροφορίες για την καθημερινή ζωή όσων χρησιμοποιούσαν τον χώρο προκύπτουν και από τα κινητά ευρήματα της ανασκαφής: σπασμένα κεραμικά αγγεία, νομίσματα, γραφίδες γραφής και τμήματα γλυπτών φωτίζουν πτυχές της εκπαιδευτικής και αθλητικής δραστηριότητας που αναπτυσσόταν στο συγκρότημα.3

Αρχαία Μίεζα: Νέα ευρήματα «φωτίζουν» το Γυμνάσιο του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Το Γυμνάσιο που επανασυστήνει τη μακεδονική παιδεία

Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν αναλυτικά από την επικεφαλής των ανασκαφών και Επίτιμη Έφορο Αρχαιοτήτων Ημαθίας Δρ Αγγελική Κοτταρίδη, στην κεντρική ομιλία της με τίτλο «Από τον μύθο στην ιστορική πραγματικότητα: Η ανακάλυψη του βασιλικού γυμνασίου της Μίεζας. Τα δεδομένα, η ανασκαφή, τα νέα ευρήματα και οι προοπτικές της έρευνας». Η ίδια υποστήριξε ότι το μεγάλο οικοδόμημα της Μίεζας ταυτίζεται με το Βασιλικό Γυμνάσιο και σημείωσε πως τα μορφολογικά χαρακτηριστικά του παραπέμπουν στα πρώιμα μακεδονικά γυμνάσια. Η χρονολόγησή του στα χρόνια του Φιλίππου Β’, η έκτασή του και η αρχιτεκτονική του οργάνωση θεωρούνται καθοριστικά στοιχεία για την περαιτέρω τεκμηρίωση της ταυτότητας και της λειτουργίας του.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ιστορική διαδρομή του μνημείου. Σύμφωνα με τα ανασκαφικά δεδομένα που παρουσιάστηκαν, το συγκρότημα φαίνεται πως καταστράφηκε βίαια από τους Ρωμαίους μετά την οριστική υποταγή της Μακεδονίας, κατά τον 2ο αιώνα π.Χ., πιθανότατα στο πλαίσιο της συστηματικής αποδυνάμωσης συμβόλων της μακεδονικής ισχύος και της συλλογικής μνήμης.

Παράλληλα, τέθηκε η προοπτική της μελλοντικής αναστήλωσης και ανάδειξης του χώρου, ώστε το Βασιλικό Γυμνάσιο να καταστεί επισκέψιμο και να αναδειχθεί ως τόπος ιστορικής, εκπαιδευτικής και πολιτιστικής σημασίας.

Αρχαία Μίεζα: Νέα ευρήματα «φωτίζουν» το Γυμνάσιο του Μεγάλου Αλεξάνδρου


Η δημιουργία Αριστοτελείου Αρχαιολογικού Κέντρου στη Νάουσα

Μετά την κεντρική παρουσίαση, ο δήμαρχος Ηρωικής Πόλεως Νάουσας, Νίκος Κουτσογιάννης ανέπτυξε την εισήγησή του, με θέμα «Η αρχαία Μίεζα και η σύγχρονη Νάουσα: μια γόνιμη συνύπαρξη», χαρακτηρίζοντας τη Μίεζα χώρο παγκόσμιας σημασίας και υπογραμμίζοντας ότι η ανάδειξη του αρχαιολογικού της πλούτου αποτελεί σταθερή προτεραιότητα για τον Δήμο.

Ανακοίνωσε, επίσης, τη συνέχιση των προσπαθειών για εξασφάλιση χρηματοδότησης τόσο για την ανασκαφική έρευνα όσο και για τη μελλοντική προστασία και αναστήλωση του μνημείου, ενώ γνωστοποίησε τον σχεδιασμό δημιουργίας Αριστοτελείου Αρχαιολογικού Κέντρου στη Νάουσα, το οποίο θα φιλοξενεί ευρήματα και θα λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για την ιστορία και την πολιτιστική ταυτότητα της περιοχής.

Όπως σημείωσε ο κ. Κουτσογιάννης, η Μίεζα δεν αποτελεί μόνο έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Μακεδονίας, αλλά πιθανόν και τον τόπο όπου διαμορφώθηκε ένα εκπαιδευτικό πρότυπο που επηρέασε βαθιά τον ελληνιστικό κόσμο και τη διάδοση της ελληνικής παιδείας.

Αρχαία Μίεζα: Νέα ευρήματα «φωτίζουν» το Γυμνάσιο του Μεγάλου Αλεξάνδρου


Στην εξερεύνηση των αρχαιολογικών χώρων των Αιγών και της Μίεζας, μέσω γεωφυσικών μεθόδων, την περίοδο 1984-2026, αναφέρθηκε στην ομιλία του ο ομότιμος καθηγητής του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Γεωφυσικής του ΑΠΘ Γρηγόρης Τσόκας, παρουσιάζοντας συμπεράσματα τεσσάρων δεκαετιών ερευνών, αναδεικνύοντας τη συμβολή των σύγχρονων τεχνολογιών στον εντοπισμό, τη χαρτογράφηση και την ερμηνεία των αρχαιολογικών καταλοίπων. Από την πλευρά του, ο επιστημονικός διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης και Καθηγητής Αρχαίας Νομισματικής στο Πανεπιστήμιο Radboud Παναγιώτης Ιωσήφ, παρουσίασε την εισήγηση «Γυμνάζοντας την Οικουμένη: γυμνάσια της ελληνιστικής Ανατολής», αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο ο θεσμός του γυμνασίου εξαπλώθηκε στον ελληνιστικό κόσμο και λειτούργησε ως φορέας εκπαίδευσης, σωματικής αγωγής και μετάδοσης της ελληνικής παιδείας.

Αρχαία Μίεζα: Νέα ευρήματα «φωτίζουν» το Γυμνάσιο του Μεγάλου Αλεξάνδρου


Η εσπερίδα συνδιοργανώθηκε από τον Δήμο Ηρωικής Πόλεως Νάουσας και τον Σύλλογο Φίλων του Πολυκεντρικού Μουσείου των Αιγών και του Δικτύου, με τη συμμετοχή επιστημόνων και εκπροσώπων της αρχαιολογικής και ακαδημαϊκής κοινότητας, ενώ την έναρξη πραγματοποίησε με χαιρετισμό η αναπληρώτρια Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ημαθίας Δρ Γεωργία Στρατούλη.

Πηγή: Μακεδονία

Διαβάστε Περισσότερα...