Απολλώνιος ο Τυανεύς. Ανθρώπινη φύση και σύμπαν. «Λόγοι κάτω απ’ τον Θόλο του Αιωνίου Φωτός».

Ο πρωτότυπος σύγχρονος υποθετικός διάλογος που ακολουθεί διαδραματίζεται σε έναν ιερό ναό αφιερωμένο στον Όσιρη, κοντά στις πύλες της Μέμφιδας στην Αίγυπτο. Εκεί, κάτω από το φως των λύχνων, τις σκιές και τα σχήματα που σχηματίζονται ανάμεσα στους κιόνες, συναντώνται τρεις αναζητητές της αλήθειας: ο Απολλώνιος ο Τυανέας – Έλληνας Νέο Πυθαγόρειος φιλόσοφος, μύστης και περιηγητής του πνεύματος – ο Αιγύπτιος Μέμνων ιερέας του ναού του Όσιρη φύλακας της σοφίας της χώρας του Νείλου, και η ιέρεια της Ισιδας Νεφερτίτη.

Ο διάλογός τους είναι μια φανταστική σύγχρονη σύζευξη φιλοσοφικών σκέψεων, από τα Ερμητικά κείμενα, την αρχαία σοφία αλλά και από σύγχρονες φιλοσοφικές θέσεις.Αν και τοποθετημένος στο παρελθόν, ο διάλογος εμπνέεται από διαχρονικές φιλοσοφικές και πνευματικές αλήθειες γύρω από τον άνθρωπο, τη φύση, το σύμπαν και το Θείο.

Μέμνων: Καλώς ήρθες, Απολλώνιε, φίλε των Μυστών. Η παρουσία σου μας τιμά. Μαζί μας η Νεφερτίτη, ιέρεια της Ίσιδας, που φέρει στην ψυχή της τη φλόγα της αναζήτησης.

Νεφερτίτη: Ευλογημένοι οι λόγοι που οδηγούν στη Σοφία. Έχω ερωτήματα που γεννιούνται μέσα μου σαν φλόγες στην αυγή.

Απολλώνιος: Ας ξεκινήσουμε, τότε, από τα βασικά Τι είναι ο άνθρωπος;

Μέμνων: Ο άνθρωπος είναι το ενδιάμεσο ανάμεσα στην ύλη και το πνεύμα. Την Γη και τον ουρανό, το φώς και τον σκοτάδι. Φέρει δύο φύσεις εντός του: το θνητό και το αθάνατο. Κατοικεί σε αυτόν η τριάδα της ύπαρξης: η ύλη, η πνοή και η νόηση.

Νεφερτίτη: Μπορεί να υπάρξει αυτογνωσία χωρίς κατανόηση του σύμπαντος;

Απολλώνιος: Οχι, ούτε και το αντίστροφο. Εσύ είσαι το Σύμπαν σε μικρογραφία, Νεφερτίτη. Όποιος αναγνωρίσει την ψυχή του, αναγνωρίζει και την Ψυχή του Κόσμου.

Μέμνων: Όπως το σώμα εξέρχεται από τη μήτρα όταν είναι ολοκληρωμένο, έτσι και η ψυχή εξέρχεται από το σώμα μόνο όταν έχει γνωρίσει, όταν έχει ενωθεί με το Αγαθό. Διαφορετικά, παραμένει ατελής και αμορφοποίητη.

Νεφερτίτη: Σαν να λέτε πως η μελέτη του κόσμου είναι ταυτόχρονα μελέτη του εαυτού.

Απολλώνιος: Ακριβώς. Δεν μπορούμε να μελετήσουμε το σύμπαν χωρίς να μελετήσουμε τον άνθρωπο – και δεν μπορούμε να γνωρίσουμε τον άνθρωπο χωρίς να γνωρίσουμε τον κόσμο. Είμαστε εικόνα του σύμπαντος, πλασμένοι από τους ίδιους νόμους. Όποιος γνωρίσει πραγματικά τον εαυτό του, θα γνωρίσει και τους νόμους που κυβερνούν το σύνολο των όντων.

Νεφερτίτη: Πώς ολοκληρώνεται, λοιπόν, η ψυχή;

Απολλώνιος: Με τη συνειδητή άσκηση. Με τη διάκριση, τη σιωπή, και τη διάβαση μέσα από τα πέπλα της ψευδαίσθησης. Η ψυχή που βλέπει με τη νόηση, δεν επιστρέφει πίσω στη σύγχυση.

Μέμνων: Όπως το σώμα χωρίς μάτια είναι τυφλό, έτσι και η ψυχή χωρίς νόηση είναι τυφλή. Αν επιθυμεί κάτι η νόηση, αυτό θα ποθήσει και ολόκληρος ο άνθρωπος.

Νεφερτίτη: Και τι εμποδίζει αυτή τη διάκριση;

Μέμνων: Τρεις είναι οι δολοφόνοι του ανθρώπου: η αμάθεια, η υποκρισία και η φιλοδοξία. Μα περισσότερο απ’ όλα, η φιλοδοξία. Διότι όταν οι ανάξιοι κατέχουν αξιώματα, οι άξιοι σιωπούν, και τότε το κράτος, ο νους και η ψυχή βυθίζονται.

Απολλώνιος: Μια ιδέα που δεν μας ανυψώνει, μας φυλακίζει. Κάθε δόγμα που δεν γεννά καλοσύνη και αυτογνωσία είναι μόνο σκιά της αλήθειας. Ό,τι δεν ενώνει, διασπά.

Νεφερτίτη: Όμως… πώς θα δω το Θείο μέσα στα πράγματα; Μου φαίνεται πως συχνά περνά απαρατήρητο.

Απολλώνιος (δείχνοντας το έδαφος): Ακόμα και κάτω από κάθε πέτρα και πεσμένο φύλλο υπάρχει εκείνο που είναι αιώνιο, αλλά δεν ξέρουμε πώς να κοιτάζουμε γι’ αυτό. Μάθε να βλέπεις όχι μόνο με τα μάτια, αλλά με την καρδιά.

Μέμνων: Ό,τι κάνεις τώρα στην ψυχή σου, αυτό θα σου κάνει εκείνη όταν εξέλθει από το σώμα. Η ψυχή είναι αυτό που είσαι. Το σώμα, απλώς, το ρούχο της για λίγο.

Νεφερτίτη: Άρα λες πως η ζωή είναι προσανατολισμένη σε πορεία εσωτερική και εξωτερική;

Απολλώνιος: Ναι. Η ζωή είναι πορεία εξέλιξης. Και πριν δεχθούμε κάποια αλήθεια, μια ιδεολογία που φαίνεται να μας ταιριάζει, οφείλουμε να ρωτήσουμε τον εαυτό μας: “Με κάνει καλύτερο;” Όχι μόνο για εμένα, αλλά και για όσους με περιβάλλουν.

Νεφερτίτη: Ανάμεσα σε όλα αυτά, πώς μπορώ να υπηρετήσω την Ίσιδα και τη Ζωή;

Απολλώνιος (χαμογελώντας): Να, θυμάσαι αυτό που είπαν οι παλιότεροι, Νεφερτίτη: "Δίδαξε ένα αγόρι, και θα διδάξεις ένα αγόρι. Δίδαξε ένα κορίτσι και θα διδάξεις μια ολόκληρη γενιά." Οι γυναίκες είναι οι πρώτοι δάσκαλοι. Η καρδιά, όταν αγαπά, βλέπει περισσότερο απ’ τον νου. Με το παράδειγμά σου και τη σοφία σου, γίνε φως για αυτούς που έρχονται.

Νεφερτίτη: Θα βαδίζω με πέντε κατευθύνσεις στην καρδιά μου: Θα κοιτώ πάντα μπροστά, για να έχω στόχους στο μέλλον, πίσω, για να μην ξεχνώ από πού προέρχομαι, δίπλα μου, για να βλέπω ποιοι με στηρίζουν, μέσα μου, για να θυμάμαι ποια είμαι, και ψηλά, για να ευγνωμονώ το Σύμπαν και τους Θεούς για το δώρο της ζωής.

Μέμνων: Και θυμήσου. Όπως δεν επιστρέφεις στη μήτρα, έτσι δεν επιστρέφεις στο ίδιο σώμα. Ζήσε ώστε η ψυχή σου, όταν αναχωρήσει, να είναι φως καθαρό, και όχι σκιά δίχως μορφή.

ΠΛΩΤΙΝΟΣ

https://xletsos-basilhs.blogspot.com/

Διαβάστε Περισσότερα...

Γιατί η λευκώλενος Ωραία Ελένη έγινε… μαυρώλενος; Τι κάνει το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογραφου και το υπουργείο Πολιτισμού;

Της συγγραφέως Θεοφανώς Πολυμέρη 

Τὰ Ἱερὰ κείμενα τοῦ Ἑλληνικοῦ κόσμου, ποὺ δημιούργησε τὸν ἀπόλυτο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ μέσα ἀπὸ τὶς ἐπιστῆμες, τὶς τέχνες, τὴν φιλοσοφία καὶ ἀναρίθμητα ΔΩΡΑ στὴν ἀνθρωπότητα, ἦταν τὰ Ὁμηρικὰ Ἔπη.

Ἡ μελέτη τους ἕνωνε τοὺς ἀπανταχοῦ Ἕλληνες, ἀπὸ τὴν Μεγάλη Ἑλλάδα μέχρι τὴν Μικρὰ Ἀσία καὶ τὸν Εὔξεινο πόντο, μαζὶ μὲ τὴν Ἑλληνίδα φωνή, τὸ πατρῶον θρήσκευμα, τὸ ὅμαιμον καὶ τὸ ὁμότροπον, δηλαδὴ τὰ κοινὰ ἤθη καὶ ἔθιμα (γυμναστικοὺς ἀγῶνες, μαντεῖα κ.ἄ.)

Βρέθηκε λοιπὸν ἕνας σκηνοθέτης νὰ ὠνομάσῃ «Ὀδύσσεια» μία ταινία ποὺ ὄχι ἁπλῶς ΔΙΑΣΥΡΕΙ τὴν ἱστορικὴ πραγματικότητα, ἀλλὰ ΓΕΛΟΙΟΠΟΙΕΙ ὅ,τι ἱερότερο γιὰ τοὺς Ἕλληνες. Ὁ τρωϊκὸς πόλεμος εἶναι ἱστορικὸ γεγονὸς ὄπως ἐπιβεβαιώνει ἡ ἀρχαιολογικὴ σκαπάνη.

• Ὁ πολιτισμένος κόσμος ἔχει ξεσηκωθῆ στὶς πλατφόρμες τῶν κοινωνικῶν δικτύων, ὁ πλουσιώτερος ἄνθρωπος τοῦ πλανήτη κατακεραυνώνει τὴν ΑΝΑΙΔΕΙΑ τοῦ νοσηροῦ ἐγκεφάλου ποὺ τόλμησε τόσες ΥΒΡΕΙΣ, κι ἐδῶ οἱ ἁρμόδιοι «ἀγρὸν ἀγοράζουν»…

Πληροφορούμεθα ὅτι μέσα ἀπὸ τὸ πρόγραμμα cash rebate (ἐπιστροφὴ μετρητῶν), τὸ ὁποῖον προσφέρει ἐπενδυτικὸ κίνητρο, οἱ τσαρλατάνοι αὐτοὶ παρουσιάζοντες ἀποδείξεις ἐξόδων ἐντὸς τῆς χώρας σὲ παροχὲς ἑστιάσεως, ὕπνου, μετακινήσεων καὶ λοιπῶν δαπανῶν θὰ λάβουν πίσω τὸ 40%, δηλαδὴ γύρω στὰ 6 ἑκατομμύρια ἐνῶ ἔχουν ξοδέψει 15.

• Τὸ Ἑλληνικὸ Κέντρο Κινηματογράφου καὶ οἱ λοιποὶ ὀργανισμοὶ ποὺ λογοδοτοῦν στὸ Ὑπουργεῖο Πολιτισμοῦ καὶ ἔχουν ἐγκρίνει αὐτὴν τὴν συναλλαγή, ΟΦΕΙΛΟΥΝ ἄμεσα νὰ τὴν ἀνακαλέσουν ἐπικαλούμενοι τὴν ΕΛΕΕΙΝΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΙ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ.

Ὁτιδήποτε λιγώτερο ἀποτελεῖ ΝΤΡΟΠΗ γιὰ τὸ κράτος καὶ τοὺς ἁρμοδίους.

Κυρία Μενδώνη ἀκοῦτε;;;

(Λευκώλενο[1] τὴν περιγράφει ὁ Ὅμηρος… μὲ λευκὰ χέρια, λευκὸ δέρμα! (Γ,121). 

ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 18.5.2026.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ Γ. Λεκάκη:

[1] Ἶρις δ’ αὖθ’ Ἑλένηι λευκωλένωι ἄγγελος ἦλθεν,
εἰδομένη γαλόωι, Ἀντηνορίδαο δάμαρτι,
Και τότε η Ίρις ήρθε στην λευκοχέρα Ελένη σαν αγγελιαφόρος,
παίρνοντας την μορφή της κουνιάδας της, της γυναίκας του Αντηνορίδη…

• λευκώλενος (-ον) = ἔχων λευκοὺς τοὺς βραχίονας, ἐπίθετον τῆς Ἥρας, τῆς Περσεφόνης, τῆς Αρτέμιδος, τῆς Ωραίας Ἑλένης, τῆς Ἀνδρομάχης, τῆς Ἀρήτης – ΠΗΓΗ: Ὅμ., Ἰλ. Α.55, 195. Ἡσ. Θ.913, Πινδ. Π. 3.176.
• ὠλένη (ἡ) = τὸ κάτω μέρος τοῦ βραχίονος, ὁ πῆχυς, κτλ. – ΠΗΓΗ: Ομ. Ὕμν. εἰς Ἑρμ. 388. Αἰσχύλ. Προμ. 60. Σοφ. Τραχ. 926. Ἀριστοφ. Βάτρ. 1322, κλπ.

Από την αρχαία ελληνική λέξη ωλένη, δανείστηκαν λέξη λες οι γλώσσες του κόσμου, για αυτά το μέρος του σώματος! > Λατ. ulna, αρχ. γερμ. Elina, γοτθ. aleina, αρχ. σκανδ. ölnbogi, αγγλο-σαξον. elbogi.

arxeion-politismou.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

ΤΥΜΒΟΣ ΚΑΣΤΑ — ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΘΕΪΚΟΥ ΝΟΥ

 

Ο τύμβος Καστά στην Αμφίπολη δεν μοιάζει να οικοδομήθηκε απλώς ως τάφος ενός επιφανούς νεκρού, ούτε ως μνημείο κοσμικής ισχύος και βασιλικής δόξας. 

Ολόκληρη η αρχιτεκτονική του αποπνέει την αίσθηση ενός ιερού περάσματος· ενός υπόγειου μυσταγωγικού δρόμου που αναπαριστά την ίδια την πορεία της ψυχής μετά τον θάνατο, όπως αυτή διασώζεται στην Ορφική και Πλατωνική Παράδοση των προγόνων μας.

Διότι εμείς οι Ορφικοί δεν θεωρούμε τον άνθρωπο ένα απλό βιολογικό ον καταδικασμένο στη φθορά και στον αφανισμό. Η παράδοσή μας γνωρίζει και διαφυλάσσει εδώ και χιλιετίες το μυστήριο της τρισυπόστατης φύσεως του ανθρώπου: το Σώμα, την Ψυχή, και τον Νου.

Γνώση ιερή· μια αληθινή θρησκευτική τεχνολογία της ψυχής, παραδομένη από τους σοφούς και τους μύστες της ελληνικής παραδόσεως , από τους Ορφικούς, τους Πυθαγορείους και τους Πλατωνικούς έως τους ύστερους ιερείς του Ελληνισμού, όπως ο Πλούταρχος, ο οποίος στο έργο του Περὶ τοῦ ἐμφαινομένου προσώπου τῷ κύκλῳ τῆς Σελήνης αποκάλυψε με τρόπο σχεδόν μυστηριακό τη μεταθανάτια πορεία της ψυχής.

Ο Πλούταρχος γράφει:

«ἡ μὲν γῆ τὸ σῶμα παρέχει, ἡ δὲ σελήνη τὴν ψυχήν, ὁ δὲ ἥλιος τὸν νοῦν.»

Και αλλού:

«ὁ μὲν νοῦς ἀπὸ τοῦ ἡλίου, ἡ δὲ ψυχὴ ἀπὸ τῆς σελήνης.»

Ο άνθρωπος, επομένως, είναι ον γήινο, σεληνιακό και ηλιακό ταυτοχρόνως.

Το σώμα γεννάται από τη Γη και επιστρέφει σε αυτήν· η ψυχή ανήκει στη Σελήνη, στον ενδιάμεσο τόπο καθάρσεως και μεταμορφώσεως ενώ ο Νους, το καθαρό θεϊκό σπέρμα μέσα στον άνθρωπο, προέρχεται από Tον Ήλιο και Tον Αιθέρα Του Υψίστου Διός.

Ο θάνατος λοιπόν δεν είναι τέλος· είναι λύση, μετάβαση και επιστροφή.

Πρώτα λύεται ο δεσμός ψυχής και σώματος και το υλικό περίβλημα επιστρέφει στη Γη. Έπειτα η ψυχή ανέρχεται προς τη σεληνιακή σφαίρα, όπου αποβάλλει τα πάθη, τις μνήμες και τις σκιές της θνητότητας. Και τέλος τελείται το μέγιστο μυστήριο: ο δεύτερος θάνατος, όταν ο θεϊκός Νους αποχωρίζεται ακόμη και από την ψυχή και ανυψώνεται προς τον Νοητό Ήλιο, προς το άρρητο Φως του Αιθέρος και της Αρρήτου Ενάδος Του Υψίστου Διός.

Ο Πλούταρχος το περιγράφει συγκλονιστικά:

«τότε δὴ χωρίζεται τοῦ ψυχικοῦ τὸ νοερὸν καὶ πρὸς τὸν ἥλιον ἀναφέρεται.»

Ακριβώς αυτή η ιερή κοσμολογία μοιάζει να έχει αποτυπωθεί λίθο προς λίθο στον τύμβο Καστά.

Ο τεράστιος κυκλικός περίβολος δεν αποτελεί απλή αισθητική επιλογή. Ο κύκλος, ιερό σχήμα στην Ορφική και Πλατωνική θεολογία, εκφράζει την αιώνια περιφορά των ουρανίων σφαιρών και την τελειότητα του Κόσμου. Ολόκληρος ο τύμβος μοιάζει έτσι με γήινη απεικόνιση της ίδιας της σεληνιακής σφαίρας του τόπου όπου, κατά τον ιερέα Σύλλα, περιέρχονται οι ψυχές μετά τον πρώτο θάνατο.

Αλλά το συγκλονιστικότερο στοιχείο είναι η ίδια η γεωμετρία και η αστρονομική διάταξη του μνημείου. Ο άξονας του τάφου φαίνεται να ευθυγραμμίζεται με τη χειμερινή τροπή του Ήλιου. Κατά την ιερή εκείνη στιγμή του έτους, όπου το σκοτάδι φθάνει στο έσχατο όριό του και το Φως αρχίζει εκ νέου την ανοδική του πορεία, η ηλιακή ακτίνα εισέρχεται βαθιά στον τάφο και φθάνει έως τον θάλαμο του νεκρού.

Αυτό δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί τυχαίο.

Διότι στην Ορφική Παράδοση ο Ήλιος δεν είναι απλό ουράνιο σώμα· είναι η ορατή πύλη του Νοητού Φωτός, το σύμβολο Tου Θείου Νου.

Έτσι, όταν το φως της χειμερινής τροπής εισέρχεται στο άδυτο του νεκρού, δεν πρόκειται απλώς για αστρονομικό φαινόμενο· πρόκειται για Θεοφάνεια.

Είναι η ίδια η κάθοδος του Νοητού Φωτός μέσα στον κόσμο των νεκρών· η αποκάλυψη της ηλιακής καταγωγής του ανθρώπου.

Και τότε εμφανίζονται οι Σφίγγες.

Σιωπηλές και φοβερές, στέκουν στο κατώφλι του μνημείου ως φύλακες του περάσματος ανάμεσα στους δύο κόσμους. Η Σφίγγα είναι το ον του ορίου· η δύναμη που επιτρέπει τη διέλευση μόνο στον μυημένο. Όποιος περνά την πύλη δεν εισέρχεται σε τόπο ταφής αλλά σε άδυτο καθάρσεως και μεταμορφώσεως της ψυχής.

Πίσω τους εκτείνεται ο πρώτος θάλαμος :ο κόσμος της γήινης υπάρξεως.

Όμως βαθύτερα, στο δεύτερο ιερό όριο, εμφανίζονται οι περίφημες «Καρυάτιδες», μορφές που θυμίζουν έντονα διονυσιακές Μαινάδες ή Μιμαλόνες ( όπως ονομάζονται στη Μακεδονία ) ιέρειες Του Διονύσου Ζαγρέως, Του Θεού της διαμελίσεως και της αναγεννήσεως της ψυχής.

Οι μορφές αυτές μοιάζουν να επιβλέπουν το μυστήριο της λύσεως της ψυχής από τα δεσμά της ύλης. Και τότε, στο κέντρο του μνημείου, αποκαλύπτεται η μεγάλη μυσταγωγική εικόνα: η αρπαγή Της Περσεφόνη.

Η Περσεφόνη δεν είναι απλώς βασίλισσα του Άδη· είναι η Κυρία των Ψυχών και του μεταίχμιου κόσμου.

Η κάθοδός Της αντιστοιχεί στην πτώση της ψυχής στην ύλη· η επάνοδός Της, την επανένωση με το Θείο Φως.

Ο Πλούταρχος γράφει:

«αἱ μὲν ψυχαὶ περὶ τὴν σελήνην διατρίβουσιν, καθαιρόμεναι καὶ ἀποτιθέμεναι τὰ πάθη.»

Εδώ, στον δεύτερο θάλαμο, η ψυχή απογυμνώνεται από τα πάθη της θνητής υπάρξεως.

Και τότε έρχεται το έσχατο άδυτο.

Το τρίτο δωμάτιο δεν είναι πλέον χώρος ανθρώπων· είναι τόπος ιερός, τόπος σιωπής και απογυμνώσεως από κάθε γήινη μορφή. Εδώ παύουν οι εικόνες και τα σύμβολα· διότι ο Νους δεν απεικονίζεται. Είναι το άρρητο και αθάνατο σπέρμα Του Θείου μέσα στον άνθρωπο· η ηλιακή σπίθα που φυλακίσθηκε προσωρινά στην ύλη και τώρα καλείται να επιστρέψει στην πρωταρχική της πηγή.

Εδώ ολοκληρώνεται το μέγιστο Μυστήριο των Ορφικών.

Εδώ τελείται ο δεύτερος και ιερότερος θάνατος.

Η ψυχή, αφού διέλθει τις πύλες της Γης και της Σελήνης και καθαρθεί από τα πάθη και τις σκιές της θνητότητας, αποθέτει πλέον και το τελευταίο της πέπλο. Και τότε ο θεϊκός Νους αποχωρίζεται από το ψυχικό περίβλημα και ανέρχεται προς τον Νοητό Ήλιο.

Και τότε το μνημείο παύει να είναι τάφος.

Μεταβάλλεται σε κοσμική πύλη.

Οι Σφίγγες δεν φυλάσσουν πλέον έναν νεκρό αλλά το πέρασμα από τον κόσμο της γενέσεως προς την αθανασία. Οι διονυσιακές Μαινάδες στέκουν ως ιέρειες της λύσεως της ψυχής από τα δεσμά της ύλης.

Η Δέσποινα Περσεφόνη επιβλέπει το μυστήριο της καθάρσεως και της επανόδου των ψυχών προς το θείο Φως.

Και τότε, κατά τη χειμερινή τροπή, όταν ο Ήλιος αγγίζει το βαθύτερο σημείο του σκότους και αρχίζει πάλι την ανοδική του πορεία, η ακτίνα Του εισέρχεται στο άδυτο και διαπερνά το σκοτάδι του τάφου.

Δεν πρόκειται απλώς για αστρονομικό φαινόμενο.

Πρόκειται για Θεοφάνεια.

Είναι η στιγμή όπου ο Νους αναγνωρίζει ξανά την ουράνια του πατρίδα και αναφλέγεται εκ νέου από το Πύρ Του Αιθέρος· γίνεται πύρινος, φωτοφόρος και αστερόεις, αποβάλλοντας κάθε σκιά της γήινης φθοράς.

Το φως δεν φωτίζει απλώς τον νεκρό.

Τον αφυπνίζει.

Η ακτίνα του Ηλίου γίνεται η οδός της αναβάσεως· η γέφυρα ανάμεσα στον άνθρωπο και στον Αιθέρα της Αρρήτου Ενάδος του Υψίστου Διός.

Και έτσι ο τύμβος Καστά αποκαλύπτεται ως η Λίθινη λειτουργία των Ορφικών Μυστηρίων· ως υπόγειο κοσμογράφημα της ιερής πορείας της ψυχής: από τη Γη στη Σελήνη, από τη Σελήνη στον Ήλιο, και από τον Ήλιο στο άρρητο και αθάνατο Φως του Αιθέρος.

Διότι για εμάς τους Ορφικούς ο άνθρωπος δεν γεννήθηκε για να παραμείνει στη σκόνη.

Είναι τέκνο Της Γης και Του Αστερόεντος Ουρανού.

Φέρει μέσα του τη μνήμη Των Άστρων και τη σφραγίδα Του Νοητού Φωτός.

Και όταν ολοκληρωθεί ο ιερός κύκλος των γενέσεων και των καθάρσεων, τότε ο θείος Νους, απαλλαγμένος πλέον από τα δεσμά της ύλης και της θνητής περιπλανήσεως, ανέρχεται ως πύρινη και αθάνατη ουσία προς Τον Αιθέρα της Αρρήτου Ενάδος Του Υψίστου Διός, επιστρέφοντας στην ουράνια πηγή από την οποία κάποτε κατήλθε.

Κέων Λοκρός Εσπέριος

Ιεροπρακτικός Κύκλος ΟΦΙΩΝ

Διαβάστε Περισσότερα...

Το αχειροποίητο άγαλμα Μόχο στην ΛΙΜΝΗ ΤΙΤΙΚΑΚΑ – Ο ΦΥΛΑΚΑΣ της ΥΔΑΤΙΝΗΣ ΠΟΛΗΣ

  Του μουσικού Φώτιου Τούμπανου

ΣΧΟΛΙΑ: Γιώργος Λεκάκης

Στα υψίπεδα της Τιτικάκα, εκεί όπου ο αέρας γίνεται λεπτός σαν μνήμη και το φως πέφτει πάνω στη γη με την καθαρότητα μιας πρώτης δημιουργίας, υπάρχει ένα σημείο που δεν το βρίσκεις σε χάρτες ούτε σε τουριστικούς οδηγούς. Είναι μια πλαγιά έξω από την επαρχία Moho[1], στην περιφέρεια Puno του Περου, κοντά στα σύνορα με την Βολιβία, στον -15ο παράλληλο [-15.372238661610021, -69.516780156881] ένα κομμάτι γης που ομοιάζει να ανασαίνει αργά, σαν να κρατάει μέσα του κάτι που δεν θέλει να ξυπνήσει.

Εκεί στέκει ένα άγαλμα, φτιαγμένο από τετράγωνες πέτρες, με πρόσωπο αυστηρό, γεωμετρικό, σαν να το έφτιαξε κάποιος που δεν δούλευε με χέρια αλλά με μνήμη. Η βάση του, μια πέτρινη μορφή που ομοιάζει με ηλιόγαμμα / γαμμάδιον / σβάστικα, δεν έχει καμμία σχέση με τα σκοτάδια της Ευρώπης. Είναι η Chacana, ο Σταυρός των Άνδεων(*), το σύμβολο που ενώνει τα τρία επίπεδα του κόσμου:

• τον ουρανό,
• την γη και
• τον Κάτω Κόσμο.

ΣΧΟΛΙΟ Γ. Λεκάκη: Κάθε Μάιο γίνεται η Γιορτή Jachakhana ή Chakana Cruz.

Οι Aymara λένε πως η chacana δεν είναι σύμβολο αλλά μηχανισμός [σ.σ: Μοχο / μοχλος / μοχθος], ένας τροχός που γυρίζει αργά, τόσο αργά που μόνο οι πέτρες μπορούν να τον ακούσουν. Και το άγαλμα, λένε, δεν είναι άγαλμα. Είναι φύλακας. Όχι φύλακας ανθρώπων, αλλά φύλακας ισορροπίας. Στέκει εκεί πάνω από 17.000 – 10.000 χρόνια, πολύ πριν οι Ίνκα, πολύ πριν οι Τιχουανάκο, πολύ πριν οι πρώτες φυλές των υψιπέδων μάθουν να χαράζουν γραμμές στο χώμα.

Οι γηραιότεροι Aymara ψιθυρίζουν πως το άγαλμα δεν το έφτιαξαν άνθρωποι. [σ.σ.: Και στην ελληνική παράδοση και στην χριστιανική υπάρχει η πίστη στο αχειροποίτο]. Το βρήκαν. Ή μάλλον, τους βρήκε αυτό. Γιατί εκεί, λένε, ήταν το σημείο όπου κάποτε κατέβηκαν οι Λευκοί Θεοί, οι σημερινοί Viracochas, όντα με τα ανοικτόχρωμα μάτια και τα μακριά μαλλιά, που ήρθαν από την Ανατολή, όχι από την θάλασσα αλλά από τον ουρανό.

Οι ιστορίες τους μοιάζουν με μύθο, αλλά έχουν κάτι παράξενα συγκεκριμένο: Ομιλούν για όντα που έφεραν γνώση, που δίδαξαν γεωμετρία, αστρονομία, γεωργία, και μετά χάθηκαν όπως ήρθαν, αφήνοντας πίσω τους πέτρες, που δεν έμοιαζαν με τίποτα ανθρώπινο. Και το άγαλμα του Moho, λένε, είναι μία από αυτές.

Όμως η ιστορία δεν τελειώνει εκεί. Γιατί πολύ πριν τους Aymara, πολύ πριν τους Ίνκα, πολύ πριν τους Viracochas, υπήρξαν άλλοι: Οι Μινύες / Μινωίτες . Ένας λαός της ανατολής, από τα νησιά του Αιγαίου, που ταξείδευε με κύματα, όχι μόνο θαλάσσια, αλλά και κοσμικά. Οι Μινύες, δεν ήταν απλώς ναυτικοί. Ήταν χαρτογράφοι του κόσμου, εξερευνητές που ακολουθούσαν τα ρεύματα της γης όπως άλλοι ακολουθούν τα ρεύματα της θάλασσας. Οι μύθοι τους μιλούν για:

• εκστρατείες που δεν έγιναν ποτέ γνωστές στην Ιστορία,
• ταξείδια που έφτασαν πέρα από τις Ηράκλειες Στήλες, πέρα από τον Ατλαντικό, σε τόπους όπου ο ήλιος ανέτειλε διαφορετικά.

Κάποιοι λένε πως οι Μινύες έφτασαν μέχρι την Εσπερία, την σημερινή ονομασία – Αμερική, πολύ πριν από κάθε γνωστό πολιτισμό. Όχι ως κατακτητές, αλλά ως παρατηρητές. Και πως άφησαν πίσω τους σημάδια, γεωμετρικά μοτίβα, πέτρινες μορφές που ομοιάζουν με τις δικές τους θεότητες. Οι Aymara έχουν μια λέξη γι’ αυτούς: Qhapac runa [σ.σ.: ρους, ροή, ελλ. ρουνιά = η ροή των δακρύων], οι άνθρωποι της δύναμης. Οι ιστορίες τους μιλούν για λευκόδερμους ταξειδιώτες που ήρθαν από την Ανατολή, που μιλούσαν μια γλώσσα με ήχους σαν νερό που τρέχει, που χάραζαν σύμβολα σε πέτρες και έδειχναν στους εντόπιους πώς να διαβάζουν τον ουρανό.

Και όταν οι Aymara δείχνουν το άγαλμα του Moho, λένε: «Αυτό δεν είναι δικό μας. Είναι παλαιότερο από εμάς. Παλαιότερο από όλους». Το άγαλμα έχει ύψος λίγο πάνω από 2 μ., αλλά η παρουσία του είναι μεγαλύτερη. Το πρόσωπό του είναι τετράγωνο, με μάτια σαν παράθυρα που κοιτούν όχι τον κόσμο αλλά μέσα από αυτόν. Η στάση του είναι άκαμπτη, σαν να περιμένει κάτι. Και η βάση του, η chacana, δεν είναι απλώς διακοσμητική. Είναι μηχανισμός [σ.σ: Μοχο / μοχλος / μοχθος]. Οι 4 προεξοχές της δεν δείχνουν τα σημεία του ορίζοντα, αλλά τις 4 κατευθύνσεις του χρόνου:

• το παρελθόν που δεν πέρασε,
• το παρόν που δεν σταματά,
• το μέλλον που δεν έρχεται, και
• τον κύκλο που τα ενώνει όλα.

Οι Aymara λένε πως όταν το φεγγάρι πέφτει πάνω στην chacana, το άγαλμα αλλάζει. Όχι ορατά. Αλλά κάτι μέσα του κινείται. Σαν να θυμάται. Σαν να ανασαίνει. Σαν να περιμένει την επιστροφή εκείνων που το έστησαν. Και εδώ μπαίνει ο μύθος των Μινύων. Γιατί οι Μινύες δεν ταξείδευαν μόνο με πλοία. Ταξείδευαν με κύματα ενέργειας, με ρεύματα που διαπερνούσαν την γη. Οι αρχαίοι Έλληνες μιλούσαν για «λεϊλάδες», γραμμές δύναμης που ενώνουν ιερούς τόπους. Οι Aymara μιλούν για ceques, γραμμές που ενώνουν huacas, ιερά σημεία της γης. Και όταν χαράξεις τους χάρτες των Μινύων και των Aymara, συμβαίνει κάτι παράξενο: οι γραμμές τους ταιριάζουν. Σαν να ακολουθούσαν τον ίδιο χάρτη. Σαν να γνώριζαν τα ίδια μυστικά. Σαν να μιλούσαν την ίδια γλώσσα της γης.

Το άγαλμα του Moho βρίσκεται ακριβώς πάνω σε μία από αυτές τις γραμμές. Μια γραμμή που ξεκινά από το νησί της Κρήτης, περνά από την Αίγυπτο, διασχίζει τον Ατλαντικό, αγγίζει την Καραϊβική και καταλήγει στα υψίπεδα της Τιτικάκα. Μια γραμμή που δεν μπορεί να είναι τυχαία. Οι Μινύες, λένε οι μύθοι, έφτασαν κάποτε εκεί. Και όταν είδαν την γη να ανασαίνει, όταν ένοιωσαν την ενέργεια της chacana, κατάλαβαν πως αυτός ο τόπος ήταν αρχαιότερος από κάθε πολιτισμό. Έτσι άφησαν πίσω τους ένα σημάδι. Ένα άγαλμα. Έναν φύλακα. Έναν μηχανισμό που θα περίμενε την επιστροφή τους. [σ.σ: Μοχο / μοχλος / μοχθος].

Οι Aymara λένε πως οι Λευκοί Θεοί δεν ήταν θεοί. Ήταν ταξειδιώτες. Ήταν οι ίδιοι οι Μινύες. Ήταν οι άνθρωποι που ήξεραν να διαβάζουν την γη όπως άλλοι διαβάζουν βιβλία. Και πως το άγαλμα του Moho είναι η απόδειξη. Όχι γιατί ομοιάζει με κάτι ελληνικό. Αλλά γιατί δεν ομοιάζει με τίποτα άλλο. Είναι ξένο. Είναι αρχαίο. Είναι τεχνολογικό με τρόπο που δεν ταιριάζει σε κανέναν γνωστό πολιτισμό της περιοχής.

Οι πέτρες του είναι κομμένες με ακρίβεια που δεν εξηγείται. Η γεωμετρία του είναι υπερβολικά καθαρή. Η βάση του είναι υπερβολικά συμμετρική. Και το πιο παράξενο: ο προσανατολισμός του δεν ταιριάζει με τον ήλιο της Τιτικάκα. Ταιριάζει με τον ήλιο του Αιγαίου. Σαν να το έστησε κάποιος που ήξερε έναν άλλο ουρανό. Οι επιστήμονες που το είδαν δεν μπόρεσαν να το χρονολογήσουν με ασφάλεια. Οι πέτρες είναι παλιές, αλλά η κατασκευή ομοιάζει νεότερη. Ή παλαιότερη. Ή κάτι ανάμεσα.

Οι Aymara γελούν όταν τους ρωτούν. «Το άγαλμα είναι πάνω από 17.000 χρονων», λένε. «Αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι μόνο 17.000 χρονων. Είναι όσο παλαιά είναι η γη». – σ.σ.: Κάτι θέλουν να πουν με αυτό, δεν κυριολεκτούν.

Και όταν τους ρωτούν ποιος το έφτιαξε, απαντούν: «Εκείνοι που θα επιστρέψουν». Την νύχτα, όταν ο άνεμος περνά πάνω από την chacana, ακούγεται ένας ήχος. Σαν χαμηλό βουητό. Σαν αναπνοή. Σαν μηχανή που ξυπνά. [σ.σ: Μοχο / μοχλος / μοχθος].

Κάποιοι λένε πως το άγαλμα δεν είναι πέτρα. Είναι κάτι άλλο. Κάτι που μοιάζει με πέτρα αλλά δεν είναι. Κάτι που περιμένει. Κάτι που θυμάται. Κάτι που δεν έχει τελειώσει το έργο του. Και τότε, όταν το φεγγάρι πέφτει πάνω του, η chacana δεν μοιάζει πια με σβάστικα. Μοιάζει με τροχό [σ.σ: Μοχο / μοχλος / μοχθος]. Με ήλιο. Με μηχανισμό [σ.σ: Μοχο / μοχλος / μοχθος] που γυρίζει αργά, αόρατα, μέσα στον κόσμο. Μοιάζει με κάτι που δεν ανήκει ούτε στους Aymara ούτε στους Μινύες ούτε στους Λευκούς Θεούς. Μοιάζει με κάτι που ανήκει σε όλους. Και σε κανέναν.

Και το άγαλμα, εκεί, στη σιωπή των υψιπέδων, συνεχίζει να κοιτάζει. Όχι τον κόσμο. Αλλά αυτό που έρχεται.

Και συνεχίζουμε!

ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 12.5.2026.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:

[1] Η περιοχή και η πόλη στην γλώσσα αϊμάρα λέγεται Muju. Η πόλη ευρίσκεται ΒΑ. της λίμνης Τιτικάκα στο οροπέδιο Κολάο. Είναι γνωστή και ως ο «Κήπος του Αλτιπλάνο», λόγω των πολλών λουλουδιών που κοσμούν τα σπίτια της. Πανηγυρίζει της Υψώσεως του Σταυρού(*) (Τάτα Εξάλτο), κάθε 14 Σεπτεμβρίου! Επίσης ιδιαιτέρως εορτάζεται το καρναβάλι(**)και η εορτη Κοραβασιρι.

• Χωριό με το ίδιο όνομα (Μοχός) υπάρχει και στο Ηράκλειο Κρήτης, στους πρόποδες του όρους Κεφάλα, στον 35ο παράλληλο [35.26424224984636, 25.42223586409638]! – στις βενετικές απογραφές αναφέρεται ως Mogho. Με δημοτική κρήνη – δεξαμενή ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Με Λαογραφικό Μουσείο. Και σημαντικό και ιδιαίτερο πανηγύρι της Αποκριάς(**), το «Ξυνόχοντρος και μουζουδιά» – αναβίωση παλαιού τοπικού εθίμου με ψήσιμο ζεστού παραδοσιακού ξυνόχοντρου και μεταμφίεσης με μουζουδιά. Και διήμερο πανηγύρι (14 – 15 Αυγούστου) της Παναγίας, με έκθεση εργόχειρων, υφαντών, κεντημάτων, πλεκτών, κ.ά.

arxeion-politismou.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Τι έκρυβε η θήκη δίπλα σε έναν σκελετό — συγκινητική ανακάλυψη στην Πομπηία

 

Το εκμαγείο του θύματος της έκρηξης, από το οποίο προέρχεται το αντικείμενο. [Credit: Αρχαιολογικό Πάρκο Πομπηίας]

Οι ιατρικές διαγνωστικές τεχνικές και η αρχαιολογία της αποκατάστασης κατέστησαν δυνατή την ταυτοποίηση του επαγγέλματος ενός από τα θύματα της έκρηξης του Βεζούβιου, εξήντα χρόνια μετά την αρχική ανασκαφή.

Πάνω από έξι δεκαετίες μετά τις ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν στο λεγόμενο Orto dei Fuggiaschi (Κήπος των Φυγάδων), μια νέα ανάλυση των υλικών που ανακτήθηκαν τότε κατάφερε να αποδώσει επαγγελματική ταυτότητα σε ένα από τα θύματα της ηφαιστειακής καταστροφής του 79 μ.Χ. που έθαψε αυτή τη ρωμαϊκή πόλη.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των ερευνών, που δημοσιοποιήθηκαν σήμερα από το Αρχαιολογικό Πάρκο της Πομπηίας, το άτομο αυτό ήταν πιθανότατα γιατρός, ο οποίος βρέθηκε στη μέση της τραγωδίας ενώ προσπαθούσε να διαφύγει μεταφέροντας διάφορα εργαλεία του επαγγέλματός του.

Η καμπή στην έρευνα προήλθε από τη μελέτη μιας μικρής θήκης που είχε παραμείνει κρυμμένη μέσα στο γύψο ενός ανθρώπινου εκμαγείου. Το εκμαγείο ανακαλύφθηκε κατά τη διάρκεια των ανασκαφών υπό τη διεύθυνση του Amedeo Maiuri το 1961.

Σε εκείνη την περιοχή, που τότε καταλαμβανόταν από έναν αμπελώνα, οι αρχαιολόγοι βρήκαν τα εκμαγεία δεκατεσσάρων ανθρώπων που χτυπήθηκαν από το πυροκλαστικό σύννεφο τη στιγμή που προσπαθούσαν απεγνωσμένα να σωθούν φεύγοντας από την πόλη.

Πρόσφατες αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν στα υλικά που φυλάσσονται στις αποθήκες του Αρχαιολογικού Πάρκου της Πομπηίας έφεραν στο φως μια προσωπική συλλογή εξαιρετικού ενδιαφέροντος. Η συλλογή περιλαμβάνει ένα μικρό κουτί από οργανικό υλικό με μεταλλικά στοιχεία, έναν υφασμάτινο σάκο που περιέχει χάλκινα και ασημένια νομίσματα, καθώς και μια σειρά εργαλείων που ταιριάζουν με ένα ιατρικό κιτ.

Η ανακαλυφθείσα θήκη του γιατρού.

[Credit: Αρχαιολογικό Πάρκο Πομπηίας]

Οι διαγνωστικές εξετάσεις, που πραγματοποιήθηκαν με ακτινογραφίες και αξονικές τομογραφίες στο Casa di Cura Maria Rosaria στην Πομπηία, αποκάλυψαν στο εσωτερικό της θήκης μια σχιστολιθική πλάκα που χρησιμοποιούνταν για την παρασκευή φαρμακευτικών ή καλλυντικών ουσιών, καθώς και μικρά μεταλλικά εργαλεία που μπορούν να ερμηνευθούν ως χειρουργικά εργαλεία.

Συνολικά, αυτά τα στοιχεία επιτρέπουν να υποτεθεί ότι το θύμα ήταν ιατρός, παρέχοντας έτσι μια σπάνια και εξαιρετικά πολύτιμη ένδειξη σχετικά με το επάγγελμα που ασκούσε στη ζωή του το συγκεκριμένο άτομο.

Η εφαρμογή προηγμένων διαγνωστικών τεχνολογιών, συμπεριλαμβανομένων των αξονικών τομογραφιών με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και των τρισδιάστατων ανακατασκευών, κατέστησε δυνατή την ανάλυση του περιεχομένου του εκμαγείου χωρίς να διακυβευθεί η φυσική του ακεραιότητα

 

 Αυτή η μεθοδολογική προσέγγιση ανοίγει νέες προοπτικές για τη μελέτη των καλουπιών της Πομπηίας και έχει επίσης αποκαλύψει μέχρι τώρα άγνωστες λεπτομέρειες σχετικά με την εξελιγμένη μηχανική δομή του μικρού κουτιού, το οποίο διέθετε ένα προηγμένο σύστημα κλειδώματος που λειτουργούσε με οδοντωτό τροχό.

Η έρευνα είναι το αποτέλεσμα μιας έντονα διεπιστημονικής συνεργασίας στην οποία συμμετείχαν αρχαιολόγοι, συντηρητές, ανθρωπολόγοι, αρχαιοβοτανολόγοι, νομισματολόγοι, ακτινολόγοι, ειδικοί στη διαγνωστική απεικόνιση και εμπειρογνώμονες στην ψηφιακή μοντελοποίηση. Το αποτέλεσμα δεν περιορίζεται στην ανάκτηση ενός αντικειμένου, αλλά καθιστά δυνατή την ανασύσταση μιας ιστορίας ζωής που διακόπηκε από την έκρηξη.

Ο διευθυντής του Αρχαιολογικού Πάρκου της Πομπηίας, Gabriel Zuchtriegel, δήλωσε: «Ήδη πριν από δύο χιλιάδες χρόνια, υπήρχαν εκείνοι που δεν ασκούσαν την ιατρική μόνο κατά τις ώρες εργασίας, αλλά ήταν απλά γιατροί ανά πάσα στιγμή, ακόμη και τη στιγμή της φυγής από την έκρηξη, που ματαιώθηκε από το πυροκλαστικό σύννεφο που πρόλαβε την ομάδα των φυγάδων που προσπαθούσαν να εγκαταλείψουν την πόλη μέσω της Πύλης της Nocera. Αυτός ο άνδρας μετέφερε τα εργαλεία του μαζί του, προκειμένου να είναι έτοιμος να ξαναχτίσει μια ζωή αλλού χάρη στο επάγγελμά του, αλλά ίσως και για να βοηθήσει άλλους. Αφιερώνουμε αυτή τη μικρή αλλά σημαντική ανακάλυψη σε όλες τις γυναίκες και τους άνδρες που σήμερα συνεχίζουν να ασκούν αυτό το επάγγελμα με εξαιρετικά υψηλό αίσθημα ευθύνης και προσφοράς προς την κοινότητα».

Πηγή: LBV Magazine

Διαβάστε Περισσότερα...

Φως στο μυστήριο εκατομμυρίων ετών: Γιατί σχεδόν όλοι είναι δεξιόχειρες;

  Μια νέα πρωτοποριακή μελέτη με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης ρίχνει φως σε ένα από τα πιο παράξενα παζλ της ανθρώπινης εξέλιξης, προτείνοντας ότι η καθολική επικράτηση των δεξιόχειρων στον πλανήτη οφείλεται σε δύο καθοριστικά χαρακτηριστικά του είδους μας: την όρθια στάση και τη δραματική επέκταση του ανθρώπινου εγκεφάλου.2

Περίπου το 90% των ανθρώπων σε κάθε πολιτισμό προτιμά το δεξί του χέρι, ένα ποσοστό μοναδικό στο ζωικό βασίλειο, καθώς οι μεγάλοι πίθηκοι παρουσιάζουν μόνο μια ήπια τάση χωρίς καθολική κυριαρχία.

Αναλύοντας δεδομένα από περισσότερα από 2.000 άτομα σε 41 διαφορετικά είδη πρωτευόντων, οι επιστήμονες εξέτασαν διάφορες υποθέσεις, όπως τη χρήση εργαλείων, τη διατροφή και το περιβάλλον, όμως ο άνθρωπος παρέμενε μια εξελικτική παραφωνία μέχρι τη στιγμή που εισήχθησαν στο μοντέλο η δίποδη βάδιση και το μέγεθος του εγκεφάλου.

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Δρ. Τόμας Πούσελ, ανακάλυψε ότι η ανάπτυξη της δεξιοχειρίας πραγματοποιήθηκε σε μια διαδικασία δύο σταδίων κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων ετών.

Σε πρώτο στάδιο, η υιοθέτηση της όρθιας στάσης και το περπάτημα στα δύο πόδια απελευθέρωσαν τα χέρια των προγόνων μας από την ανάγκη της μετακίνησης.

Νέες εξελικτικές πιέσεις

Αυτή η ανατομική αλλαγή, η οποία αποτυπώνεται στη σχέση του μήκους των χεριών σε σύγκριση με τα πόδια, δημιούργησε νέες εξελικτικές πιέσεις που ευνόησαν την εξειδίκευση και την ασύμμετρη χρήση των άνω άκρων για λεπτές χειρωνακτικές εργασίες.

Σε δεύτερο στάδιο, καθώς ο εγκέφαλος του γένους Homo μεγάλωνε και αναδιοργανωνόταν, η προτίμηση προς τη δεξιά πλευρά σταθεροποιήθηκε και ενισχύθηκε, οδηγώντας στο σημερινό ακραίο ποσοστό.

 Εξετάζοντας εξαφανισμένα είδη ανθρωπίνων ειδών, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι πρώιμοι πρόγονοι όπως ο Αρδιπίθηκος και ο Αυστραλοπίθηκος είχαν μάλλον ασθενή προτίμηση στο δεξί χέρι, παρόμοια με αυτή των σημερινών χιμπαντζήδων.

Ωστόσο, η τάση αυτή εντάθηκε σημαντικά με την εμφάνιση ειδών όπως ο Homo erectus και οι Νεάντερταλ.

Μια αξιοσημείωτη εξαίρεση στον κανόνα αποτελεί ο Homo floresiensis, ο λεγόμενος «Χόμπιτ» της Ινδονησίας, ο οποίος λόγω του μικρού του εγκεφάλου και του σώματος που ήταν προσαρμοσμένο τόσο για περπάτημα όσο και για σκαρφάλωμα, παρουσίαζε πολύ ασθενέστερη προτίμηση στο δεξί χέρι, επιβεβαιώνοντας τη θεωρία των επιστημόνων.

Παρά τη σημαντική αυτή ανακάλυψη, η μελέτη αφήνει ανοιχτά ερωτήματα για το μέλλον, όπως τον ρόλο που έπαιξε η ανθρώπινη κουλτούρα στη διατήρηση αυτής της τάσης, αλλά και τον λόγο για τον οποίο οι αριστερόχειρες συνεχίζουν να υπάρχουν διαχρονικά στον πληθυσμό.

tanea.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Αποκάλυψη σοκ: Οι Νεάντερταλ έκαναν οδοντιατρικές επεμβάσεις σε χαλασμένα δόντια

 

Πριν 59.000 χρόνια, ένας Νεάντερταλ υπέφερε από χαλασμένο τραπεζίτη και φαίνεται πως επιχείρησε «οδοντιατρική επέμβαση» με πέτρινο εργαλείο

Περίπου 59.000 χρόνια πριν, ένας Νεάντερταλ στη Σιβηρία υπέφερε από έντονο πονόδοντο, εξαιτίας ενός χαλασμένου τραπεζίτη στην κάτω γνάθο. Το δόντι του, που βρέθηκε στο σπήλαιο Τσαγκίρσκαγια, φέρει σαφή ίχνη «οδοντιατρικής επέμβασης» με τη χρήση μικρού πέτρινου εργαλείου, πιθανότατα για να καθαριστεί το χάλασμα και να ανακουφιστεί ο πόνος.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, το εύρημα αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι οι Νεάντερταλ είχαν την ικανότητα να πραγματοποιούν τέτοιου είδους «οδοντιατρικές εργασίες» χιλιάδες χρόνια πριν από τον σύγχρονο άνθρωπο. Η ανακάλυψη υπογραμμίζει τις τεχνικές και γνωστικές δεξιότητές τους, αποδεικνύοντας ότι διέθεταν πολύ πιο ανεπτυγμένες ικανότητες απ’ ό,τι θεωρούνταν έως σήμερα.

Το δόντι βρέθηκε στη νότια Σιβηρία, στην αριστερή όχθη του ποταμού Τσαρίς, στους πρόποδες της οροσειράς Αλτάι. Στο κέντρο του γομφίου εντοπίστηκε μια βαθιά τρύπα που φτάνει έως τον πολφό, όπου βρίσκονται τα νεύρα και τα αιμοφόρα αγγεία. Το σχήμα και τα ίχνη στο δόντι δείχνουν ότι πρόκειται για σκόπιμη επέμβαση και όχι για φυσική φθορά.

Ενδείξεις υποδεικνύουν πως ο Νεάντερταλ επέζησε για αρκετό διάστημα μετά τη θεραπεία, χρησιμοποιώντας κανονικά το δόντι του. Πειράματα σε σύγχρονα ανθρώπινα δόντια έδειξαν ότι παρόμοια τρύπα θα μπορούσε να δημιουργηθεί με ένα λίθινο εργαλείο, αντίστοιχο με αυτά που βρέθηκαν στο ίδιο σπήλαιο.

Η πρώτη γνωστή οδοντιατρική επέμβαση στην ιστορία

Η αρχαιολόγος Ξένια Κολομπόβα, από το Ινστιτούτο Αρχαιολογίας και Εθνογραφίας της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, χαρακτήρισε το εύρημα ως το παλαιότερο παράδειγμα «επεμβατικής οδοντιατρικής χειρουργικής». Όπως ανέφερε στη μελέτη που δημοσιεύεται στην επιστημονική επιθεώρηση PLOS One, «είναι σημαντικό, επειδή αποδεικνύει ότι οι Νεάντερταλ διέθεταν εξελιγμένες γνωστικές ικανότητες και μπορούσαν να σχεδιάσουν μια ιατρική στρατηγική».

Η ίδια επισήμανε ότι η διαδικασία απαιτούσε διάγνωση της πηγής του πόνου, επιλογή κατάλληλου εργαλείου και προσεκτική διάτρηση του δοντιού με ελεγχόμενες κινήσεις. Ο Νεάντερταλ που υποβλήθηκε στη θεραπεία ήταν ενήλικος, ωστόσο δεν κατέστη δυνατό να προσδιοριστεί το φύλο του.

Παράλληλα, έχουν εντοπιστεί στοιχεία πως οι Νεάντερταλ χρησιμοποιούσαν οδοντογλυφίδες για την απομάκρυνση υπολειμμάτων τροφής, δείχνοντας μια πρώιμη αντίληψη στοματικής υγιεινής.

Σύγκριση με τον Homo sapiens

Μέχρι σήμερα, το παλαιότερο δείγμα οδοντιατρικής επέμβασης είχε βρεθεί σε δόντι Homo sapiens στην Ιταλία, ηλικίας περίπου 14.000 ετών. Και εκεί, η κουφάλα είχε καθαριστεί με πέτρινο εργαλείο, αλλά η νέα ανακάλυψη μεταθέτει το χρονικό όριο δεκάδες χιλιάδες χρόνια πίσω.

Οι Νεάντερταλ, με τη στιβαρή σωματική τους διάπλαση και τα χαρακτηριστικά τόξα φρυδιών, ήταν ευφυείς και κοινωνικά οργανωμένοι. Χρησιμοποιούσαν σύνθετες τεχνικές στο κυνήγι, δημιουργούσαν τέχνη και είχαν αναπτύξει προφορική επικοινωνία. Εξαφανίστηκαν πριν από περίπου 40.000 χρόνια, αφήνοντας ωστόσο ίχνη DNA στους σύγχρονους ανθρώπους.

Η ζωή στην Τσαγκίρσκαγια και τα πειράματα των ερευνητών

Στην περιοχή της Τσαγκίρσκαγια, οι Νεάντερταλ έζησαν μεταξύ 59.000 και 49.000 ετών πριν από σήμερα. Εκεί τεμάχιζαν και κατανάλωναν κρέας βίσονα και αλόγου, ενώ έχουν βρεθεί και νεογιλά δόντια παιδιών, δείχνοντας ότι επρόκειτο για μόνιμη κοινότητα.

Η ερευνήτρια Λίντια Ζότκινα τόνισε ότι η επέμβαση θα ήταν εξαιρετικά επώδυνη χωρίς αναισθησία ή εξοπλισμό. «Νομίζω ότι είναι απόδειξη μιας εκπληκτικής δύναμης θέλησης», δήλωσε, εκφράζοντας τον θαυμασμό της για την αντοχή του ασθενούς.

Το άνοιγμα του τραπεζίτη κάλυπτε σχεδόν ολόκληρη τη μασητική επιφάνεια. Σύμφωνα με την Κολομπόβα, τα πειράματα έδειξαν ότι η πιο αποτελεσματική τεχνική ήταν η περιστροφική κίνηση με το χέρι, χρησιμοποιώντας μικρό λίθινο εργαλείο. Η Ζότκινα πραγματοποίησε τα δικά της πειράματα με εργαλείο από ίασπη, παρόμοιο με εκείνα που βρέθηκαν στο σπήλαιο.

Όπως πρόσθεσε, «υποθέσαμε επίσης ότι η κοιλότητα μπορεί να σφραγίστηκε με κάποια ουσία, όπως κερί», αν και δεν υπάρχουν ακόμη αποδείξεις για κάτι τέτοιο.

tanea.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

«ΜΑΘΟΥ»: Βρέθηκε αρχαίο ελληνικό μήνυμα σε βλήμα 2.100 ετών

  Η μολύβδινη βολίδα σφενδόνης από την αρχαία Ίππο, με την ελληνική επιγραφή «ΜΑΘΟΥ», που οι ερευνητές διαβάζουν ως σαρκαστικό μήνυμα προς τον εχθρό.

Μια μολύβδινη βολίδα σφενδόνης από την αρχαία Ίππο, κοντά στη Θάλασσα της Γαλιλαίας, φέρει την ελληνική επιγραφή «ΜΑΘΟΥ». Οι ερευνητές τη διαβάζουν ως σαρκαστικό μήνυμα προς τον εχθρό, κάτι σαν «πάρε το μάθημά σου», αποκαλύπτοντας μια απρόσμενα ανθρώπινη πλευρά του αρχαίου πολέμου: μαζί με το βλήμα ταξίδευε και ο χλευασμός.

Πριν από περίπου 2.100 χρόνια, κάποιος δεν ήθελε απλώς να χτυπήσει τον εχθρό. Ήθελε να του στείλει και μήνυμα.

Σε ανασκαφές στην αρχαία Ίππο, γνωστή και ως Hippos-Sussita, κοντά στη Θάλασσα της Γαλιλαίας, βρέθηκε μολύβδινη βολίδα σφενδόνης με ελληνική επιγραφή. Πάνω στο μικρό πολεμικό αντικείμενο διαβάζεται η λέξη «ΜΑΘΟΥ», μια προστακτική που οι ερευνητές ερμηνεύουν ως σαρκαστικό μήνυμα προς τον αντίπαλο: «μάθε», ή πιο ελεύθερα, «πάρε το μάθημά σου».

Το εύρημα παρουσιάστηκε σε μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Palestine Exploration Quarterly από τους Μάικλ Άιζενμπεργκ, Αρλέτα Κοβαλέφσκα και Γκρέγκορ Σταμπ. Σύμφωνα με τους ερευνητές, πρόκειται για έναν έως τώρα άγνωστο τύπο επιγραφής σε βολίδα σφενδόνης, που πιθανότατα λειτουργούσε ως σκωπτικό μήνυμα των υπερασπιστών της πόλης προς όσους επιχειρούσαν να την πολιορκήσουν.

Η βολίδα εντοπίστηκε το 2025 στη Νότια Νεκρόπολη της Ίππου, κοντά στην κοίτη του ρέματος Sussita, από όπου περνούσε αρχαίος δρόμος. Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό ότι εκτοξεύθηκε από τους υπερασπιστές της πόλης εναντίον επιτιθέμενων που ανέβαιναν προς την οχυρωμένη θέση.

 Η αρχαία Ίππος / Hippos-Sussita, χτισμένη σε ύψωμα ανατολικά της Θάλασσας της Γαλιλαίας, σε θέση με στρατηγικό έλεγχο των δρόμων της περιοχής.

Το αντικείμενο έχει αμυγδαλόσχημη μορφή, είναι κατασκευασμένο από χυτό μόλυβδο και έχει μήκος περίπου 3,2 εκατοστά και πλάτος 1,95 εκατοστά. Σήμερα ζυγίζει περίπου 38 γραμμάρια, αν και εκτιμάται ότι αρχικά έφτανε περίπου τα 45 γραμμάρια, καθώς φέρει φθορές από πρόσκρουση. Δεν πρόκειται, δηλαδή, για συμβολικό αντικείμενο ή απλή άσκηση γραφής, αλλά για βλήμα που φαίνεται πως χρησιμοποιήθηκε σε πραγματική σύγκρουση.

Η Ίππος ανήκε στη Δεκάπολη, το δίκτυο ελληνιστικών και αργότερα ρωμαϊκών πόλεων της περιοχής. Η θέση της, σε ύψωμα ανατολικά της Θάλασσας της Γαλιλαίας, της έδινε στρατηγικό έλεγχο στους δρόμους της περιοχής. Η ιστορία της συνδέεται με διαδοχικές συγκρούσεις της ελληνιστικής περιόδου, από την πτολεμαϊκή επιρροή μέχρι τη σελευκιδική κατάκτηση μετά τη μάχη του Πανείου, γύρω στο 199 π.Χ.

Οι μολύβδινες βολίδες σφενδόνης ήταν φθηνά αλλά αποτελεσματικά όπλα. Μπορούσαν να παραχθούν γρήγορα σε καλούπια και, στα χέρια έμπειρου σφενδονήτη, να πλήξουν στόχο από μεγάλη απόσταση. Σε πολλές περιοχές του αρχαίου κόσμου έχουν βρεθεί βολίδες με σύμβολα, ονόματα, θεότητες ή σύντομα μηνύματα.

Στην Ίππο έχουν εντοπιστεί συνολικά 69 μολύβδινες βολίδες σε 26 χρόνια ερευνών, μερικές διακοσμημένες με σκορπιό ή κεραυνό. Αυτή όμως είναι η πρώτη από την περιοχή με επιγραφή και η πρώτη γνωστή με τη λέξη «ΜΑΘΟΥ».

Αυτό κάνει το εύρημα ιδιαίτερα γοητευτικό. Δεν μας δείχνει μόνο την τεχνολογία του πολέμου, αλλά και τη γλώσσα του. Ένα μικρό κομμάτι μολύβδου μεταφέρει μια στιγμή αρχαίου ψυχολογικού πολέμου: την επιθυμία όχι απλώς να τραυματίσεις τον αντίπαλο, αλλά να τον χλευάσεις την ώρα που το βλήμα κατευθύνεται προς το μέρος του.

Η φράση έχει κάτι σχεδόν ανησυχητικά σύγχρονο. Σαν ένα αρχαίο πολεμικό σχόλιο, σύντομο, αιχμηρό, φτιαγμένο για να φτάσει μαζί με την πρόσκρουση. Οι ερευνητές το διαβάζουν ως τοπικό σαρκαστικό χιούμορ των υπερασπιστών της πόλης: μια ειρωνική προστακτική προς τον εχθρό, ένα «μάθε το μάθημά σου» χαραγμένο πάνω σε βλήμα.

Και ίσως γι’ αυτό η μικρή βολίδα από την Ίππο μοιάζει τόσο ζωντανή. Γιατί μέσα από ένα αντικείμενο πολέμου δεν σώζεται μόνο η βία, αλλά και η φωνή. Όχι μια μεγάλη επιγραφή σε μνημείο, όχι μια επίσημη αφήγηση νίκης, αλλά μια κοφτή, σχεδόν πικρόχολη φράση πάνω σε μόλυβδο: «ΜΑΘΟΥ».

Με στοιχεία από Palestine Exploration Quarterly, University of Haifa και Archaeology Magazine.

Διαβάστε Περισσότερα...