Τι απαιτούσε ο Νόμος για να γίνει κάποιος βουλευτής στην Αρχαία Αθήνα: Οι 4 όροι και η ποινή θανάτου

 

Διαβάζοντας κανείς τους όρους και τις αυστηρές προϋποθέσεις που ίσχυαν για να συμμετέχει κάποιος ενεργά στη διακυβέρνηση και τη νομοθετική εξουσία στην Αρχαία Αθήνα, αμέσως καταλαμβάνει το μεγαλείο αλλά και την υπευθυνότητα της Αθηναϊκής Δημοκρατίας.

Το Ελληνικό Δίκαιο που ίσχυε κατά τον 5ο π.Χ. αιώνα, δηλαδή το Δίκαιον του Χρυσού Αιώνα, βασιζόταν σε νόμους που έθεταν το δημόσιο συμφέρον πάνω από κάθε ατομικό όφελος. Αν ένας πολίτης ήθελε να γίνει μέλος των θεσμών της πόλης και να προτείνει νόμους, ο νόμος απαιτούσε τέσσερις βασικές και απαράβατες προϋποθέσεις.

Οι 4 απαράβατοι όροι του Νόμου στην Αρχαία Αθήνα

Για να κριθεί κάποιος ικανός και αξιοπρεπής ώστε να εκπροσωπεί τους συμπολίτες του, έπρεπε να περάσει από αυστηρό έλεγχο:

1. 1. Να είναι Αθηναίος πολίτης: Να έχει πλήρη πολιτικά δικαιώματα καταγωγή.
2. 2. Να κατέχει την Ελληνική θρησκεία και παιδεία: Αυτό που περιγραφόταν ως «όμαιμον, ομότροπον, ομόθρησκον».
3. 3. Να ΜΗΝ είναι κίναιδος: Ο νόμος απέκλειε όσους είχαν υποπέσει σε ηθικά παραπτώματα ή στερούνταν αξιοπρέπειας στην ιδιωτική τους ζωή, καθώς θεωρούνταν ευάλωτοι σε εκβιασμούς ή χρηματισμό.
4. 4. Πλήρης καταγραφή της περιουσίας του: Καταγραφόταν όλη η προσωπική και οικογενειακή του περιουσία, μέχρι και τα σανδάλια που φορούσε! Αυτό γινόταν για έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο, ο οποίος εξασφάλιζε ότι κανείς δεν θα ζημίωνε την πόλη χωρίς συνέπειες.

5. Η βαριά προσωπική ευθύνη του Νομοθέτη

   Οι νόμοι που εισάγονταν στην Εκκλησία του Δήμου για ψήφιση ήταν πάντα ονομαστικοί. Έφεραν, δηλαδή, ξεκάθαρα το όνομα του προτείνοντος. Εκείνος που είχε την πρωτοβουλία να προτείνει έναν νέο νόμο έπρεπε να είναι εξαιρετικά προσεκτικός

6. Όχι μόνο έπρεπε να έχει εξετάσει αν υπήρχε άλλος προγενέστερος νόμος που ρύθμιζε το ίδιο θέμα με διαφορετικό τρόπο, αλλά ήταν και προσωπικά υπεύθυνος για τα αποτελέσματα και τις συνέπειες του νόμου του.

   Αν κάποιος πρότεινε και ψήφιζε έναν νόμο ο οποίος αποδεικνυόταν οικονομικά ζημιογόνος για την Αθήνα, τότε το κράτος κατέσχετε από την καταγεγραμμένη περιουσία του όλο το ποσό κατά το οποίο ζημιώθηκε η πόλη!

   Από την κατάσχεση των σανδαλιών μέχρι την ποινή του θανάτου

   Η ευθύνη δεν σταματούσε εκεί. Αν η προσωπική περιουσία του νομοθέτη (ακόμα και τα καταγεγραμμένα σανδάλια του) δεν επαρκούσε για να καλύψει τη ζημιά της Αθήνας, τότε το ανεξόφλητο υπόλοιπο υποχρεωνόταν να το εξοφλήσει ο ίδιος **δουλεύοντας αναγκαστικά σε δημόσια έργα**.

   Το πιο συγκλονιστικό, όμως, αφορούσε την ηθική τάξη. Αν ο νόμος που πρότεινε και ψηφίστηκε αποδεικνυόταν ότι ζημίωνε ηθικά την Αθήνα ή υπονόμευε το πολίτευμα, η ποινή ήταν αμείλικτη και άμεση:

   «ΑΥΘΗΜΕΡΟΝ ΤΕΛΕΥΘΗΣΑΤΩ»
   (Να θανατώνεται την ίδια κιόλας ημέρα)

   Αυτός ο απόλυτος συνδυασμός προνομίου και ευθύνης ήταν που κράτησε την Αθηναϊκή Δημοκρατία στο επίκεντρο της παγκόσμιας  ιστορίας, δείχνοντας ότι η εξουσία στην αρχαιότητα δεν ήταν ασυλία, αλλά μια ενδεχομένως θανάσιμη ευθύνη απέναντι στο σύνολο.

7. hellas-now.com

Διαβάστε Περισσότερα...

Ο χρυσός κόσμος του Νέστορα: Τα ευρήματα που αλλάζουν όσα ξέραμε για τους Μυκηναίους (PHOTOS)

  Ανάμεσα σε χρυσά κοσμήματα, βασιλικά σύμβολα εξουσίας, περίτεχνα όπλα και αντικείμενα που ταξίδεψαν από την Αίγυπτο και τη Μεσοποταμία, η Πύλος του Νέστορα ζωντανεύει ξανά στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Η μεγάλη έκθεση «Η Πύλος του Νέστορα – Ένα μυκηναϊκό βασίλειο αποκαλύπτεται» δεν παρουσιάζει απλώς αρχαιολογικά ευρήματα· αφηγείται την ιστορία ενός ολόκληρου κόσμου που βρέθηκε στο απόγειο της δύναμής του πριν από περισσότερα από 3.000 χρόνια.

Ο βασιλιάς που πέρασε από τον μύθο στην ιστορία

Ο Νέστορας, ο σοφός βασιλιάς της Πύλου που γνωρίζουμε από τα ομηρικά έπη, υπήρξε μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της μυκηναϊκής εποχής. Σύμφωνα με τον Όμηρο, συμμετείχε στην εκστρατεία της Τροίας και θεωρούνταν ένας από τους ισχυρότερους ηγεμόνες του ελληνικού κόσμου, αμέσως μετά τον Αγαμέμνονα.

Η έκθεση επιχειρεί να γεφυρώσει τον μύθο με τα ιστορικά δεδομένα, παρουσιάζοντας τα ευρήματα που αποκαλύπτουν το εύρος της πολιτικής, στρατιωτικής και οικονομικής ισχύος του βασιλείου της Πύλου.

Ο Γρύπας Πολεμιστής και ο τάφος που συγκλόνισε την αρχαιολογία

Ανάμεσα στα σημαντικότερα εκθέματα ξεχωρίζουν οι θησαυροί του περίφημου «Γρύπα Πολεμιστή», του ηγεμόνα που θεωρείται πρόδρομος της δυναστείας του Νέστορα. Ο ασύλητος τάφος του ανακαλύφθηκε το 2015 στον Άνω Εγκλιανό από τους Αμερικανούς αρχαιολόγους Σάρον Στόκερ και Τζακ Ντέιβις, προκαλώντας παγκόσμιο ενδιαφέρον.

Το όνομά του προήλθε από ένα ελεφαντοστέινο πλακίδιο με παράσταση γρύπα, του μυθικού πλάσματος με σώμα λιονταριού και κεφάλι αετού. Τα κτερίσματα που συνόδευαν τον νεκρό αποκάλυψαν έναν ηγεμόνα με τεράστια επιρροή, στενές σχέσεις με τον μινωικό κόσμο και πρόσβαση σε πολυτελή αγαθά από ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.

Το αρχαιότερο στέμμα που έχει βρεθεί ποτέ

Αναμφισβήτητα ένα από τα πιο εντυπωσιακά εκθέματα είναι το αρχαιότερο γνωστό στέμμα που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα στον ελλαδικό χώρο. Πρόκειται για ένα χάλκινο διάδημα με χρυσό «αστέρι-άνθος» στην κορυφή, το οποίο χρονολογείται μεταξύ 1630 και 1520 π.Χ. και βρέθηκε στο Μυρσινοχώρι Μεσσηνίας.

Το εύρημα θεωρείται εξαιρετικής σημασίας, καθώς αποτυπώνει τις πρώτες μορφές βασιλικής εικονογραφίας που επηρέασαν μεταγενέστερα σύμβολα εξουσίας σε ολόκληρο τον αρχαίο κόσμο. Για δεκαετίες παρέμενε στις αποθήκες της Εφορείας Αρχαιοτήτων, μέχρι που συντηρήθηκε και αναδείχθηκε ως ένα από τα σημαντικότερα αντικείμενα της έκθεσης.

Χρυσά ξίφη, πολύτιμα κοσμήματα και αντικείμενα κύρους

Η έκθεση φιλοξενεί αριστουργήματα μεταλλοτεχνίας και κοσμηματοποιίας που αποδεικνύουν το υψηλό επίπεδο τεχνογνωσίας των Μυκηναίων. Ξεχωρίζουν χρυσά ξίφη με σκηνές λιονταριών, περίτεχνοι σφραγιδόλιθοι, χρυσές αλυσίδες, ασημένια κύπελλα, χάλκινα αγγεία και το περίφημο κράνος από χαυλιόδοντες αγριογούρουνου, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σύμβολα της μυκηναϊκής πολεμικής αριστοκρατίας.

Παράλληλα, τα ευρήματα αποκαλύπτουν ότι ο καλλωπισμός και η προσωπική φροντίδα δεν αποτελούσαν αποκλειστικά γυναικεία υπόθεση, αλλά συνδέονταν άμεσα και με την εικόνα των ανδρών της άρχουσας τάξης.

Όταν η Πύλος συνομιλούσε με την Αίγυπτο και τη Μεσοποταμία

Ένα από τα πιο συναρπαστικά στοιχεία της έκθεσης είναι οι αποδείξεις για τις διεθνείς επαφές του μυκηναϊκού βασιλείου. Πολύτιμα αντικείμενα από την Αίγυπτο και τη Μεσοποταμία βρέθηκαν στην Πύλο, επιβεβαιώνοντας ότι η περιοχή αποτελούσε μέρος ενός εκτεταμένου δικτύου εμπορίου και πολιτιστικών ανταλλαγών.

Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν χρυσά περίαπτα με την αιγυπτιακή θεά Αθώρ, καθώς και ένα εντυπωσιακό μπλε γυάλινο περίαπτο με την ανατολική θεότητα Ιστάρ. Τα αντικείμενα αυτά μαρτυρούν την έντονη εξωστρέφεια της Πύλου και τη σύνδεσή της με τα μεγάλα κέντρα της Ανατολικής Μεσογείου.

Οι πινακίδες της Γραμμικής Β και το οργανωμένο κράτος των Μυκηναίων

Η έκθεση φωτίζει επίσης τον τρόπο λειτουργίας του μυκηναϊκού κράτους. Κοντά στην είσοδο του ανακτόρου του Νέστορα βρέθηκαν πήλινες πινακίδες γραμμένες στη Γραμμική Β, οι οποίες προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τη διοικητική οργάνωση, την οικονομία και τη διαχείριση των πόρων της εποχής.

Πρόκειται για μερικά από τα παλαιότερα γραπτά τεκμήρια που έχουν βρεθεί στην ηπειρωτική Ελλάδα και αποτελούν βασική πηγή γνώσης για τον μυκηναϊκό πολιτισμό.

Μια έκθεση που αφηγείται την περιπέτεια της ανασκαφής

Πέρα από τα εντυπωσιακά εκθέματα, η έκθεση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ίδια την αρχαιολογική έρευνα. Φωτογραφίες από ανασκαφές, ημερολόγια αρχαιολόγων, σχέδια και αρχειακό υλικό επιτρέπουν στον επισκέπτη να παρακολουθήσει τη διαδρομή ενός ευρήματος από τη στιγμή της ανακάλυψής του μέχρι την ερμηνεία και την έκθεσή του στο μουσείο.

Στο τέλος της διαδρομής προβάλλεται ειδικό ντοκιμαντέρ αφιερωμένο στις ανασκαφές της Πύλου, ολοκληρώνοντας μια εμπειρία που αναδεικνύει όχι μόνο τον πλούτο των Μυκηναίων, αλλά και τη διαρκή αξία της αρχαιολογικής έρευνας.

Διαβάστε Περισσότερα...

Τύμβος Καστά: Το πραγματικό μνημείο είναι η διαχρονική ανεπάρκεια του πολιτικού προσωπικού των Σερρών

 

Τύμβος Καστά: Το πραγματικό μνημείο είναι η διαχρονική ανεπάρκεια του πολιτικού προσωπικού των Σερρών

Υπάρχουν στιγμές που η πραγματικότητα είναι τόσο αποκαλυπτική, ώστε δεν χρειάζεται ούτε πολιτική ανάλυση ούτε μεγάλα λόγια. Αρκεί μια εικόνα.

Και η εικόνα στον Τύμβο Καστά είναι αμείλικτη.

Ένα μνημείο μοναδικής αρχαιολογικής αξίας, παγκόσμιας εμβέλειας, που θα μπορούσε να αποτελεί σημείο αναφοράς για ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, εξακολουθεί να προσεγγίζεται από… χωματόδρομο.

Ναι, χωματόδρομο..!!!

Αυτός ο δρόμος δεν είναι απλώς ένα τεχνικό έργο που δεν έγινε. Είναι το πιο αυθεντικό μνημείο της ανικανότητας, της αδιαφορίας, της μικροπολιτικής και της μιζέριας που χαρακτηρίζει εδώ και δεκαετίες το πολιτικό προσωπικό των Σερρών.

Γιατί δεν μιλάμε για έλλειψη χρημάτων. Δεν μιλάμε για κάποιο σύνθετο τεχνικό έργο. Μιλάμε για τα απολύτως στοιχειώδη. Για μια αξιοπρεπή πρόσβαση σε ένα μνημείο που έκανε ολόκληρο τον πλανήτη να στρέψει το βλέμμα του στην Αμφίπολη.

Κι όμως, δώδεκα χρόνια μετά την ανακάλυψη που συγκλόνισε τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, το μόνο που κατάφεραν οι κάθε λογής αρμόδιοι είναι να παράγουν δεκάδες δηλώσεις, εκατοντάδες φωτογραφίες και χιλιάδες υποσχέσεις.

Έργα; Ελάχιστα.

Το πολιτικό προσωπικό του νομού απέτυχε παταγωδώς να μετατρέψει τον Τύμβο Καστά σε αναπτυξιακό μοχλό για τις Σέρρες. Απέτυχε να διεκδικήσει. Απέτυχε να συνεργαστεί. Απέτυχε να σχεδιάσει. Και, το χειρότερο, απέτυχε ακόμη και να ντραπεί.

Ιδιαίτερη θέση σε αυτή τη θλιβερή εικόνα κατέχει ο Δήμος Αμφίπολης. Είναι αδιανόητο ο δήμος που φιλοξενεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας να επιτρέπει αυτή την εικόνα εγκατάλειψης. Ο περιβάλλων χώρος με ξερά χόρτα, η πρόχειρη αισθητική και η απαράδεκτη πρόσβαση συνθέτουν μια εικόνα που δεν προσβάλλει μόνο τον τόπο, αλλά και την κοινή λογική.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, οι γνωστοί «παράγοντες» συνεχίζουν να παρελαύνουν κατά καιρούς από τον χώρο. Υπουργοί, βουλευτές, περιφερειάρχες, αντιπεριφερειάρχες, δήμαρχοι, αυτοδιοικητικοί, υπηρεσιακοί παράγοντες. Έρχονται, φωτογραφίζονται, χαμογελούν μπροστά στις κάμερες, κάνουν δηλώσεις για τον πολιτισμό και φεύγουν.

Δεν αισθάνονται ούτε την παραμικρή αμηχανία όταν περνούν από τον χωματόδρομο;

Δεν αντιλαμβάνονται ότι κάθε μέτρο αυτής της διαδρομής είναι μια δημόσια καταδίκη της δικής τους ανεπάρκειας;

Η αλήθεια είναι σκληρή.

Ο Τύμβος Καστά δεν έγινε ποτέ εθνική προτεραιότητα. Έγινε εργαλείο επικοινωνίας. Έγινε φόντο για δελτία Τύπου, προεκλογικές επισκέψεις και δημόσιες σχέσεις. Μόλις έσβησαν τα φώτα της δημοσιότητας, έσβησε και το ενδιαφέρον.

Και έτσι, ένα μνημείο που θα μπορούσε να αποτελεί σύμβολο πολιτισμού, ανάπτυξης και εξωστρέφειας, μετατράπηκε σε σύμβολο κρατικής εγκατάλειψης και τοπικής πολιτικής αποτυχίας.

Αυτός ο χωματόδρομος δεν οδηγεί μόνο στον Τύμβο Καστά.

Οδηγεί κατευθείαν στη χρεοκοπία μιας ολόκληρης πολιτικής νοοτροπίας.

Και αν το ίδιο το μνημείο μπορούσε να μιλήσει, δεν θα ζητούσε άλλες υποσχέσεις, ούτε άλλες κορδέλες εγκαινίων.

Θα ζητούσε το αυτονόητο: ανθρώπους αντάξιους της ιστορίας που καλούνται να υπηρετήσουν.

Υ.Γ. Η κριτική δεν αφορά τις εργασίες αποκατάστασης του ίδιου του μνημείου, οι οποίες, σύμφωνα με τις μέχρι σήμερα πληροφορίες, έχουν πλέον εισέλθει σε φάση υλοποίησης με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, έστω και ύστερα από χρόνια καθυστερήσεων. Αφορά την συνολική εικόνα που αντικρίζει σήμερα ο επισκέπτης , δώδεκα χρόνια μετά : τον χωματόδρομο, την εγκατάλειψη του περιβάλλοντος χώρου και την αδυναμία των αρμοδίων να διασφαλίσουν ούτε τα στοιχειώδη για ένα μνημείο παγκόσμιας ακτινοβολίας. Για τα υπόλοιπα… ιδωμεν.

Γράφει ο Πασχάλης Θ. Τόσιος

Παρατηρητής Σερρών

Διαβάστε Περισσότερα...

Το μυστικό της Σκωτίας: Γιατί οι ακτές της είναι γεμάτες αρχαιοελληνικά ονόματα;

 

Η Αρχαία Δύναμη που Άλλαξε την Ιστορία

Η Σκωτία, μια χώρα με πλούσια  ιστορία και επιβλητικά τοπία, κρύβει στις ονομασίες των τόπων της μια απρόσμενη σύνδεση με την αρχαία Ελλάδα. Πέρα από τους μύθους και τις θρυλικές ιστορίες, μια προσεκτική ματιά στα τοπωνύμια αποκαλύπτει μια γλωσσική γέφυρα που διασχίζει χιλιετίες, υποδηλώνοντας πιθανές επαφές και επιρροές που χάνονται στα βάθη του χρόνου.

Η ιδέα ότι η Σκωτία μπορεί να έχει αρχαιοελληνικά τοπωνύμια φαντάζει αρχικά παράδοξη. Ωστόσο, η ετυμολογία ορισμένων ονομάτων, ειδικά σε παράκτιες και νησιωτικές περιοχές, υποδηλώνει μια βαθύτερη σύνδεση που ξεπερνά τη σύμπτωση. Αυτή η ανακάλυψη όχι μόνο εμπλουτίζει την  ιστορική μας κατανόηση, αλλά προσφέρει και μια νέα οπτική για την παγκόσμια διάδοση του ελληνικού πολιτισμού.

Γλωσσικά Αποτυπώματα: Από την Αρχαία Ελλάδα στη Σκωτία

Πολλά από τα τοπωνύμια που έχουν εντοπιστεί στη Σκωτία, κυρίως στις δυτικές ακτές και τα νησιά, φέρουν μια ηχητική και εννοιολογική συγγένεια με αρχαίες ελληνικές λέξεις. Αυτό υποδηλώνει ότι οι «ονοματοθέτες» μπορεί να ήταν αρχαίοι Έλληνες ναυτικοί, έμποροι ή εξερευνητές που έφτασαν σε αυτές τις μακρινές περιοχές.

Ας δούμε μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα:

• Ayr: Μια παραθαλάσσια πόλη στα νοτιοδυτικά της Γλασκώβης, η ονομασία της οποίας παραπέμπει στην ελληνική λέξη «αέρας» ή «αέρηδες», περιγράφοντας εύστοχα την εκτεθειμένη γεωγραφική της θέση.
• Gigha: Ένα νησί που ηχεί σαν τη λέξη «Γίγας», υποδηλώνοντας ίσως κάτι το επιβλητικό ή μεγάλο.
• Jura: Ένα άλλο νησί, το όνομα του οποίου είναι πανομοιότυπο με το ελληνικό νησί των Κυκλάδων, Γιούρα.
• Colonsay: Η ονομασία αυτού του νησιού μπορεί να κρύβει την ελληνική λέξη «Κολώνα», ενώ στο αγγλικό λεξικό αποδίδεται και ως «αποικία», μια έννοια που συνδέεται άμεσα με την ελληνική ναυτική εξάπλωση.
• Iona: Ένα νησί που εύκολα παραπέμπει στον «Ίωνα», τον μυθικό πρόγονο των Ιώνων, υποδηλώνοντας την παρουσία αρχαίων Ελλήνων ταξιδευτών.
• Achill: Μια πόλη-λιμάνι που φέρει ηχητική ομοιότητα με το «Αχιλλεύς» ή «Αχίλλειον», πιθανόν δοσμένη προς τιμήν του Ομηρικού ήρωα.
• Easdale: Ένας θαλάσσιος δίαυλος που ερμηνεύεται ως «το πέρασμα του Αίαντα», ενός άλλου σημαντικού Ομηρικού ήρωα.
• Kirkisbowl και Aris aig: Τοπωνύμια που φέρουν «Ομηρικές» αναφορές, όπως «το κύπελλον της Κίρκης».
• Cori, Couros, Troon, Helen’s burg: Ονομασίες που παραπέμπουν σε «Κόρη», «Κούρος», «Τρώων» και «Ελένης κάστρον» αντίστοιχα, θυμίζοντας αρχαίες ελληνικές παραλιακές ζώνες.
• Treshnish Isles: Ένα σύμπλεγμα τριών νησιών, όπου το «Treshnish» μπορεί να είναι παραφθορά του «Τρία Νησιά», δημιουργώντας έναν λεκτικό πλεοονασμό όταν προστίθεται το αγγλικό «Isles».
• Gometra: Η ονομασία της ακτής απέναντι από τα Treshnish Isles, που φαίνεται να προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «Γη» και «Μέτρο».
• Thurso: Μια πόλη-λιμάνι στη Βόρεια Σκωτία, το όνομα της οποίας μπορεί να συνδέεται με την αρχαία ελληνική λέξη «Θύρσος» ή να παραπέμπει στην αρχαία μεσογειακή πόλη Ταρσό.

• Η «Καλυδωνία» και η Μυκηναϊκή Εξάπλωση

  Μια από τις πιο γνωστές αρχαίες ονομασίες της Σκωτίας είναι η «Καλυδωνία». Ενώ η λέξη αυτή δεν έχει συγκεκριμένη έννοια στην αγγλική γλώσσα, παραπέμπει άμεσα στην αρχαία ελληνική πόλη Καλυδώνα, στην περιοχή του Μεσολογγίου, η οποία ήταν παραθαλάσσια και συνδέεται με μυθικές μορφές όπως ο Οινέας και ο Διομήδης.

• Αυτά τα τοπωνύμια, που αφορούν κυρίως παράκτιες και νησιωτικές περιοχές, ενισχύουν την υπόθεση ότι οι «ονοματοθέτες» ήταν μετα-Ομηρικοί αρχαίοι Έλληνες ναυτικοί, έμποροι και εξερευνητές. Πιθανότατα έφτασαν σε αυτές τις περιοχές για εμπορικούς σκοπούς, αναζητώντας μέταλλα όπως ο κασσίτερος από τις περίφημες «Κασσιτερίδες νήσους». Η απουσία αντίστοιχων τοπωνυμίων στην ενδοχώρα υποδηλώνει ότι δεν είχαν τη δυνατότητα ή τη διάθεση να εισχωρήσουν βαθύτερα.

  Η «Τρισκελίδα» και η Έννοια του «Clan»

  Ένα ακόμα εντυπωσιακό στοιχείο είναι η σημασία του Isle of Man, η περίφημη «Τρισκελίδα», ένα διακοσμητικό σύμβολο που κοσμούσε αρχαίες ελληνικές ασπίδες. Η επιλογή αυτού του συμβόλου από τους κατοίκους του νησιού, πιθανώς ως ανάμνηση «θρυλικών» προγόνων, υποδηλώνει μια άμεση σύνδεση με την ελληνική ναυτική παρουσία.

• Επιπλέον, η λέξη «CLAN», που σημαίνει «γένος» και είναι τόσο σημαντική για τους Σκωτσέζους, έχει εντοπιστεί σε πελασγικές επιγραφές με την έννοια του «κλώνου» ή «υιού». Αυτή η γλωσσική συγγένεια, αν και απαιτεί περαιτέρω έρευνα, υποδηλώνει μια πιθανή προϊστορική σύνδεση με τους Πελασγούς, τους «Δίους» προγόνους των Ελλήνων.

• Συμπέρασμα

  Η παρουσία ελληνικών τοπωνυμίων και γλωσσικών αποτυπωμάτων στη Σκωτία αποτελεί ένα συναρπαστικό πεδίο έρευνας. Ενώ ορισμένες θεωρίες μπορεί να είναι αντικείμενο συζήτησης, η πληθώρα των ενδείξεων υποδηλώνει ότι η αρχαία ελληνική επιρροή έφτασε πολύ πιο βόρεια από ό,τι πιστεύαμε. Αυτή η γλωσσική κληρονομιά μας υπενθυμίζει την παγκόσμια εμβέλεια του ελληνικού πολιτισμού και την αδιάκοπη περιέργεια των αρχαίων Ελλήνων να εξερευνήσουν τον κόσμο, αφήνοντας το ανεξίτηλο στίγμα τους ακόμα και στα πιο απρόσμενα μέρη.

  Συχνές Ερωτήσεις

  • Ποια είναι η σχέση της «Καλυδωνίας» με την Ελλάδα; Η αρχαία αυτή ονομασία της Σκωτίας παραπέμπει ευθέως στην αρχαία ελληνική παραθαλάσσια πόλη Καλυδώνα στην περιοχή του Μεσολογγίου.
  • Γιατί υπάρχουν ελληνικά τοπωνύμια μόνο στις ακτές της Σκωτίας; Διότι οι ονοματοθέτες ήταν κυρίως αρχαίοι ναυτικοί, έμποροι και εξερευνητές που προσέγγισαν τα νησιά και τις ακτές για εμπορικούς σκοπούς, χωρίς να εισχωρήσουν στην ενδοχώρα.

  Τι πρέπει να κρατήσετε

  • Πολλά σκωτσέζικα νησιά και λιμάνια (όπως Jura, Ayr, Iona, Achill) κρύβουν ισχυρές αρχαιοελληνικές και ομηρικές ετυμολογικές ρίζες.
  • Το διάσημο σύμβολο «Τρισκελίδα» στο Isle of Man κοσμούσε τις ασπίδες των αρχαίων Ελλήνων πολεμιστών.
  • Η λέξη «Clan» παρουσιάζει γλωσσική συγγένεια με πελασγικές επιγραφές, υποδηλώνοντας βαθιές προϊστορικές συνδέσεις.
  • hellas-now.com

Διαβάστε Περισσότερα...

Η υστεροφημία στην αρχαία Ελλάδα

 

Ο άνθρωπος διασφαλίζει τη συνέχεια του ονόματός του στο χρόνο μέσω της υστεροφημίας του, της εξιστόρησης των ανδραγαθημάτων του από τις κατοπινές γενιές. 

Μέσω της διαιώνισης της ταυτότητάς του στο μέλλον δεν περνάει το όνομά του στη λήθη. Υπό αυτή την έννοια, η υστεροφημία αποτελεί υποκατάστατο της αθανασίας.

 Ο άνθρωπος, έχοντας επίγνωση ότι δεν δύναται να ζήσει για πάντα, το μέγιστο στο οποίο μπορεί να αποβλέπει προς αυτή την κατεύθυνση είναι οι πράξεις του να ηχούν στην αιωνιότητα. Στην αρχαία Ελλάδα η υστεροφημία ήταν το αποκορύφωμα της καταξίωσης ενός ανθρώπου, η ανεξίτηλη σφραγίδα των θριάμβων του.

Ο ηρωικός κώδικας στα ομηρικά έπη

Θεμελιώδεις αξίες του ηρωικού κώδικα όπως αυτός διαγράφεται στα ομηρικά έπη είναι η ανδρεία, η αιδώς, το καθήκον προς την πατρίδα και η υστεροφημία. Η υστεροφημία είναι η αθάνατη φήμη που ακολουθεί τον ήρωα μετά τον θάνατό του. Σύμφωνα με τον Fowler, ο έπαινος και ο θαυμασμός συνιστούν την κινητήριο δύναμη πίσω από τον ηρωισμό, καθώς συμβάλλουν στο να αντιμετωπίσει ο ήρωας τον θάνατο με αταραξία και να διαπιστώσει ότι ο θάνατος στο πεδίο της μάχης είναι κατά πολύ προτιμότερος από την ατίμωση. Οι ήρωες του ομηρικού κόσμου έχουν ένα εσωτερικό σφρίγος που τους προσφέρει σωματική και πνευματική υπεροχή έναντι των άλλων ανθρώπων.

Ένδοξος θάνατος

Αναμφισβήτητα ο ένδοξος θάνατος είναι για τους αρχαίους Έλληνες ο πιο σπουδαίος τρόπος για την απόκτηση της υστεροφημίας. Η ηρωική έξοδος από τη ζωή καταγράφει με ανεξίτηλο μελάνι τον θανόντα στη συλλογική μνήμη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα απαράμιλλης γενναιότητας, είναι ο Αχιλλέας, ο οποίος γνώριζε ότι το αντιστάθμισμα για τον πρόωρο θάνατό του ήταν η υστεροφημία του. Ένα ακόμη παράδειγμα, αποτελεί ο Λεωνίδας και οι τριακόσιοι Σπαρτιάτες που έπεσαν ηρωικά μαχόμενοι τον περσικό κίνδυνο. Η μάχη των Θερμοπυλών μνημονεύεται παγκοσμίως ως γεγονός της αξεπέραστης γενναιότητας των Σπαρτιατών, που “έπεσαν” στη μάχη πολεμώντας έναν υπεράριθμο εχθρό. Συνάγεται το συμπέρασμα ότι ο ηρωικός θάνατος προερχόταν από την αυτοθυσία και την αυταπάρνηση του μαχόμενου, ο οποίος άφηνε την τελευταία του πνοή στο πεδίο της μάχης, αφοσιωμένος στην υπεράσπιση της πατρίδας του.

Διάκριση σε αθλητικούς αγώνες

Μία αδιαμφισβήτητη μορφή κοινωνικής καταξίωσης και υστεροφημίας ήταν η διάκριση σε αθλητικούς αγώνες. Ο νικητής θεωρούταν ότι ενσάρκωνε τα ύψιστα αγαθά της πειθαρχίας, ομορφιάς, ενέργειας και χάρης. Οι αρετές του νικητή δεν ήταν απλώς ζήτημα της τεχνικής του επιδεξιότητας αλλά συνδέονταν και με πιο ήπια προσόντα όπως την αυτοσυγκράτηση, τη νομιμότητα και την ησυχία. Το πέρασμά τους στην αθανασία πραγματοποιούταν μέσω της ανέγερσης αδριάντα και της αφιέρωσης επινίκιων ύμνων. Οι ποιητές Βακχυλίδης, Σιμωνίδης και Πίνδαρος ύμνησαν με τα συνθέματά τους τους τις νίκες αυτές.

Η λυρική ποίηση και η σχέση της με την υστεροφημία

Αντιλαμβανόμενοι την αξία της υστεροφημίας, αριστοκράτες, βασιλείς και τύραννοι ανέθεταν σε καταξιωμένους ποιητές να συνθέσουν ποιήματα που μετά θάνατον θα τους έθεταν στο βάθρο της αθανασίας της μνήμης τους. Έναντι αδράς αμοιβής, οι ποιητές αναλάμβαναν τη σύνθεση επίνικων και εγκωμίων, μέσω των οποίων εξήραν τις αρετές των παραγγελιοδοτών, εξυμνούσαν τις οικογένειές τους για την ισχύ και το ένδοξο παρελθόν αλλά και τη μεγάλη περιουσία τους. Ο διακεκριμένος ποιητής Πίνδαρος, συνέθετε επίνικους για γνωστές προσωπικότητες της εποχής, όπως για παράδειγμα τον τύραννο των Συρακουσών, Ιέρωνα. Ως εκ τούτου, οι επινίκιοι ύμνοι δεν αφορούσαν μόνο σε νίκες αθλητών, αλλά και σε πρόσωπα υψηλού κύρους.

Ο μύθος του Ιξίωνα

Μεταξύ των αριστοκρατικών κύκλων της αρχαιότητας ήταν γνωστή η δύναμη της υστεροφημίας, όχι μόνο για το ίδιο το τιμώμενο πρόσωπο αλλά και για τους απογόνους του. Κανένας δεν επιθυμούσε να κατάγεται από γονέα με κακή φήμη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Κένταυρος, γιος του αξιοκατάκριτου Ιξίωνα, που δεν έλαβε ευχή από τις Χάριτες λόγω των ανοσιουργημάτων του πατέρα του. Ο βασιλιάς της Θεσσαλίας Ιξίων δολοφόνησε τον πεθερό του και εκδιώχθηκε από την τοπική κοινωνία ζώντας ως απόκληρος. Κάποια στιγμή κατέφυγε ως ικέτης στο ναό του Δία. Ο Δίας τον συγχώρησε και τον έφερε στον Όλυμπο να ζήσει μαζί με τους θεούς. Όμως ο Ιξίων ερωτεύτηκε την Ήρα, διαπράττοντας δεύτερη κατά συρροή ύβρη. Οι θεοί τιμώρησαν την αχαριστία του δένοντάς τον σε έναν τροχό που γύριζε αενάως. Ο γιος του, Κένταυρος, περιθωριοποιήθηκε κοινωνικά λόγω της διπλής ύβρεως του πατέρα του. Εξαιτίας του στιγματισμού του δεν μπόρεσε να δημιουργήσει οικογένεια με γυναίκα αλλά μόνο με φοράδες, από το σμίξιμο με τις οποίες προήλθαν οι Κένταυροι. Ο εν λόγω μύθος είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας κατάστασης αντίθετης της υστεροφημίας.

Επίλογος

Η υστεροφημία στην αρχαία Ελλάδα, όπως διαφαίνεται από τη συμπερασματική κατάληξή μας, εξύψωνε τον άνθρωπο σε ένα επίπεδο υψηλότερο από αυτό των συνανθρώπων του και τον καθιστούσε σύμβολο αρετής και ηθικής αριστείας.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για το άρθρο:

Easterling, P., E., Knox, B., M., W. (2008). Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας. Επιμ. Α. Στεφάνη, μτφρ. Ν. Κονόμη, Χρ. Γκρίμπα, Μ. Κονόμη. Αθήνα: Δημ. Ν. Παπαδήμα.

Fowler, R. (2004). The Cambridge Companion to Homer. Cambridge University Press.

Montanari, F. (2008). Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας – από τον 8 αι. π.Χ. έως τον 6ο αι. μ.Χ. Επιμ. Δ. Ιακώβ, Α. Ρεγκάκος, μτφρ. Σ. Κουτράκης, Δ. Κουκουζίκα, Κ. Σιββά. Θεσσαλονίκη: University Studio Press.

Πηδιά, Ε. (2013). Φιλολογική ανάλυση ραψωδίας Ζ. Ανακτήθηκε στις 04-03-2023 από https://archeia.moec.gov.cy/sm/441/iliada_rapsodia_z_ypostiriktiko_yliko.pdf

Φωτ ΑΡΧΕΙΟ ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΜΩΝ

Πηγή://www.maxmag.gr/Αναστασία Ιωσηφίδου

Διαβάστε Περισσότερα...