Ο άτρωτος από σίδερο άνδρας, ένας από τους ισχυρότερους κατοίκους της γης, ήταν γυναίκα!

 -

Του Γιώγου Λεκάκη

Η Καινίς / Καινή[1] ήταν μια νέα γυναίκα από την Θεσσαλία, κόρη του Άτρακος (του Πηνειού) ή του Ελάτου / Ελάθου / Ελάσου και της Ιππέας.

Έμεινε στην ιστορία για δυο ρόλους: Τον ερωτικό και τον ηρωικό:

Η Καινίς παρέμενε ανύπαντρη, παρά τους πολυάριθμους μνηστήρες της. Αλλά πλάγιασε συναινετικώς (κατ’ άλλους με αποπλάνηση) με τον θεό Ποσειδώνα, για να της εκπληρώσει μια ευχή[2]: Επειδή ήταν «ιερό θέμα» για εκείνην η παρθενία και το να μην κάνει παιδιά, να της χαρίσει ένα τρομερό δώρο: Την ατρωτότητα. Έτσι την μεταμόρφωσε σε αδάμαστο και άτρωτο από σίδερο άνδρα[3]. Όταν της εκπλήρωσε την ευχή της, εκείνη απάντησε: «Αυτή η πράξη βίας ξυπνά μέσα μου μια μεγάλη επιθυμία: να μην μου ξανασυμβεί ποτέ κάτι τέτοιο. Ας μην είμαι πια γυναίκα! Με αυτό, Ποσειδώνα, μου δίνεις τα πάντα»! Η Καινίς, λοιπόν, συνέχισε τον βίο της ως άνδρας, με θεϊκή πανοπλία.

• Κατ’ άλλην εκδοχή, η Καινίς εκ του Ποσειδώνος έτεκε τον Καινέα.

Ο Καινεύς με ασπίδα, μάχεται με Κενταυρο. Αττική μελανόμορφη λήκυθος, 520–510 π.Χ.

Ο Καινεύς / Καινέας έγινε βασιλιάς των Λαπιθών.[4] Αδελφός του ο γενναίος ιππεύς Ίσχυς / Ίσχιος καθώς και ο Αργοναύτης Πολύφημος, ο Δωτίας ή Δώτιος και ο μάντης Άμπυκος. Ζούσε στο όρος Όθρυς (οροσειρά-όριο Θεσσαλίας-Στερεάς), στην πόλη Γόρτυς. Διέταξε τον λαό του να λατρέψει ένα δόρυ, που είχε στήσει στην αγορά, ως θεό.[5] Διέταξε τον λαό του να προσκυνούν το όπλο, αντί τους θεούς. Έλαβε μέρος στην Αργοναυτική Εκστρατεία και στο κυνήγι του Καλυδώνιου Κάπρου.

• Κατ’ άλλους, ήταν οπαδός ή μία υπόσταση του θεού Άρη.

Έγινε ένας άτρωτος Λαπίθης, ο οποίος στην Μάχη Λαπιθών – Κενταύρων στους γάμους του Πειρίθου, εσκότωσε 5 Κενταύρους! Κατά την διάρκεια της μάχης, μάλιστα, αρκετοί κένταυροι ανέφεραν ειρωνικώς την υπερανδρική φύση[6] της μητρός του Καινέα (ή και του ιδίου ως προερχομένου από γυναίκα-άνδρα):

• «Bella relinque viris[7] – Άφησε τους πολέμους στους άνδρες» (λέγει ο Κένταυρος Λατρεύς), και
• «Superamur ab uno vixque viro? – Θα νικηθούμε από έναν μόνον άνδρα, που μόλις έγινε άντρας;» (λέγει ο Κένταυρος Μόνιχος).

Ο Νέστωρ επικαλέστηκε την γνωριμία του μαζί του – έναν από τους «ισχυρότερους κατοίκους της γης»! Οι ακροατές του Νέστορος έμειναν έκπληκτοι από την «καινοτομία του θαύματος» της αλλαγής φύλου (“monstri novitate”) – ο δε Αχιλλεύς[8] ιδιαιτέρως επέμενε να ακούσει αυτήν την ιστορία.

Ο Καινεύς ήταν πατέρας του Κορώνου, του Φώκου και του Πρίασου – και παππούς του Λεοντέα, αρχηγού των Λαπιθών[9]. Ο Κόρωνος μάλιστα γέννησε υιόν, τον οποίο επίσης ονόμασε Καινέα (Καινεύς Β΄).

Και αφού δεν μπορούσε να τραυματιστεί από μέταλλο:

• εξοντώθηκε μόνον όταν καταπλακώθηκε από πέτρες και τεράστια ύλη, από μεγάλα κλαδιά ή κορμούς πεύκων ή πράσινων ελάτων. Τότε «άνοιξε η γη και τον κατάπιε» και βυθίστηκε στα Τάρταρα. Βυθίσθηκε όρθιος μέσα στην γη, κάτω από το βάρος της ύλης [ΣΧΟΛΙΟ: ιδού τι παθαίνει όποιος αγαπά μόνον την ύλη)… Ο Καινέας καρφώθηκε όρθιος στο έδαφος, όπως το λατρευτικό δόρυ που έστησε. Από τιμωρία του Δία ή του Απόλλωνος για αυτή την βλασφημία.
• Ή αιχμαλωτίσθηκε και τάφηκε κάτω από τόνους χώμα
• Ή συνελήφθη και αυτοκτόνησε.

Σύμφωνα με τον μάντη Μόψο, μεταμορφώθηκε σε ένα μοναδικό πουλί, στο χρώμα της κίτρινης σκουριάς, ίσως τον φοίνικα.

Έτσι λατρεύθηκε ως χθόνια θεότητα.

Ήταν μια από τις μορφές που συναντά ο Αινείας στον Κάτω Κόσμο μεταμορφωμένο ξανά σε παρθένο (Βιργ. «Αινειάς»).

• Η ιστορία είναι παλαιοτάτη, αφού η αρχαιότερη σωζόμενη απεικόνιση του Καινέα είναι σε ένα μικρό χάλκινο ανάγλυφο ελληνικής τέχνης του 7ου αιώνα π.Χ. από το Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας. Σε ένα ετρουσκικό μελανόμορφο αγγείο, του 500 π.Χ., ο Καινευς δεν απεικονίζεται με ασπίδα, αλλά οπλισμένος με δύο σπαθιά. Ήταν ο πρώτος τύπος πολεμιστή με δύο σπαθιά ανά χείρας. Ο Καινεύς απεικονίζεται και στο «αγγείο Φρανσουά». Η δε μάχη των Λαπιθών με τους Κένταυρους αποδίδεται σε πολλά έργα τέχνης, όπου απεικονίζεται βέβαια και ο Καινέας.

«Περὶ Καινέως» αναφέρει και ο Παλαίφατος

«Καινέα φασὶν ὅτι ἄτρωτος ἦν. ὅστις δὲ ὑπο λαμβάνει ἄτρωτον εἶναί τινα ἀπὸ σιδήρου ἄνθρωπον ὄντα, ματαιάζει. ἡ δὲ ἀλήθεια ἔχει ὧδε. Καινεὺς ἦν ἀνὴρ Θετταλὸς τὸ γένος, ἀγαθὸς τὰ πολεμικὰ καὶ ἐπιστήμων τοῦ μάχεσθαι· γενόμενος δὲ ἐν πολλαῖς μάχαις οὐδέποτε ἐτρώθη, οὐδὲ ὅτε Λαπίθαις συμμαχῶν πρὸς Κενταύρους ἀπέθανεν· ἀλλὰ συλλαβόντες αὐτόν, μόνον κατέχωσαν, καὶ οὕτως ἐτελεύτησεν. ἔλεγον οὖν οἱ Λαπίθαι, ἀνελόμενοι τὸν νεκρὸν αὐτοῦ καὶ εὑρόντες μὴ τετρωμένον τὸ σῶμα, “Καινεὺς τόν τε ἄλλον βίον ἄτρωτος ἦν καὶ ἀπέθανεν ἄτρωτος”». Απόδοση Γ. Λεκάκη: Λένε ότι ο Καινεύς ήταν άτρωτος. Όποιος όμως πιστεύει ότι μπορεί ένας άνθρωπος να είναι άτρωτος στα σιδερένια όπλα, ματαιοπονεί / πλανάται. Η αλήθεια είναι η εξής: Ο Καινέας ήταν Θεσσαλός στην καταγωγή, γενναίος πολεμιστής και πολύ έμπειρος στην τέχνη του πολέμου. Αν και συμμετείχε σε πολλές μάχες, δεν τραυματίστηκε ποτέ. Ακόμη και όταν, πολεμώντας στο πλευρό των Λαπιθών εναντίον των Κενταύρων, έχασε την ζωή του, δεν σκοτώθηκε από τραύματα. Οι αντίπαλοί του τον συνέλαβαν και τον καταπλάκωσαν με χώμα· έτσι πέθανε. Γι’ αυτό οι Λαπίθες, όταν πήραν το σώμα του και διαπίστωσαν ότι δεν έφερε κανένα τραύμα, έλεγαν: «Ο Καινέας ήταν άτρωτος σε όλην του την ζωή και πέθανε άτρωτος».

• Ο αρχαίος Έλλην κωμικός συγγραφέας Αντιφάνης[10] (408; – 334 π.Χ.) είχε γράψει κωμωδία με τίτλο «Κενεύς».

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης “Ελληνικη Μυθολογία”. Γ. Λεκάκης “Παραδόσεις των λαών”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 30.8.2003.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• Ομ. Ιλιάς 1,264 και 266. Ησίοδος «Κατάλογος Γυναικών», απόσπασμα 87 και Ψευδο-Ησίοδος «Ασπίδα του Ηρακλή», 179. Απολλόδ. Επ. 1.22. Ψευδο-Απολλόδωρος «Μυθολογική Βιβλιοθήκη» Ι,9,16. Απόλλ. Ρόδιος «Αργον.» I,57 και Σχόλ. Απολ. Ρ. σελ. 12.6. Ασπ. Ηρ. 179. Διόδ. Σικ. 4/37.3. Ηράκλειτος ο Αλληγοριστής «Απίστ.» 3. Ηρόδοτος, V,92. Παυσ. 5/10.8. Πίνδαρος, απόσπασμα 167, Bergk. Σχόλ. Πλάτ. Νόμ. 944d. Στησίχορος «Το Κυνήγι Κάπρου», fr. 222. Φλέγων FGrH 2b 257F απόσπ. 36.331-335.
• Οβ. «Μεταμ.» VIII 305, XII 12.189-209 / 459–521. Βιργ. «Αιν.», VI, 448 f. Αντ. Λιβ. Μετ. 17.4. Υγίν. μύθ. 14.3-4, 14.19, 173.3.
• Lecocq Fr. “Caeneus auis unica (Ovide: Mét. 12, 532) est-il le phénix?” στο Le phénix et son Autre. Poétique d’un myth – des origines au XVI e siècle, εκδ. Universitaires de Rennes, Rennes, 2013.
• Northrop Ch. «Caeneus and Heroic (Trans)Masculinity in Ovid’s Metamorphoses», στο Arethusa 53, τ. 1, 2020.
• Patsi-Garin E. «Επίτομο λεξικό Ελληνικής Μυθολογίας», εκδ. Χ. Πάτση, Αθήνα, 1969.
• Robertson M. «The Hero with Two Swords», στο Journal of the Warburg and Courtauld Institutes 15, τ. 1/2, 1952.
• Visser Edz. «Kaineus» στο Der Neue Pauly (DNP), τ. 2, εκδ. Metzler, Stuttgart, 1997.
• Waldner K. «Geburt und Hochzeit des Kriegers. Geschlechterdifferenz und Initiation in Mythos und Ritual der griechischen Polis», εκδ. De Gruyter, Berlin / New York 2000.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] ρήμα: καινόω (< καινὸς) = μεταβάλλω, ἀλλάσσω / αλλάζω, τὰ ἐπιβουλεύματα  ἐπὶ γλώσσης – παθ., ἐπὶ πολιτικῶν μεταβολῶν· καινοῦσθαι τὰς διανοίας, κλίσιν εἰς νεωτερισμοὺς καὶ μεταβολὰς ἐν τῇ πολιτείᾳ ἔχειν. ΙΙ. = ἐγκαινίζω, κάμνω τὰ ἐγκαίνια οἰκοδομῆς. ΙΙΙ. ἀνακαινίζω, ἀνανεώνω, καινίζω. – ΠΗΓΗ: Δίων Κ. 47. 4. Διον. Ἁλ. π. Θουκ. 21. και 1.71, 3.82. Ἡρόδ. 2.100. Συλλ. Ἐπιγρ. 8790.

• Με το όνομα Καινίας υπάρχει και Ταραντίνος φιλόσοφος, οπαδός του Πυθαγόρα (Ιάμβλ. 36.267). Και Πολεμιστής στον Επτά επί Θήβας πόλεμο, όπου σκοτώθηκε από τον Θηβαίο Αίμο (Στάτ. Θηβ. 7.644).

[2] ΠΗΓΗ: Φλέγων Τράλλεων (παραδοξογράφος του 2ου αι.), Ησίοδος.

[3] Και άλλες φορές αναφέρεται η αλλαγη φύλου στην ελληνική μυθολογία: Τειρεσίας, Ίφις, Μήστρα, Κάλλω, κ.ά. – βλ. Γ. Λεκάκης «Και εγχειρήσεις αλλαγής φύλου στην αρχαία Ελλάδα!» εφημ. Έθνος της Κυριακής», 24.8.2003.

[4] Πρόγονος του Κύψελου από την Κόρινθο από την πλευρά του πατέρα του.

[5] ΠΗΓΗ: Ακουσίλαος από το Άργος, μυθογράφος του 6ου αιώνα π.Χ. Οβιδίου «Μεταμορφώσεις», ΧΙΙ, 171-209, 459-525.

[6] Σήμερα από τους ξένους αυτό διαβάζεται ως τρανσεξουαλικότητα.

[7] virtus = αρετή, γενναιότητα < vir = άνδρας, άνθρωπος.

[8] Σημειώνεται πως ο ίδιος είχε μεταμφιεστεί σε γυναίκα για να αποφύγει στον πόλεμο.

[9] ΠΗΓΗ: Ομ. Ιλιάς Α 262-268.

[10] Ο Αντιφάνης, ήταν ένας από τους σημαντικότερους (μαζί με τον Άλεξί και τον Εύβουλο), εκπροσώπους της αττικής «μέσης» κωμωδίας. Ήλθε στην Αθήνα, και άρχισε να γράφει γύρω στο 387 π.Χ. Ήταν ένας παραγωγικός συγγραφέας: Έγραψε 260 – 365 κωμωδιες! Καμμία από αυτές δεν έχει διασωθεί ολόκληρη! Περισσότερες από 200 είναι γνωστές μόνο ως τίτλοι ή από εκτενή αποσπάσματα που αναφέρει ο Αθήναιος.

arxeion-politismou.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Τι απαιτούσε ο Νόμος για να γίνει κάποιος βουλευτής στην Αρχαία Αθήνα: Οι 4 όροι και η ποινή θανάτου

 

Διαβάζοντας κανείς τους όρους και τις αυστηρές προϋποθέσεις που ίσχυαν για να συμμετέχει κάποιος ενεργά στη διακυβέρνηση και τη νομοθετική εξουσία στην Αρχαία Αθήνα, αμέσως καταλαμβάνει το μεγαλείο αλλά και την υπευθυνότητα της Αθηναϊκής Δημοκρατίας.

Το Ελληνικό Δίκαιο που ίσχυε κατά τον 5ο π.Χ. αιώνα, δηλαδή το Δίκαιον του Χρυσού Αιώνα, βασιζόταν σε νόμους που έθεταν το δημόσιο συμφέρον πάνω από κάθε ατομικό όφελος. Αν ένας πολίτης ήθελε να γίνει μέλος των θεσμών της πόλης και να προτείνει νόμους, ο νόμος απαιτούσε τέσσερις βασικές και απαράβατες προϋποθέσεις.

Οι 4 απαράβατοι όροι του Νόμου στην Αρχαία Αθήνα

Για να κριθεί κάποιος ικανός και αξιοπρεπής ώστε να εκπροσωπεί τους συμπολίτες του, έπρεπε να περάσει από αυστηρό έλεγχο:

1. 1. Να είναι Αθηναίος πολίτης: Να έχει πλήρη πολιτικά δικαιώματα καταγωγή.
2. 2. Να κατέχει την Ελληνική θρησκεία και παιδεία: Αυτό που περιγραφόταν ως «όμαιμον, ομότροπον, ομόθρησκον».
3. 3. Να ΜΗΝ είναι κίναιδος: Ο νόμος απέκλειε όσους είχαν υποπέσει σε ηθικά παραπτώματα ή στερούνταν αξιοπρέπειας στην ιδιωτική τους ζωή, καθώς θεωρούνταν ευάλωτοι σε εκβιασμούς ή χρηματισμό.
4. 4. Πλήρης καταγραφή της περιουσίας του: Καταγραφόταν όλη η προσωπική και οικογενειακή του περιουσία, μέχρι και τα σανδάλια που φορούσε! Αυτό γινόταν για έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο, ο οποίος εξασφάλιζε ότι κανείς δεν θα ζημίωνε την πόλη χωρίς συνέπειες.

5. Η βαριά προσωπική ευθύνη του Νομοθέτη

   Οι νόμοι που εισάγονταν στην Εκκλησία του Δήμου για ψήφιση ήταν πάντα ονομαστικοί. Έφεραν, δηλαδή, ξεκάθαρα το όνομα του προτείνοντος. Εκείνος που είχε την πρωτοβουλία να προτείνει έναν νέο νόμο έπρεπε να είναι εξαιρετικά προσεκτικός

6. Όχι μόνο έπρεπε να έχει εξετάσει αν υπήρχε άλλος προγενέστερος νόμος που ρύθμιζε το ίδιο θέμα με διαφορετικό τρόπο, αλλά ήταν και προσωπικά υπεύθυνος για τα αποτελέσματα και τις συνέπειες του νόμου του.

   Αν κάποιος πρότεινε και ψήφιζε έναν νόμο ο οποίος αποδεικνυόταν οικονομικά ζημιογόνος για την Αθήνα, τότε το κράτος κατέσχετε από την καταγεγραμμένη περιουσία του όλο το ποσό κατά το οποίο ζημιώθηκε η πόλη!

   Από την κατάσχεση των σανδαλιών μέχρι την ποινή του θανάτου

   Η ευθύνη δεν σταματούσε εκεί. Αν η προσωπική περιουσία του νομοθέτη (ακόμα και τα καταγεγραμμένα σανδάλια του) δεν επαρκούσε για να καλύψει τη ζημιά της Αθήνας, τότε το ανεξόφλητο υπόλοιπο υποχρεωνόταν να το εξοφλήσει ο ίδιος **δουλεύοντας αναγκαστικά σε δημόσια έργα**.

   Το πιο συγκλονιστικό, όμως, αφορούσε την ηθική τάξη. Αν ο νόμος που πρότεινε και ψηφίστηκε αποδεικνυόταν ότι ζημίωνε ηθικά την Αθήνα ή υπονόμευε το πολίτευμα, η ποινή ήταν αμείλικτη και άμεση:

   «ΑΥΘΗΜΕΡΟΝ ΤΕΛΕΥΘΗΣΑΤΩ»
   (Να θανατώνεται την ίδια κιόλας ημέρα)

   Αυτός ο απόλυτος συνδυασμός προνομίου και ευθύνης ήταν που κράτησε την Αθηναϊκή Δημοκρατία στο επίκεντρο της παγκόσμιας  ιστορίας, δείχνοντας ότι η εξουσία στην αρχαιότητα δεν ήταν ασυλία, αλλά μια ενδεχομένως θανάσιμη ευθύνη απέναντι στο σύνολο.

7. hellas-now.com

Διαβάστε Περισσότερα...

Ο χρυσός κόσμος του Νέστορα: Τα ευρήματα που αλλάζουν όσα ξέραμε για τους Μυκηναίους (PHOTOS)

  Ανάμεσα σε χρυσά κοσμήματα, βασιλικά σύμβολα εξουσίας, περίτεχνα όπλα και αντικείμενα που ταξίδεψαν από την Αίγυπτο και τη Μεσοποταμία, η Πύλος του Νέστορα ζωντανεύει ξανά στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Η μεγάλη έκθεση «Η Πύλος του Νέστορα – Ένα μυκηναϊκό βασίλειο αποκαλύπτεται» δεν παρουσιάζει απλώς αρχαιολογικά ευρήματα· αφηγείται την ιστορία ενός ολόκληρου κόσμου που βρέθηκε στο απόγειο της δύναμής του πριν από περισσότερα από 3.000 χρόνια.

Ο βασιλιάς που πέρασε από τον μύθο στην ιστορία

Ο Νέστορας, ο σοφός βασιλιάς της Πύλου που γνωρίζουμε από τα ομηρικά έπη, υπήρξε μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της μυκηναϊκής εποχής. Σύμφωνα με τον Όμηρο, συμμετείχε στην εκστρατεία της Τροίας και θεωρούνταν ένας από τους ισχυρότερους ηγεμόνες του ελληνικού κόσμου, αμέσως μετά τον Αγαμέμνονα.

Η έκθεση επιχειρεί να γεφυρώσει τον μύθο με τα ιστορικά δεδομένα, παρουσιάζοντας τα ευρήματα που αποκαλύπτουν το εύρος της πολιτικής, στρατιωτικής και οικονομικής ισχύος του βασιλείου της Πύλου.

Ο Γρύπας Πολεμιστής και ο τάφος που συγκλόνισε την αρχαιολογία

Ανάμεσα στα σημαντικότερα εκθέματα ξεχωρίζουν οι θησαυροί του περίφημου «Γρύπα Πολεμιστή», του ηγεμόνα που θεωρείται πρόδρομος της δυναστείας του Νέστορα. Ο ασύλητος τάφος του ανακαλύφθηκε το 2015 στον Άνω Εγκλιανό από τους Αμερικανούς αρχαιολόγους Σάρον Στόκερ και Τζακ Ντέιβις, προκαλώντας παγκόσμιο ενδιαφέρον.

Το όνομά του προήλθε από ένα ελεφαντοστέινο πλακίδιο με παράσταση γρύπα, του μυθικού πλάσματος με σώμα λιονταριού και κεφάλι αετού. Τα κτερίσματα που συνόδευαν τον νεκρό αποκάλυψαν έναν ηγεμόνα με τεράστια επιρροή, στενές σχέσεις με τον μινωικό κόσμο και πρόσβαση σε πολυτελή αγαθά από ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.

Το αρχαιότερο στέμμα που έχει βρεθεί ποτέ

Αναμφισβήτητα ένα από τα πιο εντυπωσιακά εκθέματα είναι το αρχαιότερο γνωστό στέμμα που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα στον ελλαδικό χώρο. Πρόκειται για ένα χάλκινο διάδημα με χρυσό «αστέρι-άνθος» στην κορυφή, το οποίο χρονολογείται μεταξύ 1630 και 1520 π.Χ. και βρέθηκε στο Μυρσινοχώρι Μεσσηνίας.

Το εύρημα θεωρείται εξαιρετικής σημασίας, καθώς αποτυπώνει τις πρώτες μορφές βασιλικής εικονογραφίας που επηρέασαν μεταγενέστερα σύμβολα εξουσίας σε ολόκληρο τον αρχαίο κόσμο. Για δεκαετίες παρέμενε στις αποθήκες της Εφορείας Αρχαιοτήτων, μέχρι που συντηρήθηκε και αναδείχθηκε ως ένα από τα σημαντικότερα αντικείμενα της έκθεσης.

Χρυσά ξίφη, πολύτιμα κοσμήματα και αντικείμενα κύρους

Η έκθεση φιλοξενεί αριστουργήματα μεταλλοτεχνίας και κοσμηματοποιίας που αποδεικνύουν το υψηλό επίπεδο τεχνογνωσίας των Μυκηναίων. Ξεχωρίζουν χρυσά ξίφη με σκηνές λιονταριών, περίτεχνοι σφραγιδόλιθοι, χρυσές αλυσίδες, ασημένια κύπελλα, χάλκινα αγγεία και το περίφημο κράνος από χαυλιόδοντες αγριογούρουνου, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σύμβολα της μυκηναϊκής πολεμικής αριστοκρατίας.

Παράλληλα, τα ευρήματα αποκαλύπτουν ότι ο καλλωπισμός και η προσωπική φροντίδα δεν αποτελούσαν αποκλειστικά γυναικεία υπόθεση, αλλά συνδέονταν άμεσα και με την εικόνα των ανδρών της άρχουσας τάξης.

Όταν η Πύλος συνομιλούσε με την Αίγυπτο και τη Μεσοποταμία

Ένα από τα πιο συναρπαστικά στοιχεία της έκθεσης είναι οι αποδείξεις για τις διεθνείς επαφές του μυκηναϊκού βασιλείου. Πολύτιμα αντικείμενα από την Αίγυπτο και τη Μεσοποταμία βρέθηκαν στην Πύλο, επιβεβαιώνοντας ότι η περιοχή αποτελούσε μέρος ενός εκτεταμένου δικτύου εμπορίου και πολιτιστικών ανταλλαγών.

Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν χρυσά περίαπτα με την αιγυπτιακή θεά Αθώρ, καθώς και ένα εντυπωσιακό μπλε γυάλινο περίαπτο με την ανατολική θεότητα Ιστάρ. Τα αντικείμενα αυτά μαρτυρούν την έντονη εξωστρέφεια της Πύλου και τη σύνδεσή της με τα μεγάλα κέντρα της Ανατολικής Μεσογείου.

Οι πινακίδες της Γραμμικής Β και το οργανωμένο κράτος των Μυκηναίων

Η έκθεση φωτίζει επίσης τον τρόπο λειτουργίας του μυκηναϊκού κράτους. Κοντά στην είσοδο του ανακτόρου του Νέστορα βρέθηκαν πήλινες πινακίδες γραμμένες στη Γραμμική Β, οι οποίες προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τη διοικητική οργάνωση, την οικονομία και τη διαχείριση των πόρων της εποχής.

Πρόκειται για μερικά από τα παλαιότερα γραπτά τεκμήρια που έχουν βρεθεί στην ηπειρωτική Ελλάδα και αποτελούν βασική πηγή γνώσης για τον μυκηναϊκό πολιτισμό.

Μια έκθεση που αφηγείται την περιπέτεια της ανασκαφής

Πέρα από τα εντυπωσιακά εκθέματα, η έκθεση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ίδια την αρχαιολογική έρευνα. Φωτογραφίες από ανασκαφές, ημερολόγια αρχαιολόγων, σχέδια και αρχειακό υλικό επιτρέπουν στον επισκέπτη να παρακολουθήσει τη διαδρομή ενός ευρήματος από τη στιγμή της ανακάλυψής του μέχρι την ερμηνεία και την έκθεσή του στο μουσείο.

Στο τέλος της διαδρομής προβάλλεται ειδικό ντοκιμαντέρ αφιερωμένο στις ανασκαφές της Πύλου, ολοκληρώνοντας μια εμπειρία που αναδεικνύει όχι μόνο τον πλούτο των Μυκηναίων, αλλά και τη διαρκή αξία της αρχαιολογικής έρευνας.

Διαβάστε Περισσότερα...

Τύμβος Καστά: Το πραγματικό μνημείο είναι η διαχρονική ανεπάρκεια του πολιτικού προσωπικού των Σερρών

 

Τύμβος Καστά: Το πραγματικό μνημείο είναι η διαχρονική ανεπάρκεια του πολιτικού προσωπικού των Σερρών

Υπάρχουν στιγμές που η πραγματικότητα είναι τόσο αποκαλυπτική, ώστε δεν χρειάζεται ούτε πολιτική ανάλυση ούτε μεγάλα λόγια. Αρκεί μια εικόνα.

Και η εικόνα στον Τύμβο Καστά είναι αμείλικτη.

Ένα μνημείο μοναδικής αρχαιολογικής αξίας, παγκόσμιας εμβέλειας, που θα μπορούσε να αποτελεί σημείο αναφοράς για ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, εξακολουθεί να προσεγγίζεται από… χωματόδρομο.

Ναι, χωματόδρομο..!!!

Αυτός ο δρόμος δεν είναι απλώς ένα τεχνικό έργο που δεν έγινε. Είναι το πιο αυθεντικό μνημείο της ανικανότητας, της αδιαφορίας, της μικροπολιτικής και της μιζέριας που χαρακτηρίζει εδώ και δεκαετίες το πολιτικό προσωπικό των Σερρών.

Γιατί δεν μιλάμε για έλλειψη χρημάτων. Δεν μιλάμε για κάποιο σύνθετο τεχνικό έργο. Μιλάμε για τα απολύτως στοιχειώδη. Για μια αξιοπρεπή πρόσβαση σε ένα μνημείο που έκανε ολόκληρο τον πλανήτη να στρέψει το βλέμμα του στην Αμφίπολη.

Κι όμως, δώδεκα χρόνια μετά την ανακάλυψη που συγκλόνισε τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, το μόνο που κατάφεραν οι κάθε λογής αρμόδιοι είναι να παράγουν δεκάδες δηλώσεις, εκατοντάδες φωτογραφίες και χιλιάδες υποσχέσεις.

Έργα; Ελάχιστα.

Το πολιτικό προσωπικό του νομού απέτυχε παταγωδώς να μετατρέψει τον Τύμβο Καστά σε αναπτυξιακό μοχλό για τις Σέρρες. Απέτυχε να διεκδικήσει. Απέτυχε να συνεργαστεί. Απέτυχε να σχεδιάσει. Και, το χειρότερο, απέτυχε ακόμη και να ντραπεί.

Ιδιαίτερη θέση σε αυτή τη θλιβερή εικόνα κατέχει ο Δήμος Αμφίπολης. Είναι αδιανόητο ο δήμος που φιλοξενεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας να επιτρέπει αυτή την εικόνα εγκατάλειψης. Ο περιβάλλων χώρος με ξερά χόρτα, η πρόχειρη αισθητική και η απαράδεκτη πρόσβαση συνθέτουν μια εικόνα που δεν προσβάλλει μόνο τον τόπο, αλλά και την κοινή λογική.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, οι γνωστοί «παράγοντες» συνεχίζουν να παρελαύνουν κατά καιρούς από τον χώρο. Υπουργοί, βουλευτές, περιφερειάρχες, αντιπεριφερειάρχες, δήμαρχοι, αυτοδιοικητικοί, υπηρεσιακοί παράγοντες. Έρχονται, φωτογραφίζονται, χαμογελούν μπροστά στις κάμερες, κάνουν δηλώσεις για τον πολιτισμό και φεύγουν.

Δεν αισθάνονται ούτε την παραμικρή αμηχανία όταν περνούν από τον χωματόδρομο;

Δεν αντιλαμβάνονται ότι κάθε μέτρο αυτής της διαδρομής είναι μια δημόσια καταδίκη της δικής τους ανεπάρκειας;

Η αλήθεια είναι σκληρή.

Ο Τύμβος Καστά δεν έγινε ποτέ εθνική προτεραιότητα. Έγινε εργαλείο επικοινωνίας. Έγινε φόντο για δελτία Τύπου, προεκλογικές επισκέψεις και δημόσιες σχέσεις. Μόλις έσβησαν τα φώτα της δημοσιότητας, έσβησε και το ενδιαφέρον.

Και έτσι, ένα μνημείο που θα μπορούσε να αποτελεί σύμβολο πολιτισμού, ανάπτυξης και εξωστρέφειας, μετατράπηκε σε σύμβολο κρατικής εγκατάλειψης και τοπικής πολιτικής αποτυχίας.

Αυτός ο χωματόδρομος δεν οδηγεί μόνο στον Τύμβο Καστά.

Οδηγεί κατευθείαν στη χρεοκοπία μιας ολόκληρης πολιτικής νοοτροπίας.

Και αν το ίδιο το μνημείο μπορούσε να μιλήσει, δεν θα ζητούσε άλλες υποσχέσεις, ούτε άλλες κορδέλες εγκαινίων.

Θα ζητούσε το αυτονόητο: ανθρώπους αντάξιους της ιστορίας που καλούνται να υπηρετήσουν.

Υ.Γ. Η κριτική δεν αφορά τις εργασίες αποκατάστασης του ίδιου του μνημείου, οι οποίες, σύμφωνα με τις μέχρι σήμερα πληροφορίες, έχουν πλέον εισέλθει σε φάση υλοποίησης με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, έστω και ύστερα από χρόνια καθυστερήσεων. Αφορά την συνολική εικόνα που αντικρίζει σήμερα ο επισκέπτης , δώδεκα χρόνια μετά : τον χωματόδρομο, την εγκατάλειψη του περιβάλλοντος χώρου και την αδυναμία των αρμοδίων να διασφαλίσουν ούτε τα στοιχειώδη για ένα μνημείο παγκόσμιας ακτινοβολίας. Για τα υπόλοιπα… ιδωμεν.

Γράφει ο Πασχάλης Θ. Τόσιος

Παρατηρητής Σερρών

Διαβάστε Περισσότερα...