Τάφος Τουταγχαμών: Επιστήμονες βρήκαν αρχαίο προφυλακτικό και απέσπασαν το DNA του νεαρού φαραώ

 

Όταν το 1923, ο Άγγλος αρχαιολόγος Χάουαρντ Κάρτερ και η ομάδα του ανακάλυψαν τον ασύλητο τάφο του Τουταγχαμών, του ένδοξου φαραώ που βασίλεψε κάπου ανάμεσα στο 1332-1323 π.Χ., κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί το πλήθος και τον πλούτο των κτερισμάτων.

Το άνοιγμα του τάφου εγκαινίαζε ένα νέο κεφάλαιο για την αρχαιολογία, αλλά και για την ιστορία της αρχαίας Αιγύπτου, και την κατανόησή της από τον δυτικό κόσμο.

Μέσα στον τάφο, εκτός από την χρυσή σαρκοφάγο και τη χρυσή μάσκα που προστάτευε τη μούμια του φαραώ, βρέθηκαν περίπου 5.000 αντικείμενα. Πολλά απ’ αυτά ήταν κοσμήματα και έργα τέχνης από πολύτιμα υλικά: χρυσό, ασήμι, πολύτιμους λίθους, ελεφαντόδοντο και έβενο. Εκεί υπήρχε και το περίφημο μικρό προσωπικό εγχειρίδιο (μικρό ξίφος) του φαραώ φτιαγμένο από το πέτρωμα κάποιου μετεωρίτη. Υπήρχαν επίσης όπλα, ένα πολεμικό άρμα, ένα σπάνιας ομορφιάς αναδιπλούμενο κρεβάτι εκστρατείας, και διάφορα επίχρυσα έπιπλα.

Αναπτήρας και προφυλακτικό

Υπήρχαν όμως και αντικείμενα καθημερινής χρήσης, τα οποία θα χρειαζόταν ο νεαρός φαραώ στη μετά θάνατο ζωή. Ανάμεσα σ’ αυτά ήταν ένας «αναπτήρας», που αποτελείτο από ένα μικρό παραλληλόγραμμο κομμάτι ξύλου (σανίδι) με τρύπες και μια μικρή ξύλινη λαβή ξύλο με μεταλλική απόληξη. Οι τρύπες περιείχαν κάποια εύφλεκτη ουσία, και όταν ο Τουταγχαμών έτριβε τη μεταλλική άκρη μέσα σε κάποια από τις τρύπες άναβε φωτιά.

Το πιο περίεργο, όμως, αντικείμενο ήταν ένα προφυλακτικό που χρησιμοποιούσε ο φαραώ. Πρόκειται για το αρχαιότερο προφυλακτικό του κόσμου. Ήταν φτιαγμένο από φίνο λινό ύφασμα. Είχε μια θήκη για να τοποθετεί το μόριό του ο Τουταγχαμών και μια λινή ζώνη ώστε να το στηρίζει δένοντάς το γύρω από τη μέση του.

Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι εξωτερικά πιθανότατα αλειφόταν με κάποια ουσία που λειτουργούσε είτε ως απλό προφυλακτικό (για προστασία από ασθένειες), είτε ως σπερματοκτόνο (για την αποφυγή ανεπιθύμητων κυήσεων).

Βέβαια δεν βρέθηκαν στοιχεία αυτής της ουσίας, αλλά οι επιστήμονες κατόρθωσαν να εντοπίσουν το DNA του Τουταγχαμών και να το απομονώσουν. Φαίνεται πως ο νεαρός φαραώ το χρησιμοποιούσε αρκετά συχνά, κάτι απόλυτα φυσικό αν αναλογιστούμε ότι ο Τουταγχαμών πέθανε σε ηλικία 19 ετών.   

Διαβάστε Περισσότερα...

Αλεξάνδρεια: Ανακαλύφθηκε αρχαίο σκάφος αναψυχής που επιβεβαιώνει τον ιστορικό Στράβωνα

 

[Credit: Franck Goddio, Ηilti Foundation]

Ενα αρχαίο αιγυπτιακό πλοίο αναψυχής, που συνάδει με μία περιγραφή του Ελληνα ιστορικού και γεωγράφου Στράβωνα, ανακαλύφθηκε στα ανοιχτά των ακτών της Αλεξάνδρειας, προκαλώντας ευφορία στην αρχαιολογική κοινότητα.

Το πλοιάριο αναψυχής, που χρονολογείται από το πρώτο μισό του 1ου αιώνα, είχε μήκος 35 μέτρα και ήταν κατασκευασμένο έτσι ώστε να φιλοξενεί ένα κεντρικό περίπτερο με μια καμπίνα με πολυτελή διάκοσμο. Έφερε επίσης μια επιγραφή στα ελληνικά, η οποία δεν έχει ακόμα αποκρυπτογραφηθεί. Ανακαλύφθηκε κοντά στο βυθισμένο νησί Αντίρροδος που αποτελούσε μέρος του Μεγάλου Λιμανιού της Αλεξάνδρειας.

Ο Στράβων, που επισκέφτηκε την αιγυπτιακή πόλη γύρω στο 29-25 π.Χ., έγραψε για αυτά τα πλοία: «Αυτά τα σκάφη είναι πολυτελώς εξοπλισμένα και χρησιμοποιούνται από τη βασιλική αυλή για εκδρομές, καθώς και από το πλήθος γλεντοκόπων που κατεβαίνουν από την Αλεξάνδρεια μέσω του καναλιού για να παρευρεθούν στις δημόσιες εκδηλώσεις. Κάθε ημέρα και νύχτα τα πλοία είναι γεμάτα με κόσμο που παίζει φλάουτο και χορεύει χωρίς περιορισμούς και με ακραία ακολασία».

Ελληνικά γκράφιτι που βρέθηκαν στην κεντρική καρίνα χρονολογούνται από το πρώτο μισό του 1ου αιώνα μ.Χ.
[Credit: Christoph Gerigk © Franck Goddio / Hilti Foundation]

Οι ανασκαφές διεξήχθησαν από το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Υποβρύχιας Αρχαιολογίας (IEASM), υπό τη διεύθυνση του Φρανκ Γκοντιό, καθηγητή θαλάσσιας αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

«Είναι εξαιρετικά συναρπαστικό, γιατί είναι η πρώτη φορά που ένα τέτοιο σκάφος ανακαλύπτεται στην Αίγυπτο. Αυτά τα σκάφη αναφέρονται από διάφορους αρχαίους συγγραφείς, όπως ο Στράβων, και απεικονίζονται επίσης σε βιβλιογραφία και αντικείμενα – για παράδειγμα στο μωσαϊκό της Παλεστρίνα, όπου αποτυπώνεται ένα τέτοιο σκάφος, πολύ μικρότερου μεγέθους, με ευγενείς να κυνηγούν ιπποπόταμους. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν είχε ανακαλυφθεί ένα τέτοιο σκάφος», ανέφερε ο ίδιος στον Guardian.

Τα πιο φιλόδοξα έργα του Γκοντιό έχουν πραγματοποιηθεί στα ανοικτά των ακτών της Αιγύπτου, στο ανατολικό λιμάνι της Αλεξάνδρειας και στον κόλπο του Αμπού Κιρ. Σε συνεργασία με το υπουργείο Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου, εξερευνά –και αποκαλύπτει– μια τεράστια περιοχή από το 1992.

Το μωσαϊκό της Παλεστρίνα, που καταγράφει τη ζωή στον αρχαίο Νείλο, αποτυπώνει και ένα σκάφος αναψυχής, μικρότερο από αυτό που βρέθηκε στα ανοιχτά της Αλεξάνδρειας. [Credit: Wikimedia]

Ενώ το μωσαϊκό του Νείλου που φιλοξενείται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Παλεστρίνα απεικονίζει ένα σκάφος μήκους περίπου 15 μέτρων, αυτό που ανακαλύφθηκε είναι πολύ μεγαλύτερο, αν κρίνει κανείς από τα καλά διατηρημένα ξύλα του. Πιθανόν να χρειαζόταν πάνω από 20 κωπηλάτες.

Βρισκόταν σε βάθος μόλις 7 μέτρων κάτω από το νερό και 1,5 μέτρων κάτω από τον ιζηματογενή πυθμένα. 

Η αρχική υπόθεση του Γκοντιό ήταν ότι επρόκειτο για δύο πλοιάρια, το ένα πάνω στο άλλο, «επειδή ο τύπος κατασκευής ήταν πολύ περίεργος. Η πλώρη είναι επίπεδη… και η πρύμνη στρογγυλή… για να μπορεί να πλέει σε πολύ ρηχά νερά».

Τρισδιάστατη απεικόνιση της αρχαίας θαλαμηγού, η οποία καταγράφηκε με φωτογραμμετρία κατά τη διάρκεια ανασκαφών του IEASM στο Portus Magnus, Αλεξάνδρεια, Αίγυπτος, στα τέλη Οκτωβρίου 2025. Ο δύτης καταγράφηκε τρισδιάστατα στη θέση του στο ναυάγιο. [Credit: Τρισδιάστατη φωτογραμμετρία από τον Christoph Gerigk © Franck Goddio / Hilti Foundation]

Μια εναλλακτική εξήγηση είναι ότι το πλοίο δεν χρησίμευε για αναψυχή αλλά ανήκε στον ναό.

Όπως είπε ο Γκόντιο, «μπορεί να ήταν […] μέρος της ναυτικής τελετής του Navigium Isidis, όταν μια πομπή που τιμούσε τη θεά Ίσιδα συναντούσε ένα πλούσια διακοσμημένο πλοίο– το Navigium – το οποίο ενσάρκωνε την ηλιακή βάρκα της Ίσιδας, κυρίας της θάλασσας».

Το ναυάγιο, επισήμανε ο αρχαιολόγος, δεν πρόκειται να ανασυρθεί. «Ακολουθούμε τους κανόνες της UNESCO, η οποία θεωρεί ότι είναι προτιμότερο να παραμείνουν τα ευρήματα κάτω από το νερό».

Το ναυάγιο βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη των 50 μέτρων από τα ερείπια του Ναού της Ίσιδας. [Credit: Christoph Gerigk ©Franck Goddio/Hilti Foundation]

Το 2000, σε μία από τις σπουδαιότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις των τελευταίων χρόνων, ανακαλύφθηκαν στον κόλπο του Αμπού Κιρ η αρχαία πόλη Θώνις-Ηράκλειον και τμήματα της πόλης Κάνωπος. Μεταξύ των εντυπωσιακών θησαυρών που ανασύρθηκαν από το σημείο, ήταν δύο κολοσσιαία αγάλματα μιας βασίλισσας και ενός βασιλιά της Πτολεμαϊκής δυναστείας.

Με τα ανάκτορά της, τους ναούς και τον περίφημο Φάρο των 130 μέτρων –ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου–, η Αλεξάνδρεια αποτελούσε μία από τις πιο μεγαλοπρεπείς πόλεις της αρχαιότητας.

Ενα από τα ευρήματα της θαλάσσιας ανασκαφής στην αρχαία πόλη Θώνις-Ηράκλειον. [Credit: Christoph Gerigk © Franck Goddio / Hilti Foundation]

Μετά μια σειρά σεισμών και παλιρροϊκών κυμάτων, το «Portus Magnus» και τμήματα της αρχαίας ακτογραμμής βυθίστηκαν κάτω από την επιφάνεια της Μεσογείου, και μαζί χάθηκαν παλάτια και άλλα κτίρια.

Η ανασκαφή πάντως συνεχίζεται.

Πηγή: Καθημερινή, in.gr, Archaeology News, anaskafi.blogspot.com

Διαβάστε Περισσότερα...

Δράμα: Μακεδονικός τάφος 2.300 ετών κρυμμένος σε πυλωτή πολυκατοικίας

Ο μακεδονικός τάφος που ανακαλύφθηκε το 1976 κατά την ανέγερση κτιρίου, αποτελεί το πρώτο κατά χώραν μνημείο ελληνιστικής εποχής στην πόλη.

Μακεδονικός τάφος της ελληνιστικής εποχής κρύβεται στην πυλωτή μιας πολυκατοικίας στην οδό Τροίας, στο κέντρο της Δράμας, θυμίζοντας ότι η σύγχρονη πόλη είναι χτισμένη πάνω σε στρώματα αιώνων ιστορίας. Ο τάφος, που αποκαλύφθηκε το 1976 κατά την ανέγερση κτιρίου, αποτελεί το πρώτο κατά χώραν μνημείο της ελληνιστικής περιόδου στην πόλη και προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τα ταφικά έθιμα και τη ζωή των κατοίκων της αρχαίας Δράμας.

«Φέτος, συμπληρώνονται πενήντα χρόνια από την ανακάλυψή του, που ομολογουμένως ήταν εντελώς απρόσμενη, αλλά προκάλεσε μεγάλη εντύπωση και θαυμασμό», δηλώνει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δράμας, Βασιλική Πουλιούδη. «Όταν οι εργάτες άνοιγαν τα θεμέλια της πολυκατοικίας», επισημαίνει, «δεν περίμεναν ότι θα συναντούσαν έναν μνημειακό τάφο, πλήρως κτισμένο και διακοσμημένο με τοιχογραφίες που διατηρούνταν σε άριστη κατάσταση».

Ο τάφος εντοπίστηκε πίσω από το σημερινό ΙΚΑ, στη διασταύρωση με την οδό Παλαιολόγου, κατά την αφαίρεση τμήματος της καμάρας που τον στέγαζε. Αποκαλύφθηκε ένας κτιστός δρόμος με κλίμακα, προθάλαμος από πώρινες πλίνθους και νεκρικός θάλαμος πιθανότατα φτιαγμένος με πηλόπλινθους από το αργιλώδες χώμα της περιοχής.

Η ζωγραφική και η αρχιτεκτονική του μνημείου

Η ζωγραφική του προθαλάμου εντυπωσιάζει τον επισκέπτη από την πρώτη στιγμή. Η τεχνική των υδροχρωμάτων, οι χαράξεις δόμησης και οι διακοσμητικές ζώνες με βούκρανα και ρόδακες, δημιουργούν ένα αρμονικό σύνολο που αναδεικνύει την αισθητική των κατασκευαστών. Τα ανθέμια και τα κυκλικά μοτίβα πάνω από τις εισόδους μαρτυρούν την τελετουργική λειτουργία του χώρου και την αναπαράσταση της ζωής μέσα στον τάφο.

«Η προσοχή στη λεπτομέρεια δείχνει ότι πρόκειται για μνημείο ιδιαίτερης σημασίας», εξηγεί η κ. Πουλιούδη. «Αποκαλύπτει τις τάσεις της ελληνιστικής τέχνης και τον σεβασμό προς τους νεκρούς, ενώ η ύπαρξη σιδερένιων καρφιών φανερώνει ότι γιρλάντες και διακοσμητικές ταινίες στόλιζαν τον προθάλαμο».

Τα κτερίσματα και οι θησαυροί του τάφου

Στον νεκρικό θάλαμο βρέθηκαν τρεις σαρκοφάγοι σε σχήμα Π, κτισμένες με πλιθιά και επιχρισμένες με λευκό κονίαμα, καλυμμένες με σχιστόπλακες που είχαν σπάσει. Οι ταφές φαίνεται να έγιναν σε διαφορετικές περιόδους, ενώ υπάρχουν ίχνη καύσης και σύλησης. Παρ’ όλα αυτά, διασώθηκαν σημαντικά ευρήματα: μυροδοχεία, λυχνάρια, πήλινες και γυάλινες χάντρες, σκυφοειδή αγγεία, καλύμματα πυξίδων και πολυάριθμα νομίσματα από την Αμφίπολη, τη Θεσσαλονίκη και την Ιστιαία.

Ξεχωριστή θέση κατέχουν τα χρυσά αντικείμενα που φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δράμας. Μεταξύ αυτών, ένα χρυσό περιδέραιο με χάντρες από κορναλίνη και κεφάλια ζώων στα άκρα, ένα ζευγάρι χρυσών σκουλαρικιών με κεφάλι ερωτιδέα, καθώς και δύο χρυσά φύλλα ελιάς και μυρτιάς, πιθανότατα από στεφάνι ή ταφικό διάκοσμο.

«Τα ευρήματα αυτά, παρά τη σύληση του τάφου, μας δίνουν μια ολοκληρωμένη εικόνα των ταφικών εθίμων», υπογραμμίζει η κ. Πουλιούδη. «Αποκαλύπτουν την κοινωνική ιεραρχία, την εκτίμηση για τους νεκρούς και τις συνήθειες της ελληνιστικής Δράμας».

Η ελληνιστική Δράμα μέσα από τον τάφο

Η ανασκαφή προσφέρει πολύτιμο ιστορικό πλαίσιο για την ελληνιστική Δράμα. Ο τάφος χρονολογείται από τις τελευταίες δεκαετίες του 3ου έως τα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ. και φαίνεται να χρησιμοποιήθηκε από μέλη μιας εύπορης οικογένειας. Η ύπαρξή του καθορίζει τα όρια της αρχαίας πόλης και φωτίζει την κοινωνική, οικονομική και πολιτισμική ζωή της εποχής.

Σήμερα, ο μακεδονικός τάφος της οδού Τροίας, αν και κρυμμένος μέσα στην πυκνοκατοικημένη Δράμα, παραμένει ζωντανός μάρτυρας του ελληνιστικού παρελθόντος. Τα κτερίσματα που εκτίθενται στο μουσείο – από τα μυροδοχεία και τα λυχνάρια έως τα χρυσά κοσμήματα – αφηγούνται ιστορίες ζωής, πίστης και τελετουργίας.

Το μνημείο υπενθυμίζει ότι η αρχαιότητα δεν είναι μακρινή, αλλά ζει ανάμεσά μας, κάτω από τις πολυκατοικίες και τις πυλωτές της σύγχρονης πόλης. Ο ελληνιστικός τάφος της οδού Τροίας προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία στους επισκέπτες να αφουγκραστούν τη φωνή της αρχαίας Δράμας και να ανακαλύψουν την πνευματική και καλλιτεχνική της κληρονομιά.

Ο τάφος είναι επισκέψιμος κάθε Κυριακή πρωί, ενώ τις καθημερινές ανοίγει κατόπιν συνεννόησης με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δράμας. Η επίσκεψη μπορεί να συνδυαστεί με μια βόλτα στο ιστορικό κέντρο της πόλης και στα κοντινά μνημεία, όπως το Σαντιρβάν τζαμί, το Μαρμάρινο Σπίτι – Μουσείο Φωτογραφικών Μηχανών και το πάρκο των πηγών της Αγίας Βαρβάρας.

tanea.gr

Διαβάστε Περισσότερα...