Ανακάλυψη αρχαίας εκκλησίαςηλικίας 1.400 ετών ήρθε στο φως στο Εθνικό Πάρκο Νιτζάνα, στην έρημο Νεγκέβ, σύμφωνα με ανακοίνωση του Πανεπιστημίου Μπεν-Γκουριόν. Η εκκλησία, διακοσμημένη με εντυπωσιακά πολύχρωμα μωσαϊκά δάπεδα, αποτελεί το έκτο χριστιανικό λατρευτικό κτίσμα που εντοπίζεται στην περιοχή.
Η τοποθεσία, γνωστή και ως «Νεσσάνα», βρίσκεται κοντά στα σύνορα με την Αίγυπτο. Η καθηγήτρια Γιάνα Τσεχανόβετς από το Τμήμα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Μπεν-Γκουριόν εξηγεί ότι η Νιτζάνα υπήρξε στη βυζαντινή εποχή σημαντικός σταθμός για τους προσκυνητές που ταξίδευαν από τους Αγίους Τόπους προς τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά.
Κόμβος των πρώτων χριστιανικών προσκυνημάτων
Η καθηγήτρια Τσεχανόβετς σημείωσε ότι η ερευνητική της ομάδα εργάζεται στην περιοχή τα τελευταία τέσσερα χρόνια, επιδιώκοντας να αναδείξει τη Νιτζάνα ως κομβικό σημείο για τη μελέτη του υλικού πολιτισμού των πρώτων χριστιανικών προσκυνημάτων. Όπως ανέφερε, ο οικισμός λειτουργούσε ως «λογιστικός κόμβος» για πλήθη προσκυνητών που διέσχιζαν την έρημο.
«Ο ίδιος ο οικισμός δεν φαίνεται να είχε ιερά ή σημαντικά λείψανα, αλλά αποτελούσε την τελευταία στάση πριν από τον δρόμο της ερήμου», υπογράμμισε. «Έτσι, έγινε ένα ζωντανό κέντρο, όπου οι ταξιδιώτες παρέμεναν για κάποιο διάστημα και οι κάτοικοι άρχισαν να ανεγείρουν πολυάριθμες εκκλησίες».
Η Νιτζάνα εκτιμάται ότι αριθμούσε έως 2.000 κατοίκους, γεγονός που καθιστά την ύπαρξη τόσων ναών ενδεικτική της έντονης παρουσίας προσκυνητών.
Η ομορφότερη εκκλησία της Νιτζάνα
Κατά τις προηγούμενες ανασκαφές, η ομάδα του Πανεπιστημίου Μπεν-Γκουριόν είχε αποκαλύψει ξενώνα προσκυνητών με μικρή εκκλησία και λουτρό διακοσμημένο με μάρμαρα και τοιχογραφίες. Εντοπίστηκαν επίσης επιγραφές και γκράφιτι προσκυνητών, ορισμένα εκ των οποίων προέρχονταν από τόσο μακριά όσο η Γεωργία και η Αρμενία.
Η νέα ανακάλυψη αφορά την εκκλησία με τα πολύχρωμα μωσαϊκά δάπεδα, που θεωρείται η πιο εντυπωσιακή από όλες. «Είναι η ομορφότερη από τις έξι, καθώς είναι η μοναδική με μωσαϊκά δάπεδα, ενώ οι υπόλοιπες είχαν πέτρινα», δήλωσε η Τσεχανόβετς.
Τα μωσαϊκά παρουσιάζουν περίτεχνα γεωμετρικά και φυτικά μοτίβα. Οι αρχαιολόγοι κατάφεραν να χρονολογήσουν την ολοκλήρωση του ναού χάρη σε επιγραφή που αφιερώνει το κτίσμα στον ευεργέτη που το χρηματοδότησε το 601 μ.Χ.
Η συμβολή του Σέργιου και η ιστορική ταύτιση
Η επιγραφή αναφέρει έναν άνδρα ονόματι Σέργιο, ο οποίος επένδυσε στην ανέγερση της εκκλησίας μαζί με την αδελφή και τον ανιψιό του, που είχαν έρθει στη Νιτζάνα από την Έμεσα, τη σημερινή Χομς της Συρίας. «Είναι σπάνιο να έχουμε τόσο ακριβή χρονολόγηση στα αρχαιολογικά δεδομένα», τόνισε η Τσεχανόβετς.
Οι ερευνητές γνώριζαν ήδη για την ύπαρξη εκκλησίας με μωσαϊκά, καθώς πριν από έναν αιώνα οι Βρετανοί εξερευνητές Λόρενς της Αραβίας και Λέοναρντ Γούλι είχαν αντικρίσει το κτίσμα, την εποχή που οι Οθωμανικές αρχές κατασκεύαζαν στρατιωτικό κέντρο στην εγκαταλελειμμένη τοποθεσία. Με βάση τα σχέδια που είχαν αφήσει, οι σύγχρονοι αρχαιολόγοι εντόπισαν το σημείο χρησιμοποιώντας τεχνολογίες GIS.
Στις 20 Μαρτίου 2026, ο πλανήτης μας γέρνει σε μια λεπτή, σχεδόν αόρατη ισορροπία.
Η εαρινή ισημερία δεν είναι απλώς ένα αστρονομικό γεγονός, είναι η στιγμή όπου ο χρόνος ομοιάζει να ανασαίνει, ενώ το φως και το σκότος συναντιούνται σε μια σιωπηλή συμφωνία.
Η Γη, ολόκληρη, στέκεται σε μια λεπτή γραμμή ισότητος και ισορροπίας, κι εμείς, μικροί κι ασήμαντοι παρατηρητές της θεσπέσιας κοσμικής χορογραφίας, συναισθανόμαστε ένα αχνό, ανυποψίαστο σχεδόν τράνταγμα, στον ατέρμονο κι αέναο ρυθμό των πραγμάτων...
Η μέρα και η νύχτα γίνονται ίσες, σε έναν ουράνιο χορό, και μαζί τους ισορροπούν οι αντίρροπες δυνάμεις μέσα μας.
Όπως πάνω έτσι και κάτω, αγαπητοί φίλοι!
Όλα μέσα μας συνηγορούν, ναι!
Έρχεται η Άνοιξη, η Περσεφόνη ανεβαίνει από τα δώματα του Άδη, κι εμείς, αλαλάζουμε στα χρώματα τα εαρινά, η ψυχή μας αναγεννιέται χαρμόσυνα...
Ω, γλυκύ μου Έαρ!
Το φως δεν κυριαρχεί, ούτε το σκοτάδι υποτάσσεται.
Όλα ευρίσκονται σε μια τέλεια κοσμική συνισταμένη.
Η στιγμή αυτή μάς υπενθυμίζει ότι η ζωή δεν είναι ποτέ απόλυτη, κάθε πράγμα έχει το αντίθετό του, και κάθε τέλος είναι ταυτόχρονα μια αρχή.
Γιν και γιανγκ!
Στην εαρινή ισημερία, η Γη, η Μεγάλη Μητέρα, η Πότνια Θηρών και Φυτών, ξυπνάει από τον χειμερινό της λήθαργο...
Οι σπόροι σπαρταρούν κάτω από το χώμα, κι αρχίζουν να κινούνται αόρατα, αμελητέα, τα δέντρα τεντώνουν τα κλαδιά τους προς τον ήλιο, σαν τα φτερά περήφανων πουλιών που σχίζουν τον αιθέρα...
Η φύση μας ομιλεί τρυφερά, σχεδόν ερωτικά, σε μία γλώσσα σιωπηλή αλλά κατανοητή, μυσταγωγική, απευθείας ψίθυρος μέσα στο μυαλό μας...
Είναι η στιγμή κατά την οποία η αόρατη γραμμή μεταξύ παλαιού και νέου, παρελθόντος και μέλλοντος, γίνεται αισθητή ανυποψίαστα κι αβίαστα.
Κι εμείς, σε αυτήν την αέναη στροφή του κόσμου, στεκόμαστε έκθαμβοι για λίγο, στην άκρη του θείου εκκρεμούς, εκστατικοί, ενώπιον της συμπαντικής ομορφιάς...
Νοιώθουμε την ισορροπία μέσα μας, εισπνέουμε τη λεπτή μυρωδιά του αέρα που αλλάζει, κι ενσαρκωνόμαστε χαρμόσυνα την αλλαγή, ενθυμούμενοι ότι η ζωή, όπως η μέρα και η νύχτα, έχει πάντοτε την τάση να επαναφέρει την ισορροπία, ακόμη κι όταν εμείς νομίζουμε ότι όλα γύρωθεν είναι χάος...
Η εαρινή ισημερία δεν είναι μόνον μια απειροελάχιστη στιγμή στον χρόνο, φίλοι μου.
Είναι ένα άλυτο μυστήριο που μας καλεί να συμμετάσχουμε μυσταγωγικά, να γίνουμε κι εμείς φως και σκοτάδι ταυτοχρόνως, να δεχθούμε την αρμονία που αναδύεται όταν όλα βρίσκονται στη σωστή τους θέση, και να αδράξουμε τη Φύση, όπου κι αν βρισκόμαστε.
Γιατί αν τελικώς υπάρχει θεός, αυτός ευρίσκεται κάπου εκεί έξω, και κουνά με μαεστρία τα παγκόσμια και τα ουράνια νήματα...χαμογελώντας...
Σημαντικά ευρήματα, όπως τμήματα εξαρτημάτων, πήλινες πλάκες και μαρμάρινα κομμάτια, ανακαλύφθηκαν στη φετινή υποβρύχια έρευνα του ναυαγίου «Μέντωρ» στα Κύθηρα, υπό τη διεύθυνση του Δρ. Κουρκουμέλη-Ροδοστάμου.
Σημαντικά ευρήματα έφερε στο φως η φετινή υποβρύχια αρχαιολογική έρευνα της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων στο ιστορικό ναυάγιο του πλοίου «Μέντωρ», σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού. Ανάμεσά τους, αντικείμενα από τον εξαρτισμό, θραύσματα σκευών καθημερινής χρήσης, τμήματα από την εξωτερική επιχάλκωση του πετσώματος, αλλά και ένα μαρμάρινο θραύσμα με διακοσμητική σταγόνα, προερχόμενο από το πολύτιμο φορτίο του πλοίου. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε το 2025, υπό τη διεύθυνση του αρχαιολόγου Δρ. Δημητρίου Κουρκουμέλη-Ροδοστάμου, αναπληρωτή προϊστάμενου της Υπηρεσίας.
Το μπρίκι «ΜΕΝΤΩΡ» βυθίστηκε τον Σεπτέμβριο του 1802 έξω από το λιμάνι του Αβλέμονα στα νοτιοανατολικά των Κυθήρων. Ήταν ένα από τα ιδιόκτηταπλοία του ΛόρδουΈλγιν και χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά αρχαιοτήτων, μεταξύ των οποίων και τμημάτων του γλυπτού διακόσμου της Ακρόπολης. Κατά τη φετινή ανασκαφική περίοδο διερευνήθηκαν περιοχές δυτικά και βόρεια του σωζόμενου σκαριού του πλοίου, όπως αναφέρει το ΥΠΠΟ.
Η ανασκαφή και τα πρώτα συμπεράσματα
Η πρώτη ανασκαφική τομή, με την ονομασία Τομή 1/2025, ανοίχθηκε περίπου πέντε μέτρα δυτικά του σκαριού. Στόχος ήταν να διαπιστωθεί αν υπήρχαν κατάλοιπα από το κύτος του πλοίου. Κατά την ανασκαφή δεν εντοπίστηκαν ίχνη, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση πως το σκαρί αποσυντέθηκε πλήρως μετά τη βύθισή του, καθώς παρέμεινε εκτεθειμένο στον πυθμένα για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Στην αποσύνθεση συνέβαλε και η πρώτη ναυαγιαιρεσία του 1802. Οι σφουγγαράδες που ανέλαβαν την ανέλκυση του φορτίου, λόγω της δυσκολίας πρόσβασης, άνοιξαν είσοδο προς το αμπάρι από το πέτσωμα του πλοίου. Ήταν το σημείο όπου είχε προκληθεί η εισροή υδάτων κατά την πρόσκρουση στα βράχια, όπως περιγράφεται στις επιστολές του γραμματέα του Λόρδου Elgin, William Hamilton. Η επέμβαση αυτή οδήγησε στην ολοκληρωτική καταστροφή του μεγαλύτερου τμήματος του σκαριού.
Νέα στοιχεία από τις τομές
Η δεύτερη τομή (Τομή 2/2025) πραγματοποιήθηκε βόρεια του σωζόμενου τμήματος της τρόπιδας, για να εξεταστεί η πιθανή διασπορά καταλοίπων. Αν και δεν βρέθηκαν θραύσματα νομέων, εντοπίστηκαν αντικείμενα από τον εξαρτισμό και σκεύη καθημερινής χρήσης, καθώς και τμήματα από την επιχάλκωση του πετσώματος. Η επιχάλκωση, που προστάτευε τα ύφαλα τμήματα, φαίνεται πως ενισχυόταν με φύλλα μολύβδου στο κατώτερο μέρος και στην τρόπιδα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει τμήμα επιχάλκωσης που βρέθηκε στο σημείο σύνδεσης των φύλλων χαλκού και μολύβδου. Επίσης, εντοπίστηκε τμήμα πήλινης πλάκας, πιθανότατα σχετικής με τη μόνωση της εστίας του πλοίου, κοντά στην τρόπιδα.
Το μαρμάρινο θραύσμα και η σημασία του
Ξεχωριστή σημασία έχει ο εντοπισμός μαρμάρινου διακοσμητικού στοιχείου – θραύσμα πλάκας με διακοσμητική σταγόνα, που ανήκει είτε σε κανόνα επιστυλίου είτε σε πρόμοχθο γείσου. Το εύρημα έχει μέγιστες διαστάσεις 9,3 εκ. μήκος και 4,7 εκ. πλάτος, ενώ η σταγόνα έχει διάμετρο 6,51 εκ. και ύψος 2,2 εκ. Οι διαστάσεις της συγκρίνονται με τις μετρήσεις του Αν. Ορλάνδου για τις σταγόνες του επιστυλίου του Παρθενώνα.
Είναι η πρώτη φορά που εντοπίζεται θραύσμα γλυπτού διακόσμου προερχόμενο από το φορτίο του πλοίου, το οποίο είχε ανελκυστεί σχεδόν εξ ολοκλήρου κατά την πρώτη ναυαγιαιρεσία του 1802. Η ολοκλήρωση της συντήρησης και η περαιτέρω μελέτη αναμένεται να προσφέρουν νέα στοιχεία για το μνημείο προέλευσής του.*
Η ερευνητική ομάδα
Στην υποβρύχια ανασκαφή του 2025 συμμετείχαν ειδικοί διαφόρων πεδίων: αρχαιολόγοι, θαλάσσιοι βιολόγοι, εκπαιδευτές καταδύσεων, υποβρύχιοι φωτογράφοι, συντηρητές αρχαιοτήτων και τεχνικοί βυθού. Μεταξύ αυτών οι: Δρ. Αλέξανδρος Τούρτας, Δρ. Έλενα Μπονέλου, Άρης Μιχαήλ, Δρ. Γιάννης Ίσσαρης, Δρ. Ελπίδα Καραδήμου, Βασίλης Τσιαΐρης (ΜΑ), Χρύσα Φουσέκη, Ειρήνη Μάλλιου, Σπύρος Μουρέας, Γιώργος Μπουζαλάκος, Στέφανος Κόντος, Μανουήλ Κουρκουμέλης και Μαρία Τσόκλα.
Η Ωραία Ελένη, δημιούργημα του Ομήρου, ήταν ένα φωτεινό, πανέμορφο πρόσωπο της Ελληνικής παραδόσεως. Ήταν η ομορφότερη γυναίκα της Ελληνικής αρχαιότητας. Το όνομά της δηλώνει κάτι που λάμπει και ίσως να προέρχεται και από τη λέξη Σελήνη, Σέλας, κ.ά..
Η Ελένη, έργο της Έβ. ντε Μοργκαν, 1898.
Η εξωπραγματική ομορφιά της ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα και έφτασε στα πέρατα του κόσμου. Προσφάτως η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως ένα αρχαιολογικό θησαυρό, στην Πομπηία, που θάφτηκε από την έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ. Μια αίθουσα ενός αρχοντικού με τοιχογραφίες εμπνευσμένες από τον Τρωικό Πόλεμο, οι οποίες δείχνουν την Ωραία Ελένη και τον Πάρη, όπως και την Κασσάνδρα με τον Απόλλωνα.
Η Ελένη συλλαμβάνεται από τον Μενέλαο. Ο Αίας ο Μικρός σέρνει την Κασσάνδρα μακριά από το Παλλάδιο μπροστά στον Πρίαμο. Από Τοιχογραφία στην Πομπηία.
Δυστυχώς όμως, η εκρηκτική ομορφιά της αποτέλεσε το μήλο της καταστροφικής σύγκρουσης μεταξύ Αχαιών και Τρώων (με την συμμετοχή ακόμα και θεών), και έγινε αφορμή να αφήσουν την τελευταία τους πνοή στα πεδία των μαχών χιλιάδες παλικάρια και να ξεκληριστούν ολόκληρες οικογένειες.
Πόσο όμορφη όμως ήταν στην πραγματικότητα;
Μια παράδοση θέλει τον σύζυγό της Μενέλαο να έχει την πρόθεση να την σκοτώσει μετά την πτώση της Τροίας. Κάμφθηκε όμως μπροστά στη θέα του μισόγυμνου κορμιού της. Όταν οι άλλοι Έλληνες θέλησαν να την λιθοβολήσουν, τα χέρια τους παρέλυσαν μπροστά στην θεϊκή ομορφιά του προσώπου και του κορμιού της.
Η απαγωγή της νεαρής Ελένης από τον Θησέα. Λεπτομέρεια από αττικό ερυθρόμορφο αμφορέα, του 6ου αι. π.Χ. – Ευρίσκεται στο Staatliche Antikensammlungen Μοναχου Βαυαριας.
Πόσοι άνδρες διεκδίκησαν το χέρι της πιο όμορφης Ελληνίδας της εποχής;
Ήταν άραγε τόσο όμορφη η Διογέννητη Ελένη, ώστε καμμία γυναίκα δεν μπορούσε να ανταγωνιστεί το αξεπέραστο πρότυπο της ομορφιάς της;
Τόσο όμορφη ώστε θα μπορούσε να ξεσπάσει σύγκρουση ανάμεσα στους βασιλείς;
Η Ελένη, έργο του Αντ. Κανοβα.
Πως ήταν η εμφάνισή της;
Τι ήταν αυτό που την έκανε την ομορφότερη γυναίκα του κόσμου;
Ήταν ψιλή, ήταν λιγνή, ήταν καμαροφρύδα; Είχε ψιλό λαιμό, είχε ωραίες κνήμες, τί μέση; Τα στήθη της; Ήταν πλούσιο το στήθος της;
Ο νομπελίστας ποιητής μας, Γ. Σεφέρης, θα γράψει στην δική του «ΕΛΕΝΗ»
«Με το βαθύ στηθόδεσμο, τον ήλιο στα μαλλιά,
κι αυτό το ανάστημα ίσκιοι και χαμόγελα
παντού στους ώμους στους μηρούς στα γόνατα·
ζωντανό δέρμα, και τα μάτια με ταμεγάλα βλέφαρα,
ήταν εκεί, στην όχθη ενός Δέλτα».
Ο Όμηρος στο σημείο αυτό δεν ήταν ιδιαίτερα διαφωτιστικός και δεν έχει να μας πει πολλά. Δεν θέλει να «φυλακίσει» στα στενά όρια της δικής του περιγραφής μια μορφή που η ομορφιά της δεν γνωρίζει όρια. Την άφησε την Ελένη να την πλάσει ο καθ’ ένας μας όπως θέλει και όπου μπορεί και φτάνει με την φαντασία του.
Για την εξωπραγματική αυτή θεϊκή ομορφιά αφιερώνει μόνο τέσσερα επίθετα, ήτοι, καλλίκομον καλλιπάρηον, λευκώλενον, τανύπεπλον. Με αυτά τα επίθετα μας περιγράφει την ομορφότερη γυναίκα της αρχαιότητας.
Καλλίκομος: (ΙΛΙΑΔΑ Ι, 449, ΙΛΙΑΔΑ Ο 58) Σημαίνει αυτή που έχει ωραία κώμη, δηλαδή όμορφα περιποιημένα μαλλιά. Και φυσικά δεν μας διευκρινίζει αν ήταν ξανθιά όπως μας την παρουσιάζει το Χόλυγουντ στην ταινία «Helen of Troy». Οι γυναίκες της εποχής του Τρωικού Πολέμου χτένιζαν τα μαλλιά τους μπούκλες και πλοκάμους και τα στόλιζαν με πολύχρωμες κορδέλες ή χρυσούς δακτύλους.
Καλλιπάρειος: Επίθετο που χρησιμοποιεί ο Όμηρος για να χαρακτηρίσει τις ωραίες γυναίκες. Σημαίνει η έχουσα ωραίες παρειές και κατ’ επέκταση ένα πολύ όμορφο και καλοσχηματισμένο πρόσωπο. Οι γυναίκες της Μυκηναϊκής εποχής τόνιζαν τα χαρακτηριστικά του προσώπου τους χρησιμοποιώντας λευκή πούδρα, έβαφαν τα χείλια τους, τα μάγουλά τους και τους λοβούς των αυτιών κόκκινα.
Λευκωλενος: Η έχουσα λευκούς βραχίονες. Ο Όμηρος προσπαθεί να μας μεταφέρει την εικόνα της Ωραίας Ελένης ως μιας γυναίκας με πολύ όμορφο λευκό δέρμα ειδικά στα χέρια το οποίο υποδείκνυε την ευγενή της καταγωγή. Το επίθετο που χαρακτηρίζει την Περσεφόνη την Ανδρομάχη την Ήρα.
Τανύπεπλος: Η ενδεδυμένη με μακρύ πέπλο. Ο Όμηρος το χρησιμοποιεί ως προσωνυμία γυναικών της υψηλής κοινωνίας. Η πανέμορφη Ελένη και σαν βασίλισσα που ήταν εκτός από τα άλλα σωματικά χαρακτηριστικά, ντυνόταν και πάρα πολύ πλούσια κομψά και όμορφα ρούχα. Στην Μυκηναϊκή εποχή η γυναικεία ενδυμασία αποτελείται από μία μακριά και πλούσια φούστα με φραμπαλάδες κι ένα κοντό περικόρμιο που άλλοτε άφηνε το στήθος ακάλυπτο ή καλυπτόταν με ένα διάφανο πουκάμισο. Η καθημερινή ενδυμασία αποτελείται από μακρύ χιτώνα με μακριά μανίκια από μάλλινο ύφασμα.
Φορούσαν κοσμήματα που φανέρωναν την κοινωνική τους θέση όπως περιδέραια, σκουλαρίκια κ.α.
Κοσμούσαν τα ενδύματά τους με εξαρτήματα όπως μικρούς δίσκους που πιθανά τους έραβαν στα ρούχα, περόνες και πόρπες που συγκρατούσαν τα φορέματά τους στο στήθος ή στους ώμους.
Επί πλέον ο Όμηρος μας δίνει την εξής (μοναδική) πληροφορία για την ομορφιά της. Είναι η στιγμή που η Ελένη πλησιάζει τους Γέροντες της Τροίας, οι οποίοι μένουν έκθαμβοι από την ομορφιά της χάρη της οποίας δικαιολογούν τα βάσανα που επιφέρει ένας πόλεμος. Και βάζει στο στόμα του Πριάμου, τα εξής λόγια: «Χαλάλι, τόσοι παιδεμοί για μια τέτοια γυναίκα, στους Τρώες και στους Αχαιούς με τις καλές κνημίδες. Με τις αθάνατες θεές φρικτά μοιάζει στην όψη».
Οι καλλιτέχνες της αρχαιότητας προσπάθησαν να αποτυπώσουν την Ωραία Ελένη στις δημιουργίες τους.
Σε ένα μελανόμορφος αμφορέας του 550 π.Χ. βλέπουμε στην μέση της παράστασης μια γυναικείας φιγούρα που ξεχωρίζει. Πρόκειται για την Ωραία Ελένη, ίσως κατά την στιγμή που ο Μενέλαος την αντικρίζει για πρώτη φορά μετά την άλωση της Τροίας. Ο άγνωστος καλλιτέχνης απεικονίζει την Ωραία Ελένη (λευκόλενο) με λευκό δέρμα να φοράει πολύ ωραίο μακρύ φόρεμα πλούσιο αρχοντικό (τανύπεπλος). Τα αυτιά της στολίζουν πολύ ωραία και ακριβά σκουλαρίκια. Τα μαλλιά της και το χρώμα τους είναι μελαχρινό.
Μελαχρινή απεικονίζεται και σε άλλα αγγεία όπως στον κρατήρα του 430 π.Χ. σε μια σκηνή, όπου βλέπουμε τον Θησέα να προσπαθεί να την απαγάγει.
Και σε ένα άλλο κρατήρα (αγγείο στο οποίο αναμιγνυόταν το νερό και το κρασί της ιδίας περιόδου βλέπουμε τον Μενέλαο να θαμπώνεται από την ομορφιά της.
Σε ένα αμφορέα του 410 π.Χ. ο καλλιτέχνης απεικονίζει τον θεό Έρωτανα πετά ανάμεσα στον Πάρη και την Ωραία Ελένη, η οποία είναι εξαιρετικά αρχοντικά ντυμένη με μαλλιά μελαχρινά.
Αιώνες μετά περίπου τον 5ο αιώνα μ.Χ. έχουμε αναφορές σε ένα κείμενο σχετικά για την εξωτερική εμφάνιση της Ελένης που γράφτηκε από τον Δάρη, ιερέα του Ηφαίστουστην Τροία, ο οποίος ήταν εκεί αυτοπροσώπως και είδε την ομορφιά της Ελένης ιδίοις όμμασι.
ΤΟ ΣΠΟΥΔΑΙΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΖΕΥΞΙΔΟΣ
Σπουδαίο είναι και το έργο του τεράστιου καλλιτέχνη της αρχαιότητας, του Ζεύξιδος. Ο ζωγραφικός πίνακας με τίτλο «Η Ελένη της Τροίας» βρισκόταν στον ναό της Ήρας Λακινίας στον Ακράγαντα. (ή σύμφωνα με άλλες παραδόσεις, στον Κρότωνα Καλαβρίας Μεγάλης Ελλάδος / Κατω Ιταλιας).
Για να κάνει αυτόν τον πίνακα ο Ζεύξις ζήτησε από την πόλη πολλές γυναίκες, και από αυτές διάλεξε πέντε τις πιο ωραίες, παίρνοντας ως πρότυπο ότι ωραιότερο είχε η κάθε μια. Το έργο αυτό θεωρούνταν ως ένα από τα ωραιότερα του Ζεύξιδος και μια από τις τελειότερες αναπαραστάσεις του γυναικείου σώματος, μια και χρησιμοποίησε το πιο όμορφο σημείο του σώματος της κάθε κοπέλλας για να ολοκληρώσει το έργο του.
Ο Ρωμαίος συγγραφέας και δάσκαλος της ρητορικής, Κλ. Αιλιανός, μας πληροφορεί ότι, πριν ο πίνακας αφιερωθεί στον ναό, ο Ζεύξις την εξέθεσε σε κοινή θέα έναντι αμοιβής, κερδίζοντας έτσι αρκετά χρήματα.
Στο κάτω μέρος του πίνακα είχε γράψει τον παραπάνω στίχο του Ομήρου που ανέφερε, ότι, δίκαια είχαν υποστεί οι Έλληνες και οι Τρώες επί τόσα δεινά για μια γυναίκα που έμοιαζε αληθινά στο πρόσωπο με τις αθάνατες θεές. Τον πίνακα αυτό μετέφερε ο βασιλιάς της Ηπείρου, Πύρρος, στην Αμβρακία και όταν η Αμβρακία έπεσε στους Ρωμαίους μεταφέρθηκε στην Ρώμη.
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 5.3.2026.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Ομήρου «ΙΛΙΑΣ»
Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια
Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό ΗΛΙΟΥ
Αλ. Ροζοκόκη, «Η Ελένη της Σπάρτης: η σπουδαιότητα της καταγωγής και η ανίχνευση της υπόστασής της» εκδ. ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ.
.jpg)
