Amfipoli News
















Παρασκευή 1 Μαρτίου 2024

Τι πρόσφεραν οι Έλληνες στην ανθρωπότητα

 


«Είστε ανεύθυνος λαός», «Δεν πληρώνετε τους φόρους σας», «Είστε βολεμένοι», «Λειτουργείτε με ωχαδελφισμό», «Είστε τεμπέληδες»… είναι μερικές μόνο από τις φράσεις που χρησιμοποιούν σήμερα οι περισσότεροι Ευρωπαίοι -πολιτικοί και απλός λαός- για να μας χαρακτηρίσουν!

Η κρίση μπορεί να έφερε τα πάνω-κάτω, όμως κανείς από αυτούς δεν πρέπει να ξεχνάει! Τι; Αυτά που η Ελλάδα έκανε για τον κόσμο ολόκληρο, προσφέροντας βασικά στοιχεία πολιτισμού και ανθρωπισμού. 

Κι αν το ερώτημα «Τι έκαναν οι Έλληνες για τον κόσμο» σάς φαίνεται… ρητορικό, ελάτε να δούμε μαζί 10 σημαντικά πράγματα που… ταξίδεψαν από τη χώρα μας σε ολόκληρο τον πλανήτη, για να γίνει καλύτερος!

1. Σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες

Οι πρώτοι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες έγιναν το 1896 στην Αθήνα. Αν και το ελληνικό κράτος αντιμετώπιζε πολλά οικονομικάπροβλήματα, οι Έλληνες κατάφεραν να οργανώσουν τους πρώτους Ολυμπιακούς Αγώνες με μεγάλη επιτυχία. Η μικρή τότε Ελλάδα έστειλε στον κόσμο ένα μήνυμα ειρήνης και φιλίας μεταξύ των λαών, ενώ αυτή η πρώτη διοργάνωση έβαλε τα θεμέλια για μια διεθνή αθλητική οργάνωση που έμελλε να γίνει η μεγαλύτερη αθλητική γιορτή του πλανήτη!

2. Σύσταση Δικαστηρίων

Η αρχική έννοια σύστασης δικαστηρίου για την απονομή δικαιοσύνης βρίσκεται στην ελληνική μυθολογία και μάλιστα γινόταν από τους ίδιους τους Ολύμπιους Θεούς, από τους οποίους προϊστορικά πέρασε στην Αρχαία Ελλάδα, αρχικά να απονέμεται από τους βασιλείς και αργότερα ανατέθηκε στα δικαστήρια. Στην αρχαία Αθήνα ονομαστά ποινικά δικαστήρια ήταν η Βουλή του Αρείου Πάγου, το Παλλάδιο, το Δελφίνιο και η Ηλιαία.

3. Θέατρο

Κάθε πόλη στην αρχαία Ελλάδα είχε τουλάχιστον ένα θέατρο. Οι πόλεις-κράτη είχαν μεγάλο ανταγωνισμό μεταξύ τους, παρουσιάζοντας πολλές παραστάσεις εν είδει διαγωνισμού, ενώ η σημασία του θεάτρου ήταν τόσο μεγάλη για τους αρχαίους, αφού άφηναν ακόμη και τους κρατούμενους των φυλακών να παρακολουθούν κάποια έργα. Χτισμένα πάνω σε λόφους, έτσι ώστε να μπορούν οι θεατές να βλέπουν με ευκολία τη σκηνή, το Αρχαίο Θέατρον άφησε το στίγμα του στον πολιτισμό ανά τους αιώνες.

4. Δημοκρατία

Η αθηναϊκή δημοκρατία ήταν το πολιτικό σύστημα που αναπτύχθηκε στην αρχαία ελληνική πόλη-κράτος της Αθήνας και ήταν η πρώτη γνωστή δημοκρατία αλλά και η πιο σημαντική κατά την αρχαιότητα. Το δημοκρατικό πολίτευμα της κλασικής Αθήνας αποτελεί ένα ανεπανάληπτο πρότυπο συμμετοχής του λαού στα κοινά, ενώ η δημοκρατική διακυβέρνηση έφτασε σε βαθμό υποδειγματικού δημοκρατικού πολιτεύματος στα χρόνια του Περικλή, στο λεγόμενο «χρυσό αιώνα».

5. Ντους

Οι Έλληνες ήταν οι πρώτοι που είχαν αποχετευτικό σύστημα, ενώ διοχέτευαν τα νερά των υδραγωγείων σε ένα μεγάλο κοινόχρηστο ντους (που χρησιμοποιείτο από πλούσιους και φτωχούς). Οι ανακαλύψεις στην Πέργαμο αποδεικνύουν του λόγου το αληθές, ενώ οι Ρωμαίοι πήραν την ιδέα αυτή από τους Έλληνες και την εξέλιξαν.

6. Ο αναλογικός υπολογιστής

Πάνω από έναν αιώνα πριν ανακαλύφθηκε ένα »περίεργο» εργαλείο από δύτες στο βυθό της θάλασσας των Αντικυθήρων. Ήταν ένας αστρολάβος; Ήταν ένα αστρονομικό ρολόι; Ή κάτι άλλο; Για πολλά χρόνια, η συστηματική εξέταση του αντικειμένου απέτυχε να φωτίσει τη σκοπιμότητα του περίεργου αυτού μηχανήματος. Όμως, η έρευνα τα τελευταία πενήντα χρόνια έχει ρίξει λίγο φως. Ο περίφημος Μηχανισμός των Αντικυθήρων είναι ασχολείτο με τα αστρονομικά φαινόμενα, λειτουργώντας ως ένας περίπλοκος μηχανικός «υπολογιστής» που παρακολουθούσε και κατέγραφε τους κύκλους του ηλιακού συστήματος.

7. Πίτσα

Οι πίτες με διάφορους γευστικούς συνδυασμούς (ελιές, τυρί και χόρτα) ήταν το αγαπημένο σνακ των αρχαίων, ενώ το πρώτο είδος πίτσας ήταν ο επονομαζόμενος «πλακούς», δηλαδή μία βάση από ψωμί πάνω στην οποία τοποθετούσαν διάφορα βότανα και στη συνέχεια την έψηναν σε καυτές πέτρες.

8. Μαθηματικά

Η Ευκλείδεια Γεωμετρία, το Πυθαγόρειο Θεώρημα και η Τριγωνομετρία είναι ελληνικά. Και μπορεί όλα αυτά να έχουν φέρει… ανείπωτη δυστυχία σε αμέτρητες γενιές μαθητών, χωρίς αυτές, όμως, τις ανακαλύψεις δεν θα είχαμε την αρχιτεκτονική, ούτε καν την πλοήγηση βρε αδερφέ(!)… και ούτω καθ’ εξής! Ο κατάλογος είναι σχεδόν ατελείωτος.

9. Ο καταπέλτης

Χάρη σε όλα αυτά τα μαθηματικά που αναφέραμε πιο πάνω, οι αρχαίοι Έλληνες δημιούργησαν έναν καταπέλτη που αύξησε το εύρος και τη δύναμη των πυρομαχικών τους. Πιο συγκεκριμένα, ο πρώτος καταπέλτης κατασκευάστηκε την εποχή των Καρχηδονίων το 399 π.Χ., ενώ το τόξο εμφανίστηκε ακόμη νωρίτερα, στα τέλη του 5ου π.Χ. αιώνα.

10. Η ατμομηχανή

Η πρώτη ατμομηχανή κατασκευάστηκε από τον Ήρωνα, περίφημο Έλληνα μαθηματικό, φυσικό και μηχανικό της αρχαιότητας, που έζησε τον 1ο αι. π.Χ. (κατ’ άλλους τον 1ο αι. μ.Χ.) και καταγόταν από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Η «αιολόσφαιρα» όπως ονομαζόταν ήταν μία συσκευή που κινούνταν με τη δύναμη του ατμού, ενώ υπήρξε ο πρόδρομος της εφεύρεσης της ατμομηχανής.

Συμπέρασμα: Πολλά από τα πράγματα που οι «προηγμένοι» λαοί απολαμβάνουν σήμερα ως αναπόσπαστο κομμάτι της ελευθερίας τους ή του σύγχρονου τρόπου ζωής τους προέρχονται από την ανάπτυξη τους κατόπιν της υιοθέτησης προτύπων από τους Έλληνες του παρελθόντος. Είπατε τίποτα;

Διαβάστε Περισσότερα...

Πλοία και πλοηγήσεις στην αρχαία Ελλάδα


  Οι Έλληνες ειδικεύτηκαν στην κατασκευή μικρών αλλά γρήγορων και εύκολων στην χρήση πλοίων. Έχοντας πολλά μικρά λιμάνια χρειαζόταν μικρά και ευέλικτα πλοία! Αλλά παρ' όλα αυτά μπορούσαν να ταξιδεύουν εύκολα τουλάχιστον μέχρι την Κύπρο κουβαλώντας χαλκό από το 3000 π.Χ.!

Υπάρχουν όμως ενδείξεις κατεργασμένων πετρωμάτων της Μήλου που βρέθηκαν στις Μυκήνες και μας οδηγούν να δεχόμαστε ακόμα αρχαιότερη ναυτική δραστηριότητα. Στο Μάνδαλο της Πέλλας βρέθηκαν αντικείμενα από οψιδιανό των Καρπαθίων ηλικίας 5000 ετών. Κατά συνέπεια δεν ήταν και τόσο δύσκολες οι μετακινήσεις εκείνη την εποχή!

ΚΩΠΗΛΑΤΙΚΟ - ΙΣΤΙΟΦΟΡΟ

Αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι στο Αιγαίο κυκλοφορούσαν οι πρώτες μορφές πλοίων απ' το 7000 π.Χ. Οι πρώτοι γνωστοί που εμφανίζονται είναι οι Κυκλαδίτες (3000 - 2000 π.Χ.) οι οποίοι όμως δίνουν την θέση τους στους Κρήτες της Μινωικής περιόδου που είχαν ναυτικό στην βάση του κράτος (1700-1450 π.Χ.). Στα 1470 π.Χ. έγινε η έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης με πολύ μεγάλη ισχύ. 5 φορές μεγαλύτερη απ' την έκρηξη του Κρακατόα στην Ινδονησία.

Αυτό προφανώς προκάλεσε την καταστροφή του Μινωικού πολιτισμού. Στην συνέχεια παρουσιάζονται οι Μυκηναίοι που και αυτοί δρούσαν σε όλη την γνωστή ανατολική Μεσόγειο. Σε αυτή την εποχή αναφέρονται η Αργοναυτική εκστρατεία αλλά και ο Τρωικός πόλεμος, αν και πολλοί θεωρούν τον Τρωικό πόλεμο αρκετά παλαιότερο. Μετά τον ένατο αιώνα παρουσιάζονται δυναμικά στον Θαλάσσιο χώρο και η Κόρινθος, η Αίγινα, η Σάμος, η Κέρκυρα, οι Συρακούσες και άλλες μικρότερες πόλεις. Αρκετά αργότερα τον έκτο αιώνα π.Χ. οι Αθηναίοι δημιουργούν στόλο και κυριαρχούν με την σειρά τους για λίγο στον χώρο.

ΘΗΡΑΙΚΑ ΠΛΟΙΑ

Τα πρώτα διάσημα πλοία στον Ελλαδικό χώρο ήταν τα πλοία της Θήρας που παραστάσεις τους σώζονται σε αγγεία αλλά και σε τοιχογραφίες που ήρθαν πρόσφατα στην επιφάνεια στις ανασκαφές της Θήρας. Οι τοιχογραφίες χρονολογούνται στο 1500 - 1600 π.Χ. οπότε μιλάμε για ακόμη παλιότερη χρήση. Το παράξενο είναι ότι αυτή η γνώση φθίνει μέχρι πολύ αργότερα κοντά στο 700 π.Χ. που η Κόρινθος ξανά παρουσίασε την πρώτη μορφή τριήρεως. Είχε 40 μέτρα μήκος και χρησιμοποιούσε 150 κωπηλάτες σε τρεις σειρές και 50 ακόμα άτομα για τις υπόλοιπες ανάγκες.

ΤΡΙΗΡΗΣ

Η Αθηναϊκή τριήρης είχε μήκος περίπου 35 μέτρων και μέγιστη ταχύτητα τα 20 (άλλοι όμως την υπολογίζουν στα 15) χιλιόμετρα την ώρα και όποιος ξέρει από θάλασσα καταλαβαίνει πόσο γρήγορο ήταν για κωπηλατικό του μεγέθους του! Συνήθως κάλυπτε 100 χιλιόμετρα ημερησίως χρησιμεύοντας τόσο σαν εμπορικό όσο και σαν πολεμικό σκάφος. Ήταν εξοπλισμένη στο μπροστινό της μέρος με έμβολο επενδυμένο με μέταλλο με το οποίο μπορούσε να εμβολίσει και να βυθίσει τα αντίπαλα πλοία.

Αν και ήταν ιστιοφόρο στις ναυμαχίες βασιζόταν κυρίως στην δύναμη των 170 κωπηλατών του που ήταν καθισμένοι σε τρία προσεκτικά σχεδιασμένα επίπεδα (δύο εσωτερικά κι ένα εξωτερικό), χειριζόμενοι συνχρονισμένα τρεις σειρές κουπιών. Μεγαλύτερα διπλά κουπιά τοποθετημένα στην πρύμνη χρησιμοποιούταν σαν τιμόνι. Είχε βύθισμα μόνο 60 εκατοστά, κατά συνέπεια μπορούσε να πλέει χωρίς πρόβλημα και σε πολύ αβαθή νερά.

Εκτός από την ανακατασκευή της τριήρεως, έχει γίνει ανακατασκευή και του «Κυρήνεια 2» από το ελληνικό Ινστιτούτο Προστασίας Ναυτικής Παράδοσης, και η «Παπυρέλλα» που με 6 κωπηλάτες πήγε από το Λαύριο στην Μήλο επιβεβαιώνοντας τις αρχαιοελληνικές ικανότητες στην ναυσιπλοΐα.

ΝΕΩΣΙΚΟΙ

Τα πλοία αυτά με βασική ύλη το ξύλο κατασκευαζόταν με μεθόδους αρκετά διαφορετικές απ' τις σημερινές. Αρχικά φτιαχνόταν το εξωτερικό κέλυφος και στην συνέχεια τοποθετούταν εσωτερικά οι ενισχύσεις. Σε κάποια απ' αυτά μάλιστα έχουν βρεθεί μέχρι και ενώσεις που γινόταν με ένα είδος ραφής. Τα συνηθέστερα μεγέθη ήταν μέχρι 6 μέτρα πλάτος και μέχρι 40 μήκος.

Για να αποφύγουν την διάβρωση του ξύλου απ' τους μικροοργανισμούς του νερού, αν το πλοίο δεν χρησιμοποιούταν για κάποιο χρονικό διάστημα (όπως τα πολεμικά πλοία) ανελκυόταν στην ξηρά. Οι εγκαταστάσεις στέγασης των ανελκυόμενων πλοίων ονομαζόταν νεώσοικοι και υπολείμματα τους βρίσκουμε σε πολλά αρχαία λιμάνια. Στο λιμάνι του Πειραιά λέγεται ότι υπήρχαν 372 νεώσοικοι.

ΠΕΝΗΝΤΑΚΟΠΟΣ

Ένα τυπικό πλοίο της εποχής του Ομήρου. Η πρώτη οργανωμένη ναυτική κίνηση περιγράφεται από τον Όμηρο στην Ιλιάδα. Αναφέρεται ότι 1186 πλοία από διάφορες περιοχές της Ελλάδος μαζί με τους στρατούς των διαφόρων Ελληνικών φυλών συγκεντρώθηκαν στην Αυλίδα και όλοι μαζί πήγαν στην Τροία! Ο Όμηρος επίσης περιγράφει πολλές λεπτομέρειες τόσο για την ναυπήγηση όσο και για την πλοήγηση των πλοίων.

ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Η Οδύσσεια έχει πλήθος αναφορών στις ναυτικές ικανότητες και γνώσεις του Οδυσσέα και των συντρόφων του. Κάποιοι πιστεύουν ότι η ραψωδία Κ της Οδύσσειας περιγράφει με ακρίβεια το πέρασμα του Οδυσσέα από τα Νορβηγικά φιόρδ! Το αιώνιο ηλιόφως της χώρας των Λαιστρυγόνων ταιριάζει με το καλοκαίρι κοντά στον βόρειο αρκτικό κύκλο, το τεράστιο μέγεθος των Λαιστρυγόνων θα μπορούσε να επιβεβαιωθεί εν μέρη από ασυνήθιστα μεγάλους ανθρώπινους σκελετούς που βρέθηκαν σε σπηλιές αυτών των περιοχών.

ΗΡΑΚΛΕΙΕΣ ΣΤΗΛΕΣ

Υπάρχουν όμως ενδείξεις ότι οι Ηράκλειες στήλες στο Γιβραλτάρ αποτελούσαν από αρκετά παλιότερα πέρασμα και όχι όριο όπως νομίζαμε. Στην Ισπανία κοντά στο Γιβραλτάρ υπάρχει ένας πύργος που πιστεύεται απ' τους περίοικους ότι χτίστηκε από τον Ηρακλή. Ο μύθος λέει ότι υπήρχαν δύο πύργοι εκατέρωθεν των στενών του Γιβραλτάρ με σκοπό, λειτουργώντας σαν φάροι να διευκολύνουν τα πλοία να προσεγγίζουν ευκολότερα το πέρασμα από και προς τον Ατλαντικό ωκεανό.

Απ' αυτό μπορούμε να συμπεράνουμε ότι κάποιοι τολμούσαν να ταξιδέψουν και στον Ατλαντικό αψηφώντας τις φήμες της επίπεδης γης και του τέλους του κόσμου στο Γιβραλτάρ. Πόσο μακριά όμως τόλμησαν να πάνε;

ΧΙΛΗ

Ο καθηγητής Lonko Kilapan από την Χιλή έχει πολλά στοιχεία που δείχνουν σημαντικότατη πολιτισμική συγγένεια των Αρακουάνων της Χιλής με τους Αρχαίους Σπαρτιάτες! Αυτό είναι ιδιαίτερα περίεργο μιας και οι Σπαρτιάτες των ιστορικών τουλάχιστον χρόνων δεν φημιζόταν ιδιαίτερα για τις ναυτικές τους προτιμήσεις, αλλά οι Αρακουάνοι και οι αποδείξεις τους παραμένουν!

Έχουν διατηρήσει σε μεγάλο ποσοστό το λευκό τους χρώμα διαφορετικό από οποιαδήποτε άλλη Αμερικανική φυλή, το μεγαλύτερο ανάστημα, αρκετές θρησκευτικές παραδόσεις, γλώσσα που έχει κοινή γραμματική με την αρχαία Ελληνική και πολυπλοκότητα που ελάχιστες γλώσσες διαθέτουν μέχρι σήμερα (Ελληνική, Γερμανική, Ρωσική και Λατινική), πολεμική οργάνωση τέτοια που εντυπωσίασε και τελικά απέτρεψε τους Ισπανούς απ' την κατάκτησή τους.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η λογοτεχνική τους έφεση και η ρητορική τους άνεση που ήταν τμήμα της παιδείας τους και της ευρύτερης κουλτούρας τους! Αυτή η φυλή στην Χιλή, στο χείλος της οροσειράς των Ανδεων επέλεξε γεωγραφικό πλάτος αντίστοιχο με της Ελλάδας. Η πολιτισμική τους ιδιαιτερότητα στον χώρο αξίζει σίγουρα μία πιο προσεκτική μελέτη. Οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι έφτασαν εκεί ταξιδεύοντας μέσα απ' την Ασία στην οποία και σκόρπισαν Ελληνικά ονόματα, όπως Λάος, Ινδονησία, Μελανησία, Πολυνησία και αρκετά άλλα. Τα ονόματα παρέμειναν αλλά η προέλευση πια ξεχάστηκε...

Νοτιοανατολικά της Αλοννήσου βρέθηκε αρχαίο ναυάγιο του 5ου αιώνα π.Χ. με εκτόπισμα πάνω από 100 τόνους και φορτίο σχεδόν 4.000 αγγείων.

Λέγεται ότι ο μέγας Αλέξανδρος χρησιμοποίησε μια πρώτη μορφή υποβρυχίου για να παρατηρήσει από κοντά τα παράξενα ψάρια στον βυθό του Ινδικού ωκεανού (332 π.Χ.).

arxaia-ellinika.blogspot.com

Διαβάστε Περισσότερα...

Μυστήριο με αρχαίο μικροσκοπικό γλυπτό που ανακαλύφθηκε – Ίσως είναι ο χαμένος κρίκος που συνδέει την ελληνική μυθολογία με την Βίβλο



  Πηγή: Christoph Uehlinger

Ανασκαφές στο Ισραήλ αποκάλυψαν ένα μικροσκοπικό γλυπτό που θεωρείται καθοριστικό στην κατανόηση ενός μοτίβου που εντοπίζεται σε πολλούς αρχαίους πολιτισμούς.  Από τους αρχαιολόγους θεωρείται ο συνδετικός κρίκος που συνδέει διάφορες μυθολογίες.

Η ανεύρεση του γλυπτού και η σημασία του

To τεχνούργημα, το οποίο ανακαλύφθηκε το 2022 σε αρχαιολογικό λάκκο της πόλης Χαζόρ του βόρειου Ισραήλ, είναι μία σφραγίδα που βυθιζόταν σε μπογιά και χρησιμοποιούνταν για την τύπωση εικόνας σε πηλό ή κερί σφραγίσματος και έχει μήκος μόλις 3.8 εκατ.

Συνδετικός κρίκος για την αρχαία μυθολογία

Ο Christoph Uehlinger, καθηγητής συγκριτικής θρησκειολογίας στο πανεπιστήμιο της Ζυρίχης, θεωρεί το αρχαιολογικό εύρημα τον «κρίκο που έλειπε» για τη σύνδεση ενός κοινού μοτίβου της ελληνικής μυθολογίας και της Βίβλου, σε σχετικό του άρθρο στο περιοδικό Near Eastern Archaeology .

Μυστήριο με 1.000 σκελετούς που βρέθηκαν κάτω από μοναστήρι 800 ετών – Η ανακάλυψη των αρχαιολόγων που ξαναγράφει την ιστορία.
Η απεικόνιση πάλης

Στο γλυπτό αναπαρίσταται ένας άνδρας με δόρυ να μάχεται με ένα ερπετό με επτά κεφάλια που στέκεται όρθιο. Πίσω από τον ήρωα, απεικονίζεται το μυθικό πλάσμα γρύπας, ένας ουραίος, αρχαίο αιγυπτιακό σύμβολο της εξουσίας του Φαραώ σε μορφή φιδιού, και ένας σκαραβαίος.

Η παρουσία των μυθικών πλασμάτων τονίζει την υπερβατική φύση της σκηνής, σημειώνει ο Uelhinger. Επίσης, απεικονίζονται δύο καθιστές μαϊμούδες, το αρχαίο Αιγυπτιακό σύμβολο ανκχ, και ένα ακόμη σύμβολο που δεν έχει αποκωδικοποιηθεί. Πιθανολογείται ότι το έργο δημιουργήθηκε από κάποιον Ισραηλίτη ή Φοίνικα, και χρονολογείται στην Εποχή του Σιδήρου (περ. 840-732 π.Χ.).

To μυστήριο της σύνδεσης

Το μοτίβο του ήρωα που παλεύει με ένα επτακέφαλο ερπετό χρονολογείται ακόμη πιο παλιά, στην τρίτη χιλιετία π.Χ. στην Μεσοποταμία. Γύρω στα μέσα της δεύτερης χιλιετίας π.Χ., ταξίδεψε στην βόρεια ακτή της Συρίας, και ύστερα στην Εβραϊκή Βίβλο, όπου ο Γιαχβέ πολεμά έναν Λεβιάθαν. Εμφανίζεται και στη χριστιανική Βίβλο, όπου ένα ερπετοειδές τέρας παλεύει με έναν άγγελο στο Βιβλίο της Αποκάλυψης.

Ο Ηρακλής και ο Ιόλαος πολεμούν με τη Λερναία Ύδρα. Αττικός μελονόμορφος αμφορέας, περ. 540-530 π.Χ. Πηγή εικόνας: Μουσείο του Λούβρου, Wikimedia Commons

Το μοτίβο στην αρχαία ελληνική μυθολογία

Το μοτίβο απεικονίζεται και σε ένα ελληνικό αγγείο, χρονολογούμενο περί το 540 π.Χ., όπου ο Ηρακλής και ο Ιόλαος παλεύουν με τη Λερναία Ύδρα. To ενδιαφέρον των ακαδημαϊκών προσελκύει η επανάληψη του μοτίβου σε τόσο μακρινές περιοχές και ανά τον χρόνο. Η σφραγίδα της Χαζόρ «προσφέρει χειροπιαστή τη σύνδεση της Φοινίκης με το Ισραήλ», δήλωσε ο Uehlinger στο δίκτυο McClatchy News.

«Οι Φοίνικες ακαδημαϊκοί και μελετητές, πιθανώς να διατήρησαν και να μετέδωσαν την παράδοση που κληρονόμησαν από την αρχαία πόλη-κράτος της Συρίας Ουγκαρίτ, από την ύστερη εποχή του Χαλκού».

Ο Uehlinger χαρακτηρίζει το εύρημα «εντυπωσιακό», και εξηγεί ότι «καταλαμβάνει μία ξεχωριστή θέση στην γενικά άγνωστη ιστορία της μετάδοσης των μύθων». Επαφίεται στους μελλοντικούς ερευνητές να ανακαλύψουν πως ακριβώς η απεικόνιση ταξίδεψε προς τα δυτικά και συνδέθηκε με τον χαρακτήρα του Ηρακλή.

enikos.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Το μυστικό της ηχητικής των αρχαίων θεάτρων

 


Η ηχητική των αρχαίων θεάτρων που θαυμάζουμε σήμερα εξασφαλιζόταν με τα αντηχούντα αγγεία που βρίσκονταν κάτω από τα σκαλιά του κοίλου και τα σκηνικά άλλαζαν σχεδόν αυτόματα, όπως αποδεικνύει η πρόσφατη ανασκαφική έρευνα στο Αρχαίο Θέατρο του Δίου.

Η τεχνολογία του Αρχαίου Ελληνικού Θεάτρου, και ιδιαιτέρως το Θέατρο του Δίου, έχει απασχολήσει τον αρχιτέκτονα, καθηγητή του ΑΠΘ Γιώργο Καραδέδο. Ο ίδιος μας είπε ότι «τα αντηχούντα αγγεία τοποθετούνταν σύμφωνα με έναν μαθηματικό υπολογισμό σε κόγχες κάτω από τα σκαλιά του κοίλου, διηρημένα σε αγγεία τέταρτης, πέμπτης, όγδοης και διπλής όγδοης, σύμφωνα με τις αντηχήσεις τους στις διάφορες νότες. Όταν η φωνή των ηθοποιών, περιβάλλοντας τα αγγεία, που είναι στον ίδιο τόνο με αυτήν, προκαλεί την αντήχηση τους, γίνεται πιο δυνατή, πιο καθαρή και πιο μεγαλεπήβολη».

Όλα ξεκίνησαν όπως φαίνεται από την εισαγωγή των μαθηματικών και της θεωρίας των αριθμών από τους Πυθαγόρειους στην αρχιτεκτονική. Τότε χρησιμοποίησαν γεωμετρικές χαράξεις στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό των κτιρίων και ειδικότερα των θεάτρων. «Ειδικά ο σχεδιασμός των θεάτρων επηρεάστηκε σημαντικά από την ακουστική, η οποία διαμορφώνεται σε επιστήμη από τον Αριστόξενο τον Ταραντίνο.

Ο Βιτρούβιος στο πέμπτο βιβλίο του αναλύει την αρμονική θεωρία του Αριστόξενου και παραθέτει μουσικό διάγραμμα του Αριστόξενου. Το διάγραμμα αυτό δεν έχει σωθεί. Είναι όμως εύκολο να το αναπαραστήσουμε με βάση τις περιγραφές του Βιτρούβιου. Ο Αριστόξενος μας δίνει τις ακριβείς θέσεις και τις προδιαγραφές των "ηχείων", δηλαδή των αντηχούντων αγγείων».

Εκτός από τις αρχαίες πηγές, «σύγχρονες ακουστικές έρευνες αποδεικνύουν ότι στα αρχαία θέατρα έχουν εφαρμοστεί βασικές αρχές σχεδιασμού που εξασφαλίζουν ηχοπροστασία, ακουστική ζωντάνια, διαύγεια και καταληπτότητα του θεατρικού λόγου. Μια από τις βασικότερες αρχές είναι η ενίσχυση της φωνής με έγκαιρες, θετικές ηχοανακλάσεις επάνω σε στοιχεία του θεάτρου (δάπεδο ορχήστρας, πρόσοψη κτιρίου σκηνής, λογείο), για την εξασφάλιση ενός φυσικού, αυτοδύναμου (παθητικού) μεγαφώνου, που αναπληρώνει τις ενεργειακές απώλειες, κυρίως στα υψηλότερα καθίσματα του κοίλου».

Το θέατρο ως λόγος και τέχνη εξελίχθηκε μαζί με το κτίριο της σκηνής, τη σκηνογραφία και την τεχνολογική υποστήριξή της. Οι «σκηνικοί αγώνες» απαιτούσαν τέσσερις έως πέντε παραστάσεις την ημέρα. Έπρεπε λοιπόν τα σκηνικά να αλλάζουν γρήγορα και εύκολα. Τα θέατρα διέθεταν «θύρες», μεγάλα ανοίγματα στο κτίριο της σκηνής, τα οποία καλύπτονται με ζωγραφισμένους ξύλινους πίνακες ή υφασμάτινα πετάσματα. Για την αυτόματη αλλαγή των σκηνικών αναφέρεται πως είχαν την «περίακτο», μια πρισματική περιστρεφόμενη κατασκευή.

Είχαν επίσης το «εκκύκλημα» το «ημικύκλιο» και το «στροφείο», κυλιόμενες εξέδρες, τη «μηχανή» ή «κράδη» και την «γέρανο» για τη μεταφορά στον αέρα ανθρώπων ή των «από μηχανής θεών» και το «θεολογείο», εξέδρα στην οποία κάθονταν οι θεοί για να μιλήσουν με τους θνητούς. Για την αναπαράσταση καιρικών φαινομένων είχαν το «κεραυνοσκοπείο» και το «βρονείο», καθώς και τη «χαρώνεια κλίμακα», υπόγειο διάδρομο για την άνοδο και κάθοδο στον κάτω κόσμο των χθόνιων θεών και των φαντασμάτων.

Η σύγχρονη έρευνα για τον αρχαίο μηχανολογικό εξοπλισμό των θεάτρων καταλήγει σε αντικρουόμενες απόψεις, υποστηρίζει ο κ. Καραδέδος, γιατί βασίζεται σε ελλιπή δεδομένα. «Στο πρόσφατα ανασκαμμένο Θέατρο του Δίου, όμως, παρά την κακή κατάσταση διατήρησής του, σώθηκαν αρκετά στοιχεία, τα οποία τεκμηριώνουν τη θέση και εν μέρει τη λειτουργία αρκετών από τους θεατρικούς μηχανισμούς, όπως των "περιάκτων", του"θεολογείου", της "γέρανου", της "χαρώνειας κλίμακας", του "κεραυνοσκοπείου", καθώς και ανασυρόμενης αυλαίας χωρισμένης σε τρία τμήματα».

arxaia-ellinika.blogspot.com

Διαβάστε Περισσότερα...

Ο περιστρεφόμενος ναός του Επικουρείου Απόλλωνος

 


Ο ναός του Επικουρείου Απόλλωνος βρίσκεται στις Βάσσες Αρκαδίας, κοντά στα σύνορα του νομού με την Μεσσηνία, πάνω σε έναν χαμηλό λόφο. Πολλά έχουν γραφεί για τον συγκεκριμένο ναό αλλά είναι πολλά αυτά που έχουμε να ανακαλύψουμε ακόμη. Υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν ότι ο ναός δεν ήταν απλά ένα λατρευτικό κτίσμα αφιερωμένο στον Απόλλωνα όπως τόσα άλλα στον Ελλαδικό χώρο. Ο ναός αυτός διαφέρει ξεκάθαρα.

Πρώτα απ όλα αν εξετάσουμε τον αρχιτεκτονικό ρυθμό του θα δούμε ότι αν και εξωτερικά είναι Δωρικού ρυθμού, στο εσωτερικό του είναι καθαρά Ιωνικού ρυθμού αλλά οι κίονες του κοσμούνται με Κορινθιακού ρυθμού κιονόκρανα. Πραγματικά πολύ παράξενο που συνδυάζει και τους τρεις βασικούς αρχιτεκτονικούς ρυθμούς και είναι το μοναδικό αρχαίο οικοδόμημα που παρατηρείται αυτό το φαινόμενο.

Ιστορικά κατασκευάστηκε το τελευταίο τέταρτο του 5ου αιώνα π.Χ από τον αρχιτέκτονα του Παρθενώνα Ικτίνο μετά από υπόδειξη των ιερέων του Απόλλωνα από τους Δελφούς. Εδώ όμως δεν είναι ξεκάθαρο αν οι ιερείς του έδωσαν μόνο οδηγίες για το σημείο κατασκευής και τον ρυθμό που θα ακολουθούσε το οικοδόμημα ή και αν του αποκάλυψαν κάποια αρχαία κρυμμένη γνώση σχετικά με το πως θα κάνει τον ναό να περιστρέφετε. Εικάζω πως τέτοια γνώση υπήρχε στην αρχαιότητα αλλά φυλασσόταν από τα εκάστοτε ιερατεία που αναλάμβαναν την φύλαξη των “μυστικών των θεών” δίνοντας τους ιερούς όρκους σιωπής.

Ας δούμε όμως ποιά είναι αυτά τα μυστικά που αποκάλυψαν οι ιερείς του Απόλλωνα και τα έκανε πράξη ο Ικτίνος κατασκευάζοντας έναν εντελώς παράξενο ναό. Η πλαγιά που είναι χτισμένος ο ναός έχει έχει διαμορφωθεί τεχνητά σε οριζόντιο επίπεδο και ο ναός τοποθετήθηκε έκκεντρα πάνω σε αυτή με προσανατολισμό που και πάλι θεωρείται παράξενος διότι δεν ακολουθεί τον συνήθη προσανατολισμό του άξονα ανατολής - δύσης αλλά του άξονα βορρά – νότου. Η είσοδος του ναού είναι στην βόρεια πλευρά του με προσανατολισμό τους Δελφούς.

Κάποιος θα σκεφτεί ότι αφού οι Ιερείς του Απόλλωνος των Δελφών ζήτησαν να χτιστεί ο ναός, θα ζήτησαν και να βλέπει ο ναός το μεγάλο ιερό του θεού. Όμως δεν είναι έτσι. Ο προσανατολισμός των ναών στην αρχαιότητα καθοριζόταν από τον άξονα ανατολής – δύσης, πράγμα που υιοθέτησε και ο χριστιανισμός (για διαφορετικούς λόγους) για να κατασκευάζει τους ναούς του. Έτσι στην αρχαιότητα, έτσι και σήμερα, απαγορεύεται να χτιστεί λατρευτικός ναός που δεν είναι προσανατολισμένος σε αυτόν τον άξονα. Όμως στον ναό του Απόλλωνος έγινε μία εξαίρεση και μάλιστα με την σύμφωνη γνώμη των Ιερέων του Απόλλωνα.

Γιατί έγινε κάτι τέτοιο; Κάποιοι υποστηρίζουν ότι οφείλεται σε τοπική παράδοση να χτίζονται ναοί με αυτόν τον προσανατολισμό λόγω της ύπαρξης και δεύτερου μικρότερου ναού στην περιοχή με τον ίδιο προσανατολισμό. Πρόκειται επίσης για ναό του Απόλλωνος στην κορυφή του όρους Κωτύλιο που αποτέλεσε τον οδηγό για την κατασκευή του μεγάλου ναού του θεού. Θα αναφερθώ όμως σε λίγο εκτενέστερα και σε αυτόν αφού εξετάσουμε λίγο πιό αναλυτικά τον τρόπο κατασκευής του μεγάλου ναού.

Όπως είπα η πλαγιά διαμορφώθηκε τεχνητά δημιουργήθηκε μία πέτρινη ειδική βάση που πάνω σε αυτή τοποθετήθηκε ο ναός. Η βάση αυτή είναι ειδική, και μοναδική στον κόσμο, διότι λόγω της μελετημένης κλίσης της, επιτρέπει στον ναό να ολισθαίνει πάνω σε αυτή κατά 50.2 δευτερόλεπτα της μοίρας κάθε χρόνο με σκοπό να στοχεύει διαρκώς στον ίδιο αστρικό σημείο. Για να γίνει πιό κατανοητό αυτό θα αναφέρω ότι ο άξονας της γης δεν είναι ένα σταθερό σημείο.

Λόγω της μετάπτωσης των ισημεριών αλλάζει θέση χρόνο με τον χρόνο αφού έχει μία κλίση 23,5ο (μοίρες) και διαγράφει έναν πλήρη κύκλο κάθε 25.920 χρόνια. Έτσι και ο προσανατολισμός των σταθερών σημείων πάνω στην γη αλλάζει θέση χρόνο με τον χρόνο ακολουθώντας την κίνηση του άξονα της γης. Οι αστερισμοί λ.χ που παρατηρούμε σήμερα σε συγκεκριμένα σημεία του ουρανού πριν από 10.000 χρόνια ήταν σε διαφορετικά σημεία και επίσης σε διαφορετικά σημεία του ουρανού θα είναι μετά από 10.000 χρόνια.

Για να κατορθώσει ο ναός να ολισθαίνει πάνω στην βάση του τοποθετήθηκε πάνω σε αυτή ένα στρώμα άργιλου και ένα στρώμα από βότσαλα θαλάσσης. Πάνω σε αυτά τα στρώματα τοποθετήθηκαν οι πλάκες των θεμελίων του ναού. Κάτω από την βάση έχουν βρεθεί τούνελ που κρατούσαν τον άξονα του ναού.

Πάνω λοιπόν στην βάση του ναού τοποθετήθηκαν πολλές στρώσεις από πλάκες που ενώνοντας μεταξύ τους με ανοξείδωτους σιδερένιους συνδετήρες και στο άνοιγμα τους έχυσαν μόλυβδο για να κρατά τους κραδασμούς. Έτσι στην συνέχεια έχτισαν τον ναό ο οποίος λόγω της ιδιαίτερης βάσης του και της σοφά μελετημένης κλίσης της, ολίσθαινε πάνω σε αυτή ακολουθώντας την μετάπτωση των ισημεριών. Ο δεύτερος ναός στην κορυφή του βουνού Κωτύλιο έπαιζε τον ρόλο του δείκτη. Δηλαδή αν κάποιος στεκόταν στην είσοδο του μεγάλου ναού σε πλήρη στοίχιση με τον μικρό ναό της κορυφής, τότε έβλεπε το σημείο 0 του βορρά! Μία τεράστια πυξίδα δηλαδή κατασκευασμένη από γρανίτη και μάρμαρο!

Σήμερα ο ναός του Απόλλωνος είναι σε στάδιο συντήρησης και αποκατάστασης. Η εικόνα που παρουσιάζει είναι τραγική. Λεηλατημένος και απογυμνωμένος από την λαμπρή μαρμάρινη ζωφόρο του (Εκτίθεται στο Βρετανικό μουσείο και αυτή) και κατασκαμμένος με σκοπό την κλοπή των μετάλλων της βάσης του. Ο προσανατολισμός του όμως εξακολουθεί να είναι σταθερά ο ίδιος αν και λόγω της καταστροφής μεγάλου μέρους των θεμελίων του έχει ολισθήσει εκτός του άξονα του.

Σίγουρα έχει πολλά κρυμμένα μυστικά ακόμη που μάλλον δεν θα μάθουμε ποτέ γιατί απλά δεν θα μας τα αποκαλύψει ποτέ το αρχαιολογικό κατεστημένο. Σίγουρα αποτελεί σπανιότατη κατασκευή που δυστυχώς καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό και είναι αδύνατη η επαναφορά στην αρχική του μορφή όσες εργασίες αποκατάστασης και να γίνουν.

Και τέλος σίγουρα αποτελεί φαντασίωση το να πιστεύουμε ότι με το τέλος των εργασιών θα μας στείλουν πίσω οι “φίλοι” μας οι Άγγλοι τα γλυπτά του ναού που μας έχουν κλέψει. Είναι γνωστό εξάλλου το πόσο πολύ μας αγαπούν αφού στο Βρετανικό μουσείο έχουν μία τεράστια αίθουσα που εκθέτουν τα κλεμμένα γλυπτά μας. Όχι γιατί δεν έχουν δικά τους να εκθέσουν (;), αλλά γιατί όπως προείπα..... μας αγαπούν πολύ!

Ιωάννης Καρυοφυλάκης

arxaia-ellinika.blogspot.com

Διαβάστε Περισσότερα...

Υπερατλαντικό το ταξίδι του Ηρακλή



  Ιστορικό πρόσωπο που έφτασε ως τον Καναδά ήταν ο Ηρακλής της Ελληνικής μυθολογίας, σύμφωνα με τον καθηγητή Γεωλογίας Ηλία Μαριολάκο. Έφτασε χίλια χρόνια πριν από τον Μεγάλο Αλέξανδρο στον Ινδό ποταμό. Πέρασε από την Αιθιοπία, έφτασε ως τη Γροιλανδία και ίσως να πάτησε πρώτος το πόδι του στην Αμερική.

Ένας από τους πιο γνωστούς ήρωες της παγκόσμιας μυθολογίας -ο Ηρακλής- δεν ήταν μόνο ένας σπουδαίος υδραυλικός, μηχανικός και υδρογεωλόγος, όπως μαρτυρούν πολλοί από τους δώδεκα άθλους του, αλλά και ο αρχιτέκτονας της μυκηναϊκής κοσμοκρατορίας, όπως υποστήριξε χθες το βράδυ σε ομιλία του, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο ομ. καθηγητής Γεωλογίας και μέλος του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου Ηλίας Μαριολάκος.

«Ο Ηρακλής δεν είναι ένα πρόσωπο για να διασκεδάζουν τα παιδιά. Ούτε η Ελληνική μυθολογία ένα παραμύθι για έναν φανταστικό κόσμο», λέει στα «ΝΕΑ» ο Ηλίας Μαριολάκος.

«Ο Ηρακλής είναι ένα ιστορικό -και όχι μυθικό- πρόσωπο, ένας άγνωστος μεγάλος κατακτητής, ήρωας-ιδρυτής πόλεων, πρώτος συνδετικός κρίκος του κοινού πολιτισμικού υποστρώματος των Ευρωπαίων, του μυκηναϊκού και κατά συνέπεια του ελληνικού πολιτισμού. Και η μυθολογία είναι η ιστορία του απώτερου παρελθόντος των κατοίκων αυτού του τόπου, που πολύ αργότερα θα ονομαστεί Ελλάς».

Πρώτος στο μικροσκόπιο του καθηγητή μπήκε ο άθλος με την αρπαγή των βοδιών του Γηρυόνη, του τρικέφαλου και τρισώματου γίγαντα που ζούσε στα Γάδειρα, το σημερινό Κάντιθ της Ισπανίας, κοντά στο στενό του Γιβραλτάρ.

«Οι περισσότεροι πιστεύουν πως ο Ηρακλής ταξίδεψε ώς την Ιβηρική Χερσόνησο για να φέρει μια καλή ράτσα βοδιών στην Πελοπόννησο», εξηγεί ο κ. Μαριολάκος. «Αν διαβάσουμε με προσοχή τον Στράβωνα, που έζησε τον 1ο αι. π.Χ. όμως, θα διαπιστώσουμε πως σε κανένα άλλο μέρος του κόσμου δεν έχει βρεθεί τόσος πολύς χρυσός, άργυρος, χαλκός και σίδηρος. Και τα βόδια δικαιολογούνται διότι υπήρχαν μαρτυρίες ότι το “κοσκίνισμα” του χρυσού από την άμμο γινόταν πάνω σε δέρματα βοδιών». Η ίδρυση δε της πόλης από τον Ηρακλή μνημονεύεται στον θυρεό της πόλης και σήμερα.

Ο Ηρακλής ολοκληρώνει τον άθλο του και συνεχίζει βόρεια προς την Κελτική και ιδρύει την Αλέσια (γνωστή και ως πόλη του Αστερίξ), το όνομα της οποίας προέρχεται από τη λέξη άλυς (= περιπλάνηση). Πόλη με στρατηγική σημασία, καθώς συνδέεται μέσω πλωτών ποταμών προς τη Μεσόγειο, τον Ατλαντικό, τη Μάγχη και τη Βόρεια Θάλασσα, όπου ο Ιούλιος Καίσαρας κατατρόπωσε τους Γαλάτες. Ακόμη ιδρύει το Μονακό και την Αλικάντε – η ποδοσφαιρική της ομάδα ονομάζεται Ηρακλής. Τι γύρευε στη Γαλατία ο Ηρακλής; «Χρυσό», απαντά ο κ. Μαριολάκος, «αφού ο Διόδωρος μας λέει πως στη Γαλατία υπάρχουν πλούσια χρυσοφόρα κοιτάσματα».

Ο Ηρακλής όμως φέρεται -σύμφωνα με τον Πλούταρχο- να έφτασε και ως την Ωγυγία που απέχει πέντε ημέρες δυτικά της Βρετανίας. «Πέντε ημέρες ισοδυναμούν με 120 ώρες. Αν η μέση ταχύτητα ενός πλεούμενου της εποχής ήταν 4 μίλια την ώρα, τότε η απόσταση είναι 890 χλμ., άρα πρόκειται για τη σημερινή Ισλανδία και συνέχισε ως τη Γροιλανδία, ενώ το Κρόνιο Πέλαγος, που αναφέρεται, σύμφωνα με τους υπολογισμούς ταυτίζεται με τον Βόρειο Ατλαντικό».

«Για να φέρει τα χρυσά μήλα των Εσπερίδων (ήτοι, τον χρυσό) ο Ηρακλής από την Αίγυπτο έφτασε ως την Αιθιοπία κι έπειτα στον Καύκασο -για να ζητήσει τη βοήθεια του Προμηθέα- και στη Λιβύη προτού επιστρέψει στις Μυκήνες». Ο Ηρακλής έφτασε, σύμφωνα με τον καθηγητή Ηλία Μαριολάκο, ως την Αμερική.

«Στις πηγές διαβάζουμε πως εγκατέστησε ακολούθους του «ως τον κόλπο που το στόμιό του βρίσκεται στην ίδια ευθεία με το στόμιο της Κασπίας». Ένας κόλπος μόνον καλύπτει αυτές τις προϋποθέσεις: του Αγίου Λαυρεντίου στο Τορόντο του Καναδά». Μαρτυράται δε πως έμειναν «σε νησιά που βλέπουν τον ήλιο να κρύβεται για λιγότερο από μία ώρα για 30 ημέρες», δηλαδή στον πολικό κύκλο.

Τι γύρευε εκεί; Η απάντηση βρίσκεται στα ευρήματα των ανασκαφών που γίνονται γύρω από τη λίμνη Σουπίριορ στο Μίτσιγκαν. Αρκεί να σκεφτείτε πως έχουν εξορυχθεί πάνω από 500.000 τόνοι χαλκού στην περιοχή, όταν στην κατ’ εξοχήν πηγή χαλκού -την Κύπρο- εξορύχθηκαν 200.000 τόνοι. Η εξόρυξη έγινε την περίοδο 2.450 π.Χ.- 1050 π.Χ., σταματάει ξαφνικά, όταν καταρρέει ο μυκηναϊκός πολιτισμός. Και όλα αυτά σε μια περιοχή όπου οι γηγενείς βρίσκονταν στη λίθινη εποχή!

arxaia-ellinika.blogspot.com

Διαβάστε Περισσότερα...

Η Μέλισσα στην Αρχαία Ελλάδα: Σύμβολο Υγείας και Θεραπείας

 


Οι απεικονίσεις της μέλισσας εμφανίζονται πολύ νωρίς στην ανάπτυξη της νομισματοκοπίας στην αρχαία Ελλάδα, με την Έφεσο, μια αρχαία πόλη στην Ιωνία (ακτή του Αιγαίου της Τουρκίας) να έχει ιδιαίτερη αξίωση στην παράδοση αφού υιοθέτησε το έντομο ως έμβλημα του πολίτη.


Οι απεικονίσεις της Μέλισσας εμφανίζονται πολύ νωρίς στην ανάπτυξη της νομισματοκοπίας στην αρχαία Ελλάδα, με την Έφεσο, μια αρχαία πόλη της Ιωνίας (Αιγαίο ακτές της Μικράς Ασίας ), να έχει ιδιαίτερη αξίωση για την παράδοση αφού υιοθέτησε το έντομο ως έμβλημα του πολίτη. Οι μέλισσες απεικονίζονταν επίσης σε κοσμήματα και αγάλματα θεών στην αρχαία Ελλάδα.

Αιώνες πριν οι άνθρωποι δημιουργήσουν αγροτικές κοινωνίες, βασιζόμενοι στη γεωργία σε κατοικημένες κοινότητες, το μέλι που συλλέγεται από τις κυψέλες των άγριων μελισσών εκτιμούνταν ως πολύτιμη ουσία. Δεδομένου ότι η μέλισσα είναι εγγενής στα εδάφη που περιβάλλουν τη Μεσόγειο Θάλασσα, η εξημέρωση αυτού του επικονιαστή ήταν ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη πολλών οπωροφόρων καλλιεργειών στην περιοχή.

Ήταν τέτοια η αξία του μελιού ως εμπόρευμα που το Αιγυπτιακό ιερογλυφικό για τη «μέλισσα» άρχισε να χρησιμοποιείται ως σύμβολο για τον ηγεμόνα της Κάτω Αιγύπτου.

Στην αρχαία Ελλάδα, οι Μέλισσες και το μέλι ήταν ένα σημαντικό σύμβολο, συχνά συνδεδεμένο με τη γνώση, την υγεία και τη δύναμη. Τα έντομα θεωρούνταν ακόμη και υπηρέτες των θεών, με το μέλι να λατρεύεται για τις θεραπευτικές του ιδιότητες.

Η θεά των μελισσών στην αρχαία Ελλάδα ήταν η Θεά Μέλισσα. Σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία, μια νύμφη της είχε αποκαλύψει τη χρήση μελιού από τις ίδιες τις μέλισσες. Ήταν μια από τις νύμφες νοσοκόμες του Δία όταν γεννήθηκε σε μια σπηλιά που υποτίθεται ότι ήταν ιερή για τις μέλισσες. Υπάρχουν δύο εκδοχές του μύθου, η μία δηλώνει ότι οι Μέλισσες έθρεψαν τον Δία, και μια άλλη λέγοντας ότι ο Δίας τρέφονταν με το γάλα των κατσικιών και με μέλι από τις Μέλισσες.

Στην κλασική αρχαιότητα η Θεά Μέλισσα ταυτίστηκε ακόμη με την Αφροδίτη «Ανθεία» (μία από τις εξελίξεις της Μινωϊκής «Ορείας Μητρός»), Δήμητρα (κάποιες ιέρειες της οποίας μάλιστα, κατά τον νεοπλατωνικό Πορφύριο στο «Περί του εν Οδυσσεία των Νυμφών άντρου», λέγονταν «Μέλισσαι»)

Η μέλισσα στο νόμισμα της Εφέσου στην αρχαία Ελλάδα

Στην αρχαία Ελληνική πόλη της Εφέσου βρισκόταν ο διάσημος ναός της Αρτέμιδος και ο αρχιερέας του ναού ήταν γνωστός ως «βασιλική μέλισσα». Υπάρχουν σχεδόν χίλιοι διαφορετικοί γνωστοί τύποι νομισμάτων μελισσών και ελαφιού από την πόλη και εμφανίζονται συχνά αδημοσίευτοι νέοι τύποι. Ένα από τα παλαιότερα γνωστά παραδείγματα είναι ένας σπάνιος ημιστάτης ηλεκτρομίου, που χρονολογείται γύρω στο 550 π.Χ., ο οποίος πουλήθηκε για 25.000 δολάρια σε δημοπρασία στις ΗΠΑ το 2015.

Δραχμή Εφέσου 550 π.Χ. Πίστωση: CNG. CC BY-2.5/Wikimedia Commons/ CNG


Οι μέλισσες έχουν δύο ζεύγη φτερών, αλλά οι τυπικές αναπαραστάσεις του εντόμου στην αρχαιότητα έδειχναν γενικά μόνο ένα ζευγάρι με την πρώιμη εξαίρεση ενός ασημένιου οβολού της Εφέσου από περίπου το 550 π.Χ. Έδειχνε και τα τέσσερα φτερά. Στις αρχές της κλασικής εποχής (480-450 π.Χ.), οι μέλισσες που απεικονίζονταν σε ασημένιες δραχμές από την Έφεσο ήταν χαραγμένες με καμπύλα φτερά και σγουρές κεραίες, δίνοντας στο έντομο μια όψη σαν καρτούν.

Μέχρι τον τέταρτο αιώνα π.Χ. στην αρχαία Ελλάδα, οι Εφέσιοι κοπτήρες, έχοντας προχωρήσει στην τέχνη τους, χάραζαν πολύ πιο ρεαλιστικές μέλισσες, οι οποίες περιελάμβαναν λεπτομέρειες όπως το τσίμπημα, τα ενωμένα πόδια και την τεμαχισμένη κοιλιά.

Έφεσος, 370-360 π.Χ., αργυρό τετράδραχμο, μέλισσα. Πίστωση: ArchaiOptix. CC BY-4.0/Wikimedia Commons/ ArchaiOptix


Μερικά από τα νομίσματα, δημοφιλή στους συλλέκτες, φέρουν το συντομευμένο όνομα Έφεσος (E-Φ) στη μία όψη, και στην άλλη, δίπλα στο ελάφι, γράφεται το όνομα του τότε δικαστή.

Το 356 π.Χ. κάηκε ο ναός της Αρτέμιδος. Αρκετές πηγές από την εποχή ισχυρίζονται ότι αυτό ήταν το έργο του Ηρόστρατου, ο οποίος υποτίθεται ότι έβαλε φωτιά στα ξύλινα δοκάρια της οροφής, αναζητώντας τη φήμη με κάθε κόστος και προκαλώντας τον όρο «Ηρωστρατική φήμη». Κατά τους επόμενους αιώνες, η κατασκευή κατεδαφίστηκε και ξαναχτίστηκε επανειλημμένα, και στο βάθος, η πόλη συνέχισε να εκδίδει νομίσματα πολιτών που έφεραν τη Μέλισσα και το ελάφι μέχρι περίπου το 133 π.Χ.

Η Μέλισσα αρχίζει να εξαφανίζεται από τα νομίσματα της Εφέσου αφού η πόλη έγινε μέρος της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, μια κοινωνία στην οποία ο αυτοκράτορας εμφανίζεται στα νομίσματα, χωρίς να αφήνει χώρο για το έντομο.

Άλλες Ελληνικές πόλεις όπου εμφανίστηκε η Μέλισσα

Αρκετές άλλες πόλεις στην αρχαία Ελλάδα υιοθέτησαν την εικόνα της Μέλισσας για τα νομίσματά τους, υποδηλώνοντας πιθανώς οικονομικούς δεσμούς με την Έφεσο ή τη φιλοξενία μιας τοπικής λατρείας της Εφέσιας Αρτέμιδος. Η πλευρική γωνία της Μέλισσας, όπως φαίνεται στα Αιγυπτιακά ιερογλυφικά, φαίνεται πολύ σπάνια στα αρχαία νομίσματα, αλλά εμφανίζεται σε ένα πολύ μικρό ημιβόλο από άγνωστο νομισματοκοπείο του Ιονίου, μαζί με μια χελώνα στην πίσω όψη.

Τα έντομα εμφανίζονταν επίσης περιστασιακά ως διακοσμητικά σε αρχαία αντικείμενα που μοιάζουν με νομίσματα ή μάρκες, όπως ένας χρυσός δίσκος που δεν είχε ημερομηνία αλλά πουλήθηκε σε δημοπρασία στις ΗΠΑ το 2007. Μια θεωρία είναι ότι αυτά τα αντικείμενα δίσκου έχουν μαγικές δυνάμεις και θάφτηκαν μαζί με τους νεκρούς για να πληρώσουν τον Χάρων, τον βαρκάρη που μετέφερε τις ψυχές στη μετά θάνατον ζωή.

Δραχμή Εφέσου, 330 π.Χ. Credit: William S. Kimball & Company. CC BY 1.0/Public Domain/ Met Museum


Γύρω στο 202 π.Χ., η Έφεσος συνήψε συμμαχία με τη Φοινικική πόλη Αράδος (σημερινό Arwad, ένα μικρό νησί στα ανοικτά της συριακής ακτής νότια της Tartus). Η Αράδος σημάδεψε αργότερα αυτή τη συνεργασία με το σχέδιο της Μέλισσας και του ελαφιού για τη νομισματοκοπία της, και τα νομίσματα του Αράδου διακρίνονται από τη λέξη Αράδιο, που αναγράφεται στα Ελληνικά στη μία όψη. Θεωρείται ότι αυτή η συμμαχία κράτησε για κάποιο χρονικό διάστημα.

Μια σειρά από άλλες πόλεις στην αρχαία Ελλάδα υιοθέτησαν επίσης τη Μέλισσα, όπως ο Γεντίνος, μια μικρή πόλη στην περιοχή της Τρωάδας (βορειοδυτική Ανατολία), που χρησιμοποιούσε μέλισσα και φοίνικα στον μπρούντζο του τέταρτου αιώνα π.Χ.

Η Πραισός, μια αρχαία πόλη στο νησί της Κρήτης, έβαλε μια Μέλισσα με ένα τριαντάφυλλο στην πίσω πλευρά ενός σπάνιου ασημένιου ημίδραχμου γύρω στον τέταρτο έως τον τρίτο αιώνα π.Χ., και μια άλλη Κρητική πόλη, η Έλυρος, είχε την εικόνα μιας άτυπης λεπτομερούς μέλισσας — ιδιαίτερα οι φλέβες στα φτερά του — στην αργυρή δραχμή του γύρω στο 300 με 270 π.Χ. Η σχετικά άγνωστη πόλη της Ιουλίδας στο σημερινό νησί της Κέας τοποθέτησε επίσης μια μέλισσα στην πίσω όψη του χάλκινου νομίσματος του τρίτου αιώνα π.Χ.

Η κυψέλη είναι εκπληκτικά σπάνια στα αρχαία νομίσματα. Η πόλη Deultum στη Θράκη (τώρα Μπουργκάς στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας της Βουλγαρίας) απεικόνιζε μια κυψέλη στη μία πλευρά των σπάνιων τοπικών χάλκινων νομισμάτων της, που εκδόθηκαν στα μέσα του τρίτου αιώνα.

arxaia-ellinika.blogspot.com

Διαβάστε Περισσότερα...

Οι Γραικοί και τα Ελληνικά και Ελληνόφωνα χωριά στην Μεγάλη Ελλάδα – Κάτω Ιταλία



  Του Γιώργου Λεκάκη

Οι Έλληνες της Μεγάλης Ελλάδος / Κάτω Ιταλίας λέγονται Γραικοί[1] (> Γρίκοι ή Γραίκοι ή Γραικάνοι)[2]. Από τον Γραικό, που πρώτος αποίκησε την Ιταλία.

Είναι η κύρια ελληνική μειονότητα της νότιας Ιταλίας

Κατοικούν κυρίως στις περιοχές

        - στην Απουλία (Γκρετσία Σαλεντίνα στην χερσόνησο του Σαλέντο), και 

        - στην Καλαβρία.

Είναι οι εναπομείναντες πληθυσμοί των ελληνικών αποικιών της αρχαιότητας, της Μεγάλης Ελλάδας (Magna Graecia), που αναμείχθηκαν με επίσης ελληνικούς πληθυσμούς από την Σικελία, και κατόπιν και με Έλληνες του Βυζαντίου.

Με τον νόμο 482 / 1999, το ιταλικό Κοινοβούλιο αναγνώρισε τις κοινότητες των Ελλήνων της Καλαβρίας και του Σαλέντο ως ελληνική εθνική και γλωσσική μειονότητα Γκρίκο.[3]

Ακόμη και σήμερα το 15% των επωνύμων στην επαρχία Ρηγίου / Ρέτζιο Καλάμπρια έχουν ελληνική προέλευση![4]

Τα χωριά

Στην Απουλία - Grecía Salentina, Γκρετσία Σαλεντίνα, περιοχή του Λέτσε

Calimera, Καλημέρα           

Cannole, Cánnula, Κάννουλα, Κάνουλα

Caprarica, Crapáreca, Κραπάρεκα        

Carpignano Salentino, Carpignána, Καρπινιάνα        

Castrignano dei GreciCastrignána / Cascignána, Καστρινιάνα, Καστρινιάνο

Corigliano dOtrantoChoriánaCoriánaΧωριάνα, Κοριλιάνο ντ' Οτράντο

CursiCúrze, Κούρσι, Κούρτσε    

CutrofianoCutrufiána, Κουτρουφιάνα

MartanoMartána, Μαρτάνο, Μαρτάνα

MartignanoMartignána, Μαρτινιάνα, Μαρτινιάνο

MelpignanoLipignána, Μελπινιάνο, Λιπινιάνα

SoletoSulítu, Σουλίτου, Σολέτο

Sternatiai ChoraStarnaítta, Χώρα, Σταρναΐττα, Στερνατία,

ZollinoTzuḍḍínu, Τζουντίνου     

GalatinaAs Pétro, Γαλατηνή Ας Πέτρο, Άγιος Πέτρος

Τα σημερινά 9 ελληνόφωνα χωριά της Γκρετσία Σαλεντίνα[5], μαζί με αυτά του Σολιάνο Καβούρ, Κούρσι, Κανόλε και Κουτροφιάνο, σχημάτιζαν τα Δεκατρία Χωρία / χωριά (Decatría Choría) της περιοχής του Υδρούντος / Οτράντο. Διατηρούσαν και ως έναν βαθμό διατηρούν, τις ελληνικές παραδόσεις και γλώσσα.

Στην Απουλία - Έξω Γκρετσία Σαλεντίνα:

Alliste, Αλλίστε, Αλλίστη,

San Pietro Vernotico, Άγιος Πέτρος Βερνότικο

Cellino San Marco, Τσελίνο / Τσελλίνο Σαν Μάρκο           

Francavilla Fontana, Φρανκαβίλα Φοντάνα   

GalatoneGalátuna, Γκαλάτουνα, Γαλάτουνα, Γαλατηνή.

GallipoliCaḍḍípuli, Καḍḍίπουλη, Καντίπουλη, Καλλίπολις, Καλλίπολη

Lecce, Luppìu, Luppìus, Λύκειο, Λουπίου, ΛουπίουςΛουπίοι

Manduria, Μαντούρια

Maruggio, Μαρούτζιο

San Cesario di Lecce, Σαν Τσεζάριο ντι Λέτσε 

Squinzano, Σκουϊντζάνο   

Taviano, Ταβιάνο    

Vernole, Βέρνολε    

Στην Καλαβρία:

- Amendolea, Amiddalía, ΑμυddαλίαΑμυνταλίαΑμυγδαλία

- Armo, Άρμο  

- Bagaladi, Vagaládes, Βαγαλάδες

- Bova Superiore, Chòra tu Vùa, Χώρα του Βούα / Μπόβα

- Bova Marina, Jalò tu Vùa,  Γιαλό του ΒούαΓιαλός του Βούα / Μπόβα

- Brancaleone, Μπρανκαλεόνε     

- Cardeto, Kardia, Καρδία   

- Cataforio, Katachòrio, Καταφώριο, Καταχώριο         

- Condofuri, Kontofyria, ΚοντοφυρίαΚοντοφούρι ή Condochòri, ΚοντοχώριΚοντοφυριά,

- DelianuovaDhelia, Δελιανουόβα, Δέλια, Δηλία,

- Gallicianò, Gaḍḍicianó, ΓαḍḍιτσιανόΓαντιτσιανό, Γαλλικιανό, Γαλλιτσιανό, Γαλιτσιανό

- Laganadi, Lachanàdi, Lachanàdes, ΛαγανάδιΛαχανάδιΛαχανάδες

- Lubrichi, Λουμπρίκι

- Mélito di Porto Salvo, Mèlitos ή Mèlito, ΜέλιτοςΜέλιτο ντι πόρτο σάλβο

- Montebello, Μοντεμπέλο

- Mosorrofa, Messòchora, ΜεσσόχωραΜεσόροφα

- Motta San Giovanni, Μόττα Σαν Τζιοβάνι       

- Palizzi, Spiròpoli, ΣπιρόποληΣπιρόπολιςΣπυρόποληΣπυρόπολι

- Paracorio, Παραχώριο [ενώθηκε το 1878 με το Pedovoli / Παιδοβόλι στην Δηλία]

- Pentedattilo, Pentadattilo, Πενταδάττυλο, Πενταδάκτυλο

- Podàrgoni, Podàrghoni, Ποδάργονι

- Polistena, Πολιστένα Πολυστένα, Πολυστένη

- Reggio Calabria, Rìghi, Ρήγι, Ρετζιο, Ρήγιον

- Roccaforte del Greco, Vuní, ΒουνίΒουνό, Ροκαφόρτε

- Roghudi, Richùdi / Rigùdi, Chorío, ΡογούδιΡηχούδιΧωρίο / ΧωριόΡηχώδι,

- Samo, Samu, ΣάμουΣάμοΣάμος,

- San Pantaleone, Σαν Παντελεόνε, Άγιος Παντελεήμων

- San Lorenzo, Σαν Λορέντζο, Άγιος Λαυρέντιος

- Santa Caterina, Σάντα Κατερίνα, Αγία Αικατερίνη

- San Giorgio, Σαν Τζιόρτζιο, Άγιος Γεώργιος

- Scido. Skidous, Σκιντούς, Σκιδούς

- Sinopoli, Xenòpolis, Sinopolis, Ξενόπολις, Σινόπολις, Ξενόπολη, Σινόπολη

- Sitizzano, Σιτιτζανο

- Staiti, Stàti, Στάτη

Στην Βίμπο Βαλέντια Καλαβρίας / La Piana di Monteleone:

Οι πρώτοι κάτοικοι της περιοχής θεωρούνται οι Σικελοί Έλληνες, από την Μεσσήνη και το Ρήγιο, που επισήμως ίδρυσαν (τον 7ο αιώνα π.Χ.) το Ιππόνιον, που εποικίσθηκε με πληθυσμό από τους Λοκρούς.

Calimera, Καλημέρα           

DinamiDynamis, Δύναμις       

FilandariPhilandaris, Φιλαντάρις, Φιλάνδαρις          

Garopoli, Γκαρόπολη Γκαρόπολις, Γαρόπολη, Γαρόπολις

Ierocarne, Ιεροκάρνε, Ιεροκάρνη

IonadiIonades, Ιωνάντες, Ιωνάδες (= Ίωνες)

MelicucaMelikukià, Μελικουκιά

Mesima, Μέσιμα / Μεσσήνη

Orsigliadi, Ορσιγκλιάντι / Rhegàdion, Ρηγάδιον Ρηγάδιο,

Papaglionti, Παπαγκλιόντι, Παπαλιόντι

Paravati, Παραβάτη

Potame, Ποτάμε, Ποτάμι

Stefanaconi, Στεφανακόνι

Triparni, Τριπάρνη

Εδώ υπάρχει επίσης η Μίλητος / Mileto, τα Τρόπαια (η Τροπέα / Tropea), κ.ά.

Εκτός από αυτά, υπάρχουν και τα ελληνικά χωριά της υπόλοιπης ιταλικής χερσονήσου, αλλά και στην Σικελία, την Σαρδηνία, την Κορσική, κλπ. που κάθε ομάδα είναι μια κατηγορία από μόνη της...

Σύγχρονες γενετικές μελέτες επιβεβαιώνουν την μακροχρόνια γενετική απομόνωση των ελληνόφωνων της Καλαβρίας.[6]

Τέλος, μόνο στο Βασίλειο της Νεάπολης λειτουργούσαν 1.500 ελληνικά μοναστήρια: «…έχουμε έναν εξαιρετικό αριθμό Ελλήνων-μοναχών, που υπήρξαν αντικείμενο κοινού θαυμασμού, και που κράτησαν πάνω τους τα βλέμματα ολόκληρων επαρχιών για την αυστηρότητα της ζωής, για την φήμη της αρετής και για τα καταφανή παραδείγματα προτροπής προς το καλό… Υπήρξαν τα φώτα της μοναστικής διδασκαλίας και πειθαρχίας στην Ιταλία και από τον 8° αι.  την  λάμπρυναν  με την  εξαίρετη  αγιωσύνη  τους…». Μακρύς ο κατάλογος Ελλήνων χριστιανών αγίων της Κάτω Ιταλίας: Αναφέρονται 76 άγιοι! - ΠΗΓΗ: Π. Ροδοτάς, καθηγητής της ελληνικής γλώσσας στην Βιβλιοθήκη του Βατικανού και επίσκοπος των Ελληνορρύθμων της Καλαβρίας (1735) «Dell’ origine del rito Greco in Italia / Περί της προελεύσεως του ελληνικού ρυθμού στην Ιταλία».

ΚΟΥΖΙΝΑ:

Πίττα και λεστόπιττα: παραδοσιακό ελληνο-καλαβριανό ψωμί από την περιοχή της Μποβέσιας.

Ciceri e ttrìa: χυλοπίττες με ρεβίθια. Παραδοσιακό πιάτο της γιορτής του Αγίου Ιωσήφ (19 Μαρτίου) στην Grecia Salentina.

Cranu stompatu - μουλιασμένο σιτάρι.

Ricchiteddhe: είδος μακαρονιών.

Minchiarieddhi: είδος μακριών μακαρονιών.

Sagne ncannulate: φαρδειά νουντλς.

Triddhi: Πάστα ακανόνιστου σχήματος.

Mendulata te cranu: μαντολάτο, επιδόρπιο σαν την παστιέρα, γεμάτο με τυρί κρέμα, μέλι, ζάχαρη και βανίλια.

Le cuddhure (κουλούρα): παραδοσιακό ελληνικό κέικ που φτιάχνεται το Πάσχα.

Tiaulicchiu: καυτερές πιπεριές. Καταναλώνονται ευρέως σε όλην την Σαλεντινή Ελλάδα. Συνήθως αποθηκεύονται στεγνές ή διατηρούνται σε βάζα λαδιού, με την προσθήκη φέτες σκόρδου, μέντας και κάππαρης.

Sceblasti (σκεπαστή): παραδοσιακό είδος χειροποίητου ψωμιού από την περιοχή Σαλεντινής Ελλάδας.

Aggute: Παραδοσιακό ελληνο-καλαβριανό πασχαλινό ψωμί, από την Bovesia, το οποίο παρασκευάζεται με μείγμα αλευριού, αυγών και βουτύρου. Η επιφάνεια διακοσμείται με βαμμένα βραστά αυγά, όπως το ελληνικό τσουρέκι.

Scardateddhi: Παραδοσιακά ελληνο-καλαβριανά γλυκά γάμου, φτιαγμένα από αλεύρι, μέλι και σπόρους γλυκάνισου, που έχουν σχήμα μικρών λουκουμάδων. Ψήνονται σε βραστό νερό και πασπαλίζονται με καστανή ζάχαρη πριν τα σερβίρουν.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ: βιβλίο για την κουζίνα των Grico του Σαλέντο, "Grecia Salentina la Cultura Gastronomica", εκδ. Manni, 2001.

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης "Σύγχρονης Ελλάδος περιήγησις". ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 7.5.2001.

[1] Οι αρχαίοι λαοί της αρχαίας ιταλικής χερσονήσου αργότερα «ομογενοποιήθηκαν» ως Ρωμαίοι, πράγμα που είναι λάθος. Οι Ιταλοί χρησιμοποίησαν αυτόν τον όρο (Γραικοί), για να περιγράψουν και όλους τους υπόλοιπους Έλληνες. Παραλλαγές του όρου αυτού, με την πάροδο των αιώνων, επικράτησαν σε όλες σχεδόν τις ξένες γλώσσες της Δύσης ως η ονομασία των Ελλήνων. Οι Λατίνοι χρησιμοποιούσαν αυτόν τον όρο για να αναφερθούν σε όλους τους Έλληνες, αφού ήταν οι πρώτοι εξ Ελλάδος που είχαν επαφή μαζί τους.

Ο Γραικός ήταν γενναίος ήρως, υιός της Πανδώρας (του Δευκαλίωνος, βασιλιά της Φθιώτιδος) και του θεού Θεσσαλού Δία, αδελφός του Λατίνου. Γραικός = γηραιός, παλαιός, αρχαίος > γραία, κλπ.

«Κι η κόρη στον οίκο του ευγενή Δευκαλίωνα, η Πανδώρα, με τον πατέρα Δία, τον οδηγό όλων των Θεών, σμιγμένη στην αγάπη, γέννησε τον χαιρομαχητή Γραικό». – Ησίοδ. Έτσι, Γραικοί, Μάγνητες, Αιολείς, Ίωνες, Αχαιοί, και Μακεδόνες είναι αδέλφια, αφού αυτές φυλές, κατάγονταν από τις κόρες του Δευκαλίωνος.

Οι Έλληνες πριν, λέγονταν Γραικοί («πρώτον μεν Γραικοί, νυν δε Έλληνες» (Πάριον Χρονικόν).

Οι πέτρες που πετούσαν πίσω τους ο Δευκαλίων κι Πύρρα μεταμορφώνταν σε ανθρώπους. Αυτοί ήταν οι Γραικοί. Μετά μετονομάσθηκαν σε Έλληνες, από τον βασιλιά Έλληνα, υιό του βασιλιά Δευκαλίωνος – Απολλόδωρος.

Γραίκες ελέγοντο οι μητέρες των Ελλήνων («Γραίκες δε παρά Αλκμάνι αι των Ελλήνων μητέρες και παρά Σοφοκλεί εν Ποιμέσιν») – βλ. Αλκμάν, Σοφοκλ., Στέφ. Βυζάντιος.

Αυτοί οι Γραικοί λοιπόν, με αρχική κοιτίδα την Θεσσαλο-Βοιωτία-Φθία-Δρυοπίδα μετανάσευσαν δυτικά: Γραικοί ελέγετο μια ομάδα Ελλήνων, που ζούσαν δυτικά των Ελλήνων (δηλ. στην Ήπειρο και την Ιταλία) - Όμηρος. Αλλά και προς τα ανατολικά, αφού ο ποταμός Γρανικός προέρχεται από τον Γραικό, τον γιο του Θεσσαλού – βλ. Στέφ. Βυζ.

Στις μεγάλες πόλεις που έλαβαν μέρος στον εμφύλιο των Ελλήνων πόλεμο της Τροίας, αναφέρεται και η πόλις Γραία (Ομ. Ιλ. Β 498 Κατάλογος των νηών) «Παριόντες δε (οι Πελοπονήσιοι) Ωρωπόν την γην την Γραικήν καλουμένην, ην νέμονται Ωρώπιοι Αθηναίων, υπήκοοι, εδήωσαν». - Θουκ. Β 23,3. Γραική ελέγετο η περιοχή του Ωρωπού – Αριστοτέλης.

Η πόλις Γραία είναι η Ταναγραία (αρχική ονομασία κόρης του Ασωπού). Η Γραία ήταν πολύ μεγάλη σε έκταση: Περιελάμβανε την Αυλίδα, την ευρύχωρη Μυκαλησσό, την πόλη Άρμα, την Θέσπεια – βλ. Όμ., Παυσανίας «Βοιωτικά», 20-24.

 Τον 5ο αι. μ.Χ. στο Βιμινάκιον, πόλις Μυσών Θρακών, προς τον Ίστρο ποταμό στα βόρεια Βαλκάνια ένας ελληνόφωνος έμπορος αυτοχαρακτηριζόταν «Γραικός το γένος» - βλ. ιστορικό Πρίσκο. [«Διατρίβοντι δε μοι και περιπάτους ποιουμένω προ του περιβόλου των οικημάτων προσελθών τις, όν βάρβαρον εκ της Σκυθικής ωήθην είναι στολής, Ελληνιστί ασπάζεταί με φωνή, "χαίρε" προσειπών, ώστε με θαυμάζειν ότι γε δή ελληνίζει Σκύθης ανήρ. (...) εγώ δε έφην αιτίαν πολυπραγμοσύνης είναί μοι την Ελλήνων φωνήν. τότε δε γελάσας έφη Γραικός μεν είναι το γένος, κατ' εμπορίαν δε ες το Βιμινάκιον εληλυθέναι την προς τω Ίστρω ποταμώ Μυσών πόλιν» - βλ. «Historici Graeci minors», εκδ. Lud. Dindorfius, Λειψία, 1870, vol. 1 (Prisci Fragmenta)].

Τον 16ο αιώνα στην δημώδη γλώσσα αναφέρεται το «γένος των Γραικών» - βλ. Θ. Ζυγομαλάς.

[2] Γκρίκοι ή Γκραίκοι / Γκραικοί ή Γκραικάνοι > λατ. Graecus > GraeciGrecsGreeksGriegos κλπ. > μειωτική λατινική λέξη Γραικύλος (Graeculus) = ξεπεσμένο, παρηκμασμένο, δουλοπρεπής Έλλην.

[3] Κάνοντας την ομότιμη μαζί με αυτές των αλβανικών, καταλανικών, γερμανικών, ελληνικών (με καταγωγή από την σύγχρονη Ελλάδα), σλοβενικών, και κροατικών εθνικών μειονοτήτων, καθώς και των γλωσσικών μειονοτήτων της γαλλικής, προβενσάλ, φριούλια, ισπανοεβραϊκής, οξιτανικής, και σαρδηνιακής γλώσσης.

[4] ΠΗΓΗ: Bekerman Zvi, Kopelowitz Ezra «Cultural education -- cultural sustainability: minority, diaspora, indigenous, and ethno-religious groups in multicultural societies», εκδ. Routledge, 2008.

 Hardy P., Hole Ab., Pozzan Ol. «Puglia & Basilicata», εκδ. Lonely Planet, 2008.

[5] Ο όρος Grecía Salentina (Γκρετσία Σαλεντίναείναι νεώτερος.

[6] Βλ. S. Sarno κ.ά. “Genetic history of Calabrian Greeks reveals ancient events and long term isolation in the Aspromonte area of Southern Italy», Scientific reports, vol. 11,1 3045, doi:10.1038/s41598-021-82591-9, 4.2.2021.

arxeion-politismou.gr

Διαβάστε Περισσότερα...