Η θεά Ήρα άλλαξε το φύλο της Ίφιδος, στην Κρήτη!

Η θεά Ήρα εμφανίζεται στην γέννα της Τηλέθουσας… Με μουσικά όργανα (σείστρα). Προσέξτε την ημισέληνο στον ταύρο-Άπι.

Του Γιώργου Λεκάκη

Η Ἶφις[1] ήταν κόρη του Λύγδου / Λύγδη και της συζύγου του Τηλέθουσας, από την Κνωσό ή την Φαιστό της Κρήτης.

Ο Λύγδος είχε ανακοινώσει στην έγκυο σύζυγό του, την Τηλέθουσα, ότι θα σκότωνε το νεογέννητο μετά την γέννησή του, εάν ήταν κόρη, επειδή δεν είχαν τα μέσα να την μεγαλώσουν. Ήταν ένα φτωχό ζευγάρι που δεν μπορούσε να αντέξει οικονομικά την προίκα:

Η ευχή μου είναι διπλή: να υποφέρεις λίγο

και να μου φέρεις έναν γιο. Το άλλο φύλο είναι βάρος.

Τότε, μια νύχτα, στην απελπισμένη Τηλέθουσα εμφανίζεται η [αγία] τριάδα:

• Η θεά Ήρα-Ίσις,
• ο κυνοκεφαλος Άνουβις και
• ο ταύρος Άπις[2], θεοποιημένο βασιλιά του Άργους, που λατρεύθηκε ως Σέραπις,

και της υπόσχεται βοήθεια. Της δήλωσαν επίσης, ότι εν ώρα ανάγκης, θα βοηθούσαν την πιστή τους.

Όταν η Τηλέθουσα γεννά – και πράγματι ήταν κόρη – η θεά την συμβουλεύει να διαπράξει μια «ευσεβή απάτη»[3]: Να παρουσιάσει το νεογέννητο ως… αγόρι και να κρύψει το πραγματικό φύλο του από τον πατέρα του…

Έτσι και έγινε. Ο Λύγδος ονοματίζει το παιδί από τον πρόγονό του: Ίφις – όνομα όμως που αναφέρεται και στα δύο φύλα στην αρχαία Ελλάδα[4]…

Η Τηλέθουσα μεγάλωνε την Ίφιδα και έντυνε ως αγόρι, για τα επόμενα χρόνια. Η Ίφις μεγάλωσε μαζί με ένα άλλο κορίτσι, την Ιάνθη, κόρη του Τηλέστη, την οποία ο πατέρας της είχε υποσχεθεί σε γάμο. Η Ιάνθη ηράσθη την Ίφι χωρίς φυσικά να γνωρίζει ήταν κορίτσι… Αλλά και η Ίφις ένιωσε έλξη για την Ιάνθη…

Όταν έφτασε σε ηλικία λόγου / δέσμευσης γάμου, 13 χρονώ, ο Λύγδος, αρραβώνιασε τον / την Ίφιδα με την Ιάνθη. Αλλά η απελπισία της Ίφιδος ήταν μεγάλη. Καθώς πλησίαζε η μέρα του γάμου, η Ίφις ανησυχούσε όλο και περισσότερο ότι δεν θα μπορούσε ποτέ να αποκτήσει και να ικανοποιήσει την Ιάνθη. Γι’ αυτό προσευχήθηκε στην Ήρα, με κάποιον τρόπο να της επιτρέψει να εκπληρώσει τον καταδικασμένο σε αποτυχία γάμο της…

Ο γάμος επλησίαζε. Επειδή τα όνειρα και οι οιωνοί δεν προσέφεραν βοήθεια, η Τηλέθουσα, μια μέρα πριν τον γάμο, πήγε την Ίφι στον ναό της Ήρας και την παρακάλεσε για έλεος και βοήθεια. Η θεά Ήρα έδωσε ένα σημάδι, και καθώς έφευγε η Ίφις, ακολούθησε την μητέρα της, αλλά με… μεγαλύτερα βήματα από τα συνηθισμένα. Επίσης πρόσεξε ότι η λευκότης δεν παρέμενε πια στο πρόσωπό της… Και η δύναμή της αυξήθηκε, τα χαρακτηριστικά της έγιναν πιο έντονα και τα χαλαρά μαλλιά της, πιο κοντά… Το δε θάρρος, που της έλειπε, τώρα ξεχείλιζε… Η θεά Ήρα, προστάτις της οικογένειας και της εστίας, είχε μεταμορφώσει την Ίφιδα σε άνδρα…[5]

Η θεά Ήρα-Ίσις από τον θρόνο της στον ναό της, αλλάζει το φύλο της Ίφιδος. Εντός νέφους υπάρχει 15κτινος ηλιακος κύκλος, που μοιάζει με εικόνα υπέρηχου σύγχρονης κύησης, εικονίζονται ωάρια. Αλλά είναι έργο του 17ου αι. μ.Χ.! Χαλκογραφία του J. W. Baur / Bauer (1607–1642) Γερμανού χαράκτη και σχεδιαστή…

Έτσι γίνεται ο μεγαλοπρεπής γάμος και στο γαμήλιο γεύμα εμφανίζεται μια άλλη Τριάδα:

• Ο Υμέναιος,
• η Αφροδίτη και
• η Ήρα!

Η μεταμόρφωσις επισφραγίσθηκε…

Την επόμενη ημέρα, οι νεόνυμφοι επήγαν ξανά στον ναό της Ήρας για να προσφέρουν δώρα ευχαριστίας…

• Ο μύθος παρουσιάζει ομοιότητες με τον μύθο του Λεύκιππου, υιού του Λάμπρου, επίσης της Κρήτης – ίσως είναι παραλλαγή του.
• Τον 17ο αιώνα, ο εκδότης Χ. Μόζλεϊ ισχυρίσθηκε ότι κατείχε ένα χειρόγραφο του Ου. Σαίξπηρ, που περιέγραφε την ιστορία της Ίφιδος!

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης «Ελληνικη Μυθολογια». Γ. Λεκάκης «Λεξικο παραδοσεων». ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 25.8.2003.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• Οβίδιος «Μεταμορφώσεις», IX. 666-797.
• Λεκάκης Γ. «Και εγχειρήσεις αλλαγής φύλου στην αρχαία Ελλάδα!» εφημ. Έθνος της Κυριακής», 24.8.2003.
• Stabryła St. «Τα χρυσά μήλα της Αφροδίτης – Greek Legends of Love», εκδ. Czytelnik, Βαρσοβία, 2007.
• Zagórski M. «Θα μπορούσε ο Οβίδιος να ήταν λάτρης της Ίσιδας;», Traditio Europae, 2011.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] ἶφις, ο = ταχύς, ἰφίτης = ἁγνίτης > ἴφλημα = τραῦμα, > σίφλωμα.

Το επιρρηματικό / προθετικό πρόθεμα ιφι- είναι ένα πάρα πολύ αρχαίο ελληνικό στοιχείο, που σημαίνει «με δύναμη», «δυνατά», «ισχυρά», «σθεναρά», «κραταιά». Προέρχεται από το αρχαίο επίρρημα ἶφι, το οποίο απαντά ήδη στον «Ιλιάδα» και στην «Οδύσσεια» του Ομήρου. Λ.χ. Ἰφιάνασσα = ισχυρή άνασσα, Ἰφιγένεια = από ισχυρό γένος / ισχυρογέννητος (και επίθετο της Αρτέμιδος), Ἰφιγόνη, Ἰφιδάμας, Ἴφικλος, Ἰφικράτης, κλπ. – ΠΗΓΗ: Ησυχ. Παυσ. 2.35.1, κ.ά.

[2] Κατ’ άλλους ήταν παρούσα και η θεά Βαστέτ.

[3] Έκτοτε υπάρχει η έκφραση και η άποψη ότι υπάρχουν και καλές απάτες, οι εκ θεών πορευόμενες, άποψη την οποία υιοθέτησαν και οι αβρααμικές θρησκείες.

[4] Με το θηλυκό όνομα η Ίφις υπάρχει:

• θεσπιάς, κόρη του Θέσπιου και της Μεγαμήδης, που απέκτησε από τον Ηρακλή τον Κελευστάνορα (Απολλόδ. 2/7.8).
• κοπέλλα, που αιχμαλώτισε ο Αχιλλέας στην Σκύρο και την πρόσφερε ως δούλη στον Πάτροκλο (Ομ. Ιλ. Γ,667). Μάλιστα απεικονιζόταν στους Δελφούς, στο έργο του Πολύγνωτου «Ιλιου πέρσις» (Παυσ. (10/25.4),
• κόρη του Πηνειού και σύζυγος του Αίολου, γιου του Έλληνα, μητέρα του Σαλμωνέα (Σχόλ. Πλάτ. Συμπ. 208d), και
• υποκοριστικό της Ιφιγένειας (Τζέτζ. Σχόλ. Λυκόφρ. Αλεξ. 323-324).

Με το αρσενικό όνομα, ο Ίφις υπάρχει:

• ένας από τους τρεις βασιλιάδες του Άργους, γιος του Αλέκτορα, πατέρας του Ετέοκλου και της Ευάδνης,
• νεαρός Κύπριος, που είχε ερωτευτεί την Αναξαρέτη κι αυτοκτόνησε επειδή τον περιφρονούσε (Οβίδ. Μετ. 14.698 κ.ε.).
• Αργοναύτης, που σκοτώθηκε στην Κολχίδα (Βαλ. 1.441, 7.423), και
• Θηβαίος, που σκοτώθηκε από τον Αιτωλό Ακάμαντα κατά τον έπτά έπί Θήβας πόλεμο (Στάτ. Θηβ. 8.447).

[5] Πολλά έμβια όντα, κατά την διάρκεια της ζωής τους, έχουν και τα δύο φύλα.

arxeion-politismou.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Τύμβος Καστά: Το μνημείο δεν εκθέτει την Ελλάδα. Εκθέτει το πολιτικό προσωπικό των Σερρών.

  Ένας χωματόδρομος και ένας εγκαταλελειμμένος περιβάλλων χώρος αρκούν για να καταρρίψουν χρόνια υποσχέσεων, φωτογραφιών και επικοινωνιακής διαχείρισης, αποκαλύπτοντας τη διαχρονική ανεπάρκεια του πολιτικού προσωπικού των Σερρών.

Υπάρχουν στιγμές που η πραγματικότητα είναι τόσο αποκαλυπτική, ώστε δεν χρειάζεται ούτε πολιτική ανάλυση ούτε μεγάλα λόγια. Αρκεί μια εικόνα.

Και η εικόνα στον Τύμβο Καστά είναι αμείλικτη.

Ένα μνημείο μοναδικής αρχαιολογικής αξίας, παγκόσμιας εμβέλειας, που θα μπορούσε να αποτελεί σημείο αναφοράς για ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, εξακολουθεί να προσεγγίζεται από... χωματόδρομο.

Ναι, χωματόδρομο.

Αυτός ο δρόμος δεν είναι απλώς ένα τεχνικό έργο που δεν έγινε. Είναι το πιο αυθεντικό μνημείο της ανικανότητας, της αδιαφορίας, της μικροπολιτικής και της μιζέριας που χαρακτηρίζει εδώ και δεκαετίες το πολιτικό προσωπικό των Σερρών.

Γιατί δεν μιλάμε για έλλειψη χρημάτων. Δεν μιλάμε για κάποιο σύνθετο τεχνικό έργο. Μιλάμε για τα απολύτως στοιχειώδη. Για μια αξιοπρεπή πρόσβαση σε ένα μνημείο που έκανε ολόκληρο τον πλανήτη να στρέψει το βλέμμα του στην Αμφίπολη.

Κι όμως, δώδεκα χρόνια μετά την ανακάλυψη που συγκλόνισε τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, το μόνο που κατάφεραν οι κάθε λογής αρμόδιοι είναι να παράγουν δεκάδες δηλώσεις, εκατοντάδες φωτογραφίες και χιλιάδες υποσχέσεις.

Έργα; Ελάχιστα.

Το πολιτικό προσωπικό του νομού απέτυχε παταγωδώς να μετατρέψει τον Τύμβο Καστά σε αναπτυξιακό μοχλό για τις Σέρρες. Απέτυχε να διεκδικήσει. Απέτυχε να συνεργαστεί. Απέτυχε να σχεδιάσει. Και, το χειρότερο, απέτυχε ακόμη και να ντραπεί.

Ιδιαίτερη θέση σε αυτή τη θλιβερή εικόνα κατέχει ο Δήμος Αμφίπολης. Είναι αδιανόητο ο δήμος που φιλοξενεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας να επιτρέπει αυτή την εικόνα εγκατάλειψης. Ο περιβάλλων χώρος με ξερά χόρτα, η πρόχειρη αισθητική και η απαράδεκτη πρόσβαση συνθέτουν μια εικόνα που δεν προσβάλλει μόνο τον τόπο, αλλά και την κοινή λογική.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, οι γνωστοί «παράγοντες» συνεχίζουν να παρελαύνουν κατά καιρούς από τον χώρο. Υπουργοί, βουλευτές, περιφερειάρχες, αντιπεριφερειάρχες, δήμαρχοι, αυτοδιοικητικοί, υπηρεσιακοί παράγοντες. Έρχονται, φωτογραφίζονται, χαμογελούν μπροστά στις κάμερες, κάνουν δηλώσεις για τον πολιτισμό και φεύγουν.

Δεν αισθάνονται ούτε την παραμικρή αμηχανία όταν περνούν από τον χωματόδρομο;

Δεν αντιλαμβάνονται ότι κάθε μέτρο αυτής της διαδρομής είναι μια δημόσια καταδίκη της δικής τους ανεπάρκειας;

Η αλήθεια είναι σκληρή.

Ο Τύμβος Καστά δεν έγινε ποτέ εθνική προτεραιότητα. Έγινε εργαλείο επικοινωνίας. Έγινε φόντο για δελτία Τύπου, προεκλογικές επισκέψεις και δημόσιες σχέσεις. Μόλις έσβησαν τα φώτα της δημοσιότητας, έσβησε και το ενδιαφέρον.

Και έτσι, ένα μνημείο που θα μπορούσε να αποτελεί σύμβολο πολιτισμού, ανάπτυξης και εξωστρέφειας, μετατράπηκε σε σύμβολο κρατικής εγκατάλειψης και τοπικής πολιτικής αποτυχίας.

Αυτός ο χωματόδρομος δεν οδηγεί μόνο στον Τύμβο Καστά.

Οδηγεί κατευθείαν στη χρεοκοπία μιας ολόκληρης πολιτικής νοοτροπίας.

Και αν το ίδιο το μνημείο μπορούσε να μιλήσει, δεν θα ζητούσε άλλες υποσχέσεις, ούτε άλλες κορδέλες εγκαινίων.

Θα ζητούσε το αυτονόητο: ανθρώπους αντάξιους της ιστορίας που καλούνται να υπηρετήσουν.

Υ.Γ . Η κριτική δεν αφορά τις εργασίες αποκατάστασης του ίδιου του μνημείου, οι οποίες, σύμφωνα με τις μέχρι σήμερα πληροφορίες, έχουν πλέον εισέλθει σε φάση υλοποίησης με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, έστω και ύστερα από χρόνια καθυστερήσεων. Αφορά την εικόνα που αντικρίζει σήμερα ο επισκέπτης: τον χωματόδρομο, την εγκατάλειψη του περιβάλλοντος χώρου και την αδυναμία των αρμοδίων να διασφαλίσουν ούτε τα στοιχειώδη για ένα μνημείο παγκόσμιας ακτινοβολίας. Για τα υπόλοιπα... ιδωμεν.

Γράφει ο Πασχάλης Θ. Τόσιος

serresparatiritis.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Δήλος: Η μυστηριώδης υποθαλάσσια διαδρομή 16 χλμ. και το απόρρητο μυστικό του Κουρτ Βαλντχάιμ το 1944

Στις 3 Σεπτεμβρίου 1944, η απόφαση για τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής ήταν ειλημμένη: Έπρεπε να εγκαταλείψουν την Ελλάδα. Ήδη ο διοικητής της Ε’ στρατιάς είχε δώσει εντολή να αποχωρήσουν όλες οι γυναίκες υπάλληλοι, καθώς και οι σύζυγοι και τα παιδιά των αξιωματικών. Η κατάσταση στα Βαλκάνια γινόταν όλο και πιο απελπιστική, με τη Βουλγαρία να παραδίδεται στους Ρώσους και να κηρύσσει τον πόλεμο στη μέχρι χθες σύμμαχό της, Γερμανία.

Στη Μακεδονία, οι γραμμές επικοινωνίας των Γερμανών εμποδίζονταν από τους αντάρτες, ενώ ο Ερυθρός Στρατός προήλαυνε προς το Βελιγράδι. Μια στρατιά 300.000 στρατιωτών κινδύνευε να αποκοπεί και να αφανιστεί. Ο επικεφαλής στρατηγός Lohr κατάλαβε ότι η μόνη διέξοδος ήταν μια στενή λωρίδα της Μακεδονίας προς τα βόρεια. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, η Θεσσαλονίκη γέμισε στρατεύματα απ' όλο το Αιγαίο, τα οποία μετέφερε συνεχώς η Luftwaffe από την Κρήτη, τη Ρόδο και τα άλλα νησιά.

Στις 2 Οκτωβρίου έφτασαν οι τελικές διαταγές από το Βερολίνο. Στο γερμανικό επιτελείο στο Αρσακλί, ένας νεαρός, ψηλός και αδύνατος υπολοχαγός έκαιγε πυρετωδώς εκατοντάδες μυστικά έγγραφα σε ένα βαρέλι. Κάποια στιγμή το βλέμμα του χάθηκε στις φλόγες, φέρνοντας στη μνήμη του το χρώμα του καυτού ήλιου πάνω από ένα συγκεκριμένο, έρημο νησί του Αιγαίου, όπου λίγο καιρό πριν είχε ζήσει μια απίστευτη εμπειρία. Ο υπολοχαγός αυτός δεν ήταν άλλος από τον Κουρτ Βαλντχάιμ (Kurt Waldheim), τον μετέπειτα Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ.

Η μυστική αποστολή στη Δήλο

Λίγους μήνες νωρίτερα, ένα μικρό γερμανικό υδροπλάνο είχε προσθαλασσωθεί σε έναν απόμερο κολπίσκο της Δήλου. Ο Βαλντχάιμ βγήκε στην αμμουδιά κρατώντας ένα μεγάλο σακίδιο και μια δερμάτινη τσάντα. Το νησί ήταν εντελώς έρημο, γεμάτο πέτρες, αγκάθια και φαρμακερά φίδια. Η ατμόσφαιρα ήταν παράξενα «βαριά», χωρίς τους συνηθισμένους θορύβους της φύσης. Καθώς περπατούσε, οι ήχοι από τις μπότες του έμοιαζαν να ακούγονται διπλοί, λες και κάποιος τον ακολουθούσε μέσα στα αρχαία χαλάσματα.

Ο νεαρός αξιωματικός, που είχε πάθος με το διάβασμα, ήταν θιασώτης της «Θεωρίας της Κοίλης Γης». Είχε μελετήσει ένα σπάνιο βιβλίο του Τάσι Λάμα III, με τίτλο «Η Οδός προς τη Shamballah», το οποίο περιείχε χάρτες για ένα υποτιθέμενο παγκόσμιο δίκτυο υπόγειων στοών, γνωστό ως «Υπόγειο Σύστημα Τούνελ της Αγκάρθα». Πίστευε ακράδαντα ότι η αρχαία Ελλάδα συνδεόταν με αυτόν τον υπόγειο κόσμο και ότι το ιερό νησί του Απόλλωνα έκρυβε μια τέτοια πύλη.

Συνδέοντας τους μύθους για τον Υπερβόρειο Απόλλωνα —που έλειπε έξι μήνες τον χρόνο σε μια μυστηριώδη πατρίδα του φωτός— αλλά και τον αρχαίο νόμο που απαγόρευε τη γέννηση ή τον θάνατο στο νησί, ο Βαλντχάιμ υπέθετε ότι το Ιερατείο προσπαθούσε να προστατεύσει ένα τεράστιο υποχθόνιο μυστικό. Φρουρός αυτού του μυστικού έμοιαζε να είναι η Εκάτη, η υποχθόνια θεά της νύχτας, στην οποία ανήκαν τα δύο μικρά νησάκια μπροστά από τη Δήλο, ο Μικρός και ο Μεγάλος Ρεματιάρης.

Η ανακάλυψη της εισόδου και οι πραγματικοί τάφοι

Καθοδηγούμενος από έναν δικό του, τροποποιημένο χάρτη, ο υπολοχαγός έφτασε στη βόρεια πλευρά του ιερού, στη «Θήκη», τον μυκηναϊκό τάφο των Υπερβορείων Παρθένων (Όπιδος και Άργης). Εκεί βρίσκονταν καλά κρυμμένα τα σκαλοπάτια που οδηγούσαν στα έγκατα του νησιού. Η είσοδος μύριζε υγρασία, ήταν κατασκότεινη και τόσο στενή που μόνο ένας υπερβολικά αδύνατος άνθρωπος μπορούσε να περάσει συρόμενος για περίπου 5 μέτρα.

Όταν επέστρεψε για τέταρτη φορά, συνοδευόμενος πλέον από μια 10μελή γερμανική ομάδα έρευνας, ανακάλυψαν έναν άγνωστο διάδρομο στα δεξιά των σκαλοπατιών. Αυτός κατέληγε σε δύο διαδοχικά δώματα που περιείχαν συνολικά τέσσερις περίεργες, κομψές σαρκοφάγους με στρογγυλεμένες γωνίες και χαμηλό ύψος. Είχαν βρεθεί, όπως πίστευαν, στον πραγματικό, μυστικό τόπο ταφής των Υπερβορείων Παρθένων, ο οποίος είχε μείνει απείραχτος από την αρχαία κάθαρση του 426 π.Χ.

Περπατώντας 16 χιλιόμετρα κάτω από τον πυθμένα του Αιγαίου

Η ομάδα συνέχισε την πορεία της στην αρχική διαδρομή. Τα σκαλοπάτια σταμάτησαν και έδωσαν τη θέση τους σε ένα καλοδουλεμένο, κατηφορικό τούνελ με εμφανή γεωμετρική διαμόρφωση στην οροφή. Σε κάποια σημεία ο διάδρομος πλάταινε, αποκαλύπτοντας συμμετρικά λαξευμένους βράχους που έμοιαζαν με «πάγκους αναπαύσεως».

Κατά την πρώτη του μοναχική εξερεύνηση, ο Βαλντχάιμ είχε συνειδητοποιήσει έντρομος ότι αφού η είσοδος βρισκόταν στον Κύνθο (το ψηλότερο σημείο, στη μέση του νησιού), περπατώντας για πάνω από 4,5 χιλιόμετρα είχε ήδη αφήσει πίσω του την ξηρά και προχωρούσε έχοντας από πάνω του τη θάλασσα!

Με την ομάδα έρευνας κατάφεραν να προχωρήσουν βαθύτερα, διανύοντας συνολικά 16 χιλιόμετρα υποθαλάσσιας διαδρομής. Η αίσθηση του πελώριου βάρους του νερού πάνω από τα κεφάλια τους ήταν τόσο έντονη, που απέκλεισαν κάθε σκέψη για διανυκτέρευση. Οι αναφορές, οι φωτογραφίες και τα σχεδιαγράμματα στάλθηκαν εσπευσμένα στο Βερολίνο με εκκλήσεις για περαιτέρω έρευνες, όμως οι απαντήσεις δεν ήρθαν ποτέ, καθώς το Γ' Ράιχ κατέρρεε σε όλα τα μέτωπα.

Στις 14 Οκτωβρίου 1944, το επιτελείο της Ε' στρατιάς αποχώρεσε οριστικά από τη Θεσσαλονίκη. Μέσα στο τρένο της υποχώρησης, ο νεαρός υπολοχαγός Κουρτ Βαλντχάιμ κρατούσε στην τσέπη του χιτωνίου του τον πολύτιμο, διπλωμένο χάρτη της Δήλου. Η μυστηριώδης πύλη κάτω από το Αιγαίο σφραγίστηκε ξανά, αφήνοντας πίσω της ένα από τα πιο ανεξήγητα αινίγματα της περιόδου της Κατοχής.

Απόσπασμα από το βιβλίο του Ιωάννη Γιαννόπουλου: «Απόρρητος φάκελος Κοίλη Γη», Εκδόσεις: Έσοπτρον.

Πηγή: Hellas-Now

Διαβάστε Περισσότερα...

Οι Αιγύπτιοι δέχτηκαν τον Αλέξανδρο ως φαραώ και TON TIMΗΣΑN γιατί ο Αλέξανδρος ήταν γιος του AMUN RA = Έλληνας Δίας

 

Οι Αιγύπτιοι δέχτηκαν τον Αλέξανδρο ως φαραώ και TON TIMΗΣΑN γιατί ο Αλέξανδρος ήταν γιος του AMUN RA = Έλληνας Δίας

Η σχέση του Αλέξανδρου με την αρχαία θεότητα που είναι γνωστή ως Δίας-Άμμωνας είναι ένα από τα μεγάλα μυστήρια της ζωής του. Αυτό το άρθρο θα χρησιμοποιήσει τα αρχαία στοιχεία και τη σύγχρονη ανάλυση για να προσπαθήσει να διαχωρίσει την αλήθεια από τον μύθο.

Καταρχάς, ποιος ήταν ο Δίας-Άμμων;

Ο Δίας θεωρούνταν ο ηγεμόνας των Ολύμπιων θεών στην αρχαία Ελλάδα και τη Μακεδονία. Ο Αμμών, που στην Ελλάδα ονομαζόταν «Άμμων», ήταν ο παράλληλος «βασιλιάς των θεών» στη θρησκεία της αρχαίας Αιγύπτου.

Σε αντίθεση με πολλές θρησκείες, η θρησκεία της αρχαίας Ελλάδας ήταν ικανή να ενσωματώσει ξένες θεότητες στο σύστημα πεποιθήσεών τους. Ένας θεός θα μπορούσε να πάρει διαφορετικές μορφές ανάλογα με τον τόπο και τις συνθήκες. Την εποχή του Αλεξάνδρου, ο Δίας-Άμμων ήταν μια πολύ γνωστή θεότητα στην Ελλάδα - βασικά ένα υβρίδιο αυτών των δύο βασικών θεών.

O θεός που ονομάζεται Zeus-Ammon είχε ένα μαντείο που βρισκόταν βαθιά στην έρημο της Λιβύης, μερικές εκατοντάδες μίλια δυτικά της Μέμφις, της πρωτεύουσας της Αιγύπτου. 

Οι χρησμοί της αρχαιότητας ήταν προφήτες που πιστεύεται ότι είχαν μια μοναδική σχέση με τους θεούς. Αυτή η σύνδεση τους επέτρεψε να προβλέπουν το μέλλον, που ήταν μια ικανότητα με ιδιαίτερα υψηλή ζήτηση μεταξύ των μεγάλων βασιλιάδων και των πολεμιστών της εποχής. Ο Μέγας Αλέξανδρος δεν αποτέλεσε εξαίρεση.

Αυτό το Μαντείο του Άμμωνα βρισκόταν στην Όαση Siwah - μια έκταση 50 μιλίων από δέντρα και βλάστηση που βρίσκεται βαθιά στην έρημο της βόρειας Σαχάρας. 

Το Siwah είχε γίνει για πρώτη φορά σημαντικός ιερός τόπος στον κόσμο της Μεσογείου τον 7ο αιώνα π.Χ., τρεις αιώνες πριν από την εποχή του Αλεξάνδρου. Εκείνη την εποχή πιστευόταν ευρέως ότι ο Έλληνας μυθολογικός ήρωας Ηρακλής (και πιθανώς ο Περσέας) είχε κάνει προσκύνημα εκεί για να συμβουλευτεί τον Δία Άμμωνα. Ο Αλέξανδρος, μελετητής της ζωής των μυθολογικών ηρώων, γνώριζε αυτές τις ιστορίες.

Μια Οδύσσεια στη Λιβύη

Το 331 π.Χ., αφού έφτασε με επιτυχία στην Αίγυπτο και «απελευθέρωσε» τον λαό της από την περσική κυριαρχία, ο Αλέξανδρος και μια μικρή ομάδα οπαδών ξεκίνησαν τη δική του εκδρομή στην έρημο για να μιλήσουν στο διάσημο μαντείο. 

Σύμφωνα με τον ιστορικό της Οξφόρδης Robin Lane Fox, αυτό το ταξίδι αντιπροσώπευε το «πιο παράξενο σκέλος στη ζωή και τον θρύλο του Αλέξανδρου» (Μέγας Αλέξανδρος, 201).

Θεωρείται παράξενο για μερικούς λόγους: (1) αντιπροσωπεύει μια από τις λίγες φορές που ο Αλέξανδρος φάνηκε να κάνει παράκαμψη σε ένα μέρος χωρίς προφανή στρατηγική σημασία για την εκστρατεία του και (2) ήρθαν διάφοροι υπερφυσικοί θρύλοι και φήμες έξω από το ταξίδι που συνεχίζει να προβληματίζει τους ιστορικούς σήμερα.

Διαβάστε Περισσότερα...

Ανακαλύφθηκε αρχαίος πετρόκυκλος στην Ιρλανδία, σε περιοχή που κατοικείται 8.500 χρόνια, με ταφή γυναίκας «από την Μεσόγειο»

  Του Γιώργου Λεκάκη

Το Ballynahatty (< ιρλ. Baile na hÁite Tí) είναι μια κωμόπολη στην κομητεία Ντάουν της Βόρειας Ιρλανδίας, στο νότιο άκρον του Μπέλφαστ, στον 54ο παράλληλο [54.54318569774006, -5.944307457702592]. Γνωστή παγκοσμίως για ένα μνημείο henge, με το όνομα Giants Ring, έναν μεγάλο κυκλικό περίβολο με κεντρικό κρομλεχ [54.540285359116126, -5.95025123287789]!

Σε αυτό ευρέθησαν θαμμένα τα λείψανα μιας γυναίκας, νεολιθικής αγροτικής κοινότητας, το 1855. Η αλληλουχία του γονιδιώματός της γνωστής πλέον ως «Ballynahatty woman / γυναίκα Ballynahatty», που έγινε το 2015, αποκάλυψε μια γυναίκα με μαύρα μαλλιά και καστανά μάτια, δηλ. τυπικά για άτομα με μεσογειακή κληρονομιά! Άρα η γυναίκα Ballynahatty ήταν μέρος της λεγομένης «ομάδας Πρώιμων Ευρωπαίων Αγροτών» / EEFs, που μετανάστευσαν σε όλην την Ευρώπη, κατά την νεολιθική περίοδο, με προέλευση από την Μεσόγειο.

– Ήταν σε μια υπόγεια κυκλική κατασκευή, διαμέτρου περίπου 2 μ., η οποία βρισκόταν σε ένα χωράφι, σχεδόν δίπλα στην βόρεια πλευρά του «Δαχτυλιδιού του Γίγαντα». Ο θάλαμος διέθετε πλακόστρωτο δάπεδο, έξι εσωτερικά διαμερίσματα, που σχηματίζονταν από όρθιες πέτρες και μια πλακόστρωτη στέγη από μεγάλες πλάκες. Τα αποτεφρωμένα λείψανα ήταν σε πήλινες τεφροδόχους, άκαυστα ανθρώπινα οστά (συμπεριλαμβανομένων πέντε κρανίων), μαζί με οστά οικόσιτων ζώων. Άρα χρησίμευε ως κοινόχρηστος χώρος ταφής για έναν εγκατεστημένο / μόνιμο πληθυσμό, που ασχολείτο με την γεωργία και την κτηνοτροφία. Βρέθηκαν επίσης πέτρινα φέρετρα, εργαλεία από πυριτόλιθο και σημάδια εκτεταμένων ταφών. Όλα αντανακλούν τις πρακτικές ταφής ενός προηγμένου πρώιμου πληθυσμού. Η ποικιλομορφία των μεθόδων ταφής και η απουσία επιγραφών ή αντικειμένων περιπλέκουν την ακριβή χρονολόγηση, αλλά τα ευρήματα συμβάλλουν σημαντικά στην κατανόηση της προϊστορικής ζωής στην Ιρλανδία. Το χωράφι κατείχε η οικογένεια Μπόντελ.

Το Ballynahatty χαρακτηρίσθηκε ως ιστορικό μνημείο το 2019 – Διάταγμα Ιστορικών Μνημείων και Αρχαιολογικών Αντικειμένων (NI, 1995) λόγω και της πυκνής συγκέντρωσης αρχαιολογικών μνημείων: Ορθόλιθους, μεγαλιθικούς τάφους, ξυλόκυκλους, ταφές με καύση νεκρών και κιβωτιόσχημες, νεκροταφεία, δακτυλιοειδείς τάφροι, αρχαίες διαδρομές και περιφράξεις.

Η θέση “Ballynahatty-5”, που ανασκάφηκε την δεκαετία του 1990, αποκάλυψε και έναν τεράστιο ξύλινο κυκλικό ναό, σαν συγκρότημα. Οι εναέριες έρευνες το 2018 διεύρυναν αποκάλυψαν δακτυλιοειδείς τάφρους και διαδρομές, που οδηγούν προς τον ποταμό Lagan.

• Το τοπίο θεωρείται συγκρίσιμο σε σημασία, με το Brú na Bóinne, στον 53ο παράλληλο [53.6947364296164, -6.446442900320562] τοποθεσία κυριαρχείται από τους τάφους με διαδρόμους του Newgrange (Sí an Bhrú), του Knowth (Cnogbha) και του Dowth (Dubhadh), του 32ου αιώνα π.Χ. οι οποίοι αποτελούν το μεγαλύτερο σύνολο μεγαλιθικής τέχνης στην Ευρώπη. Ο σχετικός αρχαιολογικός πολιτισμός στην κοιλάδα του ποταμού Boyne, που ονομάζεται «πολιτισμός Μπόιν» / “Boyne culture”.

Οι αρχαιολογικές έρευνες έχουν αποκαλύψει στοιχεία ανθρώπινης δραστηριότητας από την Μεσολιθική περίοδο, με την ανάλυση γύρης να υποδεικνύει χρονολόγηση 6410 – 6220 π.Χ. Κατά την Πρώιμη Νεολιθική (περίπου 3950 – 3700 π.Χ.), η περιοχή εγνώρισε σημαντική αποψίλωση δασών και την ανάπτυξη μιας μεικτής γεωργικής οικονομίας. Στην Μέση Νεολιθική Εποχή (3600 – 3100 π.Χ.) ακολούθησαν μνημειώδεις κατασκευές, συμπεριλαμβανομένου ενός τάφου με διοδο-διαδρομο και του τείχους του «Δαχτυλιδιού του Γίγαντα», που περιβάλλει τον τάφο και έχει διάμετρο 190 μ.! Οι ανασκαφές έχουν επίσης εντοπίσει ξύλινους περιβόλους με διπλά κιγκλιδώματα, λάκκους αποτέφρωσης και κατασκευές με πασσάλους, ίσως νεκροταφικά στοιχεία. Η χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα έδειξε 3080 – 2490 π.Χ.

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.5.2000.

ΤΩΡΑ, ένας νέος πετρόκυκλος 4.000 χρόνων ανακαλύφθηκε στην Βόρεια Ιρλανδία, κοντά στο «Δαχτυλίδι του Γίγαντα». Αεροφωτογραφίες της περιοχής έδειξαν ότι «το Τελετουργικό Σύμπλεγμα Ballynahatty εκτεινόταν πολύ περισσότερο από ό,τι αρχικά νομίζαμε», εδήλωσε ο Brian Sloan (του Πανεπιστημίου Queen’s του Μπέλφαστ). «Δεν υπάρχουν ακόμη στοιχεία ότι αυτό που ανασκάπτουμε σχετίζεται με τυχόν ταφές», είπε. «Φαίνεται να είναι ένας πετρόκυκλος που χρονολογείται από την Ύστερη Νεολιθική / Πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Δυστυχώς, αυτό διαταράχθηκε τον 19ο αιώνα, όταν οι αγρότες της περιοχής αποσυναρμολόγησαν χώρους που εμπόδιζαν την γεωργία».

ΠΗΓΗ: «Unknown 4,000-year-old stone circle in Belfast uncovered by archaeologists», Πανεπιστήμιο Queen’s του Μπέλφαστ, phys.org, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 26.6.2026.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• “Discovery of an Ancient Sepulchral Chamber”, Ulster Journal of Archaeology, 1855
• Conway M. «Geophysical Survey No. 1: Minnowburn, National Trust Property, Ballynahatty, County Down», Survey report, Belfast, Ulster Archaeological Society, 5.8.2025.

arxeion-politismou.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Είκοσι σκελετοί ενός «αρχαίου συγγενή του ανθρώπου» βρέθηκαν σε σπήλαιο της Νότιας Αφρικής

  Ο Homo naledi αποτελεί μία από τις πιο παράξενες ανακαλύψεις στην ιστορία της παλαιοανθρωπολογίας

Από το 2013, οι επιστήμονες ανασύρουν εκατοντάδες οστά από τους σκοτεινούς θαλάμους του σπηλαίου Rising Star στη Νότια Αφρική, τα οποία ανήκουν σε έναν μυστηριώδη ανθρωπίδη – έναν αρχαίο συγγενή του σύγχρονου ανθρώπου – που είναι γνωστός ως Homo naledi.

Μέχρι σήμερα θεωρούσαν ότι επρόκειτο για έναν μικτό πληθυσμό, αποτελούμενο από άνδρες και γυναίκες. Ωστόσο, μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 24 Ιουνίου 2026 στο περιοδικό Cell ανέτρεψε αυτή την υπόθεση: πρωτεΐνες που διατηρήθηκαν στο σμάλτο των δοντιών έδειξαν ότι και τα 20 άτομα που αναλύθηκαν μέχρι σήμερα ήταν πιθανότατα γυναίκες. Το γιατί παραμένει άγνωστο.

Ο Homo naledi αποτελεί μία από τις πιο παράξενες ανακαλύψεις στην ιστορία της παλαιοανθρωπολογίας. Ο αρχαίος αυτός συγγενής του ανθρώπου έζησε πριν από 241.000 έως 335.000 χρόνια και διέθετε εγκέφαλο περίπου στο ένα τρίτο του μεγέθους του σύγχρονου ανθρώπου, ενώ το σώμα του συνδύαζε χαρακτηριστικά παλαιότερων αυστραλοπιθήκων με πιο ανθρώπινα στοιχεία στα χέρια και τα πόδια.6

Από το 2013, επιστήμονες υπό την καθοδήγηση του Lee Berger, από το Πανεπιστήμιο του Witwatersrand, έχουν ανασύρει περισσότερα από 1.500 απολιθώματα που αντιπροσωπεύουν δεκάδες άτομα από τον θάλαμο Dinaledi του σπηλαίου Rising Star. Η πρόσβαση στον χώρο γίνεται μέσω ενός εξαιρετικά στενού κατακόρυφου περάσματος, από το οποίο μπορούσαν να περάσουν μόνο πολύ λεπτόσωμα άτομα. Για τον λόγο αυτό, η ανασκαφή πραγματοποιήθηκε από ομάδα γυναικών παλαιοανθρωπολόγων, καθώς οι περισσότεροι άνδρες επιστήμονες δεν μπορούσαν να χωρέσουν.

Για περισσότερο από μία δεκαετία, ένα μυστήριο απασχολούσε την παλαιοανθρωπολογική κοινότητα: γιατί όλοι οι ενήλικοι σκελετοί από το Rising Star Cave έμοιαζαν τόσο πολύ μεταξύ τους; Στα θηλαστικά, τα δύο φύλα διαφέρουν συνήθως στο μέγεθος, στο σχήμα των οστών και στα χαρακτηριστικά του κρανίου. Αυτή η διαφοροποίηση σχεδόν απουσίαζε από τους σκελετούς του Dinaledi. Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες απέδιδαν το φαινόμενο είτε στις ιδιαιτερότητες του είδους είτε στους περιορισμούς των μεθόδων ανάλυσης. Η νέα μελέτη προτείνει μια πολύ απλούστερη εξήγηση: η διαφοροποίηση απουσίαζε επειδή όλα τα άτομα ανήκαν στο ίδιο βιολογικό φύλο.

Πώς ένα προϊστορικό δόντι αποκαλύπτει το φύλο

Η κλασική παλαιοανθρωπολογία προσδιορίζει το φύλο ενός σκελετού με βάση τη μορφολογία της λεκάνης, του κρανίου και της συνολικής σωματικής διάπλασης. Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση είναι αναξιόπιστη όταν πρόκειται για αποσπασματικά απολιθώματα ηλικίας εκατοντάδων χιλιάδων ετών.

Μια διεθνής ερευνητική ομάδα με επικεφαλής την Palesa Madupe, από το Ινστιτούτο Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Max Planck στη Λειψία, και τον Alberto Taurozzi χρησιμοποίησε μια διαφορετική μέθοδο: την παλαιοπρωτεωμική, δηλαδή την ανάλυση πρωτεϊνών που έχουν διατηρηθεί στο σμάλτο των δοντιών.

Οι ερευνητές εφάρμοσαν μια ελάχιστα επεμβατική μέθοδο όξινης χάραξης στο σμάλτο 23 απολιθωμένων δοντιών που ανήκαν σε 20 διαφορετικά άτομα και αναζήτησαν την πρωτεΐνη Amelogenin-Y, η οποία παράγεται από το γονίδιο AMELY στο χρωμόσωμα Υ και φυσιολογικά απαντάται μόνο στους βιολογικούς άνδρες.

Το αποτέλεσμα ήταν σαφές και απρόσμενο: η πρωτεΐνη Amelogenin-Y δεν εντοπίστηκε σε κανένα από τα άτομα που εξετάστηκαν. Όλα στερούνταν του μοριακού δείκτη του ανδρικού φύλου.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στις 24 Ιουνίου 2026 στο περιοδικό Cell, αποτελεί την πρώτη ανάλυση αυτού του είδους σε τόσο αρχαία απολιθώματα. Επειδή το DNA δεν έχει διατηρηθεί στο θερμό περιβάλλον της Νότιας Αφρικής επί εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, οι πρωτεΐνες του σμάλτου αποτελούν την πλησιέστερη διαθέσιμη εναλλακτική λύση. Οι συγγραφείς επισημαίνουν πάντως ότι, αν και τα αποτελέσματα συμφωνούν με την υπόθεση μιας αποκλειστικά γυναικείας ομάδας, δεν μπορούν να αποκλειστούν εντελώς άλλες εξηγήσεις, όπως μια γενετική διαγραφή του γονιδίου AMELY, η οποία σε σπάνιες περιπτώσεις σύγχρονων ανδρών οδηγεί στην απουσία της συγκεκριμένης πρωτεΐνης.

Τι σημαίνει αυτό για το μυστήριο του σπηλαίου

Ο θάλαμος Dinaledi δεν είναι ένα τυχαίο σημείο. Βρίσκεται βαθιά μέσα στο σπήλαιο και η πρόσβαση γίνεται μέσω ενός εξαιρετικά δύσκολου κατακόρυφου περάσματος, γεγονός που καθιστά απίθανο τα σώματα να κατέληξαν εκεί τυχαία ή από φυσικές διεργασίες.

Το στοιχείο αυτό είχε οδηγήσει τον Lee Berger και την ομάδα του να προτείνουν το 2015 ότι οι Homo naledi έθαβαν σκόπιμα τους νεκρούς τους, κάτι που θα αποτελούσε ένδειξη συμβολικής σκέψης σε έναν ανθρωπίδη με εγκέφαλο τρεις φορές μικρότερο από του σύγχρονου ανθρώπου. Η άποψη αυτή εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο έντονης επιστημονικής διαμάχης.

Το νέο εύρημα, σύμφωνα με το οποίο τα άτομα φαίνεται να ήταν όλα γυναίκες, προσθέτει ακόμη ένα επίπεδο μυστηρίου. Η πιθανότητα να συγκεντρώθηκαν τυχαία 20 γυναίκες στο ίδιο σημείο χωρίς ούτε έναν άνδρα θεωρείται εξαιρετικά μικρή από στατιστικής άποψης.

Ορισμένοι ερευνητές εκτιμούν ότι το μοτίβο ίσως αντανακλά κοινωνικές ή ταφικές πρακτικές, δηλαδή μια εσκεμμένη διαχωριστική αντιμετώπιση των δύο φύλων μετά τον θάνατο. Παρόμοιες πρακτικές έχουν παρατηρηθεί σε μεταγενέστερους ανθρώπινους πολιτισμούς, αν και καμία δεν παρουσιάζει τόσο ακραία μονομέρεια.

Ο Lee Berger δήλωσε στο Live Science ότι τα αποτελέσματα τον εξέπληξαν, επισημαίνοντας ωστόσο πως ο Homo naledi ήταν ανέκαθεν ένα ιδιαίτερα αινιγματικό είδος. Η πρώτη συγγραφέας της μελέτης, Palesa Madupe, πρόσθεσε ότι το εύρημα πιθανότατα λύνει ένα παλιό ερώτημα σχετικά με την περιορισμένη μορφολογική ποικιλία των απολιθωμάτων: απλώς όλα τα εξεταζόμενα άτομα ενδέχεται να ανήκαν στο ίδιο φύλο.

Μια μεθοδολογική πρόοδος για την παλαιοντολογία

Τα αποτελέσματα της μελέτης έχουν σημασία που ξεπερνά το συγκεκριμένο εύρημα. Η παλαιοπρωτεωμική του σμάλτου των δοντιών προσφέρει πλέον ένα νέο εργαλείο για τον προσδιορισμό του βιολογικού φύλου απολιθωμάτων στα οποία δεν έχει διατηρηθεί DNA.

Το σμάλτο μπορεί να αναλυθεί με ελάχιστη επέμβαση, χωρίς ουσιαστική καταστροφή του δείγματος, ενώ η μέθοδος λειτουργεί ακόμη και σε απολιθώματα ηλικίας εκατοντάδων χιλιάδων ετών.

Η τεχνική αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει στην επανεκτίμηση της σύνθεσης πολλών ακόμη προϊστορικών πληθυσμών, όπου η μορφολογική ανάλυση ενδέχεται να είχε οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα. Αν πράγματι πρόκειται για έναν χώρο ταφής αποκλειστικά γυναικών, τότε πρόκειται για ένα μοναδικό φαινόμενο στην ιστορία της παλαιοανθρωπολογίας, χωρίς αντίστοιχο σε οποιοδήποτε άλλο γνωστό μη ανθρώπινο είδος.

Τα ερωτήματα που παραμένουν

Η νέα ανακάλυψη δεν λύνει το μυστήριο του Rising Star Cave· αντίθετα, το κάνει ακόμη πιο σύνθετο. Πού βρίσκονται οι άνδρες; Τα λείψανά τους βρίσκονται σε άλλο σημείο του σπηλαίου ή σε διαφορετική τοποθεσία; Πρόκειται για τυχαία συσσώρευση, για συνειδητή ταφική πρακτική ή για κάποια άγνωστη μέχρι σήμερα διαδικασία; Και ποιο κοινωνικό σύστημα θα μπορούσε να οδηγήσει έναν πληθυσμό ανθρωπιδών με τόσο μικρό εγκέφαλο στον διαχωρισμό των ταφών ανά φύλο;

Η ίδια η μελέτη αφήνει όλα αυτά τα ερωτήματα ανοιχτά και ζητά περαιτέρω έρευνα σε άλλους θαλάμους του σπηλαίου, καθώς και την εφαρμογή των μεθόδων παλαιοπρωτεωμικής σε απολιθώματα που δεν έχουν ακόμη αναλυθεί.

Από την ανακάλυψή του το 2013, ο Homo naledi έχει επανειλημμένα ανατρέψει τις αντιλήψεις των επιστημόνων για το τι μπορούσαν και τι δεν μπορούσαν να κάνουν οι πρώιμοι συγγενείς του ανθρώπου. Το εύρημα του Ιουνίου του 2026 δείχνει ότι το μυστήριο απέχει ακόμη πολύ από τη λύση του.

newsbomb.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Ο άτρωτος από σίδερο άνδρας, ένας από τους ισχυρότερους κατοίκους της γης, ήταν γυναίκα!

 -

Του Γιώγου Λεκάκη

Η Καινίς / Καινή[1] ήταν μια νέα γυναίκα από την Θεσσαλία, κόρη του Άτρακος (του Πηνειού) ή του Ελάτου / Ελάθου / Ελάσου και της Ιππέας.

Έμεινε στην ιστορία για δυο ρόλους: Τον ερωτικό και τον ηρωικό:

Η Καινίς παρέμενε ανύπαντρη, παρά τους πολυάριθμους μνηστήρες της. Αλλά πλάγιασε συναινετικώς (κατ’ άλλους με αποπλάνηση) με τον θεό Ποσειδώνα, για να της εκπληρώσει μια ευχή[2]: Επειδή ήταν «ιερό θέμα» για εκείνην η παρθενία και το να μην κάνει παιδιά, να της χαρίσει ένα τρομερό δώρο: Την ατρωτότητα. Έτσι την μεταμόρφωσε σε αδάμαστο και άτρωτο από σίδερο άνδρα[3]. Όταν της εκπλήρωσε την ευχή της, εκείνη απάντησε: «Αυτή η πράξη βίας ξυπνά μέσα μου μια μεγάλη επιθυμία: να μην μου ξανασυμβεί ποτέ κάτι τέτοιο. Ας μην είμαι πια γυναίκα! Με αυτό, Ποσειδώνα, μου δίνεις τα πάντα»! Η Καινίς, λοιπόν, συνέχισε τον βίο της ως άνδρας, με θεϊκή πανοπλία.

• Κατ’ άλλην εκδοχή, η Καινίς εκ του Ποσειδώνος έτεκε τον Καινέα.

Ο Καινεύς με ασπίδα, μάχεται με Κενταυρο. Αττική μελανόμορφη λήκυθος, 520–510 π.Χ.

Ο Καινεύς / Καινέας έγινε βασιλιάς των Λαπιθών.[4] Αδελφός του ο γενναίος ιππεύς Ίσχυς / Ίσχιος καθώς και ο Αργοναύτης Πολύφημος, ο Δωτίας ή Δώτιος και ο μάντης Άμπυκος. Ζούσε στο όρος Όθρυς (οροσειρά-όριο Θεσσαλίας-Στερεάς), στην πόλη Γόρτυς. Διέταξε τον λαό του να λατρέψει ένα δόρυ, που είχε στήσει στην αγορά, ως θεό.[5] Διέταξε τον λαό του να προσκυνούν το όπλο, αντί τους θεούς. Έλαβε μέρος στην Αργοναυτική Εκστρατεία και στο κυνήγι του Καλυδώνιου Κάπρου.

• Κατ’ άλλους, ήταν οπαδός ή μία υπόσταση του θεού Άρη.

Έγινε ένας άτρωτος Λαπίθης, ο οποίος στην Μάχη Λαπιθών – Κενταύρων στους γάμους του Πειρίθου, εσκότωσε 5 Κενταύρους! Κατά την διάρκεια της μάχης, μάλιστα, αρκετοί κένταυροι ανέφεραν ειρωνικώς την υπερανδρική φύση[6] της μητρός του Καινέα (ή και του ιδίου ως προερχομένου από γυναίκα-άνδρα):

• «Bella relinque viris[7] – Άφησε τους πολέμους στους άνδρες» (λέγει ο Κένταυρος Λατρεύς), και
• «Superamur ab uno vixque viro? – Θα νικηθούμε από έναν μόνον άνδρα, που μόλις έγινε άντρας;» (λέγει ο Κένταυρος Μόνιχος).

Ο Νέστωρ επικαλέστηκε την γνωριμία του μαζί του – έναν από τους «ισχυρότερους κατοίκους της γης»! Οι ακροατές του Νέστορος έμειναν έκπληκτοι από την «καινοτομία του θαύματος» της αλλαγής φύλου (“monstri novitate”) – ο δε Αχιλλεύς[8] ιδιαιτέρως επέμενε να ακούσει αυτήν την ιστορία.

Ο Καινεύς ήταν πατέρας του Κορώνου, του Φώκου και του Πρίασου – και παππούς του Λεοντέα, αρχηγού των Λαπιθών[9]. Ο Κόρωνος μάλιστα γέννησε υιόν, τον οποίο επίσης ονόμασε Καινέα (Καινεύς Β΄).

Και αφού δεν μπορούσε να τραυματιστεί από μέταλλο:

• εξοντώθηκε μόνον όταν καταπλακώθηκε από πέτρες και τεράστια ύλη, από μεγάλα κλαδιά ή κορμούς πεύκων ή πράσινων ελάτων. Τότε «άνοιξε η γη και τον κατάπιε» και βυθίστηκε στα Τάρταρα. Βυθίσθηκε όρθιος μέσα στην γη, κάτω από το βάρος της ύλης [ΣΧΟΛΙΟ: ιδού τι παθαίνει όποιος αγαπά μόνον την ύλη)… Ο Καινέας καρφώθηκε όρθιος στο έδαφος, όπως το λατρευτικό δόρυ που έστησε. Από τιμωρία του Δία ή του Απόλλωνος για αυτή την βλασφημία.
• Ή αιχμαλωτίσθηκε και τάφηκε κάτω από τόνους χώμα
• Ή συνελήφθη και αυτοκτόνησε.

Σύμφωνα με τον μάντη Μόψο, μεταμορφώθηκε σε ένα μοναδικό πουλί, στο χρώμα της κίτρινης σκουριάς, ίσως τον φοίνικα.

Έτσι λατρεύθηκε ως χθόνια θεότητα.

Ήταν μια από τις μορφές που συναντά ο Αινείας στον Κάτω Κόσμο μεταμορφωμένο ξανά σε παρθένο (Βιργ. «Αινειάς»).

• Η ιστορία είναι παλαιοτάτη, αφού η αρχαιότερη σωζόμενη απεικόνιση του Καινέα είναι σε ένα μικρό χάλκινο ανάγλυφο ελληνικής τέχνης του 7ου αιώνα π.Χ. από το Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας. Σε ένα ετρουσκικό μελανόμορφο αγγείο, του 500 π.Χ., ο Καινευς δεν απεικονίζεται με ασπίδα, αλλά οπλισμένος με δύο σπαθιά. Ήταν ο πρώτος τύπος πολεμιστή με δύο σπαθιά ανά χείρας. Ο Καινεύς απεικονίζεται και στο «αγγείο Φρανσουά». Η δε μάχη των Λαπιθών με τους Κένταυρους αποδίδεται σε πολλά έργα τέχνης, όπου απεικονίζεται βέβαια και ο Καινέας.

«Περὶ Καινέως» αναφέρει και ο Παλαίφατος

«Καινέα φασὶν ὅτι ἄτρωτος ἦν. ὅστις δὲ ὑπο λαμβάνει ἄτρωτον εἶναί τινα ἀπὸ σιδήρου ἄνθρωπον ὄντα, ματαιάζει. ἡ δὲ ἀλήθεια ἔχει ὧδε. Καινεὺς ἦν ἀνὴρ Θετταλὸς τὸ γένος, ἀγαθὸς τὰ πολεμικὰ καὶ ἐπιστήμων τοῦ μάχεσθαι· γενόμενος δὲ ἐν πολλαῖς μάχαις οὐδέποτε ἐτρώθη, οὐδὲ ὅτε Λαπίθαις συμμαχῶν πρὸς Κενταύρους ἀπέθανεν· ἀλλὰ συλλαβόντες αὐτόν, μόνον κατέχωσαν, καὶ οὕτως ἐτελεύτησεν. ἔλεγον οὖν οἱ Λαπίθαι, ἀνελόμενοι τὸν νεκρὸν αὐτοῦ καὶ εὑρόντες μὴ τετρωμένον τὸ σῶμα, “Καινεὺς τόν τε ἄλλον βίον ἄτρωτος ἦν καὶ ἀπέθανεν ἄτρωτος”». Απόδοση Γ. Λεκάκη: Λένε ότι ο Καινεύς ήταν άτρωτος. Όποιος όμως πιστεύει ότι μπορεί ένας άνθρωπος να είναι άτρωτος στα σιδερένια όπλα, ματαιοπονεί / πλανάται. Η αλήθεια είναι η εξής: Ο Καινέας ήταν Θεσσαλός στην καταγωγή, γενναίος πολεμιστής και πολύ έμπειρος στην τέχνη του πολέμου. Αν και συμμετείχε σε πολλές μάχες, δεν τραυματίστηκε ποτέ. Ακόμη και όταν, πολεμώντας στο πλευρό των Λαπιθών εναντίον των Κενταύρων, έχασε την ζωή του, δεν σκοτώθηκε από τραύματα. Οι αντίπαλοί του τον συνέλαβαν και τον καταπλάκωσαν με χώμα· έτσι πέθανε. Γι’ αυτό οι Λαπίθες, όταν πήραν το σώμα του και διαπίστωσαν ότι δεν έφερε κανένα τραύμα, έλεγαν: «Ο Καινέας ήταν άτρωτος σε όλην του την ζωή και πέθανε άτρωτος».

• Ο αρχαίος Έλλην κωμικός συγγραφέας Αντιφάνης[10] (408; – 334 π.Χ.) είχε γράψει κωμωδία με τίτλο «Κενεύς».

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης “Ελληνικη Μυθολογία”. Γ. Λεκάκης “Παραδόσεις των λαών”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 30.8.2003.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• Ομ. Ιλιάς 1,264 και 266. Ησίοδος «Κατάλογος Γυναικών», απόσπασμα 87 και Ψευδο-Ησίοδος «Ασπίδα του Ηρακλή», 179. Απολλόδ. Επ. 1.22. Ψευδο-Απολλόδωρος «Μυθολογική Βιβλιοθήκη» Ι,9,16. Απόλλ. Ρόδιος «Αργον.» I,57 και Σχόλ. Απολ. Ρ. σελ. 12.6. Ασπ. Ηρ. 179. Διόδ. Σικ. 4/37.3. Ηράκλειτος ο Αλληγοριστής «Απίστ.» 3. Ηρόδοτος, V,92. Παυσ. 5/10.8. Πίνδαρος, απόσπασμα 167, Bergk. Σχόλ. Πλάτ. Νόμ. 944d. Στησίχορος «Το Κυνήγι Κάπρου», fr. 222. Φλέγων FGrH 2b 257F απόσπ. 36.331-335.
• Οβ. «Μεταμ.» VIII 305, XII 12.189-209 / 459–521. Βιργ. «Αιν.», VI, 448 f. Αντ. Λιβ. Μετ. 17.4. Υγίν. μύθ. 14.3-4, 14.19, 173.3.
• Lecocq Fr. “Caeneus auis unica (Ovide: Mét. 12, 532) est-il le phénix?” στο Le phénix et son Autre. Poétique d’un myth – des origines au XVI e siècle, εκδ. Universitaires de Rennes, Rennes, 2013.
• Northrop Ch. «Caeneus and Heroic (Trans)Masculinity in Ovid’s Metamorphoses», στο Arethusa 53, τ. 1, 2020.
• Patsi-Garin E. «Επίτομο λεξικό Ελληνικής Μυθολογίας», εκδ. Χ. Πάτση, Αθήνα, 1969.
• Robertson M. «The Hero with Two Swords», στο Journal of the Warburg and Courtauld Institutes 15, τ. 1/2, 1952.
• Visser Edz. «Kaineus» στο Der Neue Pauly (DNP), τ. 2, εκδ. Metzler, Stuttgart, 1997.
• Waldner K. «Geburt und Hochzeit des Kriegers. Geschlechterdifferenz und Initiation in Mythos und Ritual der griechischen Polis», εκδ. De Gruyter, Berlin / New York 2000.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] ρήμα: καινόω (< καινὸς) = μεταβάλλω, ἀλλάσσω / αλλάζω, τὰ ἐπιβουλεύματα  ἐπὶ γλώσσης – παθ., ἐπὶ πολιτικῶν μεταβολῶν· καινοῦσθαι τὰς διανοίας, κλίσιν εἰς νεωτερισμοὺς καὶ μεταβολὰς ἐν τῇ πολιτείᾳ ἔχειν. ΙΙ. = ἐγκαινίζω, κάμνω τὰ ἐγκαίνια οἰκοδομῆς. ΙΙΙ. ἀνακαινίζω, ἀνανεώνω, καινίζω. – ΠΗΓΗ: Δίων Κ. 47. 4. Διον. Ἁλ. π. Θουκ. 21. και 1.71, 3.82. Ἡρόδ. 2.100. Συλλ. Ἐπιγρ. 8790.

• Με το όνομα Καινίας υπάρχει και Ταραντίνος φιλόσοφος, οπαδός του Πυθαγόρα (Ιάμβλ. 36.267). Και Πολεμιστής στον Επτά επί Θήβας πόλεμο, όπου σκοτώθηκε από τον Θηβαίο Αίμο (Στάτ. Θηβ. 7.644).

[2] ΠΗΓΗ: Φλέγων Τράλλεων (παραδοξογράφος του 2ου αι.), Ησίοδος.

[3] Και άλλες φορές αναφέρεται η αλλαγη φύλου στην ελληνική μυθολογία: Τειρεσίας, Ίφις, Μήστρα, Κάλλω, κ.ά. – βλ. Γ. Λεκάκης «Και εγχειρήσεις αλλαγής φύλου στην αρχαία Ελλάδα!» εφημ. Έθνος της Κυριακής», 24.8.2003.

[4] Πρόγονος του Κύψελου από την Κόρινθο από την πλευρά του πατέρα του.

[5] ΠΗΓΗ: Ακουσίλαος από το Άργος, μυθογράφος του 6ου αιώνα π.Χ. Οβιδίου «Μεταμορφώσεις», ΧΙΙ, 171-209, 459-525.

[6] Σήμερα από τους ξένους αυτό διαβάζεται ως τρανσεξουαλικότητα.

[7] virtus = αρετή, γενναιότητα < vir = άνδρας, άνθρωπος.

[8] Σημειώνεται πως ο ίδιος είχε μεταμφιεστεί σε γυναίκα για να αποφύγει στον πόλεμο.

[9] ΠΗΓΗ: Ομ. Ιλιάς Α 262-268.

[10] Ο Αντιφάνης, ήταν ένας από τους σημαντικότερους (μαζί με τον Άλεξί και τον Εύβουλο), εκπροσώπους της αττικής «μέσης» κωμωδίας. Ήλθε στην Αθήνα, και άρχισε να γράφει γύρω στο 387 π.Χ. Ήταν ένας παραγωγικός συγγραφέας: Έγραψε 260 – 365 κωμωδιες! Καμμία από αυτές δεν έχει διασωθεί ολόκληρη! Περισσότερες από 200 είναι γνωστές μόνο ως τίτλοι ή από εκτενή αποσπάσματα που αναφέρει ο Αθήναιος.

arxeion-politismou.gr

Διαβάστε Περισσότερα...