Αμφίπολις: Η Στρατηγική Μητρόπολις του Στρυμόνος - ​Από την Αθηναϊκή Αποικία στην Πρωτοβυζαντινή Λαμπρότητα

 

  Της Αικ.Γ.Δασκαλοπούλου

Amid the sweeping currents of ancient Greek history, Amphipolis emerges as a city of remarkable strategic brilliance and enduring cultural resonance. Nestled along the fertile banks of the Strymon River, it stood at the crossroads of power, wealth, and ambition—where empires contested, ideas flourished, and civilizations left their indelible mark. From its origins as an Athenian colony to its transformation under Macedonian and later Roman and early Byzantine influence, Amphipolis offers a compelling narrative of conquest, prosperity, and transformation. The following account traces the city’s extraordinary journey through time, illuminating its role as a pivotal center of political, economic, and spiritual life in the ancient world.]

​Η Αμφίπολις, ιδρυθείσα το 437 π.κ.ε. από τον Αθηναίο οικιστή Άγνωνα στη θέση «Εννέα Οδοί», απετέλεσε ένα από τα κρισιμότερα διακυβεύματα της κλασικής αρχαιότητος.

Η θέση της, περιβαλλόμενη από τον επιβλητικό ποταμό Στρυμόνα, της προσέδιδε τον χαρακτήρα ενός «φυσικού οχυρού» με άμεση και γρήγορη πρόσβαση στα πλούσια κοιτάσματα χρυσού του χρυσοφόρου Παγγαίου Όρους (το Χρυσοφόρον Γης Ανάστημα, κατά τον Theodoros Dimosthenis Lymperakis )και την απαραίτητη για τον στόλο ξυλεία.

​Η κλασική περίοδος της πόλεως εσφραγίσθη από τη σφοδρή σύγκρουση Αθηνών και Σπάρτης. Το 424 π.κ.ε., ο γενναίος Σπαρτιάτης στρατηγός Βρασίδας, εκμεταλλευόμενος την αιφνιδιαστική τακτική και τις εσωτερικές έριδες των αποίκων, κατέλαβε την πόλη, παρά την προσπάθεια του, γνωστού σε όλους μας, ιστορικού Θουκυδίδη, να την προστατεύσει. Η θυσία του Βρασίδα στα τείχη της πόλεως και η μετέπειτα ηρωική του λατρεία σηματοδότησαν την οριστική αποκοπή της Αμφιπόλεως από την αθηναϊκή σφαίρα επιρροής.

​Η ανάδυση της Μακεδονικής ισχύος υπό τον Φίλιππο Β’ το 357 π.κ.ε. μετέβαλε την Αμφίπολη σε κεντρικό πυλώνα του Βασιλείου. Η πόλις εξελίχθη σε κυρίαρχο οικονομικό κέντρο, με το νομισματοκοπείο της να εκδίδει τους εμβληματικούς στατήρες με τον πυρσό και τον Απόλλωνα.

Η κοινωνική δομή της περιόδου, όπως μαρτυρούν οι επιτύμβιες στήλες και τα αναθήματα, αντανακλά μια πολυεπίπεδη κοινωνία. Από την ακμάζουσα πνευματική ζωή στο Γυμνάσιο, όπου οι νέοι επιδίδοντο σε αθλητικούς και καλλιτεχνικούς αγώνες, μέχρι τη σκληρή πραγματικότητα της δουλείας, όπως αυτή αποτυπώνεται στη στήλη του δουλεμπόρου Αύλου Καπρείλιου Τιμόθεου.

​Κατά τη ρωμαϊκή κυριαρχία, η Αμφίπολις παρέμεινε ζωτικό κέντρον ως σταθμός της Εγνατίας Οδού. Η διέλευσις του Αποστόλου Παύλου το 50 μ.κ.ε. προανήγγειλε τη μετάβαση στον χριστιανισμό, μια εποχή που θα έφτανε στο απόγειό της τον 5ο και 6ο αιώνα μ.κ.ε.

Η Ακρόπολις της πόλεως εκοσμήθη με πέντε μνημειώδεις Παλαιοχριστιανικές Βασιλικές, τα ψηφιδωτά των οποίων —με τις περίτεχνες απεικονίσεις πτηνών, ελαφιών και γεωμετρικών πλεγμάτων— μαρτυρούν την υψηλή αισθητική και τον πλούτο της πρωτοβυζαντινής κοινωνίας.

​Η ιστορική διαδρομή της Αμφιπόλεως ολοκληρώνεται σταδιακώς μετά τον 6ο αιώνα, όταν οι σεισμικές δονήσεις και οι επιδρομές ανάγκασαν τους κατοίκους να περιορισθούν εντός της οχυρωμένης ακροπόλεως, πριν η πόλις παραδώσει τη θέση της στη λήθη και, αιώνες μετά, στην αρχαιολογική σκαπάνη των σπουδαίων Πελεκίδη, και κυρίως, Λαζαρίδη.

Η Αμφίπολις παραμένει ένα διαχρονικό σύμβολον οικονομικής ισχύος και πολιτισμικής ωσμώσεως, αποτυπωμένο στα σπαράγματα των τειχών και τη λάμψη των ψηφιδωτών της.

Εμείς επισκεφθήκαμε την αρχαία πόλη και δεσμευόμεθα να επιστρέψουμε κάποια μέρα για τον Τύμβο Καστά, όταν αυτός θα είναι επισκέψιμος για το κοινό.

Σε επόμενη ανάρτησή μας, θα αναφερθούμε στο Μουσείον Αμφιπόλεως, το οποίον επισκεφθήκαμε, θαυμάσαμε τα πλούσια εκθέματά του και συνομιλήσαμε με το εξαιρετικό προσωπικό του.

📖 Βιβλιογραφία και πηγές:

1. Λαζαρίδης, Δ., "Αμφίπολις", εκδ. ΥΠΠΟ, Αθήνα 2014.

2. Επεξηγηματικό υλικό (πινακίδες) στον αρχαιολογικό χώρο και το Μουσείον.

Εικόνες: Daskalopoulou Katerina, Christos Tsiknas

Introduction 🇬🇧

Διαβάστε Περισσότερα...

Ο Αρχάνθρωπος των Πετραλώνων

  Ο Αρχάνθρωπος των Πετραλώνων ενοχλεί την παγκόσμια ανθρωπολογική κοινότητα, γιατί τοποθετεί τεκμηριωμένα και με επιστημόνικό τρόπο τον άνθρωπο έξω από την Αφρική.

Στη μνήμη του Άρη Πουλιανού (Ικαρία, 24 Ιουλίου 1924- 2021 σε ηλικία 97 ετών)

Ο Αρχάνθρωπος των Πετραλώνων. Η ανακάλυψη του Άρη Πουλιανού είναι μοναδική στα παγκόσμια χρονικά της παλαιοανθρωολογίας, γιατί τοποθετεί τεκμηριωμένα τον άνθρωπο έξω από την Αφρική.

Ο Έλληνας ανθρωπολόγος, Άρης Πουλιανός, υποστήριξε πως ο σκελετός είχε ηλικία κοντά στα 700.000 έτη. Οι ισχυρισμοί του τάραξαν τον επιστημονικό κόσμο.

Το 1969, ο δρ. Πουλιανός, μελετώντας τον Αρχάνθρωπο των Πετραλώνων της Χαλκιδικής, ανακοινώνει ότι είναι 700.000 ετών και ότι αποτελεί τον αρχαιότερο Ευρωπαίο. Αποδεικνύει επίσης ότι η ΝΑ Ευρώπη, και συγκεκριμένα η Βαλκανική, υπήρξε χώρος ανθρωπογένεσης ανεξάρτητα από την Αφρική.

Το κρανίο των Πετραλώνων, συγκεκριμένα, ανακαλύφθηκε το 1960 όταν αφαιρέθηκε από βράχο στο σπήλαιο. Οι πρώιμες εκτιμήσεις εκείνη την εποχή, η ηλικία των υπολειμμάτων ανθρωποειδών ήταν περίπου 70.000 ετών.

Σημείωση: Φανταστείτε ότι όταν αποκάλυψε το κρανίο 700.000 χρόνων προσπαθησαν να τον θάψουν ζωντανο και σε ένα σημειο τα κατάφεραν, πραγματικά ντρέπομαι και για την διεθνή ειδικά κοινότητα που κάνει τα στραβά μάτια, αλλά και για τους ανάξιους πολιτικούς στην Ελλάδα που τον πολέμησαν ανελέητα.

Απέδειξε επίσης ότι ο αρχαϊκός άνθρωπος των Πετραλώνων αποτελεί μια από τις πρώτες μορφές του Χόμο σάπιενς.

Με λιγα λόγια είναι κανονικός άνθρωπος και δεν έχει καμία σχέση με τον γορίλλα και τον χιμπατζή, τον Αυστραλοπίθηκο αφρικάνους ή τον Προκόνσουλ (Χόμο χάμπιλις).

Η θέση του Πουλιανού είναι ότι το κρανίο του "Αρχανθρώπου των Πετραλώνων" είναι ηλικίας 700.000 ετών. Και ότι ο Αρχάνθρωπος αποτελεί τον πρόγονο όχι μόνο των σημερινών Ευρωπαίων, αλλά και των ανθρώπων όλης της γης. Κάποια από τα ανθρώπινα ευρήματά του, χρονολογούνται "λείψανα ηλικίας 11 εκατομμυρίων ετών του homo erectus trigliensis".Το κρανίο το 1964 χρονολογήθηκε στα 700.000 έτη από δύο Γερμανούς επιστήμονες, τον ανθρωπολόγο Ε. Μπράιτινγκερ και τον παλαιοντολόγ.

Ο Σίκενμπεργκ, όπως και ο Ιάπωνας καθηγητής Μοτόζι Ικέγια, κορυφαίος πυρηνικός φυσικός, επισκέφθηκε το σπήλαιο πέντε φορές και για να εφαρμόσει την πρωτοποριακή μέθοδο του παλαιομαγνητισμού.

Εν τέλει επιβεβαίωσε τους ισχυρισμούς του Πουλιανού....

Το 2006 κυκλοφόρησε βιογραφία του, γραμμένη από την ιατρό σύζυγό του Δάφνη Πουλιανού, με τίτλο Άρης Ν. Πουλιανός - Ανατροπές - Από τη ζωή και το έργο του εδώ:

https://biblionet.gr/titleinfo/?titleid=110826

1. Φωτογραφια απο το σπηλαιο των Πετραλωνων στην Χαλκιδική που ειναι επισκέψημος χώρος.

https://www.youtube.com/watch?v=wtHFrtmxzYc&t=3s

__________________________________

The Archman of Petralona (700,000 years old) disturbs the global anthropological community, because he places man outside of Africa in a documented and scientific manner.

In memory of Aris Poulianos (Ikaria, July 24, 1924- 2021 at the age of 97)

The Archman of Petralona. The discovery of Aris Poulianos is unique in the world annals of paleoanthropology, because it places man outside of Africa.

The Greek anthropologist, Aris Poulianos, argued that the skeleton was close to 700,000 years old. His claims shook the scientific world.

In 1969, dr. Poulianos, studying the Archanthropus of Petralona in Halkidiki, announces that it is 700,000 years old and that it is the oldest European. It also proves that SE Europe, specifically the Balkans, was a place of anthropogenesis independently of Africa.

The skull of Petraloni, in particular, was discovered in 1960 when it was removed from a rock in the cave. Early estimates at the time put the age of the hominid remains at about 70,000 years.

Note: Imagine that when he revealed the 700,000 year old skull they tried to bury him alive and at one point they succeeded, I am really ashamed specially of the international anthropological community who turn a blind eye, but also of the worthless politicians in Greece who fought him mercilessly.

He also proved that the archaic man of Petralona is one of the first forms of Homo sapiens.

In short, he is a normal human and has nothing to do with the gorilla and the chimpanzee, the Australopithecus africanus or the Proconsul (Homo habilis).

Poulianos' position is that the skull of the "Archanthropus of Petralona" is 700,000 years old. And that the Archman is the ancestor not only of today's Europeans, but also of the people of the whole earth. Some of his human findings, dated "11 million-year-old remains of homo erectus trigliensis". The skull in 1964 was dated to 700,000 years by two German scientists, the anthropologist E. Breitinger and the paleontologist O. SickenbergSickenberg, as well as the Japanese professor Motoji Ikeya, a leading nuclear physicist, visited the cave five times and to apply the pioneering method of paleomagnetism.

In the end, he confirmed the claims of Poulianos....

In 2006, a biography of him was published, written by his physician wife Dafni Poulianos, entitled Aris N. Poulianos - Upheavals - From his life and work here:

https://biblionet.gr/titleinfo/?titleid=110826

1. Photographs from the cave of Petralona in Halkidiki, which is a place to visit.

https://www.youtube.com/watch?v=wtHFrtmxzYc&t=3s

Γεωργιος Σερετης

________________________

Διαβάστε Περισσότερα...

Μια άγνωστη ανακάλυψη δίπλα στον Στρυμόνα κινδυνεύει από την τουριστική πίεση

 

Το Βυζαντινό κάστρο Χρυσοπόλεως στο Στρυμόνα.Σε μικρή απόσταση από το στόμιο του ποταμού Στρυμόνα και κατά μήκος μιας μικρής λιμνοθάλασσας, που σχηματίζεται από την παλαιά κοίτη του ποταμού, σώζονται λείψανα οχυρωματικού περιβόλου τα οποία στους χάρτες της περιοχής αναφέρονται άλλοτε ως Καλέδες, άλλοτε ως αρχαία Ηϊών και άλλοτε ως Χρυσόπολη.

Τα ερείπια αυτά ταυτίζονται με τη βυζαντινή πόλη Χρυσόπολη της οποίας η ύπαρξη μαρτυρείται από τον 10ο αιώνα. Η Χρυσόπολη διαδέχθηκε στο οικιστικό πλέγμα της περιοχής την παλαιοχριστιανική Αμφίπολη, η οποία από τα τέλη του 7ου αι έπαψε να αναφέρεται στις πηγές.

Τα σωζόμενα τμήματα της οχύρωσης της και οι άλλες επιφανειακές ενδείξεις υποδηλώνουν μια εγκατάσταση μεσοβυζαντινών χρόνων που αναπτύχθηκε σταδιακά και κατά τους υστεροβυζαντινούς χρόνους αποτελούσε τον κύριο οικισμό της περιοχής. Εδώ συγκεντρώθηκαν όλες οι εμπορικές δραστηριότητες που είχαν σχέση με τη διακίνηση των προϊόντων της κοιλάδας του Στρυμόνα.

Ο Άραβας περιηγητής την περιγράφει σαν παραθαλάσσια πόλη ανάμεσα στη Ρεντίνα και τη Χριστούπολη (σημ. Καβάλα). Αναφέρεται επίσης μαζί με το Περιθεώριον στο Χρυσόβουλλο του 1082 με το οποίο ο Αλέξιος Α΄Κομνηνός παρεχώρησε διάφορα λιμάνια της βυζαντινής επικράτειας στους Βυζαντινούς, πράγμα που υποδηλώνει ότι ήταν ένα εμπορικά δραστήριο λιμάνι.

 Στη διάρκεια των εμφυλίων πολέμων του 14ου φαίνεται ότι διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στις επιχειρήσεις των αντιμαχόμενων πλευρών και ως λιμάνι και ως χερσαίος κόμβος, γεγονός που οδήγησε τον αυτοκράτορα Ανδρόνικο Γ΄ Παλαιολόγο να την συμπεριλάβει στις θέσεις για τις οποίες μερίμνησε για την οχύρωση της.

Στα 1357 ο αυτοκράτορας Ιωάννης Ε΄Παλαιολόγος την παραχώρησε στους αδελφούς Αλέξιο και Ιωάννη οι οποίοι λίγο πριν την ανεκατέλαβαν από τους Σέρβους. Η πόλη παρουσιάζεται ακμάζουσα και μετά την οθωμανική κατάκτηση γύρω στα 1380 κσι φαίνεται ότι διατήρησε τη σημασία της ως εμπορικό κέντρο και οδικός σταθμός στην οδό Θεσσαλονίκης-Κωνσταντινούπολης. Στα 1553 η πόλη αναφέρεται μεν με το όνομα της αλλά παρουσιάζεται ως εγκαταλελειμένη. Κατά τα τέλη του 18ου– αρχές 19ου παρατηρείται νέα άνθηση των οικονομικών και εμπορικών δραστηριοτήτων στην περιοχή, η οποία και αποτελεί τόπο συγκέντρωσης των φόρων του σουλτάνου. Από τις περιγραφές των περιηγητών της εποχής αυτής, προκύπτει η ύπαρξη ενός μικρού λιμανιού με την επωνυμία Τσαϊ-γεζι δυτικώς της παλαιάς κοίτης του Στρυμόνα, δίπλα στα τείχη της, όπου υπήρχαν αποθήκες για συγκέντρωση σιτηρών, το οίκημα του τελωνοφύλακα και άλλες βοηθητικές εγκαταστάσεις.

Κίνδυνοι



Η διάβαση του Στρυμόνα στο σημείο αυτό γινόταν με περαταριά, είδος πορθμείου δηλαδή που επίσης ονομαζόταν Τσάγεζι. Σήμερα τα ερείπια της πόλης απειλούνται από την ολοένα και αυξανόμενη πίεση για δημιουργία παραθεριστικού οικισμού.

Από τον οχυρωματικό περίβολο που ορίζει την πόλη διατηρούνται λιγοστά τμήματα, τα οποία όμως ανήκουν σε όλες τις πλευρές και επιτρέπουν την αποκατάσταση της πορείας του. Η βόρεια πλευρά εκτείνεται κατά μήκος της λιμνοθάλασσας, ακολουθώντας σε τεθλασμένη γραμμή την ακτογραμμή, ενώ οι υπόλοιπες τρείς σχηματίζουν ένα ορθογώνιο. Σε αρκετό μήκος και ικανό ύψος σώζεται η δυτική πλευρά στο εσωτερικό της οποίας διατηρούνται ίχνη τειχοπεσσών που στήριζαν τον περίδρομο. Οι δυο γωνιακοί πύργοι ήταν μάλλον κυκλικοί, ενώ οι υπόλοιποι είναι τετράπλευροι. Οι είσοδοι των σωζομένων πύργων βρίσκονται ψηλότερα από το έδαφος.

Μια πύλη ανάμεσα σε δυο προεξοχές του τείχους ανοίγεται στη δυτική πλευρά και οδηγούσε μάλλον στην διάβαση του ποταμού. Μια δεύτερη, ανάμεσα σε δυο ισχυρούς πύργους, υπάρχει στην ανατολική πλευρά. Ίσως πρόκειται για την κύρια πύλη της πόλης που τη συνέδεε με τους χερσαίους δρόμους. Στο μέσον σχεδόν της εξωτερικής περιμέτρου ένα εσωτερικός ορθογώνιος περίβολος, περικλείει έξαρμα του εδάφους, ορίζοντας μάλλον την ακρόπολη της πόλης.

Η τειχοποιία με τα επάλληλα πλινθία στους κατακόρυφους αρμούς ανάμεσα στις πέτρες, πλινθία στους οριζόντιους αρμούς που κατά τόπους σχηματίζουν οριζόντιες σειρές είναι χαρακτηριστική της εποχής των Παλαιολόγων.

Πηγή: Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας

Θεόδωρος Κεφαλωνιτης-Αρχαιολογία fb

 Παρατηρητής

Διαβάστε Περισσότερα...

Αρχαία Αμφίπολη: Το «αόρατο» δίκτυο που κράτησε ζωντανή την πόλη για αιώνες

 

Νέα ελληνοϊσπανική έρευνα φωτίζει τα υδραγωγεία και αποκαλύπτει μια συνεχή ιστορία ζωής στην Αμφίπολη, από την αρχαιότητα έως τα νεότερα χρόνια

Μια σημαντική αλλά λιγότερο «εντυπωσιακή» αρχαιολογική έρευνα έφερε στο φως ένα κομμάτι της ιστορίας της Αμφίπολης που μέχρι σήμερα δεν είχε μελετηθεί σε βάθος. Η συνεργασία του Πανεπιστημίου της Γρανάδας (UGR) με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών, στο πλαίσιο του προγράμματος «Μελέτη των Υδραγωγείων της Αμφίπολης» (EAA/MYA), δημοσίευσε τα πρώτα αποτελέσματα από τρία χρόνια συστηματικής έρευνας γύρω από τα υδραγωγεία της αρχαίας πόλης.

Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2022 και αποτελεί σήμερα τη μοναδική ισπανική αρχαιολογική ομάδα που δραστηριοποιείται στη Βόρεια Ελλάδα. Η πρώτη φάση του έχει ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2027, ενώ ήδη εξετάζεται το ενδεχόμενο επέκτασης έως το 2032. Στόχος της έρευνας είναι η καταγραφή και η κατανόηση των υδραυλικών υποδομών που εξασφάλιζαν την ύδρευση της πόλης για περισσότερο από μία χιλιετία.

Σε αντίθεση με τις ανασκαφές που εστιάζουν σε εντυπωσιακά μνημεία, η συγκεκριμένη μελέτη στρέφεται σε κάτι πιο «αθόρυβο», αλλά εξίσου σημαντικό. Το νερό. Η Αμφίπολη, που ιδρύθηκε τον 5ο αιώνα π.Χ. ως αθηναϊκή αποικία, διέθετε από πολύ νωρίς οργανωμένο σύστημα ύδρευσης με κεραμικούς αγωγούς. Κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, το σύστημα αυτό αναβαθμίστηκε με την κατασκευή λιθόκτιστου καναλιού μεγαλύτερης διατομής, ενώ η χρήση του συνεχίστηκε και στα βυζαντινά χρόνια.

Οι ερευνητές έχουν ήδη εντοπίσει τρεις βασικές φάσεις κατασκευής, που αντιστοιχούν στην Κλασική, τη Ρωμαϊκή και τη Βυζαντινή περίοδο. Αυτό σημαίνει ότι το δίκτυο ύδρευσης της πόλης δεν ήταν κάτι προσωρινό, αλλά ένα σύστημα που εξελισσόταν και προσαρμοζόταν στις ανάγκες των κατοίκων για περισσότερο από χίλια χρόνια. Μια τέτοια συνέχεια είναι σπάνια και ιδιαίτερα σημαντική για την κατανόηση της λειτουργίας μιας αρχαίας πόλης.

Η έρευνα, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στα ίδια τα υδραγωγεία. Κατά μήκος των διαδρομών που χαρτογραφήθηκαν, εντοπίστηκε μια μεγάλη ποικιλία αρχαιολογικών θέσεων, οι οποίες καλύπτουν σχεδόν όλο το χρονικό φάσμα της περιοχής. Από αγροτικούς οικισμούς της Κλασικής περιόδου και εγκαταστάσεις της Εποχής του Σιδήρου, μέχρι ελληνιστικά οχυρωματικά έργα, βυζαντινά κάστρα, οθωμανικά χωριά και ακόμη και χαρακώματα του Α΄ Π.Π. Με τον τρόπο αυτό, η μελέτη των υδραγωγείων μετατρέπεται ουσιαστικά σε μια ευρύτερη καταγραφή της ανθρώπινης παρουσίας στην περιοχή. Δεν πρόκειται απλώς για μια τεχνική έρευνα, αλλά για μια προσπάθεια να αποτυπωθεί η ζωή γύρω από το νερό και ο τρόπος με τον οποίο αυτό διαμόρφωσε την ανάπτυξη της πόλης.

Η τέταρτη ερευνητική αποστολή, που πραγματοποιήθηκε από τα τέλη Μαρτίου έως τις αρχές Απριλίου, επικεντρώθηκε στη συνέχιση της τοπογραφικής αποτύπωσης και στην καταγραφή νέων θέσεων. Στην ομάδα συμμετείχαν ερευνητές και φοιτητές από ισπανικά πανεπιστήμια, όπως το Πανεπιστήμιο της Σαλαμάνκα, αλλά και από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ενισχύοντας τον διεθνή χαρακτήρα του εγχειρήματος.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η ευρύτερη διάσταση του προγράμματος, καθώς εντάσσεται σε μια προσπάθεια ενίσχυσης της ισπανικής παρουσίας στις κλασικές σπουδές στην Ελλάδα.

Το θέμα ανέδειξε η ισπανική ενημερωτική πύλη labrujulaverde.com, η οποία ειδικεύεται σε θέματα ιστορίας, αρχαιολογίας, επιστήμης και πολιτισμού, δημοσιεύοντας σχετικές φωτογραφίες από την έρευνα, που παραχωρήθηκαν από το Πανεπιστήμιο της Γρανάδας.

Παναγιώτης Σαββίδης  - lionnews.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Το άγνωστο «Σινικό Τείχος» της Αρχαίας Αθήνας που κυριολεκτικά.. πετάξαμε στα σκουπίδια

Γνωρίζατε πως η αρχαία Αθήνα είχε το δικό της Σινικό Τείχος που ξεκινούσε από το Όρος Αιγάλεω και έφτανε μέχρι την Πάρνηθα και είχε κατασκευαστεί προκειμένου να λειτουργεί αποτρεπτικά των επιδρομών των στρατευμάτων κατά την περίοδο του Πελοποννησιακού πολέμου που έλαβε χώρα πριν από 2.500 χρόνια περίπου;

Μα θα αναρωτηθείτε και τι έχει απογίνει σήμερα αυτή η γιγάντια κατασκευή; Η απάντηση δυστυχώς είναι πως το “Τείχος Δέμα” στο οποίο αναφερόμαστε σήμερα βρίσκεται κυριολεκτικά πεταμένο στα σκουπίδια μιας και βρίσκεται εντός της χωματερής στα Άνω Λιόσια.

Και μπορεί να στερείται κάθε προσοχής και συντήρησης από το Ελληνικό κράτος παρόλα αυτά όμως καταφέρνει να καθηλώνει με το μέγεθος του όπως φανερώνουν τα πλάνα.

Up Stories

Η ιστορία του

Στα βορειοανατολικά του Ασπροπύργου, γύρω στα 2,5 χιλιόμετρα δυτικά των Άνω Λιοσίων, στο στενό πέρασμα μεταξύ Αιγάλεω και Πάρνηθας, βρίσκεται εκτεταμένο αρχαίο τείχος γνωστό ως «Δέμα» ή «Δέσις». Η ονομασία αυτή δεν είναι αρχαία την επινόησαν οι κάτοικοι της περιοχής κατά τη Μεταβυζαντινή περίοδο, πιθανότατα στις αρχές του 19ου αιώνα, καθώς το τείχος «έδενε» τα δύο βουνά, κλείνοντας τη μεταξύ τους δίοδο.

Το Δέμα είχε μήκος γύρω στα 4,5 χιλιόμετρα και είχε οικοδομηθεί προκειμένου να προστατεύει το μεγάλης στρατηγικής σημασίας πέρασμα, που οδηγούσε από τις Αχαρνές στο Θριάσιο Πεδίο. Από εκεί είχαν εισβάλει οι Σπαρτιάτες, υπό τις διαταγές του Αρχίδαμου, στο Αχαρνικό Πεδίο κατά το 431 π.Χ., το πρώτο έτος του Πελοποννησιακού Πολέμου από τότε, το εν λόγω πέρασμα, το οποίο ο Θουκυδίδης ονόμασε «Κρωπειά», αποτέλεσε τη βασικότερη δίοδο εισβολής των πελοποννησιακών δυνάμεων στην Αττική.

Σήμερα από το πέρασμα αυτό διέρχονται σιδηροδρομική γραμμή και αυτοκινητόδρομος, που συνδέουν τα βόρεια προάστια των Αθηνών με το Θριάσιο Πεδίο. Το τείχος είχε κτιστεί από αδρά λαξευμένους πολυγωνικούς ογκόλιθους χωρίς συνδετική ύλη, ενώ τα κενά είχαν γεμιστεί από μικρότερους λίθους. Η οχύρωση δεν είναι ενιαία αποτελείται από πολλαπλά μικρά, επικαλυπτόμενα τμήματα, που δημιουργούν στενούς διαδρόμους και εισόδους με επικλινείς ράμπες πίσω τους, για εύκολη πρόσβαση στην επίπεδη κορυφή του. Το πάχος των τειχών κυμαίνεται μεταξύ των 1,5 και 2,8 μέτρων.

Up Stories

Στη μέση, περίπου, του μήκους του Δέματος ανοίγονταν δύο πύλες. Η βορειότερη οδηγούσε στον δήμο Οίης και η νοτιότερη στο Θριάσιο Πεδίο. Ίσως υπήρχε και τρίτη πύλη. Σε απόσταση 225 μέτρων ανατολικά του τείχους, έχει εντοπιστεί το Πίσω Τείχος, χαμηλό φράγμα από αργολιθοδομή μήκους 120 μέτρων περίπου, το οποίο βαίνει παράλληλα προς το κυρίως Δέμα.

Το συνολικό του μήκος έχει υπολογιστεί στα 200 μέτρα. Στόχος του ήταν η παρε-μπόδιση εχθρικών στρατευμάτων προς την πεδιάδα των Άνω Λιοσίων, της οποίας την ανατολική πλευρά έφραζε. Το Πίσω Τείχος οικοδομήθηκε,κατά πάσα πιθανότητα, την ίδια εποχή με το Δέμα ή λίγο αργότερα.

Πάντως, οι δύο οχυρώσεις μοιάζουν να αποτελούν μέρη του ίδιου οικοδομικού προγράμματος, καθώς το Πίσω Τείχος ενισχύει το Δέμα στο σημείο όπου το δεύτερο είναι πιο εύκολα προσπελάσιμο, και συνεπώς ευπρόσβλητο, λόγω της ομαλότητας του εδάφους. Αν και η χρονολόγηση της ανοικοδόμησης του Δέματος είναι αρκετά προβληματική, λόγω έλλειψης δεδομένων, οι περισσότεροι αρχαιολόγοι την τοποθετούν στο α΄ μισό του 4ου αιώνα.

Up Stories

Μάλιστα, το συνδέουν με τον Βοιωτικό Πόλεμο (378-377 π.Χ.) θεωρώντας ότι κατασκευάστηκε για να λειτουργήσει ως προμαχώνας ενός μεγάλου στρατού, που θα υπερασπίζονταν πολυάριθμοι οπλίτες, ιππείς και πελταστές. Επιπλέον, θα πρέπει να τονιστεί ότι το Δέμα δεν οικοδομήθηκε για να αναχαιτίσει τους εχθρούς που θα κινούνταν προς την πόλη των Αθηνών, αλλά για να τους καθυστερήσει.

Έτσι, ο αθηναϊκός στρατός, ενημερωμένος για την εχθρική επέλαση μέσω του ταχύτατου συστήματος των φρυκτωριών, θα προλάβαινε τους επιτιθέμενους πριν φτάσουν στην πόλη. Επιπλέον, το Δέμα δεν θα επέτρεπε τη διάβαση μιας μεγάλης στρατιάς σε πλήρη σχηματισμό, διευκολύνοντας, έτσι, τις δολιοφθορές, ιδίως στην οπισθοφυλακή.

Δείτε το βίντεο του Up Stories και μάθετε όλη την ιστορία του Σινικού Τείχους της Αρχαίας Αθήνας.

dinfo.gr

Διαβάστε Περισσότερα...