Ιστορική ανακάλυψη: Στο φως η χαμένη πόλη του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Οι αρχαιολόγοι επιβεβαίωσαν την τοποθεσία μιας χαμένης πόλης στο σημερινό Ιράκ, που ίδρυσε ο Μέγας Αλέξανδρος. Πρόκειται για έναν άλλοτε ακμάζοντα εμπορικό κόμβο, ο οποίος παρέμενε κρυμμένος επί αιώνες κάτω από τα στρώματα της ιστορίας.

Η αρχαία πόλη, γνωστή ως Αλεξάνδρεια του Τίγρη, εντοπίζεται στο νότιο Ιράκ, κοντά στον Περσικό Κόλπο. Η ανακάλυψη θεωρείται από τις σημαντικότερες των τελευταίων ετών για την κατανόηση της ελληνιστικής παρουσίας στην περιοχή.

Η πόλη ιδρύθηκε τον 4ο αιώνα π.Χ. ως λιμάνι που συνέδεε το εμπόριο από την Ινδία με τη Μεσοποταμία και τον μεσογειακό κόσμο. Ωστόσο, παρήκμασε μετά τον 3ο αιώνα μ.Χ., όταν η ροή του Τίγρη μεταβλήθηκε, αποκόπτοντάς την από τη θάλασσα.

Τα τελευταία χρόνια, οι ερευνητές χαρτογράφησαν τα οχυρωματικά τείχη, τους δρόμους και τα οικοδομικά τετράγωνα της πόλης, αξιοποιώντας εικόνες από drones και γεωφυσικές σαρώσεις υψηλής ανάλυσης. Η τεχνολογία αποκάλυψε μια πόλη πολύ μεγαλύτερη και πιο οργανωμένη απ’ ό,τι αρχικά πίστευαν.

Οι αρχαιολόγοι εργάζονται στην περιοχή από τη δεκαετία του 2010, σε συνθήκες ιδιαίτερα δύσκολες, καθώς τότε ο ISIS είχε τον έλεγχο μεγάλου μέρους του Ιράκ. Μόλις πρόσφατα, ωστόσο, έγινε δυνατή η πλήρης αποκάλυψη της χαμένης μητρόπολης.

Σε δελτίο Τύπου του Πανεπιστημίου της Κωνσταντίας στη Γερμανία, που εκδόθηκε στις 28 Ιανουαρίου, αναφέρεται ότι οι ανασκαφές πραγματοποιούνταν υπό αυστηρή επιτήρηση στρατιωτών ή αστυνομικών. Παρά τους περιορισμούς, η ερευνητική ομάδα κατάφερε να συλλέξει εξαιρετικά δεδομένα.

Οι ερευνητές εντόπισαν συγκροτήματα ναών, εργαστήρια με κλιβάνους και φούρνους, καθώς και τα ερείπια του λιμανιού και του συστήματος καναλιών της πόλης. Η εύρεση αυτών των δομών επιβεβαιώνει τον ρόλο της Αλεξάνδρειας του Τίγρη ως εμπορικού και βιοτεχνικού κέντρου.

Η πόλη είχε «πλημμυρίσει επανειλημμένα», αλλά διατηρήθηκε σε εντυπωσιακή κατάσταση, σύμφωνα με τον Στέφαν Ρ. Χάουζερ, καθηγητή αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντίας. Ο ίδιος δήλωσε στο Fox News ότι, όπως και η πιο γνωστή Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, η πόλη αυτή ιδρύθηκε σε ένα στρατηγικό σταυροδρόμι ποταμού και θάλασσας.

Γιατί επέλεξε ο Μέγας Αλέξανδρος τη συγκεκριμένη τοποθεσία

Ο Χάουζερ εξήγησε ότι ο Μέγας Αλέξανδρος επέλεξε προσωπικά την τοποθεσία το 324 π.Χ., επικαλούμενος τον Πλίνιο τον Πρεσβύτερο, ο οποίος βασίστηκε σε παλαιότερες πηγές. «Η ποιότητα των γεωφυσικών στοιχείων είναι εντυπωσιακή… Η κατάσταση διατήρησης των κτιρίων είναι εκπληκτικά καλή», ανέφερε.

Ο κατακτητής της Περσικής Αυτοκρατορίας επέλεξε τη θέση λόγω της στρατηγικής εγγύτητας με τον ποταμό. Ο Χάουζερ τόνισε ότι το μέγεθος της πόλης, που εκτείνεται σε 2,5 τετραγωνικά μίλια, είναι «τεράστιο για μια αρχαία πόλη».

«Το μέγεθος των οικοδομικών τετραγώνων είναι εξαιρετικό»

«Το μέγεθος των οικοδομικών τετραγώνων είναι εξαιρετικό», είπε ο Χάουζερ. «Ξεπερνά ακόμη και εκείνα των μεγάλων πρωτευουσών της εποχής, όπως η Σελεύκεια στον Τίγρη ή η Αλεξάνδρεια στον Νείλο». Πρόσθεσε ότι «η κατάσταση διατήρησης των κτιρίων είναι εκπληκτικά καλή, και αρχίσαμε να εντοπίζουμε τους τοίχους αμέσως κάτω από την επιφάνεια».

Νέο φως στην Παρθική  Αυτοκρατορία

Η έρευνα ξεκίνησε το 2016 υπό την καθοδήγηση των Βρετανών αρχαιολόγων Τζέιν Μουν, Ρόμπερτ Κίλικ και Στιούαρτ Κάμπελ, στους οποίους ο Χάουζερ απέδωσε την έναρξη του έργου. Οι συνθήκες ήταν ιδιαίτερα απαιτητικές, καθώς οι θερμοκρασίες το καλοκαίρι ξεπερνούν τους 48 βαθμούς Κελσίου.

Η ομάδα σχεδιάζει να συνεχίσει τις έρευνες στα εργαστήρια, τους κλιβάνους και τα οχυρά της πόλης, μόλις εξασφαλιστεί η απαραίτητη χρηματοδότηση. Ο Χάουζερ υπογράμμισε ότι η ανασκαφή θα μπορούσε να ρίξει νέο φως στην Πάρθια Αυτοκρατορία, η οποία έλεγχε την περιοχή αιώνες μετά την κατάκτηση του Αλεξάνδρου.

«Δεν υπάρχει ούτε μία χρήσιμη περίληψη της ιστορίας, της δομής και του πολιτισμού της», σημείωσε, επισημαίνοντας τη σημασία της ανακάλυψης για τη μελέτη μιας από τις πιο ελάχιστα κατανοημένες δυνάμεις της αρχαιότητας.

tanea.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Αλεξάνδρεια: Αγάλματα από την βυθισμένη πόλη των Πτολεμαίων βγαίνουν στην επιφάνεια μετά από 2.000 χρόνια

 

Η Αίγυπτος αποκάλυψε τμήματα της βυθισμένης πόλης που βρίσκεται κάτω από τα νερά της ακτής της Αλεξάνδρειας, αποκαλύπτοντας κτίρια, αντικείμενα και ένα αρχαίο λιμάνι που χρονολογούνται πάνω από 2.000 χρόνια.

Οι αιγυπτιακές αρχές ανέφεραν ότι ο χώρος, στον κόλπο του Αμπουκίρ, ενδέχεται να αποτελεί προέκταση της αρχαίας Κανώπου, η οποία ήταν σημαντικό κέντρο κατά τη διάρκεια της δυναστείας των Πτολεμαίων, που κυβέρνησαν την Αίγυπτο για σχεδόν 300 χρόνια και της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, που κυβέρνησε για περίπου 600 χρόνια. Με την πάροδο του χρόνου, οι σεισμοί και η άνοδος της στάθμης της θάλασσας βύθισαν την πόλη και το Ηράκλειον.

Την Πέμπτη, γερανοί ανέσυραν αγάλματα από τη θάλασσα, ενώ δύτες με στολές, που είχαν βοηθήσει στην ανάσυρσή τους, επευφημούσαν από την ακτή, σύμφωνα με τον Guardian.

ον Guardian.

8

Ο υπουργός Τουρισμού και Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου, Σέριφ Φάτι, δήλωσε: «Υπάρχουν πολλά υποβρύχια ευρήματα, αλλά αυτά που μπορούμε να ανασύρουμε είναι περιορισμένα, μόνο συγκεκριμένα αντικείμενα που πληρούν αυστηρά κριτήρια. Τα υπόλοιπα θα παραμείνουν μέρος της βυθισμένης κληρονομιάς μας»

Τα υποβρύχια ερείπια περιλαμβάνουν ασβεστολιθικά κτίρια που μπορεί να χρησίμευαν ως χώροι λατρείας, κατοικίες και εμπορικές ή βιομηχανικές κατασκευές. Ανακαλύφθηκαν επίσης λαξευμένες σε βράχους για την αποθήκευση νερού οικιακής χρήσης και την ιχθυοκαλλιέργεια.

Άλλα αξιοσημείωτα ευρήματα περιλαμβάνουν αγάλματα βασιλικών προσώπων και σφίγγες από την προρωμαϊκή εποχή, μεταξύ των οποίων μια μερικώς διατηρημένη σφίγγα με το καρτούς του Ραμσή Β΄.

Πολλά από τα αγάλματα έχουν χάσει μέρη του σώματός τους, όπως ένα αποκεφαλισμένο αγάλμα από γρανίτη που θεωρείται ότι αναπαριστά απεικονίζει μια προσωπικότητα της δυναστείας των Πτολεμαίων και το κάτω μισό ενός αγάλματος από μάρμαρο που απεικονίζει έναν Ρωμαίο ευγενή.

Ένα εμπορικό πλοίο, πέτρινες άγκυρες και ένας γερανός που χρονολογούνται από την Πτολεμαϊκή και τη Ρωμαϊκή περίοδο βρέθηκαν στο χώρο ενός λιμανιού μήκους 125 μέτρων, το οποίο, σύμφωνα με το υπουργείο, χρησιμοποιήθηκε ως λιμάνι για μικρά σκάφη μέχρι τη Βυζαντινή περίοδο.

Advertisement

Η Αλεξάνδρεια φιλοξενεί αμέτρητα αρχαία ερείπια και ιστορικούς θησαυρούς, αλλά η δεύτερη πόλη της Αιγύπτου κινδυνεύει να υποκύψει στα ίδια νερά που κατέστρεψαν την Κάνωπο και το Ηράκλειον.

Η παράκτια πόλη είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στην κλιματική κρίση και την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

 filoitexnisfilosofias.com

Διαβάστε Περισσότερα...

Αρχαίο οστό ίσως επιβεβαιώνει το πέρασμα των πολεμικών ελεφάντων του Αννίβα από τις Άλπεις

  Βρέθηκε κοντά στην Κόρδοβα και χρονολογείται στην εποχή του Β΄ Καρχηδονιακού Πολέμου, όταν ο Αννίβας ξεκίνησε την πορεία του προς την Ιταλία

Ένα μικρό οστό από πόδι ελέφαντα που εντοπίστηκε σε ανασκαφή κοντά στην Κόρδοβα ενδέχεται να αποτελεί την πρώτη απτή ένδειξη ότι πολεμικοί ελέφαντες πέρασαν από την αρχαία Ευρώπη στο πλαίσιο της εκστρατείας του Καρχηδόνιου στρατηγού Αννίβα.

Η ανακάλυψη έγινε στον αρχαιολογικό χώρο Colina de los Quemados, σε στρώμα που χρονολογείται στην Εποχή του Σιδήρου. Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον καθηγητή Ραφαέλ Μ. Μαρτίνεθ Σάντσεθ, δημοσίευσε τα ευρήματα στο Journal of Archaeological Science Reports και υπογραμμίζει ότι οστά ελέφαντα σε ευρωπαϊκά αρχαιολογικά στρώματα είναι εξαιρετικά σπάνια.

Η παρουσία ελεφάντων στους πολέμους της Καρχηδόνας με τη Ρώμη αναφέρεται εδώ και αιώνες σε ιστορικές πηγές και έχει αποτυπωθεί σε μεταγενέστερες αναπαραστάσεις. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν υπήρχε ένα ξεκάθαρο αρχαιολογικό τεκμήριο που να στηρίζει αυτές τις αφηγήσεις.

Το εύρημα είναι ένα οστό μήκους περίπου 10 εκατοστών, που εντοπίστηκε κάτω από τμήμα πεσμένου τοίχου. Οι αρχαιολόγοι χρησιμοποίησαν ραδιοχρονολόγηση για να εκτιμήσουν την ηλικία του και κατέληξαν ότι ταιριάζει χρονικά με την περίοδο του Β΄ Καρχηδονιακού Πολέμου.

Για να επιβεβαιώσουν ότι πρόκειται για ελέφαντα και όχι για άλλο μεγάλο προϊστορικό θηλαστικό, συνέκριναν το οστό με δείγματα από σύγχρονους ελέφαντες και από μαμούθ της στέπας. Παρότι τα μορφολογικά στοιχεία δείχνουν ότι πρόκειται για ελέφαντα, οι ερευνητές δεν μπορούν να προσδιορίσουν με βεβαιότητα σε ποιο είδος ανήκε

Η υπόθεση που εξετάζουν συνδέει το οστό με τις μετακινήσεις στρατευμάτων της Καρχηδόνας στη δυτική Μεσόγειο. Ο Αννίβας, ένας από τους πιο γνωστούς στρατηγούς της αρχαιότητας, ξεκίνησε από την Καρχηδόνα, στη σημερινή Τυνησία, και πέρασε στην Ευρώπη καθώς διεκδικούσε τον έλεγχο της Μεσογείου. Σύμφωνα με την ιστορική αφήγηση, το 218 π.Χ. κινήθηκε από την Ιβηρική και τη Γαλατία προς την Ιταλία και πέρασε τις Άλπεις με 37 ελέφαντες, στην αρχή της εκστρατείας του Β΄ Καρχηδονιακού Πολέμου.

Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό το ζώο να πέθανε πριν η πορεία φτάσει στις Άλπεις, κάτι που ταιριάζει με το γεγονός ότι το εύρημα προέρχεται από τη νότια Ισπανία. Στην ίδια ανασκαφή το 2020 οι αρχαιολόγοι βρήκαν νομίσματα, κεραμικά και στοιχεία στρατιωτικής χρήσης, που ενισχύουν την εκτίμηση ότι στην περιοχή υπήρξε κάποια σύγκρουση.

Στην ανάλυσή τους, οι επιστήμονες επισημαίνουν και το πρακτικό σκέλος της μεταφοράς. Ένας ελέφαντας είναι μη ενδημικό είδος για την Ευρώπη και το μεγαλύτερο χερσαίο ζώο, άρα η παρουσία του προϋποθέτει οργανωμένη μετακίνηση, πιθανότατα με πλοία. Προσθέτουν ότι είναι απίθανο να μεταφέρθηκαν νεκρά ζώα, ενώ τα οστά  δεν φαίνεται να είχαν διακοσμητική χρήση ή να κατέληξαν σε εργαστήρια για κατασκευές.

Με πληροφορίες από BBC

Διαβάστε Περισσότερα...

Ο Όρκος στον Δία των βοσκών στον Ψηλορείτη: Μύθος, έθιμο και άγραφοι νόμοι

  Της δρ. Γεωργίας Κατσογριδάκη, βαριατρικής διαιτολόγου

Στις πλαγιές και τα βουνά της Ίδης / του Ψηλορείτη, όπου το πρόβατο, το κατσίκι και ο άνθρωπος συνυπάρχουν αιώνες, άνθισε ένα ιδιότυπο ηθικό σύστη­μα· ο όρκος του βοσκού αποτελεί πυλώνα εμπιστοσύνης, τιμής και συλλογικής δικαιοσύνης. Το έθιμο αυτό συνδέει πρακτικές επιβίωσης με μύθους και άγραφους κανόνες που διασφαλίζουν την κοινωνική συνοχή των ορεινών κοινοτήτων.

Γνωρίζουμε από την μυθολογία για την ζωοκλοπή του θεού Ερμή και την διαμάχη με τον θεό Απόλλωνα. Η παραδοσιακή αφήγηση συχνά παραπέμπει στον αρχαίο μύθο του Ερμή που κλέβει τα βόδια και στην αντιδικία με τον Απόλλωνα· μια μυθική ιστορία που φωτίζει τις αξίες της εφευρετικότητας, της ευθύνης και της αποκατάστασης της αδικίας. Στον μύθο, ο Δίας παρενέβη ως κριτής και ρυθμιστής της σύγκρουσης, επιβάλλοντας λύση που συνδύαζε αποζημίωση, συμφιλίωση και αποκατάσταση τάξης – στοιχεία που αντηχούν στην πρακτική του όρκου και της συμφωνίας μεταξύ βοσκών: αποκαθιστούν την τάξη χωρίς να διαλύεται η κοινότητα.

Κρητικός βοσκός στην αγορά. Φωτ.: Κ. Μάνου, 1967.

Ο όρκος δίνεται σε συγκεκριμένους τόπους αναφοράς: ξέφωτα, πηγές, μικρές πλατείες των οικισμών, ή σε σημεία με τοπική συμβολική βαρύτητα – πετρόκτιστα σημεία, πέτρινοι σταυροί, ή κάτω από αιωνόβια πλατάνια. Συχνά συνοδεύεται από παρουσία γειτόνων, γεωργών και προβάτων ως μάρτυρες. Σε κάποιες τοπικές παραδόσεις αναφέρεται και εκκλησία αφιερωμένη στον «Δισκούρη» (ΣΧΟΛΙΟ Γ. Λεκακη: οι δυο Διόσκουροι στην λαϊκή αντίληψη έγιναν… ένας, ο Δισκούρης: τοπικός τίτλος / παραπομπή σε διμορφικές θεότητες ή τοπικές αγιολογίες), όπου ο όρκος μπορεί να λάβει θρησκευτικό χαρακτήρα πριν ή μετά την άτυπη διαδικασία.

Οι άγραφοι (αγράφοι) νόμοι είναι κανόνες που δεν καταγράφονται επίσημα αλλά γίνονται σεβαστοί με κοινωνική επιβολή:

• Αναγνώριση της ευθύνης: Η ομολογία της κατάστασης, η αποζημίωση και η συμφωνημένη επίλυση θεωρούνται δεσμευτικές.
• Μάρτυρες και αποδοχή: Η συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών, παρουσία της κοι----------------------------------------3νότητας, αποκτά ισχύ ισοδύναμη με νόμο.
• Επανορθωτικά μέτρα: Αποζημίωση, δημόσια συγγνώμη, ή αποκατάσταση του ζημιωμένου κοπαδιού αποτελούν πρακτικές κυρώσεις.
• Κοινωνικές συνέπειες: Η παραβίαση του όρκου στιγματίζει το άτομο και μπορεί να οδηγήσει σε απομόνωση ή βλάβη της τιμής της οικογένειας.

Ο όρκος λειτουργεί ως κοινωνικό συμβόλαιο. Εξυπηρετεί πολλούς στόχους: αποκαθιστά την εμπιστοσύνη, περιορίζει την αιματοχυσία ή εκτεταμένες συγκρούσεις, εξοικονομεί πόρους δικαστικής διαδικασίας και διατηρεί την ενότητα των ορεινών κοινοτήτων. Είναι έκφραση της ηθικής αυτοδιεύθυνσης: εκεί όπου το κράτος ή το γραπτό δίκαιο είναι απομακρυσμένα ή δυσπρόσιτα, οι άγραφοι όρκοι λειτουργούν ως πρακτικό και ηθικό πλαίσιο.

Στις συνήθειες αυτές, όταν οι δύο πλευρές συμφωνούν προφορικά και επιβεβαιώνουν την απόφαση ενώπιον κοινού, η συμφωνία θεωρείται τελεσίδικη· η κοινότητα την αναγνωρίζει ως νόμιμη. Η αποδοχή αυτή είναι όχι μόνο πρακτική ανάγκη, αλλά και τελετουργική πράξη τιμής: η λέξη του ανθρώπου, η δημόσια υπόσχεση και η αναγνώριση των μαρτύρων συγκροτούν την ηθική δέσμευση.

Στους αφηγηματικούς τόνους, ο όρκος και οι άγραφοι νόμοι ενσαρκώνουν την λεβεντιά της κρητικής κοινωνίας: την αίσθηση προσωπικής τιμής, το θάρρος να υπερασπίζεσαι τα δικαιώματά σου, αλλά και την υπευθυνότητα να αποκαθιστάς την αδικία. Αυτή η λεβεντιά δεν είναι ψυχρή αγριάδα· είναι πολιτισμική αρετή που συνδυάζει τιμή και αλληλοσεβασμό, αυστηρότητα στην τήρηση των κανόνων και βαθειά αίσθηση κοινότητας. Ο βοσκός που τηρεί τον όρκο κερδίζει το σεβασμό· εκείνος που τον παραβαίνει χάνει την κοινωνική υπόσταση.

Ο όρκος των βοσκών στον Ψηλορείτη αποτελεί μια ζωντανή παράδοση όπου μύθος και πρακτική συνυφαίνονται. Η ανάκληση του μύθου του Ερμή και του Απόλλωνα, με την διαιτησία του Δία, προσφέρει ένα αρχέτυπο για την αποκατάσταση της τάξης· οι άγραφοι νόμοι, ο τόπος τέλεσης και η δημόσια αποδοχή συγκροτούν ένα λειτουργικό, ηθικό και πολιτισμικό πλαίσιο. Η υπερηφάνεια και η λεβεντιά των Κρητικών αντανακλώνται στην αυστηρή τήρηση αυτών των κανόνων, μια τιμή που διαφυλάσσει την κοινωνία των βουνών και την αλληλεγγύη των ανθρώπων της.

“Νη Ζα[1], φάσκω σου και κάτεχέ το
πως δεν κατέω πράμα
για την αραζό τση κλεψάς των οζώ σου”

Η απόδοση:

“Μα τον Ζα (Δία) σου δεσμεύομαι
και έχε γνώση πως δεν γνωρίζω τίποτα
για την υπόθεση της κλεψιάς των ζώων σου.”

ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 10.3.2026.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:

[1] Νη ζα: Η λέξη ΝΗ ΖΑ αποτελεί την φράση-επίκληση σε μια παραλλαγή από την παλαιότερη εκδοχή του Όρκου των Βοσκών…

arxeion-politismou.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Έκαναν… ρετούς σε εικόνες θεών σε παπύρους, πριν 3.300 χρόνια! Ο θεός λύκος στην Λυκόπολη!

  Του Γιώργου Λεκάκη

Οι επιμελητές του Μουσείου Fitzwilliam παρατήρησαν ότι μια εικόνα ενός τσακαλιού, σε έναν αιγυπτιακό πάπυρο 3.300 χρόνων, είχε… τροποποιηθεί με λευκό υγρό.

Η τροποποιημένη εικόνα βρέθηκε σε ένα αντίγραφο του «Βιβλίου των Νεκρών», που φτιάχτηκε για έναν βασιλικό γραφέα – ονόματι Ramose – του οποίου ο τάφος ανακαλύφθηκε από τον επίσης “αμαρτωλό” W. Flinders Petrie το 1922.

Η εικόνα δείχνει τον Ramose να τοποθετεί τα χέρια του στο σώμα ενός λύκου-τσακαλιού, που είναι ο θεός Wepwawet(*), ο θεός του πολέμου και του κυνηγιού. Έντονες, λευκές γραμμές είχαν σχεδιασθεί εκατέρωθεν του σώματος του τσακαλιού και στα άνω μισά των πίσω ποδιών του (παρακάτω φωτ.).

• Το τσακαλι στα αρχαία ελληνικά λέγεται (ο) θώς (του θωός) – Ομήρ. Ιλ., Ηρόδ. 

«Είναι σαν κάποιος να είδε το πρωτότυπο, όπως ήταν ζωγραφισμένο το τσακάλι, και να είπε: «Είναι πολύ χοντρό για θεό· κάντε το πιο λεπτό», εδήλωσε η επιμελήτρια του Μουσείου Fitzwilliam, H. Strudwick.

Όταν επανεξετάστηκε με υπέρυθρη φωτογραφία και τρισδιάστατο ψηφιακό μικροσκόπιο, η κ. Strudwick και οι συνάδελφοί της επιβεβαίωσαν ότι οι λευκές γραμμές, ένα μείγμα ασβεστίτη και χουντίτη[4], είχαν ζωγραφιστεί επάνω στο μαύρο της φιγούρας του τσακαλιού! Στο λευκό μείγμα είχαν προστεθεί κίτρινες κηλίδες, πιθανώς για να βοηθήσουν στην διόρθωση να αναμειχθεί με το χρώμα του παπύρου, το οποίο θα ήταν πολύ πιο ανοιχτόχρωμο, πριν από 3.300 χρόνια από ό,τι είναι σήμερα.

Αυτό σήμερα λέγεται εξωραϊσμός, δηλ. ρετούς / retus / γαλλ. retoucher… και γίνεται ηλεκτρονικά με διάφορα προγράμματα, π.χ. Photoshop, κλπ.!

ΠΗΓΗ: «3,300-Year-Old Papyrus Reveals How Ancient Egyptians Fixed Drawing Mistakes – Even ancient craftspeople had to reach for correction fluid», ArtNet News, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 9.3.2026.

(*) Στην αιγυπτιακή μυθολογία, ο Οφόης (Ophois > Upuaut, Wep-wawet, Wepawet, Apuat, wp-w3w.t[1]) ήταν αρχικως μια θεότητα ταφικών τελετών, τον πόλεμο και την /βασιλική οικογένεια, με κέντρο λατρείας την Λυκόπολι (Ασιούτ) στην Άνω Αίγυπτο. Το όνομά του στα αιγυπτιακά σημαίνει αυτός που ανοίγει τους δρόμους. Στην αιγυπτιακή ταφική παράδοση, βοηθά στην τελετή ανοίγματος του στομίου / στόματος του Άδη(**), και καθοδηγεί τον νεκρό στον Κάτω Κόσμο, ως ο Ερμής. Συχνάκις απεικονίζεται ως λύκος–τσακάλι, που στέκεται στην πλώρη ενός ηλιακού σκάφους, στην βάρκα του Ρα[2] / Όσιρι / Διονύσου-Άδη(**), συνήθως με ανθρώπινη κεφαλή, να την σύρει προς τον νότιο και τον βόρειο ουρανό. Ως ανιχνευτής, έβγαινε για να καθαρίσει δρόμους[3] για να προχωρήσει ο στρατός. Σε βασιλικές και θρησκευτικές πομπές, απεικονιζόταν συχνά στο πρώτο λάβαρο, ανοίγοντας τον δρόμο για τα επόμενα λάβαρα.

Είναι ένας από τους πρώτους θεούς που έχουν καταγραφεί στην Αίγυπτο. Συνεμφανιζόταν έντονα σε σχέση με την βασιλική οικογένεια και τον φαραώ: «Το πρόσωπό μου είναι αυτό του Γουεπβαουέτ» λένε τα Κείμενα των Πυραμίδων). Συμβολίζει και προστατεύει την άνοδό τους στην εξουσία, τους συνοδεύει στο κυνήγι (με τα αιχμηρά βέλη του, πιο ισχυρά είχαν μόνο οι θεοί) ή στην άνοδο του φαραώ στο Ντουάτ ή την μετά θάνατον ζωή. Σε μεταγενέστερα Κείμενα Πυραμίδων, αναφέρεται ότι έχει ανέβει από τον ορίζοντα του ουρανού (ο «ανοίγων» δρόμους του ουρανού).

Τα Κείμενα των Πυραμίδων αναφέρουν ότι εγεννήθηκε στο Περού-νου, το ιερό της θεάς Γουαντζέτ, ή αναδύθηκε από τα αλμυρικια. Συχνά συγχέεται με τον Άνουβι (αν και αυτός είναι κυνοκέφαλος), αλλά υπάρχουν λεπτές διακριτές τους αρμοδιότητες. Μαζί με τον Άνουβι ήταν ο κύριος συνεργάτης του Διονύσου-Άδη(**)–Οσίριδος στην εκστρατεία του για την κατάκτηση του κόσμου (γνωστή στους Έλληνες ως εκστρατεία του Διονύσου). Γι’ αυτό και οι δύο θεότητες απεικονίζονταν και με στρατιωτική ενδυμασία. Τότε θεωρήθηκε υιός του Οσίριδος ή μορφή του με το ιερατικό όνομα Σεκχεμτάουι (= Ισχύς των Δύο Χωρών, άρα σύμβολο της ένωσης της Άνω και της Κάτω Αιγύπτου).

Εικονίζεται επίσης και στον Ναό του Σέτι Α΄ στην Άβυδο.

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης «Λεξικο παραδοσεων».

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• DuQuesne T. «Jackal at the Shaman’s Gate», εκδ. Darengo, 1991.
• Remler P. «Egyptian Mythology A to Z: A Young Readers Companion», εκδ. Facts on File, 2000. Και εκδ. Infobase, 2010.
• Pouls Wegner M.-A. “Wepwawet in Context: A Reconsideration of the Jackal Deity and Its Role in the Spatial Organization of the North Abydos Landscape”, Journal of the American Research Center in Egypt, 43: 139–150, 2007.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Έχει ένα μοναδικό ιερογλυφικό, που ομοιάζει με τσακάλι σε λάβαρο (𓃧). Ομοιάζει με παρόμοια που χρησιμοποιούνται για τον Άνουβι (𓃣, 𓃢) λόγω της μεταξύ τους σύνδεσης.

[2] Σε μεταγενέστερα Κείμενα Πυραμίδων, ονομάζεται Ρα.

[3] Βλ. επιγραφή από το Σινά: «Ανοίγει τον δρόμο για την νίκη του βασιλιά Σεκχέμχετ».

[4] Ο χουντίτης είναι ένα ανθρακικό ορυκτό [χημικός τύπος Mg3Ca(CO3)4]. Η κύρια χρήση του ήταν ως λευκή χρωστική ουσία. Σήμερα, η πιο συνηθισμένη βιομηχανική χρήση του είναι ως φυσικό μείγμα με υδρομαγνησίτη ως αντιπυρικό (επιβραδυντικό φλόγας ή πρόσθετο επιβράδυνσης φωτιάς για πολυμερή). Μεγάλα αποθέματα αυτού υπάρχουν:

• σε λιμνοειδείς αποθέσεις στην βόρεια Ελλάδα,
• σε αλμυρές λίμνες της Τουρκίας, αλλά και
• τον Περσικό Κόλπο, σε λιμνες της Βρετανικής Κολομβίας στον Καναδά, σε θέσεις sabkha στην Τυνησία, και σε:
• Αυστραλία, Γαλλία, Ιαπωνία, Ισπανία, Ιταλία, Νότια Αφρική, Ουγγαρία, Ουζμπεκιστάν, Πακιστάν, Ρωσία, Σλοβακία, Τσεχια, Χιλή.
• Ευρίσκεται επίσης και σε σπηλιές: Στο Εθνικο Πάρκο Carlsbad Caverns στο Νέο Μεξικό, στην Castleguard στην Αλμπέρτα Καναδά, στην Κλαμούζ Γαλλίας, στην Τρανσβάαλ Νότιας Αφρικής, και στις ΗΠΑ: στην Νεβάδα, κοντά στο Austin (κομητεία Lander), στο ορυχείο Sierra Magnesite κοντά στο Gabbs (κομητεία Nye), στα βουνά Cimarron κοντά στο Cimarron (κομητεία Pima) στην Αριζόνα, τα λατομεία στο Crestmore (κομητεία Riverside), το Clear Creek Claim κοντά στο New Idria (κομητεία San Benito), το λατομείο Pacific Limestone (κομητεία Santa Cruz) Καλιφόρνια, το λατομείο Hunting Hill κοντά στο Rockville στο Μαίρυλαντ, το ορυχείο Green Mountain κοντά στο Day Book (κομητεία Yancey) Βόρειας Καρολίνας, κοντά στο Fulton Township (κομητεία Lancaster) της Πενσυλβάνια, στο Wind Cave (κομητεία Custer) Νότιας Ντακότα, στο Little Rocky (κομητεία Beaver) Γιούτα.
• Στη Γερμανία, ο χουντίτης έχει ανακαλυφθεί (μέχρι στιγμής) μόνον στο λατομείο Haidberg κοντά στο Zell και στο λατομείο Marthahütte κοντά στο Marktredwitz στην Βαυαρία, καθώς και στο υπαίθριο ορυχείο Lichtenberg στην Θουριγγία.
• Στην Αυστρία, το ορυκτό βρέθηκε, μεταξύ άλλων, σε ένα κοίτασμα γραφίτη κοντά στο Raintal (Dürnberg) στην πόλη Schönbühel-Aggsbach και σε πολλά λατομεία κοντά στο Amstall και το Eibenstein στην Κάτω Αυστρία, καθώς και σε ένα λατομείο βασάλτη κοντά στο Klöch στην Στυρία.

arxeion-politismou.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι χρησιμοποιούσαν... διορθωτικό σε έργα τέχνης και έγγραφα - Τι δείχνει ο πάπυρος 3.300 ετών

Συντηρημένα τεχνουργήματα που εθεάθησαν στον τάφο του Αμένοφι Γ', ο οποίος κυβέρνησε την αρχαία Αίγυπτο. Φωτογραφία Αρχείου (AP Photo/Amr Nabil)

 Νέες ανακαλύψεις για την τέχνη του αρχαίου Αιγυπτιακού πολιτισμού

Μια μέρα σαν όλες τις άλλες, το προσωπικό του μουσείου Fitzwilliam της Αγγλίας, προετοίμαζε έναν πάπυρο ηλικίας 3.300 ετών για την έκθεση «Made in Ancient Egypt». Τότε ήταν που, οι εργαζόμενοι, διέκριναν κάτι ασυνήθιστο που τους κίνησε την περιέργεια, κάτι, που, όπως φάνηκε στη συνέχεια, ήρθε να προσθέσει μια σταγόνα γνώσης στον ωκεανό όσων δε γνωρίζουμε για τον αρχαίο αιγυπτιακό πολιτισμό.

Δεν ήταν παρά μόνο μια ζωγραφισμένη μορφή τσακαλιού που, είχε τροποποιηθεί, ώστε να φαίνεται πιο λεπτή.

Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι, οι αρχαίοι Αιγύπτιοι, φαίνεται πως χρησιμοποιούσαν μια πρώιμη μορφή διορθωτικού υγρού για να διορθώνουν λάθη σε έργα τέχνης και έγγραφα, σύμφωνα με την εφημερίδα The Times του Λονδίνου, που μετέδωσε αρχικά την είδηση.

Το τσακάλι και η διορθωμένη γραμμή

Το τσακάλι, αποτελεί μέρος μιας σκηνής από αντίγραφο του «Βιβλίου των Νεκρών», ενός παπύρου που προοριζόταν να καθοδηγεί τον νεκρό στο ταξίδι του στον Κάτω Κόσμο, και που είχε ετοιμαστεί για τον τάφο του βασιλικού γραφέα Ραμόσε. Στη συγκεκριμένη εικονογράφηση, ο Ραμόσε βαδίζει δίπλα στο τσακάλι, το οποίο πιθανότατα συμβολίζει τον θεό Ουεπουάουετ με κεφάλι τσακαλιού, προστάτη των στρατών και οδηγό των νεκρών.

Λευκές γραμμές διακρίνονται κατά μήκος της ράχης και της κοιλιάς του ζώου, καθώς και στο μπροστινό μέρος των πίσω ποδιών του. «Είναι σαν κάποιος να είδε πώς είχε αρχικά ζωγραφιστεί το τσακάλι και να είπε: “Είναι πολύ παχύ, κάντε το πιο λεπτό”.
Έτσι, ο καλλιτέχνης χρησιμοποίησε ένα είδος αρχαίου αιγυπτιακού διορθωτικού για να το διορθώσει», ανέφερε σε ανακοίνωσή της η Χέλεν Στράντγουικ, ανώτερη αιγυπτιολόγος του μουσείου και επιμελήτρια της έκθεσης.

«Χρησιμοποιήσαμε διάφορες αναλυτικές τεχνικές για να διαπιστώσουμε από τι αποτελείται αυτή η λευκή βαφή», εξήγησε η Στράντγουικ. «Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι πρόκειται για μείγμα των ορυκτών χαντίτη και ασβεστίτη. Εικόνες από τρισδιάστατο ψηφιακό μικροσκόπιο αποκάλυψαν επίσης μικροσκοπικά στίγματα ορπιμέντου, μιας κίτρινης χρωστικής η οποία πιθανότατα χρησιμοποιήθηκε για να ταιριάζει καλύτερα με τον φρέσκο πάπυρο, ο οποίος αρχικά θα είχε ένα ανοιχτό κρεμ χρώμα».

Παρατηρήθηκε ξανά η τεχνική

Η ίδια, σημείωσε ότι έκτοτε εντόπισε την ίδια τεχνική και σε άλλα αιγυπτιακά έγγραφα, όπως στο «Βιβλίο των Νεκρών» του Ναχτ στο Βρετανικό Μουσείο και στον πάπυρο του Γιούγια στο Αιγυπτιακό Μουσείο του Καΐρου. «Όταν το επισημαίνω στους επιμελητές, μένουν έκπληκτοι», είπε. «Είναι από εκείνες τις λεπτομέρειες που δεν προσέχεις με την πρώτη ματιά».

Το «Βιβλίο των Νεκρών» του Ραμόσε ανακαλύφθηκε το 1922 στο Σέντμεντ της Αιγύπτου. Τμήματα του παπύρου εκτίθενται στην έκθεση «Made in Ancient Egypt», η οποία φιλοξενείται στο Μουσείο Fitzwilliam έως τις 12 Απριλίου.

ethnos.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Τουρκία: Στο «φως» μωσαϊκό 1.500 ετών με αρχαία ελληνικά – Η επιγραφή «να σκάσουν οι ζηλόφθονοι» που προκάλεσε έκπληξη

 

Μια σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψη ήρθε στο φως στην αρχαία πόλη Syedra, κοντά στην Αλάνια της Αττάλειας, στην Τουρκία. Οι ανασκαφές αποκάλυψαν ένα μωσαϊκό που χρονολογείται μεταξύ 4ου και 6ου αιώνα μ.Χ., με την εντυπωσιακή επιγραφή στα αρχαία ελληνικά «να σκάσουν οι ζηλόφθονοι», προκαλώντας μεγάλο ενδιαφέρον στους αρχαιολόγους.

Η Syedra, με ιστορία που εκτείνεται σε περίπου 3.000 χρόνια, βρίσκεται υπό ανασκαφή στο πλαίσιο του προγράμματος «Κληρονομιά για το Μέλλον» του τουρκικού Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού. Οι εργασίες πραγματοποιούνται υπό τη διεύθυνση του αναπληρωτή καθηγητή Ερτούγ Εργκιουρέρ από τη Σχολή Τουρισμού του Πανεπιστημίου Αλαεντίν Κεϊκουμπάτ.

Το εύρημα που εντυπωσίασε τους αρχαιολόγους

Ο επικεφαλής των ανασκαφών, Εργκιουρέρ, ανέφερε ότι το μωσαϊκό εντοπίστηκε σε μία από τις μεγαλύτερες κατοικίες της αρχαίας πόλης. Όπως εξήγησε, πρόκειται για έργο εξαιρετικής διατήρησης, διακοσμημένο με γεωμετρικά και φυτικά μοτίβα, το οποίο εκτιμάται ότι κατασκευάστηκε ανάμεσα στον 4ο και τον 6ο αιώνα μ.Χ.

Το μωσαϊκό, συνολικής επιφάνειας περίπου 15 τετραγωνικών μέτρων, ξεχωρίζει για τις δύο επιγραφές του στα αρχαία ελληνικά. Η πρώτη, στο κεντρικό τμήμα, μεταφράζεται ως «χρησιμοποίησέ το με τύχη» ή «με καλοτυχία». Η δεύτερη, κοντά στην είσοδο, περιλαμβάνει τη φράση «να σκάσουν οι ζηλόφθονοι», φράση που παραπέμπει σε σύγχρονη λαϊκή έκφραση.

«Το να συναντά κανείς μια τέτοια φράση στην είσοδο ενός σπιτιού ηλικίας περίπου 1.500 ετών είναι πραγματικά εντυπωσιακό», σημείωσε ο Εργκιουρέρ, υπογραμμίζοντας το πολιτισμικό βάθος και τη διαχρονικότητα της έκφρασης.

Η αρχιτεκτονική και η ιστορία του οικοδομήματος

Σύμφωνα με τον ίδιο, το κτήριο είναι τριώροφο και περιλαμβάνει πολυάριθμα δωμάτια γύρω από μια κεντρική αυλή. Χρησιμοποιήθηκε από τον 2ο έως τον 7ο αιώνα μ.Χ., ενώ υπέστη αλλεπάλληλες επεκτάσεις και τροποποιήσεις από τους εκάστοτε ιδιοκτήτες του. Η κάλυψη του μωσαϊκού σε μεταγενέστερους χρόνους συνέβαλε καθοριστικά στη διατήρησή του σε άριστη κατάσταση.

Συντήρηση και προστασία του πολύτιμου ευρήματος

Η συντηρήτρια και αποκαταστάτρια Σέλμα Γιαγτσί, μέλος της ομάδας των ανασκαφών, ανέφερε ότι μετά τον εντοπισμό του έργου ξεκίνησε άμεσα η διαδικασία αποκατάστασης και προστασίας του. Οι εργασίες καθαρισμού και συντήρησης συνεχίζονται, με στόχο το μωσαϊκό να παραμείνει ακέραιο για τις επόμενες γενιές.

Η ανακάλυψη στο Syedra προσθέτει ένα ακόμη πολύτιμο κομμάτι στην ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής, φωτίζοντας πτυχές της καθημερινότητας και της κοινωνικής ζωής της ύστερης ρωμαϊκής περιόδου.

Πηγή: cnnturk.com

Διαβάστε Περισσότερα...