Πού βρήκε τα λεφτά ο Περικλής τον 5ο αιώνα π.Χ. για να χτίσει την Ακρόπολη και να αναμορφώσει ολόκληρη την Αθήνα;

 

Ο δρ. αρχαιολογίας Θεόδωρος Παπακώστας αναφέρεται στα τεχνάσματα που χρησιμοποίησε ο χαρισματικός πολιτικός, για να πείσει τους αντιπάλους του: «Αν θέλετε τα πληρώνω από την τσέπη μου»

Κείμενο: Γεώργιος Σαρρής

Η Αθήνα τον 5^ο αιώνα π.Χ. είχε μετατραπεί σε ένα απέραντο εργοτάξιο. Σκαλωσιές στην Ακρόπολη, κάρα πηγαινοέρχονται στην Πεντέλη για να φέρουν τα υπέροχα λευκά κομμάτια μαρμάρου προκειμένου να ανεγερθεί ο Παρθενώνας, γλύπτες, μουλαράδες, ξυλουργοί, αρχιτέκτονες, λιθοξόοι και ζωγράφοι, όλοι δουλεύουν πυρετωδώς.

Μέσα σε λίγα χρόνια, η πόλη θα γίνει αγνώριστη, υπέρλαμπρη, εντυπωσιακή. Πού βρήκε όμως τα λεφτά ο Περικλής που κυβερνούσε εκείνη την εποχή την Αθήνα, προκειμένου να γνωρίζει η πόλη τη μεγαλύτερη ακμή της Ιστορίας της και πως έπεισε τους πολιτικούς του αντιπάλους να συναινέσουν σε αυτό το εγχείρημα;

Τις καταρτισμένες απαντήσεις δίνει με χιούμορ και εύληπτο τρόπο προς το αναγνωστικό κοινό ο διδάκτωρ αρχαιολογίας Θεόδωρος Παπακώστας στο βιβλίο του με τίτλο: «Αρχαιολογία αγάπη μου… έλα πάρε με από ΄δω», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Key Books. Από το 2018 ο κ. Παπακώστας μεταφέρει την αρχαιογνωσία σε κάθε αμύητο, μέσω κοινωνικών δικτύων, εκπομπών, βιβλίων και άρθρων, και τα στοιχεία δείχνουν ότι το κάνει με επιτυχία.

Όπως γράφει λοιπόν, ο Περικλής, δεν ήταν ένας τυχαίος πολιτικός, ρήτορας και στρατηγός. Ανέλαβε τη διακυβέρνηση της Αθήνας στην πιο λαμπρή της περίοδο, στον «Χρυσό Αιώνα» της, όπως έμεινε γνωστός στην παγκόσμια Ιστορία. Ήταν εμφανώς ένας πανέξυπνος και τολμηρός άνδρας, που βρέθηκε αρκετές φορές αντιμέτωπος με τους συντηρητικούς του καιρού του και τους επιβλήθηκε. Βέβαια, είχε και το ατού ότι η πόλη ευημερούσε τότε.

Όλη η Αθήνα ένα εργοτάξιο

Ο Περικλής πρότεινε να ξεκινήσει ένα τεράστιο πρόγραμμα ανοικοδόμησης σε όλη την Αττική. Και το πέτυχε. Άνοιξαν έτσι δουλειές για δεκάδες επαγγέλματα: λιθοξόους, μαρμαράδες και γλύπτες, ξυλοκόπους, μουλαράδες, ζωγράφους, αρχιτέκτονες, μεταφορείς και μεταλλουργούς, και φυσικά για κάθε εργάτη που ήθελε να δουλέψει.

Μέσα σε λίγα χρόνια όλη η Αττική ήταν ένα τεράστιο εργοτάξιο. Η ακρόπολη άλλαξε τελείως όψη. Χτίστηκαν ο Παρθενώνας, το Ερέχθειο, τα νέα προπύλαια. Στην κάτω πόλη χτίστηκε το Ωδείο του Περικλή, που φιλοξενούσε μουσικές εκδηλώσεις και όχι μόνο, και αποτέλεσε το πρότυπο για όλα τα αντίστοιχα κτίρια από τότε.

Πως βγήκε η λέξη «σκηνή»

Μάλιστα, έλεγαν ότι μετά τους Περσικούς Πολέμους οι Αθηναίοι πήραν τη σκηνή του Πέρση βασιλιά, του Ξέρξη, και την έστησαν στο ιερό του Διονύσου κάτω από την Ακρόπολη, δίπλα στο θέατρο. Η λέξη σκηνή για το θέατρο ίσως μάλιστα προέρχεται από την ίδια τη σκηνή του Ξέρξη! Στην αγορά χτίστηκε ο ναός του Ηφαίστου (και της Αθηνάς Εργάνης), γνωστός σήμερα ως Θησείο, και η στοά του Ελευθερίου Διός, που ήταν μεν κτίριο αφιερωμένο σε θεό, αλλά κατέληξε να έχει κοσμική χρήση, και διακοσμήθηκε με διάσημες ζωγραφιές και ασπίδες όσων έπεσαν για την ελευθερία της πατρίδας. Εκεί μαζεύονταν οι περαστικοί για να αράξουν και να χαζέψουν, κι αργότερα άραζε κι ο Σωκράτης εκεί πέρα κι έπιανε κουβέντα με τον κόσμο.

Κάπου πιο έξω από το κέντρο της πόλης χτίστηκε το ιερό της Αρτέμιδος Αγροτέρας, στην Ελευσίνα έγινε γενικό ρεκτιφιέ και ο κεντρικός χώρος του ιερού, το Τελεστήριο, έγινε πολύ πιο μεγαλοπρεπής, στο Σούνιο χτίστηκε ο υπέροχος, κατάλευκος ναός του Ποσειδώνα.

Το περίκλειο οικοδομικό πρόγραμμα, όμως, είχε κι άλλα. Στον Ραμνούντα, στα βόρεια της Αττικής, χτίστηκε ο ναός της Νέμεσης και στην Παλλήνη χτίστηκε ένας άλλος ναός της Αθηνάς. Τι συμπεραίνουμε από όλη αυτή τη λίστα; Ότι η Αττική άλλαξε τελείως όψη.

4 διάσημοι ναοί από τον ίδιο αρχιτέκτονα;

Υπάρχουν, όμως, τέσσερις ναοί που έχουν πολλά κοινά στοιχεία μεταξύ τους. Και μας έβαλαν σε σκέψεις πως ίσως ήταν του ίδιου αρχιτέκτονα. Ο ναός του Ηφαίστου στο Θησείο, ο ναός του Ποσειδώνα στο Σούνιο, ο ναός της Νέμεσης στον Ραμνούντα και ο ναός της Αθηνάς στην Παλλήνη είναι οι τέσσερις ναοί με κάποιες κοινές λεπτομέρειες.

Είναι όλοι δωρικοί, αλλά και στους τέσσερις οι δωρικοί κίονες είναι λίγο πιο λεπτοί και οι αναλογίες τους, ας πούμε, λίγο πιο ντελικάτες. Ο πρόναός τους, ο προθάλαμος δηλαδή πριν από τον κυρίως ναό, έχει το ίδιο βάθος, μεγαλύτερο από το συνηθισμένο, και, τέλος, το κτίριο του ναού, από τη μέσα μεριά των κιόνων, είχε ζωφόρο με γλυπτά. Εκφράστηκε, λοιπόν, μια θεωρία που παρέμενε ισχυρή, ότι οι τέσσερις αυτοί ναοί χτίστηκαν από τον ίδιο αρχιτέκτονα.

Παρότι ξέρουμε πολλά ονόματα αρχιτεκτόνων από την αρχαιότητα, είτε από γραπτές πηγές είτε επειδή μας σώθηκαν επιγραφές που τους αναφέρουν, για κανέναν από αυτούς τους ναούς δεν μας σώθηκε το όνομα του αρχιτέκτονα, έτσι καταλήξαμε να τον λέμε «αρχιτέκτονα του Θησείου». Και φυσικά είναι να απορεί κανείς πόσα δημόσια έργα είχε πάρει αυτός ο τύπος πια.

Η συζήτηση για το κατά πόσο και οι τέσσερις αυτοί ναοί είναι χτισμένοι από τον ίδιο αρχιτέκτονα, που ακολούθησε τα μοτίβα που προτιμούσε, διήρκεσε πολλά χρόνια. Πλέον, με μια πιο προσεκτική ανάλυση και των τεσσάρων κτιρίων, παρατηρείται πως παρότι όντως κάποια στοιχεία είναι κοινά, πολλά άλλα υπάρχουν μόνο σε κάποιους από τους τέσσερις και όχι σε όλους. Έτσι η άποψη ότι οι ναοί αυτοί φτιάχτηκαν όντως από τον ίδιο άνθρωπο άρχισε πλέον να χάνει έδαφος. Αυτή τη στιγμή παραμένει άγνωστο αν όντως αυτοί οι ναοί σχετίζονται εντέλει μεταξύ τους.

Λεφτά υπάρχουν

Το θέμα είναι άλλο όμως. Πώς βρήκε τα λεφτά ο Περικλής να χτίσει την Αθήνα με τέτοιο τρόπο ώστε να γίνει το ύψιστο σύμβολο του πολιτισμού για όλο τον δυτικό κόσμο από τότε μέχρι σήμερα;

Όπως αναφέρει ο κ. Παπακώστας, η Αθήνα δεν ήταν πάντα πλούσια. Και είχε ισοπεδωθεί στους Περσικούς Πολέμους. Επένδυσε, όμως, στο εμπόριο, βρέθηκαν και τα μεταλλεία αργύρου στο Λαύριο, και τα ταμεία της πόλης άρχισαν να γεμίζουν. Πέραν αυτών πάντως, ήταν η πόλη που διοικούσε τη μεγάλη Συμμαχία της Δηλιακή Συμμαχία των περίπου 150 με 200 πόλεων – κρατών, που είχαν φτιάξει όλοι οι Έλληνες για να είναι προετοιμασμένοι και ενωμένοι για την επόμενη μεγάλη απειλή. Την είπαν Δηλιακή γιατί τα λεφτά της συμμαχίας, τους φόρους όλων των συμμάχων, τα φύλαγαν στο ιερό του Απόλλωνα στη Δήλο, που ήταν το πιο δημοφιλές ιερό των Ιώνων. Για να έχετε μια εικόνα, ο ετήσιος προϋπολογισμός του ταμείου ήταν αρχικά 460 τάλαντα, τα οποία αρκούσαν για να συντηρήσουν 200 τριήρεις με πλήρωμα 200 ανδρών η κάθε μία.

«Η Δήλος, όμως, είναι μια φλούδα στο κέντρο του Αιγαίου και είναι αδύνατον να αμυνθεί σε περίπτωση επίθεσης. Έτσι λοιπόν, οι Αθηναίοι έκριναν σκόπιμο να μεταφέρουν το ταμείο της συμμαχίας στην ίδια την Αθήνα, όπου δεν θα διέτρεχε κίνδυνο να το αρπάξει κάποιος. Εκτός από τους ίδιους τους Αθηναίους» γράφει ο διδάκτωρ Αρχαιολογίας. Και προσθέτει: «Ο Περικλής πρότεινε να «αξιοποιηθεί» αυτό το τεράστιο ποσό για να καλλωπιστεί η Αθήνα. Έπρεπε, όμως, να πείσει τον δήμο και φυσικά τους αντιπάλους του της συντηρητικής παράταξης. Όχι πως η συντηρητική παράταξη δεν ήθελε να ξοδευτούν τα χρήματα, απλώς δεν ήθελε να πάρει τη δόξα ο Περικλής ότι δίνει λεφτά στον κόσμο.

Ο πολιτικός του αντίπαλος, ο Θουκυδίδης, όχι ο γνωστός ιστορικός, ένας άλλος, απλή συνωνυμία, είχε φάει τα λυσσιακά του! Έφτασε να γίνει κουβέντα στην Εκκλησία του Δήμου. «Ξοδεύεις περισσότερα από όσα θα έπρεπε, Περικλή!» ήταν η κατηγορία. «Κάνεις κακοδιαχείριση και ξοδεύεις πιο πολλά, και σίγουρα κάποια από αυτά τα τεράστια ποσά που ξοδεύεις πάνε αλλού, δεν ξέρουμε πού! Σε μίζες; Στην τσέπη σου; Στις ερωμένες σου; Πάντως το δημόσιο χρήμα πετιέται άσκοπα! Φτάνει, ως εδώ!».

«Τα πληρώνω όλα εγώ»

Σηκώνεται και ο Περικλής και ρωτάει τη συνέλευση του λαού: «Όντως πιστεύετε ότι ξοδεύονται περισσότερα χρήματα απ’ ό,τι θα έπρεπε σε όλα αυτά τα έργα;». Ξεσηκωμένος ο λαός από τους αντιπάλους του Περικλή, συμφώνησε με βοή ότι ναι, ναι, τρελή σπατάλη γίνεται και χάνουμε λεφτά! Και τότε απαντάει ο Περικλής: «Εντάξει. Πολύ καλά. Δεν είναι δίκαιο, αφού έτσι νομίζετε, να βγουν αυτά τα λεφτά από τον κρατικό κορβανά και τις δικές σας τσέπες. Θα τα πληρώσω όλα εγώ από τη δική μου περιουσία! Έτσι δεν θα μπορεί κανείς να γκρινιάζει. Αλλά θα γραφτεί πάνω τους πως όλα αυτά τα έργα πληρώθηκαν και αφιερώθηκαν από μένα τον ίδιο!».

Ο κόσμος σοκαρίστηκε. Είτε γιατί για όσους τον συμπαθούσαν μια τέτοια τολμηρή πρόταση αποδείκνυε την αθωότητά του είτε γιατί για όσους τον αντιπαθούσαν το να αναγραφεί το όνομά του ήταν ό,τι χειρότερο για τον εγωισμό τους, τελικά η πρότασή του να τα πληρώσει από την τσέπη του δεν έγινε δεκτή, και αθωώθηκε από την κατηγορία».

Οι συκοφαντίες κατά της γυναίκας του Ασπασίας και η δίκη

Όπως αναφέρεται στο βιβλίο, η κοινή γνώμη εύκολα αντιπαθεί τον πολιτικό που την κυβερνάει. Γενικά τον Περικλή τον κατηγορούσαν συχνά ότι έτρωγε κρατικό χρήμα, ότι έβαζε δικούς του σε καίριες θέσεις, ότι η γυναίκα του η Ασπασία ήταν αμφιβόλου ηθικής και διατηρούσε πορνείο, αλλά τίποτα δεν αποδείχτηκε. «Την Ασπασία, την ξενόφερτη εταίρα που τη σπίτωσε, την κατηγορούσαν ότι διαφθείρει νέες κοπέλες και τις εξωθεί στα όργια και στις ανωμαλίες για να καλύπτει τις ανώμαλες ορέξεις του τρισανώμαλου του Περικλή που ποιος ξέρει τι γίνεται μέσα στο σπίτι του με αυτή την εξώλης και προώλης να διαφεντεύει, με αυτούς τους τύπους που μπαινοβγαίνουν και μιλάνε για μοντερνιές και επιστήμες, σαν εκείνο τον Αναξαγόρα, που μιλάει για αστρονομίες και ουράνια σώματα, και αμφιβάλλει για τα θεϊκά σημάδια. Αυτά δεν είναι θεοσεβούμενα πράγματα.

Και έχει και φίλο ο Περικλής τον γλύπτη Φειδία, που του έδωσε και τη γενική επίβλεψη στα έργα της Ακρόπολης! Και με τόσο χρυσάφι που διαχειρίζεται ο Φειδίας για να φτιάξει το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς μέσα στον ναό σιγά μη δεν έχει βάλει το δάχτυλο στο μέλι! Δάχτυλο; Με το κεφάλι βούτηξε στο μέλι, σίγουρα! Αυτό το παρεάκι μάς έχει κάτσει στον σβέρκο, δεν σέβεται την πίστη μας, και μας τρώει και τα λεφτά.

Κάτι τέτοια θα έλεγαν οι κακές γλώσσες στα σοκάκια της Αθήνας και πίσω από κλειστές πόρτες. Και οι γκρίνιες αυτές βγήκαν από τα σοκάκια κι έφτασαν στα δικαστήρια. Αργότερα κυκλοφορούσε ο θρύλος ότι η Ασπασία δικάστηκε. Δεν μπορούμε να ξέρουμε αν όντως έγινε η δίκη. Ο θρύλος λέει ότι με δυσκολία κατάφερε να τη σώσει ο Περικλής, πηγαίνοντας ο ίδιος στο δικαστήριο και λυγίζοντας μπροστά στους δικαστές. Ξέσπασε και έκλαψε ποτάμια ολόκληρα, και με την επίκληση στο συναίσθημα κατάφερε να αθωωθεί η γυναίκα που τόσο αγάπησε. Τους άλλους φίλους του, όμως, δεν μπορούσε, απ’ ό,τι φαίνεται, να τους προστατεύσει το ίδιο. Ο Αναξαγόρας έφυγε σχεδόν κυνηγημένος από την Αθήνα, όπως έκανε και ο Φειδίας.

Και ο ίδιος ο Περικλής θα δικαζόταν, αν δεν προλάβαινε να σκάσει ο μεγαλύτερος εμφύλιος της αρχαιότητας, ο Πελοποννησιακός Πόλεμος, όταν η Σπάρτη επιτέθηκε πλέον στην Αθήνα, και κανείς δεν είχε χρόνο και μυαλό για δικαστήρια εκείνη τη στιγμή. Στις αρχές του πολέμου ξέσπασε κι ένας μεγάλος λοιμός, κι ο Περικλής αρρώστησε και πέθανε».

newsbeast.gr

Διαβάστε Περισσότερα...

Σημαντικά ευρήματα από το αρχαίο λιμάνι της Πέγειας

 

Πάνω από 700 κιλά οστράκων αμφορέων της Ύστερης Ρωμαϊκής περιόδου, δεκάδες επιγραφές με κόκκινη μελάνη και σημαντικά στοιχεία για μεγάλα λιμενικά έργα της εποχής του Ιουστινιανού φέρνουν στο φως οι φετινές ανασκαφές στο αρχαίο λιμάνι της Πέγειας.

Το Τμήμα Αρχαιοτήτων ανακοίνωσε την ολοκλήρωση του ανασκαφικού προγράμματος του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης (NYU) στον Άγιο Γεώργιο για το 2025, ενός διεπιστημονικού εγχειρήματος έξι εβδομάδων.

Η αποστολή ολοκλήρωσε περιλάμβανε επισκόπηση, ανασκαφή και μελέτη στον Άγιο Γεώργιο Πέγειας, υπό τη διεύθυνση της Joan Breton Connelly, Καθηγήτριας Κλασικών Σπουδών. Ανασκαφή διενεργήθηκε στο αρχαίο λιμάνι στη θέση Μανίκι, ενώ συνεχίστηκε η επιφανειακή επισκόπηση στο αρχαίο νεκροταφείο στη θέση Πέγεια-Μελέτης.

Στο διεπιστημονικό πρόγραμμα έρευνας και δημοσίευσης συμμετείχε μια διεθνής ομάδα επιστημόνων και φοιτητών από το NYU, το Πανεπιστήμιο Κύπρου και το Ινστιτούτο Κύπρου. Η Καθηγήτρια Στέλλα Δεμέστιχα (Πανεπιστήμιο Κύπρου) διηύθυνε την ταυτοποίηση και καταγραφή πάνω από 700 κιλών οστράκων αμφορέων της Ύστερης Ρωμαϊκής περιόδου, προερχομένων από τις ανασκαφές της αποστολής.

Όπως αναφέρεται ο κυρίαρχος τύπος είναι οι αμφορείς Late Roman 1 τοπικής (Παφιακής) και Κιλικιακής κατασκευής, καθώς και εισαγωγές από την Παλαιστίνη και τη Γάζα (6ος αιώνας μ.Χ.). Οι αμφορείς από το Μανίκι διασώζουν 68 επιγραφές με κόκκινη μελάνη (dipinti), οι οποίες προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες για μελλοντική έρευνα.

Το πλήθος των οστράκων αμφορέων που απορρίφθηκαν στο Μανίκι προέρχεται από ένα αρχαιολογικό στρώμα το οποίο δημιουργήθηκε για την ισοπέδωση του απότομου βράχου, έτσι ώστε να κατασκευαστούν λιμενικά έργα. Αυτά διευκόλυναν την παράδοση μεγάλων ποσοτήτων μαρμάρινων όγκων από την Προκόννησο, καθώς και σπονδύλων κιόνων και κιονοκράνων για τις βασιλικές που χτίστηκαν στο Ακρωτήριο Δρέπανον υπό τον Αυτοκράτορα Ιουστινιανό κατά τον 6ο αιώνα μ.Χ.

Σύμφωνα με το Τμήμα Αρχαιοτήτων, ένα δεύτερο σημαντικό μέρος των εργασιών αυτής της περιόδου αφορούσε τον λαξευτό τάφο της Ελληνιστικής και Ρωμαϊκής περιόδου που ανακαλύφθηκε από την ομάδα του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYU) το 2018. Η Καθηγήτρια Jolanta Mlynaczyk του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας συνέχισε τη μελέτη της κεραμικής από τον τάφο, η οποία χρονολογείται από τον 1ο αιώνα π.Χ. έως τον 5ο αιώνα μ.Χ.

Η Δρ Rebecca Gerdes από το Ινστιτούτο Αρχαιολογίας και Επιστημών Υλικών του Πανεπιστημίου Cornell έλαβε δείγματα από ρωμαϊκά μαγειρικά σκεύη του τάφου για ανάλυση οργανικών υπολειμμάτων. Τα αποτελέσματά της ενδέχεται να εμβαθύνουν την κατανόησή μας για τις τοπικές διατροφικές συνήθειες, καθώς και για τα ταφικά και συμποσιακά τελετουργικά.

Παράλληλα, ο Δρ Mariusz Burdajewicz του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας συνέχισε την τεκμηρίωση των γυάλινων αγγείων, τα οποία χρονολογούνται από τα μέσα του 1ου αιώνα π.Χ. έως τα τέλη του 2ου/αρχές 3ου αιώνα μ.Χ. Τα περισσότερα ανήκουν στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορική περίοδο και περιλαμβάνουν χυτά γυάλινα ραβδωτά και γραμμικά διακοσμημένα μπολ, καθώς και φυσητά γυάλινα μπολ, κύπελλα, ποτήρια, πινάκια (πιάτα), φιάλες, προχοΐδια (juglets) και μυροδοχεία (unguentaria).

Παρόλο που ο τάφος συλήθηκε από τη Ρωμαϊκή περίοδο μέχρι και τον 20ό αιώνα, ορισμένα πολύτιμα μέταλλα ανακαλύφθηκαν στην αρχική τους θέση. Αυτά μελετώνται τώρα από τη Δρ Marianna Dági, Προϊσταμένη Συλλογών και Επικεφαλής Επιμελήτρια Αρχαιοτήτων στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Βουδαπέστης. Η ίδια συνεργάζεται με τον Δρ Thilo Rehren και τη Δρ Meghna Desai από το Ερευνητικό Κέντρο Επιστήμης και Τεχνολογίας στην Αρχαιολογία και τον Πολιτισμό (STARC) του Ινστιτούτου Κύπρου, οι οποίοι έχουν αναλάβει την ανάλυση hhXRF αυτών των μετάλλων και πρόκειται σύντομα να ξεκινήσουν ανάλυση SEM.

Αναφέρεται επίσης ότι η Δρ Έφη Νικήτα του Ινστιτούτου Κύπρου συνέχισε το σημαντικό της έργο στα ανθρώπινα σκελετικά κατάλοιπα του τάφου. Τα οστά ζώων, τα οποία μελετά ο Δρ Paul Croft, Ειδικός Επιστήμονας της Ερευνητικής Μονάδας Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου, περιλαμβάνουν πολυάριθμα κατάλοιπα προβάτων, αιγών, χοίρων, λαγών, ψαριών και κοτόπουλων, τα οποία τοποθετήθηκαν σκόπιμα κατά την ταφική φάση του τάφου.

«Πολλά από αυτά είναι καμμένα, συρρικνωμένα και παραμορφωμένα, υποδηλώνοντας τη σκόπιμη αποτέφρωση αυτών που μπορεί να ήταν προσφορές προς τους νεκρούς ή γεύματα που καταναλώθηκαν από τους ζωντανούς», προστίθεται.

Ο Καθηγητής Thomas Tartaron του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια καθοδήγησε φοιτητές σε μια αρχαιολογική επιφανειακή επισκόπηση της Νεκρόπολης του Μελέτη, όπως είχε κάνει και το 2018 όταν ανακαλύφθηκε ο τάφος. Προετοιμάζει τη συγκριτική του έρευνα πάνω σε αυτές τις δύο επισκοπήσεις για δημοσίευση, μαζί με την έρευνά του στους αγρούς γύρω από το Λιμάνι του Μανικιού που διεξήγαγε το 2018 και το 2019. Ο Καθηγητής Tartaron συνέχισε επίσης το Πρόγραμμα Προφορικής Ιστορίας των Ψαράδων της Πέγειας, παίρνοντας συνεντεύξεις από ντόπιους που ψάρευαν στο Λιμάνι του Μανικιού από μικρή ηλικία.

Η περίοδος του 2025 περιλάμβανε επίσης μια άτυπη επισκόπηση στο Ακρωτήριο Δρέπανον και στη Νεκρόπολη του Δάσους Μελέτης, ακολουθώντας «στα βήματα» του ταξιδιού του David George Hogarth, όπως αυτό καταγράφηκε στο έργο του Devia Cypria το 1889. Ο George Marshall Peters από το Explorers Club και ο Καθηγητής Lorenzo Calvelli από το Πανεπιστήμιο της Βενετίας ενώθηκαν με την Καθηγήτρια Connelly για την ιχνηλάτηση της πορείας του Hogarth, με προσεκτική ανάγνωση των ανακαλύψεων και των παρατηρήσεών του.

parathyro.politis.com.cy

Διαβάστε Περισσότερα...

Θρακικός ναός του 3ου αιώνα π.Χ. ανακαλύφθηκε κάτω από μεγάλο τύμβο στη Φιλιππούπολη της Βουλγαρίας

 

Τα καλοδιατηρημένα ερείπια ενός αρχαίου θρακικού ναού του 3ου αιώνα π.Χ. ανακαλύφθηκαν κάτω από έναν ταφικό τύμβο στη Φιλιππούπολη της Βουλγαρίας. [Credit: PodTepeto]

Ένας αρχαίος θρακικός ναός του 3ου αιώνα π.Χ., ενός τύπου που δεν έχει ξαναδεί κανείς, ανακαλύφθηκε από αρχαιολόγους στη Φιλιππούπολη της Βουλγαρίας, κάτω από έναν τεράστιο τεχνητό λόφο γνωστό ως «ο Μεγάλος Τύμβος» («Golyamata Mogila»).

Ο Μεγάλος Τύμβος έχει ανασκαφεί τα τελευταία τρία καλοκαίρια από μια ομάδα με επικεφαλής τον αρχαιολόγο Lyubomir Merdzhanov από το Αρχαιολογικό Μουσείο του Πλόβντιβ.

Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν από τον αναπληρωτή καθηγητή Kostadin Kisyov, διευθυντή του Αρχαιολογικού Μουσείου του Πλόβντιβ.

Ο πρόσφατα ανασκαφέν αρχαίος θρακικός τύμβος βρίσκεται στη νότια περιοχή της Φιλιππούπολης. Πριν από τις αρχαιολογικές ανασκαφές, οι οποίες τον έχουν πλέον αποκαλύψει, είχε ύψος 12 μέτρα και διάμετρο 90 μέτρα, σύμφωνα με το Radio Plovdiv.

Ο άγνωστος αρχαίος θρακικός ναός ανακαλύφθηκε στη βάση του Μεγάλου Τύμβου.

Τα καλοδιατηρημένα ερείπια ενός αρχαίου θρακικού ναού του 3ου αιώνα π.Χ. ανακαλύφθηκαν κάτω από έναν ταφικό τύμβο στο Πλόβντιβ της Βουλγαρίας. [Credit: PodTepeto]

Ο ναός του 3ου αιώνα π.Χ. είναι ένα κτίριο συνολικού μήκους 10 μέτρων και αποτελείται από δύο δωμάτια. Το ανατολικό δωμάτιο έχει πλάτος 4 μέτρα και μήκος 4 μέτρα, ενώ το δυτικό έχει μήκος 6 μέτρα και πλάτος 3 μέτρα.

Μεταξύ των δύο τμημάτων του ναού υπάρχει ένα τριγωνικό αέτωμα, και ένα λίθινο πλαίσιο εισόδου.

Οι αρχαίες θρακικές θρησκευτικές τελετές φαίνεται να τελούνταν στο τετράγωνο ανατολικό δωμάτιο, όπου οι αρχαιολόγοι έχουν βρει τα οστά επτά ειδών κατοικίδιων ζώων και ελαφιών, καθώς και πολυάριθμα αγγεία.

«Πέρυσι, ανακαλύψαμε και εξερευνήσαμε μόνο το ανατολικό δωμάτιο του ναού, στο οποίο δεν υπήρχαν ίχνη ταφών, καύσεων ή άλλων πτωμάτων», είπε ο Kisyov.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι τεχνικές κατασκευής που χρησιμοποιήθηκαν για τους θρακικούς ναούς ήταν χαρακτηριστικές μόνο για την περιοχή που κατοικούσαν στο παρελθόν οι θρακικές φυλές των Οδρυσών, των Βέσων και των Σαπαίων.

 [Credit: PodTepeto]

Ο πρόσφατα ανακαλυφθείς θρακικός ναός χρονολογείται από την εποχή που η αρχαία πόλη Πουλπουδέβα, η σημερινή Φιλιππούπολη, κατακτήθηκε από τον βασιλιά Φίλιππο Β΄ της Μακεδονίας, πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, και μετονομάστηκε σε Φιλιππούπολη.

Ο Kisyov δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι η αρχιτεκτονική του θρακικού ναού είναι πολύ καλά διατηρημένη, όπως και όλα τα δομικά υλικά, πράγμα που σημαίνει ότι οποιαδήποτε προσπάθεια αποκατάστασης θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί με σχετική ευκολία.

Ο ναός είχε δίρριχτη στέγη και τα μεγάλα ορθογώνια τετράγωνα μπλοκ, πάνω στα οποία στηριζόταν, έχουν επίσης διασωθεί. Το κτίριο κατασκευάστηκε με ένα μείγμα από πηλό και άμμο.

 [Credit: PodTepeto]

Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, ο πρόσφατα ανακαλυφθείς αρχαίος θρακικός ναός χτίστηκε με επαναχρησιμοποιημένα υλικά από άλλο αρχαίο κτίριο.

Ο διευθυντής του Αρχαιολογικού Μουσείου της Φιλιππούπολης το περιέγραψε ως ένα μοναδικό κτίριο μεταξύ των θρακικών ερειπίων που έχουν ανακαλυφθεί σε όλη τη Βουλγαρία.

Τόνισε ότι, σε αντίθεση με τον πρόσφατα ανακαλυφθέντα ναό, οι παλαιότεροι θρακικοί ναοί είχαν χτιστεί σύμφωνα με τις ελληνικές τεχνικές.

Σύμφωνα με τους ειδικούς του Πανεπιστημίου Ορυκτολογίας και Γεωλογίας «St. Ivan Rilski» στη Σόφια, οι οποίοι εξέτασαν τον αρχαίο ναό, το κονίαμα του ναού, που αποτελείται από δύο μέρη άμμου και ένα μέρος πηλού, είναι πιο ανθεκτικό από το σύγχρονο σκυρόδεμα.

 [Credit: PodTepeto]

«Υπάρχουν συνολικά τρεις αρχαίοι θρακικοί τάφοι – στις πόλεις Filipovo και Brestovitsa – οι οποίοι κατασκευάστηκαν χρησιμοποιώντας τεχνικές παρόμοιες με αυτές που χρησιμοποιήθηκαν για αυτόν τον ναό. Οι αρχαίοι οικοδόμοι είχαν γνώση που κληρονόμησαν από τους προγόνους τους», δήλωσε ο Kisyov, όπως αναφέρεται στο Plovdiv Online.

«Πέρυσι, όταν δοκιμάσαμε το κονίαμα, αποδείχθηκε ότι αυτό το κονίαμα από λάσπη με δύο μέρη άμμου και ένα μέρος πηλού ήταν πιο ανθεκτικό από το σκυρόδεμα», πρόσθεσε.

Ο Kisyov, ο οποίος παρουσίασε την ανακάλυψη στους δημοσιογράφους μαζί με τον δήμαρχο της Φιλιππούπολης Πλόβντιβ  Kostadin Dimitrov και τον αναπληρωτή δήμαρχο Plamen Panov, σημείωσε ότι οι αρχαίοι θρακιώτες οικοδόμοι είχαν εκτεταμένες γνώσεις αρχιτεκτονικής και κατασκευής.

Πρόσθεσε επίσης ότι οι αρχαιολογικές ανασκαφές ήταν δύσκολες επειδή η οροφή του ναού είχε καταρρεύσει στο εσωτερικό του.

 [Credit: PodTepeto]

Ο αρχαιολόγος αποκάλυψε ότι κατά τη διάρκεια της πρώτης περιόδου ανασκαφών το 2022, η ομάδα του βρήκε τα ερείπια μιας μεσαιωνικής εκκλησίας του 12ου-13ου αιώνα, της εποχής της Δεύτερης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας, πάνω από τις αρχαίες θρακικές ναϊκές κατασκευές.

Στην ίδια τοποθεσία βρέθηκαν επίσης κατασκευές από την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (15ος-19ος αιώνας).

Η εκκλησία από τον Ύστερο Μεσαίωνα δεν ήταν καλά διατηρημένη. Δίπλα της βρισκόταν ένα μεσαιωνικό νεκροταφείο.

Νωρίτερα, το 2024, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν επίσης έναν πλακόστρωτο δρόμο που οδηγούσε στην εκκλησία.

Ο Kisyov σημείωσε ότι η εκκλησία φαινόταν να έχει χτιστεί σκόπιμα πάνω από τον αρχαίο θρακικό ναό, ως μέρος ενός μοτίβου κληρονομιάς των χώρων λατρείας.

«Αυτό δείχνει την συνέχεια. Η εκκλησία βρισκόταν στην κορυφή του τύμβου επειδή οι άνθρωποι στο Μεσαίωνα γνώριζαν ότι στο συγκεκριμένο σημείο υπήρχε ένας ειδωλολατρικός ναός, ο οποίος ήταν ιερός, θρησκευτικός χώρος για τον τοπικό πληθυσμό», εξήγησε ο αρχαιολόγος, όπως αναφέρεται στο PodTepeto.

«Πρόκειται για μια πολύ ενδιαφέρουσα περίπτωση. Έχω μεγάλη εμπειρία στην έρευνα των θρακικών ταφικών τύμβων σε όλη τη Βουλγαρία. Είναι η πρώτη φορά που ανακαλύπτουμε μια εκκλησία στην κορυφή ενός θρακικού τύμβου», πρόσθεσε.

«Όταν οι Θράκες έφτιαξαν τον τύμβο, αυτό ήταν ακόμα ένα λειτουργικό κτίριο. Το ίδιο συνέβη και στο Starosel (το οποίο είναι γνωστό για τον αρχαίο θρακικό τάφο του) – ακόμη και αν οι τάφοι λειτουργούσαν εκείνη την εποχή, όταν οι Θράκες εγκατέλειψαν τον αντίστοιχο οικισμό, πήραν μαζί τους τα λείψανα των νεκρών και τα ταφικά κτερίσματα και τα έθαψαν ξανά στα μέρη όπου εγκαταστάθηκαν. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τέτοιοι τάφοι κρύβουν πολύ λίγα αντικείμενα κατά την ανασκαφή τους», εξήγησε ο Kisyov.

[Credit: PodTepeto]

Ο διευθυντής του Αρχαιολογικού Μουσείου του Πλόβντιβ και ο δήμαρχος της πόλης συζήτησαν τις δυνατότητες δημιουργίας ενός αρχαιολογικού πάρκου in situ γύρω από τον αρχαίο θρακικό ναό του 3ου αιώνα π.Χ., το οποίο θα καλύπτει έκταση 2,5 στρεμμάτων στη νότια περιοχή της Φιλιππούπολης.

Η έκθεση σημειώνει επίσης ότι ο Μεγάλος Τύμβος που ανασκάφηκε από την ομάδα του Kisyov ήταν ο μεγαλύτερος και τελευταίος σωζόμενος αρχαίος θρακικός τύμβος στην περιοχή της Φιλιππούπολης.

Τα περισσότερα από τα περίπου 100 αρχαία θρακικά ταφικά μνημεία στη Φιλιππούπολη καταστράφηκαν στο παρελθόν κατά την κατασκευή εργοστασίων και του δρόμου Kuklensko Shose.

Ο Μεγάλος Τύμβος καταχωρήθηκε για πρώτη φορά ως αρχαιολογικός χώρος στις αρχές του 20ού αιώνα από τους αρχαιολόγους Boris Dyakovich και Dimitar Tsonchev.

Δεδομένου ότι βρίσκεται νότια της αρχαίας Φιλιππούπολης, πιστεύεται ότι ο τύμβος συνδέεται με έναν προαστιακό οικισμό ή μια έπαυλη που ανήκε σε τοπικούς θρακιώτες αριστοκράτες.

Οι ανασκαφές του 2024 στο Μεγάλο Τύμβο, κατά τις οποίες αποκαλύφθηκε πλήρως ο αρχαίος θρακικός ναός του 3ου αιώνα π.Χ., χρηματοδοτήθηκαν με μόλις 15.000 ευρώ περίπου από τις τοπικές αρχές.

Συνολικά, ο Δήμος της Φιλιππούπολης έχει διαθέσει περίπου 300.000 ευρώ για αρχαιολογικές ανασκαφές και έρευνα στο τοπικό μουσείο για το 2024.

Πηγή: Archaeology in Bulgari, anaskafi.blogspot.com

Διαβάστε Περισσότερα...