Το θερινό ηλιοστάσιο θα πραγματοποιηθεί, φέτος, την Κυριακή 21 Ιουνίου
Το θερινό ηλιοστάσιο θα πραγματοποιηθεί, φέτος, την Κυριακή 21 Ιουνίου
Μια νέα πρωτοποριακή μελέτη με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης ρίχνει φως σε ένα από τα πιο παράξενα παζλ της ανθρώπινης εξέλιξης, προτείνοντας ότι η καθολική επικράτηση των δεξιόχειρων στον πλανήτη οφείλεται σε δύο καθοριστικά χαρακτηριστικά του είδους μας: την όρθια στάση και τη δραματική επέκταση του ανθρώπινου εγκεφάλου.2
Περίπου το 90% των ανθρώπων σε κάθε πολιτισμό προτιμά το δεξί του χέρι, ένα ποσοστό μοναδικό στο ζωικό βασίλειο, καθώς οι μεγάλοι πίθηκοι παρουσιάζουν μόνο μια ήπια τάση χωρίς καθολική κυριαρχία.
Αναλύοντας δεδομένα από περισσότερα από 2.000 άτομα σε 41 διαφορετικά είδη πρωτευόντων, οι επιστήμονες εξέτασαν διάφορες υποθέσεις, όπως τη χρήση εργαλείων, τη διατροφή και το περιβάλλον, όμως ο άνθρωπος παρέμενε μια εξελικτική παραφωνία μέχρι τη στιγμή που εισήχθησαν στο μοντέλο η δίποδη βάδιση και το μέγεθος του εγκεφάλου.
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Δρ. Τόμας Πούσελ, ανακάλυψε ότι η ανάπτυξη της δεξιοχειρίας πραγματοποιήθηκε σε μια διαδικασία δύο σταδίων κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων ετών.
Σε πρώτο στάδιο, η υιοθέτηση της όρθιας στάσης και το περπάτημα στα δύο πόδια απελευθέρωσαν τα χέρια των προγόνων μας από την ανάγκη της μετακίνησης.
Νέες εξελικτικές πιέσεις
Αυτή η ανατομική αλλαγή, η οποία αποτυπώνεται στη σχέση του μήκους των χεριών σε σύγκριση με τα πόδια, δημιούργησε νέες εξελικτικές πιέσεις που ευνόησαν την εξειδίκευση και την ασύμμετρη χρήση των άνω άκρων για λεπτές χειρωνακτικές εργασίες.
Σε δεύτερο στάδιο, καθώς ο εγκέφαλος του γένους Homo μεγάλωνε και αναδιοργανωνόταν, η προτίμηση προς τη δεξιά πλευρά σταθεροποιήθηκε και ενισχύθηκε, οδηγώντας στο σημερινό ακραίο ποσοστό.
Εξετάζοντας εξαφανισμένα είδη ανθρωπίνων ειδών, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι πρώιμοι πρόγονοι όπως ο Αρδιπίθηκος και ο Αυστραλοπίθηκος είχαν μάλλον ασθενή προτίμηση στο δεξί χέρι, παρόμοια με αυτή των σημερινών χιμπαντζήδων.
Ωστόσο, η τάση αυτή εντάθηκε σημαντικά με την εμφάνιση ειδών όπως ο Homo erectus και οι Νεάντερταλ.
Μια αξιοσημείωτη εξαίρεση στον κανόνα αποτελεί ο Homo floresiensis, ο λεγόμενος «Χόμπιτ» της Ινδονησίας, ο οποίος λόγω του μικρού του εγκεφάλου και του σώματος που ήταν προσαρμοσμένο τόσο για περπάτημα όσο και για σκαρφάλωμα, παρουσίαζε πολύ ασθενέστερη προτίμηση στο δεξί χέρι, επιβεβαιώνοντας τη θεωρία των επιστημόνων.
Παρά τη σημαντική αυτή ανακάλυψη, η μελέτη αφήνει ανοιχτά ερωτήματα για το μέλλον, όπως τον ρόλο που έπαιξε η ανθρώπινη κουλτούρα στη διατήρηση αυτής της τάσης, αλλά και τον λόγο για τον οποίο οι αριστερόχειρες συνεχίζουν να υπάρχουν διαχρονικά στον πληθυσμό.
tanea.gr

Επιστήμονες κατάφεραν να διαβάσουν για πρώτη φορά έναν σφραγισμένο ελληνικό πάπυρο ηλικίας 2.000 ετών, χωρίς να τον ανοίξουν, χάρη σε τεχνητή νοημοσύνη (AI) και υψηλής ανάλυσης σάρωση. Ο πάπυρος προέρχεται από την αρχαία Ηράκλεια (Herculaneum), πόλη που καταστράφηκε από την έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ.
Τα χειρόγραφα της Βίλας των Παπύρων ήταν μέχρι σήμερα τόσο εύθραυστα που κάθε προσπάθεια ανάγνωσης τα κατέστρεφε. Πλέον, με τη νέα τεχνολογία, διαβάζονται χωρίς να αγγίζονται.
Ένα από τα πρώτα έργα που αποκρυπτογραφήθηκαν είναι το “Περί Κακιών” (On Vices) του Φιλόδημου, ενός σημαντικού Επικούρειου φιλοσόφου. Το έργο ρίχνει φως στις ηθικές και φιλοσοφικές συζητήσεις της ρωμαϊκής αριστοκρατίας, εστιάζοντας στις ανθρώπινες κακίες και τις αντίθετές τους αρετές.
Μέχρι πρότινος, πιστευόταν ότι το συγκεκριμένο έργο επικεντρωνόταν κυρίως στην κολακεία. Η νέα ανάγνωση όμως αποκαλύπτει έναν ευρύτερο και βαθύτερο φιλοσοφικό στοχασμό, που δεν περιορίζεται σε ένα μόνο ελάττωμα. Αντιθέτως, φαίνεται να εξετάζει συγκριτικά τις ανθρώπινες κακίες και τις αντίστοιχες αρετές τους, προσεγγίζοντας μεθοδολογικά θέματα ηθικής συμπεριφοράς και ψυχικής κατάστασης. Αυτό ανατρέπει παλαιότερες υποθέσεις και προσφέρει νέες οπτικές για το πώς αντιλαμβάνονταν οι Επικούρειοι τη βελτίωση του χαρακτήρα και την πρακτική φιλοσοφία.
Το επίτευγμα έγινε στο πλαίσιο του Vesuvius Challenge, μιας διεθνούς πρωτοβουλίας που συντονίζει παπυρολόγους, ιστορικούς και ειδικούς στην τεχνολογία. Μέσα σε λίγους μήνες αποκρυπτογραφήθηκαν λέξεις όπως “πορφύρας” (μωβ) και “διατροπή” (αηδία), αποδεικνύοντας τη δυναμική του AI στη μελέτη της αρχαιότητας.
Η επιτυχής ανάγνωση του παπύρου PHerc. 172 ανοίγει τον δρόμο για την ανακάλυψη και άλλων χαμένων έργων. Συνδυάζοντας τεχνολογία και επιστήμη, επιστρέφουμε στη σκέψη των αρχαίων και μαθαίνουμε ξανά τι πίστευαν για την ηθική, τις αρετές και την ανθρώπινη φύση.
paidis.com