Αρχαίο νεκροταφείο στην Κρήτη, «ισοπεδώθηκε» τελετουργικά, πριν 3.700 χρόνια. Βρέθηκαν 13.000 θραύσματα αγγείων. Γιατί;

  Του Γιώργου Λεκάκη

Η εγκατάλειψη των συλλογικών / κοινοτικών τάφων στην Κρήτη της Μέσης Εποχής του Χαλκού μαρτυρεί ουσιαστικές αλλαγές στις ταφικές, τελετουργικές και κοινωνικές πρακτικές στο νησί. Ωστόσο, οι διαδικασίες και ο χρόνος αυτής της εγκατάλειψης δεν ήταν ομοιόμορφες, και κάθε νεκροταφείο. Μπορεί ενδεχομένως να προσφέρει νέες ιδέες. Ενώ ορισμένοι συλλογικοί τάφοι έπεσαν σταδιακά σε αχρηστία, άλλοι τερματίστηκαν σκόπιμα και τελετουργικά.

Σε νέα επιστημονική εργασία, οι συγγραφείς εξερευνούν το νεκροταφείο στο Σίσι, όπου η σταδιακή εγκατάλειψη σε ορισμένες περιοχές έρχεται σε αντίθεση με την τελική κατεδάφιση και ταφή τάφων στην Ζώνη 9, κατά την διάρκεια μιας τελετής, που σηματοδότησε μια σημαντική αλλαγή στην κοινωνική ιστορία της συνδεδεμένης κρητικής κοινότητας.

Για γενιές, οι αρχαίοι μινωίτες Κρήτες, που ζούσαν στο νησί της Κρήτης, έθαβαν τους νεκρούς τους σε κοινόχρηστους τάφους. Η νεκρόπολη – γνωστή στην επιστημονική κοινότητα ως Ζώνη 9 – στον παραλιακό οικισμό Σίσι Βραχασίου Λασυθίου[1], ακριβώς Α. του ανακτόρου της Εποχής του Χαλκού στα Μάλια, έκλεισε δραματικώς, κατά την διάρκεια μιας περίεργης τελετής, πριν από περίπου 3.700 χρόνια! –

Οι αρχαιολόγοι βρήκαν στοιχεία που υποδηλώνουν ότι οι τάφοι κατεδαφίστηκαν σκόπιμα, το έδαφος ισοπεδώθηκε και ο χώρος σφραγίστηκε από ένα στρώμα χώματος και πέτρες! Επί πλέον, η κοινότητα γιόρτασε αυτό το γεγονός με ένα μεγάλο κρητικό γλέντι! Ακριβώς δυτικά του νεκροταφείου, οι ερευνητές βρήκαν 13,000 θραύσματα από σπασμένα κύπελλα, αγγεία και μαγειρικά σκεύη, που είχαν χρησιμοποιηθεί κατά την διάρκεια ενός μεγάλου τελετουργικού συμποσίου / πανηγυριού, το οποίο σχετίζεται με το τέλος της χρήσης αυτού του νεκροταφείου.

Αυτό το γεγονός έγινε κατά την διάρκεια μιας περιόδου σημαντικών μετασχηματισμών στην Κρήτη, όταν οι κοινότητες μετατοπίζονταν από τις κοινωνικές δομές, που βασίζονταν σε συγγένειες, σε πιο συγκεντρωτικά συστήματα εξουσίας, που αποτελούν την επιτομή της οικοδόμησης μεγάλων ανακτόρων.

Compartment 98 with the location of Pits FE113 FE114 FE121 and FE128 containing the pithos fragments labelled FE127 left and details of the primary burials in pits FE114 and FE121 right © Belgian School at Athens N Kress A Schmitt

Οι συλλογικοί τάφοι, από καιρό συνδεδεμένοι με την οικογενειακή ταυτότητα, έχασαν τον ρόλο τους, ως το κέντρο της τελετουργικής ζωής. Η «δολοφονία» αυτών των τάφων πιστεύεται ότι ήταν μια συμβολική πράξη, που εσήμανε το τέλος μιας παλαιάς εποχής και την αρχή μιας νέας.

ΠΗΓΗ: S. Déderix, κ.ά. «The death of collective tombs in Middle Bronze Age Crete: new evidence from Sissi», Antiquity, σελ. 1 – 19, DOI: https://doi.org/10.15184/aqy.2025.38, Cambridge University Press, 7.4.2025. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 8.4.2025.

Στην παραπανω εργασια αναφερονται επισης οι αρχαιοι ταφοι σε Αγια Κυριακη ΙΜ Οδηγητριας Κουμασα Αγιος Χαραλαμπος και Πετρα

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:

[1] Στον 35ο παράλληλο [35°18′25.6″N 25°31′23.9″E]. Διοικείτο από το ανάκτορο των Μαλίων. Ευρισκόταν σε θέση μεγάλης στρατηγικής και εμπορικής σημασίας. Λειτουργούσε και ως επίνειον του Βραχασίου, απ’ όπου γινόταν η μεταφορά των αμυγδάλων!

arxeion-politismou.gr