Λύθηκε ο μεγαλύτερος γρίφος των Ελευσινίων Μυστηρίων; Το πείραμα του ΕΚΠΑ και η θεωρία του «Αρχαίου LSD»

 

Ήταν ο Κυκεώνας το «LSD» της αρχαιότητας; Ελληνική ερευνητική ομάδα από το ΕΚΠΑ ρίχνει φως στο αρχαιότερο μυστήριο της Ελευσίνας μέσα από ένα ιστορικό πείραμα.

Για περισσότερο από μία χιλιετία, χιλιάδες άνθρωποι από κάθε γωνιά του αρχαίου κόσμου διέσχιζαν την Ιερά Οδό με έναν και μόνο σκοπό: να φτάσουν στην Ελευσίνα και να μυηθούν στα Ελευσίνια Μυστήρια. Φιλόσοφοι, αυτοκράτορες και απλοί πολίτες έβγαιναν από το Τελεστήριο βαθιά αλλαγμένοι, έχοντας χάσει τον φόβο του θανάτου.

Τι ακριβώς έβλεπαν ή βίωναν παραμένει το μεγαλύτερο μυστήριο της αρχαιότητας. Ωστόσο, ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ερωτήματα γύρω από την τελετή φαίνεται πως βρήκε, δεκαέξι αιώνες μετά, την επιστημονική του απάντηση σε ένα ελληνικό εργαστήριο.

Ο Κυκεώνας και η θεωρία του «Αρχαίου LSD»

Πριν από την κορύφωση της μύησης, οι συμμετέχοντες έπιναν τον Κυκεώνα, ένα τελετουργικό ποτό από κριθάρι, νερό και φλισκούνι. Το κριθάρι, όμως, προσβάλλεται συχνά από την «ερυσίβη», έναν μύκητα που παράγει ουσίες της ίδιας χημικής οικογένειας με το σύγχρονο LSD.

Το 1978, ο Άλμπερτ Χόφμαν (ο χημικός που εφηύρε το LSD) διατύπωσε τη θεωρία ότι ο Κυκεώνας περιείχε ψυχοδραστικές ουσίες από αυτόν τον μύκητα. Η θεωρία αυτή είχε ένα τεράστιο «αγκάθι»: η ερυσίβη είναι εξαιρετικά δηλητηριώδης για τον άνθρωπο. Πώς λοιπόν την κατανάλωναν χωρίς να πεθάνουν; Η θεωρία έμεινε στο συρτάρι ως μια απλή εικασία.

Δείγματα εργοτίου που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια των εργαστηριακών πειραμάτων στο Εργαστήριο Φαρμακογνωσίας του ΕΚΠΑ.

Η λύση του γρίφου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Σχεδόν μισό αιώνα αργότερα, το Εργαστήριο Φαρμακογνωσίας του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) έπιασε ξανά το νήμα. Η ερευνητική ομάδα (Ευάγγελος Δαδιώτης, Ρωμανός Αντωνόπουλος) υπό τον καθηγητή Προκόπη Μαγιάτη, αποφάσισε να ελέγξει πειραματικά μια παλιά υπόθεση: Τι θα συνέβαινε αν ο μύκητας ερχόταν σε επαφή με «αλισίβα» (σταχτόνερο), ένα υλικό ευρέως γνωστό στην αρχαιότητα;

Μετά από μήνες εξαντλητικών πειραμάτων και χημικών αναλύσεων, το αποτέλεσμα ήταν συγκλονιστικό: Η επεξεργασία του μύκητα με αλισίβα οδήγησε στον σχηματισμό εργίνης (LSA), μιας ουσίας με ισχυρές ψυχοδραστικές ιδιότητες. Το εντυπωσιακότερο; Η ίδια διαδικασία εξαφάνιζε την τοξικότητα του μύκητα!

«Για εμάς το ερώτημα δεν ήταν αν οι αρχαίοι έπαιρναν LSD. Το ερώτημα ήταν αν η θεωρία ότι ο Κυκεώνας μπορούσε να παράγει ψυχοδραστικά αποτελέσματα είχε πραγματική χημική βάση. Και αποδείξαμε ότι η χημική διαδρομή ήταν απολύτως εφικτή», εξηγεί ο καθηγητής κ. Μαγιάτης.

Η επιβεβαίωση από την αρχαιολογία

Η εντυπωσιακή χημική ανακάλυψη συνδέεται ιδανικά με ένα πρόσφατο αρχαιολογικό εύρημα στην Ισπανία. Στο αρχαίο Εμπόριον, σε αγγεία που σχετίζονταν με τη λατρεία των Ελευσίνιων θεοτήτων, εντοπίστηκαν ίχνη από τα αλκαλοειδή του συγκεκριμένου μύκητα. Αυτό αποδεικνύει περίτρανα ότι οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν και χρησιμοποιούσαν αυτές τις ουσίες σε τελετουργικά συμφραζόμενα.

Η μελέτη του ΕΚΠΑ, που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό Scientific Reports, κάνει ήδη τον γύρο του κόσμου, αποδεικνύοντας ότι η Ελευσίνα εξακολουθεί, χιλιάδες χρόνια μετά, να συναρπάζει και να κρύβει απαντήσεις για τα βάθη της ανθρώπινης συνείδησης.

thriassio.gr