Τὸ Βυζαντινὸ κάστρο τῆς Ζίχνας.

«Ὁ Ζίχνε -ὁ βασιλιὰς τῶν Σερρῶν- ἒχτισε τὸ κάστρο στὰ ἀρχαῖα χρόνια καὶ τοῦ ἒδωσε τὸ ὂνομά του. […] Τὸ φρούριο βρίσκεται στὰ νότια καὶ περιβάλλεται ἀπὸ φυσικὴ τάφρο, ποὺ μοιάζει νὰ εἶναι σκαμμένη πάνω στὸ βράχο. Εἶναι χτισμένο στὸ πρανὲς χαμηλοῦ λόφου κι ἒχει ὡραία τοιχοποιία. 

Πρόκειται γιὰ πέτρινο οἰκοδόμημα, μόνο ποὺ εἶναι ἐρειπωμένο γι΄αὐτὸ δὲν ἒχει ντισντάτη (φρούραρχο), οὒτε φρουρά. Τὸ προάστιο ἒχει χτιστεῖ πάνω σ΄ἓνα κάθετο, κατακόκκινο βράχο, ποὺ κάνει πιὸ κοπιαστικὴ καὶ ἐπικίνδυνη τὴν ἀνάβασή του. Ἀλλὰ ἒχει ὑπέροχη θέα.

Τὰ διακόσια πέτρινα σπίτια, σκεπασμένα ὃλα μὲ κεραμίδια, χωρίζονται σὲ δύο μαχαλᾶδες. Πρόκειται γιὰ μικρὰ σπιτάκια, χτισμένα κατὰ βαθμίδες, μὲ πολὺ μικρὲς αὐλές. […] Οἱ δρόμοι εἶναι ἀνηφορικοὶ καὶ τόσο στενοί, ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ τοὺς περάσῃ ἂμαξα. […] Ὃλοι καλοπερνοῦν σ΄αὐτὴν τὴν πόλη διότι ἡ πεδιάδα της εἶναι τεράστια καὶ εὒφορη, ἐνῶ καὶ πάνω στὰ βουνὰ ἀκόμη καλλιεργοῦνται ἀμπέλια. […] Στὴν περιοχὴ παράγουν ποτήρια καὶ κεσέδες, ποὺ εἶναι περίφημα, διότι οἱ κατασκευαστὲς καταφέρνουν καὶ πετυχαίνουν τὸ χρῶμα τῆς πορσελάνης ποὺ βγαίνει στὸ Ἐλμενί. Θεωροῦνται ἐφάμιλλες μὲ τὶς κινέζικες πορσελάνες καὶ στέλνονται πεσκέσια σὲ ὃλα τὰ βιλαέτια. […] Οἱ κάτοικοι εἶναι περίεργοι τύποι ἀλλὰ κοινωνικοὶ καὶ φιλόφρονες. Ὁ Θεὸς ἂς τοὺς εὐλογεῖ καὶ ἂς τοὺς
σώζει!»

Μὲ τὰ λόγια αὐτὰ περιέγραψε ὁ Τοῦρκος περιηγητὴς Ἐβλιᾶ Τσελεμπὶ τὸν ὀχυρὸ οἰκισμὸ τῆς Ζίχνας στὸ πέρασμά του ἀπὸ ἐκεῖ, τὸ 1665 μ.Χ.

Βορειοδυτικὰ τῆς σημερινῆς κωμόπολης Ζίχνας βρίσκονται τὰ ἐρείπια τοῦ βυζαντινοῦ ὁμώνυμου κάστρου. Τὶς τύχες αὐτοῦ τοῦ κάστρου προσπάθησε νὰ ἀνιχνεύσῃ μὲ βάση τὶς πηγὲς καὶ τὰ ἀρχαιολογικὰ δεδομένα ὁ Ν. Κ. Μουτσόπουλος στὴν μελέτη του «Τὸ βυζαντινὸ κάστρο τῆς Ζίχνας, Συμβολὴ στὴ μελέτη ἑνὸς βυζαντινοῦ ὀχυροῦ οἰκισμοῦ στὴν περιοχὴ τοῦ Στρυμῶνα».  Οἱ πληροφορίες γιὰ τὸν βυζαντινὸ αὐτὸν οἰκισμὸ εἶναι ἀνύπαρκτες μέχρι τὸν 12οαἰῶνα. Ἀπὸ τὶς ἀρχὲς ὃμως τοῦ 13ου αἰῶνα φαίνεται ὃτι ἡ Ζίχνα μπαίνει προοδευτικὰ στὸ ἱστορικὸ σκηνικό, καθῶς βρίσκεται στὸ δρόμο τόσο τῶν Φράγκων ὃσο καὶ τῶν ἡγεμόνων τῆς αὐτοκρατορίας τῆς Νίκαιας πρὸς τὴ Θεσσαλονίκη. 
Ἡ πρώτη ἐπιβεβαιωμένη ἀναφορὰ στὶς γραπτὲς πηγὲς γιὰ τὴ Ζίχνα χρονολογεῖται στὸν 12ο αἰῶνα. Ὁ Ἂραβας γεωγράφος Idrisi, ποὺ ἐπισκέφτηκε τὴν περιοχή, περιγράφει τὴν Ζίχνα σὰν μία πόλη εὒφορη καὶ εὐτυχισμένη, μὲ ἀμπέλια, καρποφόρα δέντρα, καλλιεργήσιμες πεδιάδες καὶ ὀργώματα. 

Στὶς ἀπογραφὲς ποὺ ἒγιναν στὰ χρόνια τοῦ Μεχμέτ Β’ ( 1464/65 καὶ 1478/79 μ.Χ.) ἀναφέρεται ὃτι στὴ Ζίχνα ὑπῆρχαν 393 χριστιανικὰ σπίτια, 32 μουσουλμανικὰ καὶ συνολικὸ πληθυσμὸ 2.668 κατοίκους. Οἱ μαχαλᾶδες της ἦταν 14. Ἐπίσης ὑπῆρχαν οἱ ἐξῆς ἐκκλησίες: Ἃϊ Δημήτρης (Ayo Dimitri), Ἁγία Μαρίνα ( Ayo Marina), Ἃϊ Γιώργης (Ayo Korki), Ἃγιος Κωνσταντῖνος (AyoQostantin), Ἃγία Τριάδα (Ayo Tre), (;) Lasqo (τοῦ Λυζικοῦ) καὶ ὁ μητροπολιτικὸς ναὸς τῶν Ἀρχαγγέλων ἢ Ταξιαρχῶν ποὺ ἐξακολουθοῦσε νὰ ὑπάρχῃ καὶ τὸν 16ο αἰῶνα καὶ μάλλον ἀνῆκε στὴ μονὴ τοῦ Ταξιάρχη Μιχαῆλ (ἢ Ἀσωμάτου) τῆς Ζελιάχοβας (σημερ. Νέα Ζίχνη). Ὁ μεγάλος ἀριθμὸς τῶν ἐνοριῶν μαρτυρεῖ ὃτι στὰ χρόνια αὐτὰ τὰ σπίτια τῆς Ζίχνας θὰ ἀπλώνονταν πέρα ἀπὸ τὰ ὃρια τοῦ κάστρου, μάλλον πρὸς τὰ ΒΑ, ὃπου τὸ ἒδαφος εἶναι πιὸ ὁμαλό καὶ ἡ παρουσία λιθοσωρῶν σήμερα ἐπιβεβαιώνει μιὰ τέτοια ὑπόθεση. Ἂλλωστε ὃπως χαρακτηριστικὰ ἀναφέρει ὁ Ἐβλιὰ Τσελεμπί, «τὸ φρούριο βρίσκεται στὸ νότιο κάτω μέρος τῆς πόλεως». Ἀλλὰ καὶ στὰ τελευταῖα χρόνια τῆς τουρκοκρατίας, ἡ ἀνέγερση ἑνὸς ναοῦ, τοῦ Ἁγίου Ἰωάννη τοῦ Προδρόμου, δείχνει ὃτι στὴ Ζίχνα ὑπῆρχε ἀκόμη μία δραστήρια ὀρθόδοξη ἑλληνικὴ κοινότητα.

Συνεχίστε την ανάγνωση ΕΔΩ