Αρχαίοι βωμοί με τον θεό Ήλιο, τον θρακικό γρύπα, την λύρα και σύμβολα του Απόλλωνος βρέθηκαν στην Σκοτία!

• 

  Του Γιώργου Λεκάκη

Στο χωριό Ινβερεσκ[1] (γαελικά: Inbhir Easg), το οποίο ευρίσκεται μόλις 1 χλμ. νότια του Μάσελμπεργκ, στην βόρεια όχθη μιας κυκλικής διαδρομής που κάνει ο ποταμος Εσκ στο Ανατολικό Λόθιαν της Σκοτίας, κάποτε το βορειότερο σημείο του γνωστού ρωμαϊκού κόσμου, στον 55ο παράλληλο [55.937°N 3.047°W] ευρέθησαν το 2010 δύο πέτρινοι βωμοί, οι οποίοι θα έλαμπαν στο αμυδρό φως ενός υπόγειου ναού…

• Προηγουμένως, το 2004, αρχαιολογικές ανασκαφές από την Headland Archaeology ανακάλυψαν αντικείμενα ρωμαϊκών χρόνων στο Inveresk Brae.

Οι βωμοί βρέθηκαν σε ανασκαφη και χρονολογούμενοι στο 140 μ.Χ., όταν η νότια Σκοτία ανακαταλήφθηκε από τον Αντωνίνο Πίο. Ανήκαν στο βορειότερο Μιθραίο ολόκληρης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας!

Ο ένας απεικονίζει τον Ανίκητο θεό Ήλιο (> Σολ), με ένα λαμπερό 6ακτινο στέμμα: τα μάτια, το στόμα και οι εξι ακτίνες του είχαν σχεδιαστεί για να φωτίζονται από μέσα! 

Στο σκοτάδι του ιερού, το πρόσωπο του θεού Ήλιου θα έλαμπε μπροστά στους συγκεντρωμένους στρατιώτες και θα τους εντυπωσίαζε… Επάνω από αυτόν, οι Τέσσερεις Εποχές θυμίζουν τον κύκλο του χρόνου, ένα κεντρικό θέμα στην μιθραϊκή μυστηριακή λατρεία[2]…http://

Ο δεύτερος βωμός είναι αφιερωμένος στον Μίθρα, τον θεό του Φωτός, που κατακτά το σκοτάδι. Ο γρύπας (θρακικό σύμβολο – παραπάνω φωτ.), η λύρα, η πένα και τα γεράκια θυμίζουν ηλιακά και απολλώνια σύμβολα: κοσμική τάξη έναντι χάους, πιστότητα, αναγέννηση.

Και οι δύο βωμοί καθιερώθηκαν από έναν εκατόνταρχο, πιθανώς τον Γάιο Κάσσιο Φλαβιανό, διοικητή της φρουράς. Σπασμένα και θαμμένα για αιώνες, έχουν αναστηλωθεί, αποκαλύπτοντας ίχνη χρώματος. Θα εκτεθούν στο Εθνικό Μουσείο της Σκοτίας στην έκθεση «Ρωμαϊκή Σκοτία: Ζωή στα όρια της Αυτοκρατορίας» (14.11.2026 – 28.4.2027).

ΠΗΓΗ: φωτ. Εθνικά Μουσεία Σκωτίας, D. McGlynn. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 10.2.2026.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Burnet, JEM «A reason for Inveresk» εκδ. Courtyard Press, Inveresk, 1999.
• Dixon N. “The Placenames of Midlothian”, 27.8.2011. “‘The mouth of the R. Esk’ v. G. inbhir, inbhear: ‘the confluence of a stream with the sea'”, vol 30, 2009, Archaeological monitoring in the streets of Musselburgh: recent discoveries, Scottish Archaeological Internet Reports” στο Journals Socant Scot.
• Groome Fr. H. “Inveresk”, Ordnance gazetteer of Scotland: a survey of Scottish topography, statistical, biographical, and historical, Vol. 2, εκδ. T. C. Jack, Edinburgh, 1882.
• Ferguson Br. “Remains of Roman temple where cult was worshipped in Scotland to star in exhibition», The Herald, Glasgow, 11.2.2026.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] πρόθεμα “ινβερ” (γαελικά inbhir) σημαίνει εκβολές ποταμού. Και εδώ ο ποταμός Εσκ συναντά τον Φερθ οφ Φορθ. Το χωριό έχει χαρακτηριστεί ως προστατευόμενη περιοχή από το 1969.

Στα αξιοθέατα του χωριού και η εκκλησία του Αγίου Μιχαήλ, από τον 16ο αιώνα, αλλά το σημερινο κτίσμα είναι του Ρ. Νίσμπετ και χρονολογείται στο 1805.

[2] Η λατρεία του Μίθρα, ήταν μια ανδρική μυστηριώδης θρησκεία, διαδεδομένη ιδιαίτερα στον στρατό, αφού γιόρταζε τον θρίαμβο του φωτός επί του σκότους και υποσχόταν σωτηρία στην μετά θάνατον ζωή. Έως τώρα έλεγαν ότι στην Βρετανία, ο μιθραϊσμός εμφανίζεται από τον 3ο αιώνα. Αλλά αυτοί οι βωμοί – από τα μέσα του 2ου αιώνα – το ανατρέπουν, καταδεικνύοντας ότι η λατρεία ήταν ήδη ριζωμένη στους στρατιώτες του Τείχους των Αντωνίνων.

arxeion-politismou.gr