Πριν 6.850 χρόνια ο Πειραιάς ήταν νησί!

 

Πριν 6.850 χρόνια ο Πειραιάς ήταν νησί!

ΠΗΓΗ: «Η ΑΤΛΑΝΤΙΔΑ του ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ: Τελικά ο Στράβων είχε δίκιο για το αρχαίο νησί του Πειραιά», άρθρο του Γ. Λεκάκη, στην στήλη του “ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΕΓΑΛΕΙΟΝ”, στην εφημ. “Ελευθερία” Λονδίνου, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 25.4.2013.

Οι προκατακλυσμιαίοι θαλασσινοί ηρωικοί απόγονοι επιζώντες της καταστροφής της αρχικής πόλεως ων Αθηνών (του Σαρωνικού, η οποία έκειτο στο Σουνιο) του Ζηνός Ποσειδώνος, επέλεξαν ως μετακατακλυσμιαία μετεγκατάσταση της πόλεως των Αθηνών, το ασφαλές λεκανοπέδιο, που διέθετε απαραίτητα και θάλασσα. Όταν ή θάλασσα των Αθηνών έγινε στεριά, επειδή ενώθηκε με το νησί του Πειραιά (Καστέλλα) τότε την νέα εγκατάστασή τους την Αφιέρωσαν στην θεά Αθηνά.

Στράβων «Γεωγραφικά», 1,3,18 – 1.3.18, έκδ. Teubner ή Loeb Classical Library: «…ὅ τε Πειραιεὺς νησιάζων πρότερον καὶ κείμενος πέραν τῆς ἀκτῆς οὕτως ἐκλήθη» (= ο Πειραιάς ήταν «νησιάζων» (νησί) και βρισκόταν «πέραν» (απέναντι) από την ακτή, εξ ου και η ονομασία του), βασιζόμενος και στην ετυμολογία του ονόματος, από το πέραν.

Η σύγχρονη γεωλογική έρευνα έχει επιβεβαιώσει ότι κατά την Ολόκαινο περίοδο (περίπου > 6000 π.Χ.), η περιοχή που σήμερα καταλαμβάνουν τα Καμίνια και το Νέο Φάληρο ήταν αρχικά καλυμμένη από θάλασσα, καθιστώντας τον λόφο του Πειραιά και της Καστέλλας πράγματι νησί που μετέπεσε σε βαλτώδη (3500 π.Χ.). Η γεωλογική επιβεβαίωση της υπόθεσης του Στράβωνος σχετικά με τον Πειραιά βασίζεται σε διεπιστημονική έρευνα ομάδας Ελλήνων και Γάλλων επιστημόνων που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2011 στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό GEOLOGY (τόμος 39, αρ. 6). Η ομάδα αποτελούνταν από τους Jean-Philippe Goiran (CNRS, Γαλλία), Κοσμάς Παυλόπουλος (Paris-Sorbonne University Abu Dhabi), Eric Fouache (Paris-Sorbonne University), Roland Étienne (École française d’Athènes). Η έρευνα δεν βασίστηκε σε προφορικές παραδόσεις, αλλά σε γεωαρχαιολογική τεκμηρίωση με Ανάλυση ιζημάτων από γεωτρήσεις στην περιοχή του Πειραιά και χρήση της μεθόδου άνθρακα-14 για την ακριβή χρονολόγηση των στρωμάτων σε συνδυασμός μικροπαλαιοντολογικών, παλυνολογικών (γύρη) και μαλακιολογικών δεδομένων για τον καθορισμό της στάθμης της θάλασσας κατά το Ολόκαινο. Έπαψε να είναι νησί από προσχώσεις του Κηφισού και των χειμάρρων της περιοχής, καθώς και από μεταβολές στη στάθμη της θάλασσας κατά τη Νεολιθική περίοδο. Κατά την Κλασική αρχαιότητα είχε ήδη ενωθεί με την ηπειρωτική ακτή σχηματίζοντας το “Αλίπεδον” (Goiran, J.-P., Pavlopoulos, K., Fouache, E., & Étienne, R. (2011). “Piraeus, the ancient island of Athens: Evidence from Holocene sediments and historical archives.” GEOLOGY, 39(6), 531-534). – ΠΗΓΗ: Στ. Μητρόπουλος.

Του Δημητρίου Νικολόπουλου

Τον 1ο αιώνα π.Χ., ο Στράβων διατύπωσε την υποψία ότι ο Πειραιάς ήταν κάποτε νησί, πριν συνδεθεί τελικά με την υπόλοιπη Αττική.

Λοιπόν, 8.000 χρόνια / 8 tya[1], στην αρχή της Ολόκαινου εποχής, ο Πειραιάς ήταν λόφος, συνδεδεμένος με την ηπειρωτική Αττική μέσω μιας γέφυρας ξηράς, μια γεωγραφική διάταξη παρόμοια με την σημερινή!

Στα τέλη της Νεολιθικής εποχής, μάλιστα κατά το διάστημα 4850 – 3450 π.Χ., η στάθμη της Μεσογείου συνέχιζε να ανεβαίνει, μετά την λήξη της τελευταίας παγετώδους περιόδου. Ο Πειραιάς έγινε νησί, έστω και προσωρινως, που διαχωριζόταν από την Αθήνα από έναν αβαθή όρμο. Την γεωλογία της περιοχής εμπλούτιζαν συχνά τα ποτάμια του Κηφισού και του Κορυδαλλού, των οποίων οι αποθέσεις σχημάτισαν μια λιμνοθάλασσα ανάμεσα στον Πειραιά και την Αθήνα, 4.000 χρόνια πριν από σήμερα. Τα ιζήματα των ποταμών συνέχισαν να γεμίζουν την λιμνοθάλασσα μέχρι τον 5ο αιώνα π.Χ, όταν ο Θεμιστοκλής, ο Κίμων και αργότερα ο Περικλής συνέδεσαν την Αθήνα με τον Πειραιά, κατασκευάζοντας τα Μακρά Τείχη, κτισμένα, εν μέρει, επάνω σε ένα παράκτιο τέλμα, που ονομαζόταν Αλίπεδο. Τα ευρήματα υποδεικνύουν πάντως ότι το μεγάλο κατασκευαστικό έργο δεν ευθύνεται για την ακόλουθη εξαφάνιση του βάλτου.

Αλλά, πώς μπόρεσε ο Στράβων να μαντέψει το γεωλογικό παρελθόν του Πειραιως; Ο αρχαίος γεωγράφος είτε ήταν πολύ καλός αυτοδίδακτος γεωλόγος, είτε βασίστηκε στην αθηναϊκή προφορική παράδοση, η οποία είχε διατηρήσει με ακρίβεια το γεωλογικό χρονικό της περιοχής. Η άποψη ότι ο Πειραιάς ήταν κάποτε νησί διατυπώνεται, εξ άλλου, και στο «Λεξικό ΣΟΥΔΑΣ», που χρονολογείται από τον 10ο αιώνα μ.Χ., και θεωρείται το… «GOOGLE» των βυζαντινών χρόνων.

ΠΗΓΗ: «Η Νήσος Πειραιάς, από τις “μνήμες” του Στράβωνος», ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 2.3.2026.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:

[1] tya = χιλιάδες χρόνια πριν.

arxeion-politismou.gr