Κι όμως: Η ελληνική γλώσσα είναι συνταγματικά ΑΘΩΡΑΚΙΣΤΗ!

ΑΘΩΡΑΚΙΣΤΗ συνταγματικά η ελληνική γλώσσα

Του ΠΕΤΡΟΥ ΙΩΑΝΝΙΔΗ, καθηγητή φιλολόγου

«Μελέτη πάντα καθαιρεῖ» – (= Η μελέτη – όχι οποιαδήποτε αλλά η απροκατάληπτη, η απροσωπόληπτη, η ανιδεόληπτη, η ανιδιοτελής και ακομμάτιστη – αναιρεί, αντικρούει, ανατρέπει, διαψεύδει, ανασκευάζει τα πάντα).

(Περίανδρος ο Κορίνθιος, 668-584, «Στρωματείς του Κλήμενος του Αλεξανδρέως, Α᾽,14,61, 3,4).

«Δόξει τις ἀμαθεῖ σοφά λέγων οὐκ εὖ φρονεῖν». (= Αν μιλήσεις σοφά σε έναν αδαή, απαίδευτο, ανελλήνιστο, θα σε περάσει για τρελλό / θα σε χαρακτηρίσει παράλογο).

(Ευριπίδης, 480-406, «Βάκχαι», στ.480).

ΣΧΟΛΙΟ: Ο στίχος 480, από την τραγωδία «Βάκχαι» του Ευριπίδη, λέγεται από τον θεό Διόνυσο στο βασιλιά της Θήβας Πενθέα, ο οποίος περιφρονεί την διονυσιακή λατρεία. Κι αποτελεί ένα μάθημα για εμάς να μην ασχολούμαστε με ανόητους ανθρώπους, γιατί χάνουμε τον χρόνο μας και κινδυνεύουμε να μας προπηλακίσουν και να μας χαρακτηρίσουν ως τρελλούς, αφού δεν μπορούν να κατανοήσουν ό,τι τους λέμε. Επομένως, εκας ΟΙ ΑΝΟΗΜΟΝΕΣ!

Και από τον Άδη ακούμε ελληνικά! Η ελληνική γλώσσα ως βάλσαμο ψυχής

 «Επιτάφιον»

Ξένε, παρά τον Γάγγην κείμαι Σάμιος / ανήρ. Επί της τρισβαρβάρου ταύτης γης / έζησα βίον άλγους, μόχθου, κι οιμωγής. / Ο τάφος ούτος ο παραποτάμιος / κλείει δεινά πολλά. Πόθος ακήρατος / χρυσού εις εμπορίας μ’ ώθησ’ εναγείς. / Εις ινδικήν ακτήν μ’ έριψ’ η καταιγίς / και δούλος επωλήθην. Μέχρι γήρατος./ κατεκοπίασα, ειργάσθην απνευστί – / φωνής ελλάδος στερηθείς, και των οχθών / μακράν της Σάμου. Όθεν νυν ουδέν φρικτόν./ πάσχω, κι εις άδην δεν πορεύομαι πενθών. / Εκεί θα είμαι μετά των συμπολιτών. / Και του λοιπού θα ομιλώ ελληνιστί.

(Κ. Καβάφης, 1863 -1933, κρυμμένα ποιήματα 1882-1923, “Επιτάφιον», 1893)

• «Το Επιτάφιον» με τη μορφή σονέτου, δεκατετράστιχου, αποτελούμενο από 2 τετράστιχες και 2 τρίστιχες στροφές, θεματικά εντάσσεται στα επιτύμβια ποιήματα φανταστικών προσώπων που συνθέτει ο Καβάφης για να παρουσιάσει τις αξίες εκείνες που περισσότερο τίμησαν οι άνθρωποι αυτοί στη ζωή τους. Ο Σάμιος άνδρας δεν θεώρησε το θάνατο κάτι το φρικτό, ούτε πένθησε για το τέλος της ζωής του. Αντιμετώπισε το θάνατο ως λύτρωση και περισσότερο ως απάντηση στις βαθύτερες ανάγκες της ψυχής του. Ο ήρωας κατεβαίνει στον Άδη γνωρίζοντας πως εκεί θα βρίσκεται με τους συμπολίτες του και θα ομιλεί συνεχώς ελληνικά, χωρίς να μπορεί κανείς να του στερήσει τους ήχους της πολύτιμης γλώσσας του. Θα μπορεί πλέον να εκφράζει ανενόχλητος τις σκέψεις του στα ελληνικά και θα βρίσκεται με ανθρώπους της πατρίδας του, που θα μπορούν να νιώσουν και να καταλάβουν όλα όσα αισθάνεται και λέγει. Ο έπαινος αυτός της ελληνικής γλώσσας αναδεικνύει το πόσο στενή είναι η διασύνδεση της προσωπικότητας και του συναισθηματικού κόσμου τον ανθρώπων με την γλώσσα της πατρίδας τους.

• Σημειωτέον ότι, η 21η Φεβρουαρίου είναι αφιερωμένη στη Διεθνή Ημέρα Μητρικής Γλώσσας (International Mother Language Day, IMLD), που καθιερώθηκε από την Γενική Συνέλευση της Unesco την 17η Νοεμβριου 1999 και εορτάζεται κάθε χρόνο από τον Φεβρουάριο του 2000.

Η UNESCO καθιέρωσε «Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας»

Η ιστορική απόφαση ελήφθη στο Εκτελεστικό Συμβούλιο της unesco που συνεδρίασε στο Παρίσι. Η unesco έχει 194 κράτη και 12 συνδεόμενα μέλη. Στο Εκτελεστικό Συμβούλιο συμμετέχουν τα 58. Από τα 58 μέλη, τα 41 στήριξαν την πρόταση να ανακηρυχθεί Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. Την πρόταση που κατατέθηκε στο Εκτελεστικό Συμβούλιο υπέγραψαν συνολικά 88 χώρες – μέλη. Η χώρα που παρουσίασε την πρόταση για την ανακήρυξη της World Greek Language Day ήταν η Αϊτή. Το γεγονός αυτό είναι συμβολικό, αφού η Αϊτή ήταν η πρώτη χώρα που αναγνώριση το ανεξάρτητο Eλληνικό Kράτος. Η απόφαση ανακήρυξης ελήφθη με συναίνεση, άρα δεν χρειάστηκε ψηφοφορία. Ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας ορίστηκε η 9η Φεβρουαρίου, ημέρα θανάτου του Διονυσίου Σολωμού.

Την 12η Νοεμβρίου 2025 με την ολοκλήρωση των εργασιών της 43ης Γενικής Διάσκεψης της unesco στην Σαμαρκάνδη του Ουζμπεκιστάν υιοθετήθηκε και επικυρώθηκε ομόφωνα η απόφαση της ανακήρυξης της 9ης Φεβρουαρίου ως Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας. Ολοκληρώθηκε έτσι και τυπικά η μακρά διαδικασία που είχε εκκινήσει τον περασμένο Απρίλιο με την απόφαση του Εκτελεστικού Συμβουλίου της unesco, μετά από πρόταση που είχε τότε υποβάλει η Ελλάδα με την υποστήριξη 88 κρατών-μελών του Οργανισμού. Η ιστορική αυτή απόφαση αναγνωρίζει τη διαχρονική προσφορά της Ελληνικής Γλώσσας στην πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας.

Η σύνδεση της ΣΑΜΑΡΚΑΝΔΗΣ με την ελληνική ιστορία

Η Σαμαρκάνδη ιδρύθηκε περί το 700 π.Χ. και ήταν η πρωτεύουσα της Σογδιανής, χώρας που αποτελούσε τότε σατραπεία της Περσίας των Αχαιμενιδών, όταν την κατέλαβε ο Μέγας Αλέξανδρος το 329 π.Χ. Το ελληνικό όνομά της ήταν «τα Μαράκανδα». Επιτάφιος πόλη για τον Κλείτο τον Μέλανα το 328 π.Χ. Εκεί γνώρισε ο Μακεδόνας στρατηλάτης την 16χρονη Ρωξάνη η οποία κατά τον συγγραφέα του έργου «Αλεξάνδρου Ανάβασις», Φλ. Αρριανό, ιστορικό από την Νικομήδεια, (95 -175), «λέγεται πως ήταν η ωραιότερη Ασιάτισσα που είχε δει μέχρι τότε η στρατιά μετά την γυναίκα του Δαρείου».

Ας θυμηθούμε το ποίημα του Κ, Καβάφη «Στα 200 π.Χ.»: Και την Κοινήν Ελληνική Λαλιά ως μέσα στη Βακτριανή την πήγαμεν, ως τους Ινδούς».

Η unesco με επίσημη επικύρωση την 12.11.2025 αναγνώρισε τη μοναδική προσφορά της Ελληνικής Γλώσσας ως Γλώσσας Πολιτισμού, Επιστήμης και Φιλοσοφίας εκτιμώντας την αδιάλειπτη συνέχεια 40 αιώνων προφορικής και 35 αιώνων γραπτής παράδοσής της. Η ιστορική αυτή απόφαση καθιστά την Ελληνική Γλώσσα μία από τις λίγες γλώσσες – μαζί με τις επίσημες γλώσσες του ΟΗΕ, ΑΡΑΒΙΚΑ, ΚΙΝΕΖΙΚΑ, ΑΓΓΛΙΚΑ, ΓΑΛΛΙΚΑ, ΡΩΣΙΚΑ, ΙΣΠΑΝΙΚΑ και ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΚΑ, που έχουν τη δική τους Διεθνή Ημέρα, στο πλαίσιο της προώθησης της Γλωσσικής Πολυμορφίας. Έχει επίσης αναγνωρίσει στοιχεία της Ελληνικής Γραμματείας, όπως τα μολύβδινα χρηστήρια ελάσματα της Δωδώνης και τον πάπυρο του Δερβενίου.

Η UNESCO είναι ένα ακρωνύμιο από τους αρχικούς χαρακτήρες των αγγλικών λέξεων united nations educaΤional scientific and cultural organization (= Oργανισμός των Hνωμένων Eθνών για την Eκπαίδευση, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό). Αν αναλύσουμε ετυμολογικά τις λέξεις θα διαπιστώσουμε ότι 3 από αυτές είναι ελληνικές και 3 λατινικές, όπου η λατινική είναι θυγατρική της ελληνικής:

• Unite < ἑνόω – ῶ = ενώνω
• Νation < μτχ natus του λατινικού ρημ. nascor = γεννιέμαι.
• Educational < education < από λατινικό ρήμα educo =διδάσκω, παιδεύω, μορφώνω
• Scientific < science < σχίζω
• Οrganization < όργανον < οργανισμός

Cultural = πολιτισμός < cultura λατινική λέξη, που σημαίνει καλλιέργεια, φροντίδα, γεωργία. Ετυμολογικά ανάγεται στο λατινικό ρήμα colere (= καλλιεργώ, φροντίζω, προστατεύω), που αρχικά αφορούσε την γη και μεταφορικά την «καλλιέργεια του μυαλού». – ΔΕΙΤΕ Γ. Λεκάκη: “Πώς η Ελευσίνα μας έκανε καλλιεργημένους ανθρώπους”.

Έμβλημά της είναι η πρόσοψη ενός αρχαίου ελληνικού ναού (του Παρθενώνα) – αν και ο Παρθενών έχει 8 κίονες – όπου την θέση των δωρικών κυόνων έχουν πάρει τα αρχικά (6) του ονόματός της. (Τα Προπύλαια έχουν 6 κίονες δωρικού ρυθμού).

Τώρα που καταλάγιασαν οι έξαλλοι ενθουσιασμοί, πανηγυρισμοί, εορταστικές εκδηλώσεις, οι ομιλίες και τα μηνύματα για την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, χωρίς συναισθηματικές εξάρσεις και εθνικιστικές κορώνες ας προσπαθήσουμε με ψυχραιμία και νηφαλιότητα να αξιολογήσουμε το γεγονός. Ήταν μία φούσκα που ξεφούσκωσε μετά την παρέλευση των 3 ημερών και που θα ξαναφουσκώνει κάθε χρόνο την 9η Φεβρουαρίου για να μνημονεύουμε την αξία και την σημασία της Γλώσσας μας. Ας είμαστε πραγματιστές και όχι υποκριτές και διαστρεβλωτές της πραγματικότητας.

Σήμερα μετά το πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα διαπιστώνουμε μετά βεβαιότητος ότι η Ελληνική Γλώσσα έχει καταστραφεί με διαχρονικές και μεθοδευμένες ενέργειες της πολιτικής άρχουσας τάξης από την μεταπολίτευση και μετά.

Το Σύνταγμα της Ελλάδος κατά την Β’ Αναθεωρητική Βουλή το 1911 περιελάμβανε το άρθρο 107. «Επίσημος γλώσσα του κράτους είναι εκείνη, εις την οποίαν συντάσσονται το πολίτευμα και της ελληνικής νομοθεσίας τα κείμενα· πάσα προς παραφθορά ταύτης επέμβασις απαγορεύεται».

Η προστατευτική διάταξη που υπήρχε αφαιρέθηκε από το Σύνταγμα του 1975, και μετά και δεν συμπεριέλαβε ποτέ παρόμοια διάταξη στα επόμενα συντάγματα για την προστασία της Ελληνικής Γλώσσας. Δυστυχώς η Συνταγματική προστασία της Ελληνικής Γλώσσας που υπήρχε στα προηγούμενα Συντάγματα δεν επαναλήφθηκε στο Σύνταγμα του 1975 και οι επόμενες αναθεωρήσεις του Καταστατικού Χάρτη (1986, 2001, 2008, 2019) αναφέρονταν σε άλλα θέματα εκτός αυτού του θέματος, της ζωτικής σημασίας για την ταυτότητα και τη συνέχεια του Ελληνισμού. Αν αυτή η διάταξη είχε διατηρηθεί και στο Σύνταγμα του 1975 θα είχαν αποφευχθεί τα σοβαρά πλήγματα που υπέστη η Γλώσσα μας. Κι έτσι δεν θα φτάναμε στην σημερινή κακοποίηση και κατάντια της.

Σαρωτικές εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις πο6υ αποδόμησαν την ελληνική γλώσσα

Επί πρωθυπουργίας του Κων. Καραμανλή και Υπουργού Παιδείας του Γ. Ράλλη, (1918-2006), ψηφίζεται ο Νόμος 309/1976 που καθιέρωνε την Δημοτική Γλώσσα «ως γλώσσα διδασκαλίας, αντικείμενο διδασκαλίας και γλώσσα των διδακτικών βιβλίων εις όλας τας βαθμίδας της Γενικής Εκπαιδεύσεως». Επίσης εφαρμόστηκε η διδασκαλία στο Γυμνάσιο «εκλεκτών έργων της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας… εκ δοκίμων μεταφράσεων».

Επί πρωθυπουργίας του Α. Παπανδρέου και υπουργού Παιδείας του Ελ. Βερυβάκη, (1935-2012), με Προεδρικό Διάταγμα 297/1982 (ΦΕΚ Α’ 52/29.04.1982) καθιερώθηκε (σ.σ.: επιβλήθηκε) η υποχρεωτική χρήση του μονοτονικού συστήματος στην διοίκηση και την εκπαίδευση, η οποία τέθηκε σε ισχύ από το σχολικό έτος 1982-1983. Ό,τι άντεξε επί αιώνες το γκρέμισαν 28 νυσταλέοι βουλευτές στις 2 π.μ. (μετά τα μεσάνυχτα) με Ν-τροπολογία αιφνίδια και κατεπείγουσα καταργώντας την ιστορική ορθογραφία των λέξεων. Κοιμήθηκαν πολυτονικοί και ξύπνησαν μονοτονικοί.

«ΚΑΙΡΟΣ ΝΑ ΤΟΛΜΗΣΟΥΜΕ»: ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ

Με διάγγελμά του ο Πρωθυπουργός ανακοίνωσε την 2.2.2026 την έναρξη της διαδικασίας για την Συνταγματική αναθεώρηση εγκαινιάζοντας επίσημα τον διάλογο για αλλαγές στον Καταστατικό Χάρτη της χώρας, τις οποίες χαρακτήρισε αναγκαίες για να ανταποκριθεί η Δημοκρατία στις προκλήσεις της σύγχρονης εποχής. Στην αναθεωρητική ατζέντα περιλαμβάνονται:

• το άρθρο 86 που ρυθμίζει την ποινική ευθύνη των υπουργών,
• το άρθρο 16 για την λειτουργία ιδιωτικών (μη κρατικών) Πανεπιστημίων,
• το άρθρο 90 που αφορά στην διαδικασία εκλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης,
• το άρθρο 24 για την προστασία του περιβάλλοντος,
• το άρθρο 30 που αφορά την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας για μία και μόνη εξαετή θητεία και
• το άρθρο 103 που αφορά την μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων.

Από την ατζέντα διαπιστώνεται ότι απουσιάζει η συζήτηση για την συνταγματική θωράκιση της Ελληνικής Γλώσσας και σ’ αυτή την αναθεώρηση η Ελληνική Γλώσσα μένει στα αζήτητα!

Κι ας καμαρώνουμε για την ιστορική απόφαση του Εκτελεστικού Συμβουλίου της UNESCO, τον Νοέμβριο του 2025 να ανακηρύξει επίσημα την 9η Φεβρουαρίου «Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας» την στιγμή που η χώρα μας είναι ίσως η μόνη, που δεν προστατεύει με το Σύνταγμά της τη γλώσσα της.

 Χωρίς γλωσσική αναγέννηση δεν υπάρχει εθνική

«Η αληθινή πατρίδα ενός λαού είναι η Γλώσσα του. Αν αυτή χαθεί, χάνεται κι ο λαός μαζί της» (Ν. Καζαντζάκης 1883-1957)

• Το άρθρο αφιερώνεται στην Παγκόσμια Γιορτή της Γυναίκας, που είναι αφιερωμένη στη Νεοπλατωνική Φιλόσοφο Υπατία (370 – 8 Μαρτίου 415).

ΠΗΓΗ: από την στήλη τουσυγγραφέας «ΕΤΥΜΟΛΟΓΩ ΑΡΑ ΥΠΑΡΧΩ “ἄπιτε”!», με τίτλο Ἐξ Ἑλληνογλωσσίας ἄρχεσθαι & Γλωσσοαποδομήσεως παύεσθαι», εφημ. «Εβδόμη», ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 7.3.2026.

arxeion-politismou.gr