Ψήφισμα της Αμφίπολης

Ψήφισμα της Αμφίπολης, που χρονολογείται από το 357 π.Χ., το οποίο αναφέρεται στην ισόβια εξορία δύο πολιτών. 

Σύμφωνα με τον Βρετανό αξιωματικό William Martin Leake, ο οποίος ανακάλυψε πρώτος την επιγραφή το 1835, στο χωριό Νεοχώρι, το οποίο βρισκόταν στη θέση της αρχαίας Αμφίπολης, οι δύο αυτοί πολίτες εξορίστηκαν μετά την κατάληψη της Αμφίπολης από τον Φίλιππο Β΄ της Μακεδονίας, επειδή ήταν πολιτικοί αντίπαλοί του και ζήτησαν τη βοήθεια των Αθηναίων για να αποτρέψουν την κατάληψη της πόλης από αυτόν (η Αμφίπολη ήταν αθηναϊκή αποικία εξάλλου). 

Και κάτι ευτράπελο: ο Leake λέει ότι οι Τούρκοι στρατιώτες και αξιωματούχοι πίστευαν ότι τέτοιες αρχαίες επιγραφές περιέχουν στην πραγματικότητα οδηγίες για την εύρεση κρυμμένων θησαυρών! Και γι' αυτό τον παρακολουθούσαν συνέχεια καθώς περιεργαζόνταν την επιγραφή, η οποία ήταν εντοιχισμένη σε δημόσια βρύση του χωριού, και προσπαθούσε να αντιγράψει το κείμενο. 

Κάτι που τελικά κατάφερε με μεγάλο κόπο. Το κείμενο του ψηφίσματος έχει ως εξής (ο Leake δίνει μια μεταγραφή στην κλασική αττική διάλεκτο, ωστόσο παραθέτω το αρχικό Ιωνικό κείμενο):

ἔδοξεν τῶι δήμωι Φίλωνα καὶ Στρατοκλέα φεόγειν Ἀμφίπολιν καὶ τὴγ γῆν τὴν Ἀμφιπολιτέων ἀειφυγίην καὶ αὐτὸς καὶ τὸς παῖδας καὶ ἤμ πο ἁλίσκωνται πάσχειν αὐτὸς ὡς πολεμίος καὶ νηποινεὶ τεθνάναι, τὰ δὲ χρήματ’ αὐτῶν δημόσια εἶναι, τὸ δ’ ἐπιδέκατον ἱρὸν τοῦ Ἀπόλλωνος καὶ το͂  Στρυμόνος, τὸς δὲ προστάτας ἀναγράψαι αὐτὸς ἐστήλην λιθίνην· ἢν δέ τις τὸ ψήφισμα ἀναψηφίζει ἢ καταδέχηται τούτος τέχνηι ἢ μηχανῆι ὁτεωιο͂ν, τὰ χρήματ’ αὐτο͂  δημόσια ἔστω καὶ αὐτὸς φεογέτω Ἀμφίπολιν ἀειφυγίην.

Ο δήμος αποφάσισε να εξοριστούν ισόβια από την Αμφίπολη και τη γη των Αμφιπολιτών ο Φίλων και ο Στρατοκλής, οι ίδιοι και τα παιδιά τους, και αν συλληφθούν οπουδήποτε, να αντιμετωπιστούν ως εχθροί και να θανατωθούν, και οι δράστες θα αθωωθούν. Η περιουσία τους θα δημευτεί και το ένα δέκατο θα δοθεί στους ναούς του Απόλλωνα και του Στρυμόνα και οι προστάτες* θα πρέπει να γράψουν τα ονόματά τους σε μια πέτρινη στήλη. Αν κάποιος επιχειρήσει να ακυρώσει αυτό το ψήφισμα ή να προσφέρει καταφύγιο σε αυτούς τους δύο με οποιοδήποτε μέσο ή τέχνασμα, η περιουσία του θα πρέπει να δημευτεί και θα πρέπει να εξοριστεί ισόβια από την Αμφίπολη.

*προστάτες = αξιωματούχοι των οποίων το καθήκον ήταν να επιβλέπουν, να εγγυώνται και να προστατεύουν τα συμφέροντα ολόκληρου του σώματος των πολιτών.

Αρχαιολογία - Archaeology