Η αναφορά του Στράβωνα (17.1.40) στη λατρεία των κυνοκεφάλων (ανθρώπων με κεφάλι σκύλου) στην Hermopolis Magna δηλώνει ξεκάθαρα ότι το εν λόγω ζώο ήταν ο μπαμπουίνος hamadryas (Papio hamadryas). Το συγκρότημα του ναού και του ιερού περιείχε πολλά αγάλματα 35 τόνων του Papio hamadryas ως ενσάρκωση του Thoth. Ένας από τους παλαιότερους θεούς του αιγυπτιακού πανθέου, ο Θωθ είναι γνωστός ως θεός της γραφής και της σοφίας, θεός της σελήνης και βεζίρης των θεών, αλλά και ως κοσμικός θεός, θεός δημιουργός και πολεμιστής. Τα γλυπτά από χαλαζίτη κατασκευάστηκαν μεταξύ 1390 και 1353 π.Χ., από τη 18η Δυναστεία του Νέου Βασιλείου έως την ΙΙΙ. Κατασκευάστηκε από τον Amenhotep. Α: NJ Dominy. eLife (2023).
Στην αρχαία Αίγυπτο, διάφοροι θεοί απεικονίζονταν ως ζώα. Ο Θωθ, ο θεός της μάθησης και της σοφίας, αντιπροσωπευόταν από τον μπαμπουίνο hamadryas.
Πιθανώς, οι μπαμπουίνοι που κρατούνταν σε αιχμαλωσία στην Αίγυπτο μουμιοποιήθηκαν ως αναθήματα μετά τον θάνατό τους. Δεν ζουν άγριοι μπαμπουίνοι σήμερα στην Αίγυπτο και δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποδηλώνουν ότι αυτά τα πρωτεύοντα ζούσαν εκεί στο παρελθόν.
Η βιολόγος Gisela Kopp, η οποία συμμετέχει σε ένα διεπιστημονικό πρόγραμμα που περιλαμβάνει βιολόγους, αιγυπτιολόγους και ανθρωπολόγους και διεξάγει έρευνα σε πρωτεύοντα μη ανθρώπινα θηλαστικά, συνέχισε το ερώτημα πώς και από πού προήλθαν οι μπαμπουίνοι. Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό eLife.
Εισήχθησαν μπαμπουίνοι
Οι μπαμπουίνοι πιθανότατα εισήχθησαν από μακρινές περιοχές και κρατήθηκαν σε αιχμαλωσία στην αρχαία Αίγυπτο για να δείξουν σεβασμό στον θεό Θωθ. Μελέτες στους σκελετούς αποκάλυψαν ότι αφαιρέθηκαν τα επικίνδυνα κυνοειδή δόντια αυτών των ζώων. Η Gisela Kopp και η ομάδα της χρησιμοποίησαν γενετικές αναλύσεις για να προσδιορίσουν τη γεωγραφική προέλευση των μπαμπουίνων. Με τη βοήθεια του μιτοχονδριακού γονιδιώματος των ζωικών μούμιων, μπορεί να προσδιοριστεί από ποια περιοχή προήλθαν τα ζώα. Με αυτόν τον τρόπο, οι ερευνητές ερεύνησαν λεπτομερώς την κατανομή και τη γενετική ποικιλότητα των μπαμπουίνων στην αφρικανική ήπειρο.
(Σχετικό: Οι ζωές των ιερών μπαμπουίνων της αρχαίας Αιγύπτου ήταν γεμάτες κακουχίες)
«Έχουμε συγκριτικά παραδείγματα από σχεδόν όλες τις περιοχές όπου ζουν οι μπαμπουίνοι σήμερα», λέει η Gisela Kopp. Αυτά συμπληρώθηκαν με παραδείγματα από συλλογές μουσείων που χρονολογούνται πριν από περίπου 100 έως 150 χρόνια. Επειδή η θέση των διαφορετικών γενετικών παραλλαγών στους πληθυσμούς των μπαμπουίνων είναι τόσο συνεπής με την πάροδο του χρόνου, είναι δυνατό να συγκριθούν δείγματα από πολύ διαφορετικές χρονικές περιόδους.
Συγκριτικό Παράδειγμα δείχνει τον Adulis
Ο ανθρωπολόγος Nathaniel Dominy, ένας από τους συν-συγγραφείς της μελέτης, είχε ήδη χρησιμοποιήσει σταθερά ισότοπα για να προσδιορίσει τις γεωγραφικές θέσεις των μουμιοποιημένων μπαμπουίνων. Χρησιμοποιώντας χημικές υπογραφές, αυτή η μέθοδος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διάκριση μεταξύ του τόπου που γεννήθηκαν τα ζώα και του πού μεγάλωσαν. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε το 2020, κατάφερε να αποδείξει ότι το Κέρας της Αφρικής είναι η περιοχή προέλευσης των μπαμπουίνων.
Χρησιμοποιώντας γενετική ανάλυση, η οποία έχει μεγαλύτερη γεωγραφική ακρίβεια και μπορεί επίσης να προσδιορίσει από πού προέρχονται αρχικά τα ζώα και οι πρόγονοί τους, η τοποθεσία περιορίστηκε σε μια καλά καθορισμένη περιοχή στην Ερυθραία και τις γειτονικές περιοχές. Το συγκριτικό δείγμα που μοιάζει περισσότερο με τη γενετική παραλλαγή του δείγματος της μούμιας προέρχεται από την παράκτια περιοχή της Ερυθραίας. Αυτή η περιοχή ήταν πιθανότατα όπου βρισκόταν κατά την αρχαιότητα το λιμάνι του Αδουλίς. Αρχαία κείμενα αναφέρουν το Adulis ως τόπο εμπορίας ειδών πολυτελείας και ζώων.
Το δείγμα μούμιας που χρησιμοποιήθηκε από τη Gisela Kopp και την ομάδα της ανακτήθηκε από την «Κοιλάδα των Πιθήκων» το 1905 και σήμερα φυλάσσεται στο Musée des Confluences στη Λυών. Υπολογίζεται ότι η μούμια χρονολογείται στην Ύστερη Περίοδο της Αρχαίας Αιγύπτου, μεταξύ 800 και 500 π.Χ. Αυτό ήταν πολύ πριν το Adulis αναπτυχθεί ως σημαντικό εμπορικό κέντρο και λιμάνι.
Τα πρώιμα ιστορικά κείμενα αναφέρουν το Punt, μια θρυλική περιοχή από την οποία η Αίγυπτος εισήγαγε είδη πολυτελείας για αιώνες μέχρι τις αρχές της πρώτης χιλιετίας π.Χ., ως προέλευση των μπαμπουίνων. Ωστόσο, η ακριβής τοποθεσία του Punt είναι άγνωστη. «Οι αιγυπτολόγοι έχουν από καιρό προβληματιστεί για το Punt, καθώς ορισμένοι μελετητές το βλέπουν ως τοποθεσία στα πρώιμα παγκόσμια θαλάσσια δίκτυα εμπορίου και ως εκ τούτου το σημείο εκκίνησης της οικονομικής παγκοσμιοποίησης», λέει η Gisela Kopp.
Η Αιγυπτιολογία παρέχει σύνδεση μεταξύ Punt και Adulis
Η ύπαρξη του Punt καταγράφηκε σε αρχαίους πίνακες και επιγραφές που συμπίπτουν με την περίοδο που βρέθηκαν τα δείγματα της μούμιας. Χάρη στους ειδικούς της Αιγυπτιολογίας που συμμετείχαν στο έργο, η σύνδεση του Punt με τον Adulis θα μπορούσε να εδραιωθεί. «Το μοτίβο που ερευνούμε συμπίπτει χρονικά με τις τελευταίες αποστολές στο Punt. Ωστόσο, γεωγραφικά είναι πιο συμβατό με τον Adulis. Αιώνες αργότερα, το Adulis έγινε γνωστό μέρος για το εμπόριο ποικίλων αγαθών, συμπεριλαμβανομένων των πρωτευόντων.
«Υποθέτουμε ότι το Punt και το Adulis είναι δύο διαφορετικά ονόματα που χρησιμοποιούνται σε διαφορετικές χρονικές στιγμές για το ίδιο μέρος», είπε η Gisela Kopp. «Μόλις τοποθετήσαμε τα βιολογικά μας ευρήματα στο πλαίσιο της ιστορικής έρευνας, η ιστορία συνήλθε πραγματικά». λέει.
Τα ευρήματα αποτελούν επίσης μια επιστημονική ανακάλυψη στον τομέα της βιολογίας επειδή είναι η πρώτη φορά που αναλύεται επιτυχώς αρχαίο DNA από μουμιοποιημένα πρωτεύοντα πλην του ανθρώπου. Αυτό δημιουργεί ευκαιρίες για μελέτη, για παράδειγμα, τον αντίκτυπο των αλληλεπιδράσεων ανθρώπου-άγριας ζωής στη γενετική ποικιλότητα και τον ρόλο τους στη μετάδοση ασθενειών.
Η επαφή της αρχαίας Αιγύπτου με εξωτικά ζώα παρέχει στοιχεία για τις πρώτες έντονες αλληλεπιδράσεις μεταξύ άγριων ζώων και ανθρώπων. Η μαζική μουμιοποίηση διαφορετικών ειδών ζώων και πρωτευόντων είναι μια πολύ ασυνήθιστη πολιτιστική πρακτική.
Από την αρχαιότητα, οι μπαμπουίνοι αντιπροσωπεύονται σε πίνακες και έργα τέχνης μόνο στην Αίγυπτο. Δεν γνωρίζουμε τι έκανε αυτά τα πρωτεύοντα ειδικά για τους ανθρώπους εκείνη την εποχή και γιατί ανυψώθηκαν στο ρόλο του θεού Θωθ. Οι άνθρωποι που μοιράζονται ενδιαιτήματα με μπαμπουίνους γενικά δεν τρέφουν μεγάλο σεβασμό για τα ζώα. Για αυτούς τους ανθρώπους, οι μπαμπουίνοι θεωρούνταν και εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως ενόχληση και παράσιτο που βλάπτει τις καλλιέργειες.
Πανεπιστήμιο της Konstanz. 24 Οκτωβρίου 2023.
Άρθρο : Grathwol, F., Roos, C., Zinner, D., Hume, B., Porcier, SM, Berthet, D., … & Kopp, GH (2023). Ο Adulis και η μεταφόρτωση των μπαμπουίνων κατά την κλασική αρχαιότητα. Elife, 12, e87513.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου