Μυστηριώδης αρχαία υπόγεια σήραγγα με πολλούς τάφους ανακαλύφθηκε τυχαίως στην αρχαία ελληνική πόλη Αρρά! – Οι καννίβαλοι σταυροφόροι και οι Νεκρές Πόλεις

 

Του Γιώργου Λεκάκη

Η αρχαία ελληνική πόλις Αρρά – σήμερα παραφρασμένη al-Ma’arra[1] – είναι σήμερα μια πόλη στην ΒΔ. Συρία, 33 χλμ. νότια του Idlib, στον 35ο παράλληλο [35°38′19″N 36°40′18″E].

Εργάτες οικοδομών, που καθαρίζουν ερείπια από κατεστραμμένα σπίτια στην πόλη, αποκάλυψαν την είσοδο μιας μυστηριώδους υπόγειας σήραγγας(*). Οι αρχαιολόγοι της Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων της Ιντλίμπ εκλήθησαν για να την ερευνήσουν. Και ανακάλυψαν ένα κρυμμένο ταφικό συγκρότημα 1.500 χρόνων!(*)

Ο χώρος περιείχε δύο θαλάμους, ο καθ’ ένας με έξι λαξευμένους τάφους. Ένας σταυρός ήταν σκαλισμένος στην κορυφή ενός από τους κίονες που χώριζαν τους τάφους. «Με βάση την παρουσία του σταυρού και τα αγγεία και τα κομμάτια γυαλιού που βρέθηκαν, αυτός ο τάφος χρονολογείται από την βυζαντινή εποχή», εδήλωσε ο κ. Χ. αλ Ισμαήλ, διευθυντής αρχαιοτήτων στην Ιντλίμπ.

(*) Η πόλις είναι γνωστή για την περίφημη «Σφαγή στη Μααράτ», η οποία έγινε τον Δεκέμβριο του 1098, κατά την διάρκεια των Σταυροφοριών, όταν χριστιανοί ιππότες, υπό τις διαταγές του Νορμανδού Βοημούνδου του Τάραντα και του Ραϋμόνδου του Σεν-Ζυλ[2], άρχοντα της Αντιόχειας, που εισέβαλαν στην Συρία κατέλαβαν την πόλη και ξεκίνησαν μια πολιορκία, που διήρκεσε δύο εβδομάδες. Με εντολή του Ραϋμόνδου, κατασκευάσθηκαν πολιορκητικά όπλα από το γύρω δάσος, που αποψιλώθηκε. Από την άνω πλατφόρμα, ενός τετραώροφου πύργου, οι σταυροφόροι πετούσαν πέτρες στους πολιορκημένους. Η φρουρά της Αρρά αντιστάθηκε πεισματικά, απαντώντας με πέτρες, βέλη και «ελληνικό πυρ» (υγρόν πυρ) κατά του χριστιανικού στρατόπεδου. Σύντομα και ο νορμανδικός στρατός του Βοημούνδου εντάχθηκε στην πολιορκία. Στις 11.12.1098, η Αρρά, εδέχθη επίθεση από δύο πλευρές ταυτόχρονα. Έτσι έπεσε. Μετά την οποία οι σταυροφόροι λεηλάτησαν την πόλη. Οι μουσουλμάνοι, που ίσως κατείχαν πολύτιμα αντικείμενα «βασανίστηκαν μέχρι θανάτου» και στην συνέχεια τα πτώματά τους πετάχτηκαν έξω από τα τείχη του φρουρίου. Όταν οι μουσουλμάνοι προύχοντες κατέληξαν σε συμφωνία με τον Βοημούνδο να σταματήσουν την αντίσταση με αντάλλαγμα να τους δοθεί χάρη για την ζωή τους, οι χριστιανοί σταυροφόροι συμφώνησαν, αλλά δολοφόνησαν τον πληθυσμό και έφαγαν τα πτώματα[3], «επειδή πεινούσαν πολύ»… Έτσι η πόλις κάηκε και κατεστράφηκε ολοσχερώς…

Η περιοχή του Idlib στην βορειοδυτική Συρία, η οποία βρισκόταν σε στρατηγική τοποθεσία στην διαδρομή Δαμασκού – Βερροίας (νυν Χαλεπιού), είναι γνωστή για την πληθώρα των αρχαιολογικών μνημείων της, ιδιαίτερα των λεγόμενων «Νεκρών Πόλεων» (Bara, Serjilla, κ.ά.), ένα σύμπλεγμα οικισμών της βυζαντινής εποχής, που εγκαταλείφθηκαν γύρω στον 8ο αιώνα.

ΠΗΓΗ: «A contractor stumbles upon a Byzantine tomb complex under a destroyed Syrian house», AP News, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 9.6.2025.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Αρρά σημαίνει σπήλαιο. Μπορεί να μην την χρησιμοποιούμε σήμερα, αλλά λέμε: αρράζω / αράζω = προσορμίζομαι, προσεγγίζω, αγκυροβολώ, καταλήγω κάπου μετά από περιπλάνηση, κάθομαι αναπαυτικά, βολεύομαι – κάτι που συνέβαινε μέσα σε σπήλαιο, το οποίο σου έδινε αυτήν την δυνατότητα. – ΠΗΓΗ: Ael. NA5.51, Poll. 5.86, Ph. 1.694 codd.

Στα αραμαϊκά (διάλεκτος της ελληνικής έγινε μααρά) και η πόλις παραφράσθηκε Maarat al-Numan, Maʿarrat an-Nuʿman. Οι σταυροφόροι την ονόμασαν Marre. Υπάρχουν πολλές πόλεις σε όλην την Συρία με ονόματα που ξεκινούν με την λέξη Maarat, όπως το Maarrat Misrin και το Maarat Saidnaya..

[2] Λίγο πριν, κατά την πολιορκία της Αντιοχείας λέγεται ότι ανακαλύθηκε η Αγία Λόγχη με την οποία τρυπήθηκε ο Ιησούς Χριστός στον σταυρό! Ευρέθη από έναν μοναχό, ονόματι Πέτρο Βαρθολομαίο. Το «θαύμα» της ανακάλυψης της λόγχης, ενίσχυσε το ηθικό των σταυροφόρων και, προς έκπληξή τους, κατάφεραν να νικήσουν στην Μάχη της Κερμπόγκα, έξω από την Αντιόχεια. Η Λόγχη έγινε ιερό κειμήλιο μεταξύ των οπαδών του Ραϋμόνδου! Μάλιστα, ο μοναχός Πέτρος Βαρθολομαίος υπέμεινε αρκετές δοκιμασίες για να αποδείξει την αλήθεια της ανακάλυψής του, δοκιμασίες που του άφησαν τέτοια τραύματα, από τα οποία πέθανε λίγες ημέρες αργότερα. Έτσι ο μονόφθαλμος Ραϋμόνδος Δ΄ της Τουλούζης ή Ραϋμόνδος Α΄ της Τρίπολης (πρώτος κόμης Τρίπολης, 1042 – 1105), ή Ραϋμόνδος de Saint-Guilles / του Σεν-Ζιλ, κόμης της Τουλούζης, μαρκήσιος της Προβηγκίας, ένας από τους σημαντικότερους ηγέτες της Α΄ Σταυροφορίας (την οποία εκήρυξε ο Πάπας Ουρβανός Β΄, στην Σύνοδο του Κλερμόν), έμεινε κάτοχος της Αγίας / Ιεράς Λόγχης… Με το κύρος που του έδινε η ανακάλυψη της Αγίας Λόγχης, έγινε ο νέος ηγέτης της Σταυροφορίας!

[3] ΠΗΓΗ: Amin Maalouf «Οι καννίβαλοι του Μααράτ. Οι Σταυροφορίες μέσα από τα μάτια των αράβων», εκδ. Alianza Editorial, Μαδρίτη, 1983.

arxeion-politismou.gr