Εντυπωσιακά άθικτο ανθρώπινο κρανίο, 1.770.000 χρόνων ανακαλύφθηκε στην Κίνα, με ευρωπαϊκά χαρακτηριστικά!

 

Του Γιώργου Λεκάκη

Τα απολιθώματα από την Γιουνξιάν της επαρχίας Χουμπέι είναι γνωστά από το 1989, όταν τοπικοί αρχαιολόγοι ανακάλυψαν το πρώτο από τα δύο σχεδόν πλήρη κρανία του είδους Homo erectus κατά την διάρκεια έρευνας. Ένα τρίτο βρέθηκε το 2022. Αντιπροσωπεύουν μερικά από τα πιο άθικτα πρώιμα ανθρωπινα λείψανα που έχουν ανακαλυφθεί ποτέ στην ανατολική Ασία. Το πρόβλημα ήταν ότι κανείς δεν μπορούσε να πει το πότε έζησαν πραγματικά αυτά τα άτομα:

• Παλαιομαγνητική εργασία είπε ότι τα απολιθώματα προηγούνται της γεωμαγνητικής αντιστροφής Brunhes-Matuyama, άρα έχουν ηλικία περίπου 870.000 – 830.000 χρόνια πριν από σήμερα.
• Η χρονολόγηση με ηλεκτρονικό σπιν συντονισμού των δοντιών έδωσε έναν μέσο όρο περίπου 600.000 χρονων.
• Μεταγενέστερη εργασία έδωσε ένα εύρος 800.000 – 1,1 εκατομμυρίων ετών – υπο-Jaramillo 990.000 – 1.070,000)! Αλλά
• Μια νέα επιστημονική ομάδα εφάρμοσε ταφική χρονολόγηση sochron ²⁶Al/¹⁰Be[1] σε quartz gravels (χαλίκια χαλαζία), που εξήχθησαν απ’ ευθείας από το στρώμα ιζημάτων που περιέχει τα απολιθώματα. Το αποτέλεσμά τους: 1,77 ± 0,08 εκατομμύρια χρόνια πριν. Με το σφάλμα να εκτείνεται σε ±0,11 Ma. Ένα δεύτερο, βαθύτερο στρώμα ιζημάτων χρονολογήθηκε ανεξάρτητα στα 1,76 ± 0,22 εκατ. χρόνια. Άρα στο Πρώιμο Πλειστόκαινο. Αυτή δεν είναι μια μικρή αναθεώρηση. Μετατοπίζει τον Homo erectus του Γιουνξιάν κατά τουλάχιστον 670,000 χρόνια πίσω, σε σχέση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις! Καθιστά αυτά τα κρανία τα αρχαιότερα με ασφαλή χρονολόγηση απολιθώματα H. erectus που έχουν βρεθεί στο αρχικό τους πλαίσιο οπουδήποτε στην ανατολική Ασία! Οι νέες χρονολογήσεις υποδηλώνουν ότι η ζώνη αντιστοιχεί στην πραγματικότητα στο υπο-Olduvai (1,78 – 1,95 εκατομμύρια χρόνια πριν από σήμερα και Homo erectus στο Ντμανισι Γεωργιας 1,78 – 1,85 εκατομμυρίων ετών πριν). Αυτή δεν είναι μια μικρή ανακατανομή! Απαιτεί επαναβαθμονόμηση ολόκληρης της παλαιομαγνητικής ερμηνείας του χώρου του ποταμού Han. – ΠΗΓΗ: Tu H., κ.ά. “The oldest in situ Homo erectus crania in eastern Asia: The Yunxian site dates to ~1.77 Ma”, Science Advances, 12(8), eady2270. https://doi.org/10.1126/sciadv.ady2270, 2026.

Το αρχαίο ανθρώπινο κρανίο, στην κεντρική Κίνα, είναι σημαντικότατο εύρημα. Καθώς η ανασκαφή του εντυπωσιακά άθικτου απολιθώματος συνεχίζεται, αρχαιολόγοι και παλαιοανθρωπολόγοι αναμένουν ότι το κρανίο θα μπορούσε να δώσει μια πληρέστερη εικόνα του ποικίλου γενεαλογικού δένδρου των αρχανθρώπων που ζούσαν σε όλην την Ευρασία κατά την «προϊστορία».

Το κρανίο ανακαλύφθηκε στις 18 Μαΐου 2022, σε μια τοποθεσία 20 χλμ. δυτικά του Yunyang – παλαιότερα γνωστή ως Yunxian – στην επαρχία Hubei της κεντρικής Κίνας. Βρίσκεται σε απόσταση 35 μ. από το σημείο όπου ανακαλύφθηκαν δύο κρανία – που ονομάστηκαν Yunxian Man skulls (Yunxian-1 και 2) – το 1989 και το 1991 και πιθανότατα ανήκει στο ίδιο είδος αρχαίων ανθρώπων, λένε οι ερευνητές.

 «Είναι μια θαυμάσια ανακάλυψη», λέει η παλαιοανθρωπολόγος Am. Vialet (Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, Παρίσι), η οποία έχει εργαστεί στα δύο πρώτα κρανία. Σε αντίθεση με εκείνες τις προηγούμενες ανακαλύψεις, όπου τα κρανία συντρίφθηκαν και παραμορφώθηκαν, μετά χιλιετίες υπόγειας κρύπτης τους, το τρίτο κρανίο, το Yunxian-3, φαίνεται να είναι σε καλή κατάσταση.

Το 2010, η Vialet και οι συνεργάτες της δημιούργησαν ψηφιακές ανακατασκευές του κρανίου Yunxian 2 και επιβεβαίωσαν ότι πιθανώς ήταν μέλος του αρχαανθρώπινου είδους Homo erectus. Η χρονολόγηση ιζημάτων και απολιθωμάτων ζώων από την τοποθεσία υποδηλώνει ότι οι άνθρωποι της Γιουνξίας έζησαν μεταξύ 1.100.000 – 800.000 χρόνια πριν είπαν αρχικώς.

Ο Homo erectus περιγράφηκε για πρώτη φορά από απολιθώματα που βρέθηκαν στο νησί της Ιάβας της Ινδονησίας στα τέλη του 19ου αιώνα. Τα απολιθώματα της Ιάβας που χρονολογούνται πριν από 1.500.000 χρόνια. Ο Homo erectus ήταν τόσο διαδεδομένος όσο και μακρόβιος. Υπολείμματα έχουν βρεθεί στην Ελλάδα, την ανατολική Αφρική, την ανατολική Ασία και πιθανώς αλλαχού στην Ευρώπη, και καλύπτουν μια περίοδο από 1.900.000 – 250.000 χρόνια πριν από σήμερα. [ΣΧΟΛΙΟ Γ. Λεκάκη: Στην Ελλάδα είναι πολύ αρχαιότεροι].

Το κρανίο Yunxian-3 ήταν μισοθαμμένο σε όρθια θέση. Οι ερευνητές αποκάλυψαν το μέτωπο, συμπεριλαμβανομένης της κορυφογραμμής των φρυδιών και των κογχών των ματιών, καθώς και το πάνω, το πίσω μέρος και το αριστερό ζυγωματικό του κρανίου. Δεν είναι ακόμη γνωστό εάν τα δόντια ή ένα οστό της κάτω γνάθου συνδέονται με το κρανίο, λέει ο κ. Gao Xing (Ινστιτούτο Παλαιοντολογίας και Παλαιοανθρωπολογίας Σπονδυλωτών, Πεκίνο), ο οποίος ηγείται της ανασκαφής.

Η κ. Vialet λέει ότι τα κρανία Yunxian-1 και 2 μοιράζονται ορισμένα χαρακτηριστικά με αρχαιότερα απολιθώματα της Ιάβας και άλλα με νεώτερα απολιθώματα Homo erectus από την ηπειρωτική Ασία. Όπως και τα απολιθώματα της Ιάβας, είναι μεγάλα κρανία με μεγάλο εγκέφαλο. Αλλά λέει ότι είναι λιγότερο «βαρειά κτισμένα», ένα χαρακτηριστικό που συνήθως υποδηλώνει ένα πιο σύγχρονο άτομο.

Οι ερευνητές βρήκαν υπολείμματα Homo erectus σε περισσότερες από 12 τοποθεσίες σε όλην την Κίνα. Η κ. Vialet λέει ότι οι αρχαίοι άνθρωποι στο Yunxian θα μπορούσαν να είναι οι πρόγονοι ορισμένων από αυτούς τους πληθυσμούς, αλλά τα κρανία τους φέρουν ξεχωριστά χαρακτηριστικά.

Για παράδειγμα, απολιθώματα 700.000 χρόνων που ανακαλύφθηκαν στο σπηλαιοσύστημα Zhoukoudian, στα προάστια του Πεκίνου – γνωστό ως το Peking Man Site – έχουν ένα προεξέχον τοξοειδές σκαρί, μια κορυφή που εκτείνεται κατά μήκος της μέσης γραμμής του κρανίου για την σύνδεση ισχυρής γνάθου με μύες. Όλα τα κρανία Yunxian φαίνεται να στερούνται αυτό το χαρακτηριστικό, λέει ο Vialet.

Ο κ. Yameng Zhang (παλαιοανθρωπολόγος, Πανεπιστήμιο Shandong), λέει ότι τα απολιθώματα Homo erectus που βρέθηκαν στην Κίνα είναι εξαιρετικά διαφορετικά και οι ερευνητές δεν γνωρίζουν γιατί.

Η κ. Vialet λέει ότι το κρανίο Yunxian-3 πρέπει να συγκριθεί με απολιθώματα κινεζικών καθώς και ευρωπαϊκών ανθρώπων, όπως το κρανίο ηλικίας 1.400.000 χρόνων από το σπήλαιο Sima del Elefante στην Atapuerca της Ισπανίας, που ανακαλύφθηκε τον Ιούλιο. Αυτήν την στιγμή συγκρίνει το Yunxian-2 με τα ευρωπαϊκά απολιθώματα ανθρώπων και λέει ότι ο λαός της Yunxian θα μπορούσε να ομοιάζει περισσότερο με τους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς από την μέση εποχή του Πλειστόκαινου, παρά με μεταγενέστερα δείγματα από την Κίνα!

Εάν το κρανίο Yunxian-3 έχει δόντια, ειδικά γομφίους, θα μπορούσαν να είναι χρήσιμα για την διάκριση των εξελικτικών σχέσεων με άλλους πρώιμους ανθρώπους, λέει ο κ. Clément Zanolli (Πανεπιστήμιο του Μπορντώ, Γαλλία).

Ο κ. Wei Wang (γεωχρονολόγος, Πανεπιστήμιο Shandong), λέει ότι τα απολιθώματα ανθρώπων στην Κίνα είναι συχνά πιο δύσκολο να χρονολογηθούν, από εκείνα στην Αφρική, επειδή η Κίνα δεν διαθέτει ηφαιστειακά ιζήματα, που μπορούν να χρονολογηθούν αξιόπιστα, με την μέτρηση των ποσοτήτων ραδιενεργών ισοτόπων στα βράχια.

ΠΗΓΗ: D. Lewis «Ancient skull uncovered in China could be million-year-old Homo erectus», doi: https://doi.org/10.1038/d41586-022-04142-0, Nature, 29.11.2022. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 30.11.2022.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:

[1] Η κοσμογονική χρονολόγηση αυτή λειτουργεί επειδή οι ίδιες κοσμικές ακτίνες που βομβαρδίζουν συνεχώς την επιφάνεια της Γης παράγουν συγκεκριμένα ραδιενεργά ισότοπα μέσα στα ορυκτά χαλαζία. Δύο συγκεκριμένα, το αλουμίνιο-26 και το βηρύλλιο-10, συσσωρεύονται στον χαλαζία με γνωστούς ρυθμούς, ενώ τα πετρώματα και τα ιζήματα βρίσκονται κοντά στην επιφάνεια. Όταν αυτό το υλικό θάβεται βαθειά κάτω από το έδαφος, η ροή κοσμικών ακτινων μειώνεται δραματικά. Η παραγωγή σταματά. Η ραδιενεργός αποσύνθεση συνεχίζεται. Και επειδή τα ²⁶Al και ¹⁰Be αποσυντίθενται με διαφορετικούς ρυθμούς, η αναλογία τους μεταβάλλεται με προβλέψιμο τρόπο με την πάροδο του χρόνου. Έτσι μπορούμε να τα χρονολογήσουμε.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• Tianyuan L. και Etler D. Nature 357, σελ. 404–407, 1992.
• Vialet A., κ.ά. Comptes Rendus Palevol, 9, σελ. 331–339, 2010.
• Bahain J.-J., κ.ά. Anthropologie, 121, σελ. 215–233, 2017.
• Feng X., κ.ά. “The phylogenetic position of the Yunxian cranium elucidates the origin of Homo longi and the Denisovans”, Science, 389, 2025.
• Zhu Z., κ.ά. “Hominin occupation of the Chinese Loess Plateau since about 2.1 million years ago“, Nature, 559, 2018.
• Shen G. J., κ.ά. “Isochron ²⁶Al/¹⁰Be burial dating of Xihoudu: Evidence for the earliest human settlement in northern China”, Anthropologie, 124, 102790, 2020.
• Luo L., κ.ά. “The first radiometric age by isochron ²⁶Al/¹⁰Be burial dating for the Early Pleistocene Yuanmou hominin site, southern China”, Quaternary Geochronology, 55, 101022, 2020.
• Tu H., κ.ά. “Isochron ²⁶Al/¹⁰Be burial dating of the Lantian hominin site at Gongwangling in Northwestern China”, Quaternary Geochronology, 41, 2017.
• Gabunia L., κ.ά. “Earliest Pleistocene hominid cranial remains from Dmanisi, Republic of Georgia: Taxonomy, geological setting, and age”, Science, 288, 2000.
• Antón S. C., κ.ά “Evolution of early Homo: An integrated biological perspective”, Science, 345, 1236828, 2014.

arxeion-politismou.gr