Ο δίποδος άνθρωπος ξεκίνησε από την Θράκη πριν 7.240.000 χρόνια και πήγε προς την Αφρική!

Του Γιώργου Λεκάκη

Τα ίχνη που άφησε ο πρώτος όρθιος άνθρωπος έχουν καταγραφεί στον Τράχηλο Κισσάμου Χανίων Κρήτης και είναι 6.050.000 χρόνων

Τα απολιθώματα του Orrorin καταγράφουν την πρώτη πειστική απόδειξη χερσαίου διποδισμού αρχανθρωπων στο Ύστερο Μειόκαινο, και είναι περίπου 6.000.000 χρόνων.

• Ο διποδισμός στον 7.000.000 χρόνων Sahelanthropus έχει πρόσφατα αμφισβητηθεί.

Ένας ανώτερος προγομφίος[1] δόντι που βρεθηκε στην περιοχή απολιθωμάτων της Turolian περιόδου, στην Azmaka, η οποία ευρίσκεται στην λεκάνη της Άνω Θράκης, 3,5 χλμ. βόρεια της πόλης Chirpan[3] στην Νότια Βουλγαρία, αρχικως προσδιορίστηκε ως Ουρανοπίθηκος ή Γκραικοπίθηκος, γνωστός από τον ολότυπο της κάτω γνάθου 7.175.000 χρόνων (του Graecopithecus freybergi von Koenigswald)[4], που βρέθηκε στον Πύργο Βασιλίσσης στο Ίλιον Αττικής.[2]

Αλλά νέα έρευνα παρουσιάζει και το πρώτο γνωστό μετακρανιακό στοιχείο αρχανθρωπου από την ίδια έκταση της αρχαίας Θράκης, κοντά στην νυν Azmaka: Πρόκειται για ένα σχεδόν πλήρες μηριαίο οστουν 7.240.000 χρόνων, το οποίο αποδίδει (αν και διστακτικά) στον Graecopithecus.

Το μηριαίον οστού ανακαλύφθηκε στην άμμο του AZM-6 το 2016. Θα μπορούσε να αποδοθεί στα 7,2 εκατομμύρια χρόνια / Ma (βάση του chron C3Bn), η οποία χρονολογικά βρίσκεται μεταξύ του Graecopithecus P4 από την Azmaka-4 (7,24 Ma, τέταρτος ιζηματογενής κύκλος) και της κάτω γνάθου τύπου του G. freybergi από τον Πύργο Βασιλίσσης (7,175 Ma).

Ο αρχανθρωπος της Azmaka αντιπροσωπεύει έναν υποψήφιο για την προγονική μορφή συμπεριφοράς από την οποία εξελίχθηκε ο διποδισμός, που τεκμηριώνεται στους μεταγενέστερους αρχανθρωπους.

Το μηριαίον οστούν της Azmaka δεν διαθέτει πολλά από τα εξειδικευμένα χαρακτηριστικά των δενδρόβιων τετραπόδων. Ταυτόχρονα, ο συνδυασμός των κινητικών χαρακτηριστικών αυτού του μηριαίου οστού υποδηλώνει ένα σύνθετο κινητικό ρεπερτόριο. Ποιοτικές και ποσοτικές μορφολογικές αναλύσεις δείχνουν ότι το μηριαίον οστουν της Azmaka συνδυάζει ορισμένα χαρακτηριστικά των χερσαίων τετραπόδων και διπόδων και συγκεντρώνεται κυρίως με πρώιμα δίποδα και εν μέρει με αφρικανικούς πιθήκους. Η μορφολογία υποδηλώνει μια μεταβατική μορφή διποδισμού. Το δασώδες περιβάλλον της σαβάνας με τα λιβάδια της πρώιμης Messinian (μεσσηνιακής) περιοχής Αζμάκα υποδηλώνει ότι ο χερσαίος διποδισμός πιθανότατα εξελίχθηκε σε ένα μη δασωμένο περιβάλλον. Η πρώιμη μεσσηνιακή εποχή είναι κρίσιμη για την κατανόηση της παλαιοβιογεωγραφίας των θηλαστικών και των διηπειρωτικών διασπορών μεταξύ Ευρασίας και Αφρικής.

Η έρευνα λέει ότι οι απόγονοι του αρχανθρωπου της Αζμάκα μπορεί να έχουν διασκορπιστεί από την Ευρασία προς την Αφρική, υπό την επίδραση κλιματικών και περιβαλλοντικών αλλαγών στην ανατολική Μεσόγειο. Εάν συνέβη τέτοια διασπορά, μπορεί να σχετίζεται με την επακόλουθη επανακατοίκηση σε πιο δασώδη5 περιβάλλοντα τόσο στους προγόνους των αφροπιθήκων όσο και στα αρχανθρωπους. Για άλλη μια φορά κονιορτοποιείται ο αφροκεντρισμος…

ΠΗΓΗ: N. Spassov, D. Youlatos, κ.ά. «An early form of terrestrial hominine bipedalism in the Late Miocene of Bulgaria», Palaeobiodiversity and Palaeoenvironments, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.3.2026

• ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: N. Spassov, κ.ά. «A hominid tooth from Bulgaria: The last pre-human hominid of continental», Journal of Human Evolution, xxx, 2011, 1e8.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Βλ. Spassov και Geraads 2008 και Spassov κ.ά. 2012.

[2] Βλ. Spassov κ.ά. 2012. Και Fuss κ.ά. 2017. Και Böhme κ.ά. 2017.

[3] Το Τσιρπάν είναι μια πόλη στην Βόρεια Θράκη, νυν Νότια Βουλγαρία, στην περιοχή Στάρα Ζαγορα, στον 42ο παράλληλο [42°11′59.31″N 25°19′27.87″E]. Στην θέση της ήταν η αρχαία ελληνικη Αλεξιόπολις (> θρακο-ρωμαϊκή και μεσαιωνικής πόλη Καρασούρα, τα ερείπια της οποίας σήμερα ευρίσκονται 6 χλμ. πιο περα) και είτα Σεράμπολις. Ιδρύθηκε από αποίκους από αυτήν την πόλη, μετά την καταστροφή της αρχαίας πόλεως. Κοντά της η πηγή Τεκίρ, γύρω από την οποία σχηματίστηκε η πόλη.

[4] Από το όνομα του ήταν Γερμανού γεωλόγου, παλαιοντολόγου και ιστορικού της επιστήμης Μπρ. φον Φράιμπεργκ (1894 – 1981), και στρατιωτικός γεωλόγος της ναζιστικής Βέρμαχτ, ο οποίος τον Ιούλιο του 1944, βρήκε απολιθώματα από κόκκινο ιλυόλιθο, μεταξύ των οποίων αναγνώρισε την κάτω γνάθο ενός “πιθήκου”. Πριν από την υποχώρηση της Βέρμαχτ, τον Σεπτέμβριο του 1944, απέστειλε αυτά τα ευρήματα στον ειδικό Β. Ότ. Ντίτριχ στο Βερολίνο, ο οποίος αναγνώρισε 11 είδη ζώων. Αλλά το 1969 ο παλαιοανθρωπολόγος Γκ. Χ. Ραλφ φον Κένιγκσβαλντ ανακάλυψε ότι ο “ειδικός” Ντίτριχ έκανε λάθη και ότι η γνάθος ανήκε σε ένα νέο, εξαφανισμένο είδος μεγάλου “πιθήκου”, το οποίο ονόμασε Graecopithecus freybergi προς τιμήν του Φράιμπεργκ, που την ανακαλυψε. Πρόκειται για βάρβαρη αρχαιοκαπηλία – οστεοκαπηλία, δεδομένου ότι μετά από χρόνια απεκαλύφθη πως δεν ήταν καν είδος πιθήκου, αλλά ανθρώπου – ΠΗΓΗ: Braun R. “Πώς Γίναμε Άνθρωποι: Μια Έρευνα για την Προέλευση της Ανθρωπότητας – Θεαματικά Ευρήματα”, εκδ. W. Heyne, Μοναχο, 1938. Και Γ. Λεκακης “Αρχαιοκαπηλιες των Γερμανών στην Ελλαδα επι Κατοχής”.

arxeion-politismou.gr